Dö­nem: 22                                                                           Ya­sa­ma Yı­lı: 5

 

TBMM                                                        (S. Sa­yı­sı: 1363)

 

Millî Ar­şiv Ka­nu­nu Ta­sa­rı­sı ile Millî Eği­tim, Kül­tür, Genç­lik ve Spor ile Plan ve Büt­çe Ko­mis­yon­la­rı Ra­por­la­rı (1/1191)

 

                             

Not: Ta­sa­rı; Baş­kan­lık­ça, Millî Eği­tim, Kül­tür, Genç­lik ve Spor; Ada­let ile Plan ve Büt­çe ko­mis­yon­la­rı­na ha­va­le edil­miş­tir.

 

 

                                      

T.C.

 

 

 

Baş­ba­kan­lık

7/4/2006

 

Ka­nun­lar ve Ka­rar­lar

 

 

Ge­nel Mü­dür­lü­ğü

 

 

Sa­yı: B.02.0.KKG.0.10/101-1250/1823

 

 

TÜR­Kİ­YE BÜ­YÜK MİL­LET MEC­Lİ­Sİ BAŞ­KAN­LI­ĞI­NA

Baş­kan­lı­ğı­nı­za ar­zı Ba­kan­lar Ku­ru­lun­ca 20/2/2006 ta­ri­hin­de ka­rar­laş­tı­rı­lan “Millî Ar­şiv Ka­nu­nu Ta­sa­rı­sı” ile ger­ek­çe­si ili­şik­te gön­de­ril­miş­tir.

Ge­re­ği­ni arz ede­rim.

                                                                                                         Re­cep Tay­yip Er­do­ğan

                                                                                                                   Baş­ba­kan

GE­NEL GE­REK­ÇE

Tüm dün­ya­da bil­gi­ye eri­şim­de de­mok­ra­si ve açık­lık kav­ram­la­rı ön pla­na çık­mış­tır. Top­lum­lar ve bi­rey­ler ka­mu ka­yıt­la­rı­nın ya­nı sı­ra özel ka­yıt­la­ra dâhi eri­şim­de şef­faf­lık is­te­mek­te­dir. Böy­le bir an­la­yı­şın hâkim ol­du­ğu bil­gi ve en­for­mas­yon ça­ğın­da, ül­ke­miz­de çağ­daş ve kap­sam­lı bir ar­şiv ka­nu­nu­nun çı­ka­rıl­ma­sı bu açı­dan bü­yük önem arz et­mek­te­dir.

Bi­lin­di­ği gi­bi, ar­şiv­ler, bir ül­ke­nin ta­pu se­ne­di, bir mil­le­tin kim­li­ği, hak­la­rı, ha­tı­ra­tı, maddî ve ma­nevî de­ğer­le­ri ile onu geç­mi­şin­den bu­gü­ne ve bu­gü­nün­den ya­rın­la­rı­na bağ­la­yan te­mel da­ya­na­ğı­dır.

Ge­nel ma­na­da ar­şiv­ler, ba­rın­dır­dık­la­rı bel­ge­le­rin içe­rik­le­ri açı­sın­dan bi­rer bil­gi mer­ke­zi ko­nu­mun­da­dır. Bu­gün ül­ke­le­rin zen­gin­li­ği­nin en bü­yük kay­na­ğı bil­gi­dir. Gü­nü­müz­de gü­cün kay­na­ğı bil­gi ol­muş­tur. Han­gi ül­ke bil­gi­yi ve bil­gi­nin üze­rin­de ka­yıt­lı ol­du­ğu bel­ge­le­ri sis­tem­li bir şe­kil­de üre­ti­yor, bun­la­rı iyi kul­la­nı­yor ve iyi mu­ha­fa­za edip, il­min, ida­re­nin ve hu­ku­kun hiz­me­ti­ne su­nu­yor­sa, o ül­ke ge­liş­me yo­lun­da önem­li bir adım at­mış ve bil­gi alt ya­pı­sı­nı oluş­tu­ra­rak en önem­li en­ge­li aş­mış­tır di­ye­bi­li­riz. Bu­gün ile­ri de­re­ce­de bil­gi bi­ri­ki­mi­ne ve bu bi­ri­ki­mi araş­tır­ma ve ge­liş­tir­me imkânla­rı­na sa­hip bir ül­ke, bek­len­me­dik olay­lar­dan ve ge­liş­me­ler­den en az dü­zey­de et­ki­len­mek­te­dir.

Tür­ki­ye, ar­şiv bel­ge­si ba­kı­mın­dan çok bü­yük bir zen­gin­li­ğe sa­hip­tir. Ar­şiv­le­ri­miz ni­ce­lik ba­kı­mın­dan ol­du­ğu ka­dar, ni­te­lik ba­kı­mın­dan da dün­ya­nın en önem­li ar­şiv­le­rin­den bi­ri­dir. Ar­şiv­le­ri­mi­zin en bü­yük özel­li­ği Tür­ki­ye’nin ol­du­ğu ka­dar bu­gün müs­ta­kil dev­let kur­muş Or­ta ve Ya­kın Do­ğu, Bal­kan, Ak­de­niz, Ku­zey Af­ri­ka ve Ön As­ya ül­ke­le­ri­nin kül­tü­rel, ik­ti­sadî ve si­yasî ta­rih­le­ri­nin gün ışı­ğı­na çı­ka­rıl­ma­sın­da, mil­let­le­ra­ra­sı hak­la­rın is­pa­tın­da ve ko­run­ma­sın­da, ay­rı­ca ki­şi hak­la­rı­nın hu­kukî da­ya­na­ğı ol­ma­sın­da müs­tes­na bir de­ğe­re ve öne­me sa­hip ol­ma­sı­dır.

Cum­hu­ri­yet dö­ne­mi ar­şiv­le­ri de Millî Mü­ca­de­le­yi, Tür­ki­ye Bü­yük Mil­let Mec­li­si Hü­kü­met­le­ri ile bun­la­rın ça­lış­ma­la­rı­nı, Cum­hu­ri­ye­tin ilânı­nı ve Tür­ki­ye Cum­hu­ri­ye­ti­nin do­ğu­şu ve iler­le­yi­şi, ye­ni­den ya­pı­lan­ma­sı ve or­ta­ya koy­du­ğu ye­ni­lik­le­ri, ge­çir­di­ği çe­şit­li saf­ha­la­rı ve el­de edi­len ne­ti­ce­le­ri gös­te­ren ar­şiv­ler ol­ma­sı ba­kı­mın­dan, üze­rin­de du­rul­ma­ya de­ğer ni­te­lik ve zen­gin­lik­te­dir.

Ül­ke­miz­de bü­yük önem ve de­ğer ta­şı­yan özel ar­şiv­ler de mev­cut­tur. Bü­tün bu ar­şiv­le­rin bir ara­ya gel­me­sin­den do­ğan kül­li­yat ise biz­le­re, millî var­lı­ğı­mı­zın, bir­lik ve be­ra­ber­li­ği­mi­zin te­mel da­ya­na­ğı­nı, mil­le­ti­mi­zin kim­lik bel­ge­si­ni, top­lum­sal ve millî ha­fı­za­mı­zın en önem­li kay­nak­la­rı­nı ve­rir.

Ül­ke­miz­de, sa­hip olu­nan bu zen­gin­li­ğin ko­run­ma­sı ve ay­nı za­man­da ye­ni­den te­şek­kül ede­cek ar­şiv bel­ge­le­ri­nin sağ­lık­lı bir şe­kil­de tes­pi­ti, ko­run­ma­sı, tas­ni­fi ve is­ti­fa­de­ye su­nul­ma­sı ama­cıy­la gü­nü­mü­ze ka­dar birçok ça­lış­ma­lar ya­pıl­mış, mev­zu­at dü­zen­le­me­le­ri uy­gu­la­ma­ya ko­nul­muş ve millî ar­şiv­le­ri­mi­zin ko­run­ma­sı ve de­ğer­len­di­ril­me­si ile il­gi­li her tür­lü gö­rev, 3056 sa­yı­lı Baş­ba­kan­lık Teş­ki­la­tı Hak­kın­da Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me­nin De­ğiş­ti­ri­le­rek Ka­bu­lü Hak­kın­da Ka­nun ile Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­ne ve­ril­miş­tir.

Bi­la­ha­re, ka­mu ku­rum ve ku­ru­luş­la­rı­nın elin­de bu­lu­nan ve ar­şiv bel­ge­si ile ar­şiv­lik bel­ge dı­şın­da ka­lan ve sak­lan­ma­sı­na ge­rek gö­rül­me­yen bel­ge­le­rin ayık­lan­ma­sı ve im­ha­sı ile il­gi­li dü­zen­le­me­le­ri ih­ti­va eden 316 sa­yı­lı Mu­ha­fa­za­sı­na Lü­zum Kal­ma­yan Ev­rak ve Mal­ze­me­nin Yok Edil­me­si Hak­kın­da Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me yü­rür­lü­ğe ko­nul­muş olup, bu Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me  3473 sa­yı­lı Ka­nun ile de­ğiş­ti­ri­le­rek ka­bul edil­miş­tir.

3473 sa­yı­lı Ka­nun­da, ar­şiv mal­ze­me­si, ar­şiv­lik mal­ze­me, ayık­la­ma ve im­ha­nın ta­nım­la­rı ya­pıl­mış; Ka­nun kap­sa­mın­da yer alan ku­rum ve ku­ru­luş­la­ra ge­ti­ri­len mü­kel­le­fi­yet­ler sa­yı­la­rak, ayık­la­ma ve im­ha iş­lem­le­ri­nin ku­rum ve ku­ru­luş­lar bün­ye­sin­de ku­ru­la­cak ko­mis­yon­lar ma­ri­fe­tiy­le ya­pı­la­ca­ğı hük­me bağ­lan­mış­tır. Anı­lan Ka­nu­nun 6 ncı mad­de­sin­de ön­gö­rü­len hu­sus­la­rı dü­zen­le­yen Dev­let Ar­şiv Hiz­met­le­ri Hak­kın­da Yö­net­me­lik de Baş­ba­kan­lık ta­ra­fın­dan ha­zır­la­na­rak yü­rür­lü­ğe ko­nul­muş­tur.

Ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri bu dü­zen­le­me­ler­le bu­gü­ne ka­dar yü­rü­tül­müş, an­cak amaç­la­nan he­def­le­re is­te­ni­len se­vi­ye­de ula­şı­la­ma­mış­tır. Bu du­ru­mun en önem­li ne­den­le­ri­ni, ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri için ge­re­ken per­so­nel, mekân ve büt­çe gi­bi un­sur­lar oluş­tur­sa da mev­zu­at­tan kay­nak­la­nan sı­kın­tı­la­rın da göz ar­dı edil­me­me­si ge­re­kir.

Ül­ke­miz­de ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­nin dü­zen­len­me­si­ne yö­ne­lik ola­rak bu­gü­ne ka­dar çe­şit­li ka­nunî dü­zen­le­me­ler ya­pıl­mak­la bir­lik­te, bu ka­nun­la­rın adın­da hiç­bir za­man “ar­şiv” iba­re­si yer al­ma­mış­tır. Ar­şiv­le il­gi­li hu­sus­lar, “Mu­ha­fa­za­sı­na Lü­zum Gö­rül­me­yen Ev­rak ve Mal­ze­me­nin Yok Edil­me­si Hak­kın­da Ka­nun” baş­lı­ğı adı al­tın­da dü­zen­len­miş­tir. Bu du­rum, Ka­nu­na mu­ha­tap olan­lar­da üre­ti­len bel­ge­le­rin ta­ma­mı­nın bel­li sak­la­ma sü­re­le­ri so­nun­da ne şe­kil­de im­ha edi­le­ce­ği yö­nün­de bir iz­le­nim bı­rak­mış­tır.

3473 sa­yı­lı Ka­nun 9 mad­de­den mü­te­şek­kil olup, Ka­nu­nun 7, 8 ve 9 un­cu mad­de­le­ri­nin; kal­dı­rı­lan hü­küm­ler, yü­rür­lük ve yü­rüt­me mad­de­le­ri ol­du­ğu göz önü­ne alın­dı­ğın­da, Ka­nun­da ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­riy­le il­gi­li ola­rak 6 mad­de­nin kal­dı­ğı, dü­zen­le­yi­ci, cay­dı­rı­cı ve ce­zaî hü­küm­le­rin Ka­nun­da yer al­ma­dı­ğı gö­rül­mek­te­dir.

Yu­ka­rı­da ya­pı­lan açık­la­ma­lar çer­çe­ve­sin­de millî ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­nin dü­zen­len­me­si ve de­net­len­me­si ile bu fa­ali­yet­le­ri yü­rüt­mek üze­re Baş­ba­kan­lı­ğa bağ­lı Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­nün ku­rul­ma­sı­nı sağ­la­mak ama­cıy­la bu Ta­sa­rı ha­zır­lan­mış­tır.

 MAD­DE GE­REK­ÇE­LE­Rİ

Mad­de 1- Mad­de ile Ka­nu­nun ama­cı be­lir­len­mek­te­dir. Mev­zu­ata gö­re ar­şiv hiz­met­le­ri ayık­la­ma ve im­ha iş­lem­le­ri ola­rak ele alın­mış­tır. Bu dar an­lam­lı kul­la­nış, ar­şiv bel­ge­le­ri­nin te­şek­kü­lü saf­ha­sın­dan, ar­şiv bel­ge­le­ri­nin tes­pi­ti, tef­ri­ki, top­lan­ma­sı, ko­run­ma­sı, mu­ha­fa­za­sı, tas­ni­fi, ço­ğal­tıl­ma­sı, hiz­me­te su­nul­ma­sı saf­ha­sı­na ka­dar sür­dü­rü­len fa­ali­yet­ler ile bu fa­ali­yet­le­rin de­net­len­me­si­ni içe­re­cek şe­kil­de Ka­nun­da ye­ni­den dü­zen­len­miş­tir. Ay­rı­ca, Baş­ba­kan­lı­ğa bağ­lı ola­rak ku­ru­lan Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü’nün teş­ki­lat, gö­rev ve yet­ki­le­ri­ne iliş­kin hu­sus­la­rın da bu Ka­nun­da dü­zen­le­ne­ce­ği ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 2- Mad­de ile Ka­nun kap­sa­mı­na alı­nan ku­rum ve ku­ru­luş­lar be­lir­len­miş­tir.

Mad­de­de, Cum­hur­baş­kan­lı­ğı, Tür­ki­ye Bü­yük Mil­let Mec­li­si Baş­kan­lı­ğı, Ge­nel­kur­may Baş­kan­lı­ğı, Mil­li Sa­vun­ma Ba­kan­lı­ğı ve Mil­li İs­tih­ba­rat Teş­ki­la­tı dı­şın­da­ki tüm ka­mu ku­rum ve ku­ru­luş­la­rı, ka­mu ku­ru­mu ni­te­li­ğin­de­ki mes­lek ku­ru­luş­la­rı ile Tür­ki­ye Kı­zı­lay Der­ne­ği ve Türk Ha­va Ku­ru­mu Ka­nun kap­sa­mı­na alın­mış­tır. İs­tis­na tu­tu­lan ku­rum ve ku­rum­la­rın Ka­nun­da ön­gö­rü­len esas­la­rın uy­gu­la­ma ve de­ne­tim­le­ri ken­di or­gan­la­rı­na bı­ra­kıl­mış, bu ku­rum­la­rın ar­şiv bel­ge­le­ri­ni Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü’ne dev­re­dip dev­ret­me­ye­cek­le­ri hu­su­su da is­tek­le­ri­ne bağ­lı tu­tul­muş­tur.

Di­ğer ta­raf­tan, yü­rür­lük­te bu­lu­nan 3473 sa­yı­lı Ka­nun uya­rın­ca ha­len kap­sam dı­şın­da bu­lu­nan İçiş­le­ri ve Dı­şiş­le­ri ba­kan­lık­la­rı bu de­fa kap­sam içi­ne alın­mış­tır.

3473 sa­yı­lı Ka­nu­nun yü­rür­lü­ğe gir­di­ği ta­rih­te anı­lan Ka­nu­nun kap­sa­mı içe­ri­sin­de bu­lu­nan Dı­şiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı, 4516 sa­yı­lı Ka­nun­la ya­pı­lan de­ği­şik­lik­le kap­sam dı­şı­na çı­ka­rıl­mış­tır.

İçiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı’nın ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri, 3473 sa­yı­lı Ka­nu­nun yü­rür­lü­ğe gir­di­ği ta­rih­ten, Dı­şiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı’nın ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri ise, Ba­kan­lı­ğın Ka­nun kap­sa­mı dı­şı­na çı­ka­rıl­dı­ğı ta­rih­ten iti­ba­ren ken­di ar­şiv mev­zu­at­la­rı çer­çe­ve­sin­de yü­rü­tül­me­ye ça­lı­şıl­mış­tır. Her iki ba­kan­lı­ğın, Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü (Ge­nel Mü­dür­lük)’nün des­te­ği ve reh­ber­li­ği doğ­rul­tu­sun­da ha­zır­la­mış ol­du­ğu yö­net­me­lik­ler, ar­şiv bel­ge­le­ri­nin Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­ri ha­riç, Dev­let Ar­şiv Hiz­met­le­ri Hak­kın­da Yö­net­me­lik­te mev­cut bü­tün hü­küm­le­ri içer­mek­te­dir.

Di­ğer ta­raf­tan, söz ko­nu­su ba­kan­lık­lar, ar­şiv fa­ali­yet­le­ri­nin ifa­sın­da kar­şı­la­şı­lan prob­lem­ler­de Ge­nel Mü­dür­lük­ten tek­nik bil­gi ve reh­ber­lik ta­lep et­mek­te ve bu ta­lep­ler kar­şı­lan­mak­ta­dır. Ni­te­kim, ar­şiv bel­ge­le­ri­nin ko­run­ma­sı, tas­ni­fi ve ya­rar­lan­ma­ya su­nul­ma­sı için ge­rek­li ya­pı­lan­ma­yı oluş­tu­ra­ma­yan Dı­şiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı, ev­ra­kı­nın ta­ma­mı­nı Ge­nel Mü­dür­lük de­po­la­rı­na in­ti­kal et­tir­mek zo­run­da kal­mış­tır. Ar­şiv fa­ali­yet­le­ri, yü­rü­tül­me­si zor ve ih­ti­sas ge­rek­ti­ren bir hiz­met­tir. Bel­ge­le­rin te­şek­kü­lün­den iti­ba­ren, bu bel­ge­le­rin sağ­lık­lı or­tam­lar­da mu­ha­fa­za­sı, ko­run­ma­sı, ayık­lan­ma­sı, tas­ni­fi ve ya­rar­lan­ma­ya su­nul­ma­sı gi­bi birçok mer­ha­le an­cak ye­ter­li sa­yı­da ve ye­tiş­miş per­so­nel, uy­gun mekânla­rın tah­si­si ve do­na­nı­mı ile müm­kün ola­bil­mek­te­dir. Dev­le­ti­miz, ka­mu ku­rum­la­rın­da üre­ti­len ar­şiv bel­ge­le­ri­nin sağ­lık­lı or­tam­lar­da mu­ha­fa­za edi­le­rek, her­han­gi bir kay­ba uğ­ra­ma­dan ge­le­cek ne­sil­le­re in­ti­kal et­ti­ril­me­si ama­cıy­la “Dev­let Ar­şiv Si­te­si”ni kur­muş ve tüm tek­nik do­na­nı­mı bu­ra­nın hiz­me­ti­ne sun­muş­tur. Bu­gün Ge­nel Mü­dür­lük, Ka­nun kap­sa­mın­da bu­lu­nan birçok ku­rum ve ku­ru­lu­şun ar­şiv bel­ge­le­ri­ni bün­ye­si­ne al­mak su­re­tiy­le bun­la­rı sağ­lık­lı ve gü­ven­li bir or­tam­da mu­ha­fa­za et­mek­te, tas­nif et­mek­te ve il­min, ida­re­nin ve hu­ku­kun hiz­me­ti­ne sun­mak­ta­dır. İçiş­le­ri ve Dı­şiş­le­ri ba­kan­lık­la­rı­na ait bel­ge­le­rin sağ­lık­lı or­tam­lar­da mu­ha­fa­za­sı için ge­rek­li mekânla­rın oluş­tu­rul­ma­sı ve bun­lar üze­rin­de ye­tiş­miş per­so­ne­lin iş­lem yap­ma­sı da­ha uy­gun ola­cak­tır.

Mev­zu­at­ta İçiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı, ar­şiv uy­gu­la­ma­la­rı ba­kı­mın­dan kap­sam dı­şın­da bı­ra­kıl­ma­sı­na rağ­men, ma­hallî ida­re­ler kap­sam içi­ne alın­mış ol­du­ğun­dan; bir­bir­le­ri ile ya­kın ir­ti­ba­tı olan ve ara­la­rın­da or­ga­nik bağ bu­lu­nan bu ku­ru­luş­lar­dan be­le­di­ye­ler ve il özel ida­re­le­ri ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­ni 3473 sa­yı­lı Ka­nun ve bu­na da­ya­nı­la­rak çı­ka­rı­lan Yö­net­me­lik hü­küm­le­ri­ne uy­gun ola­rak yü­rüt­mek­te, ar­şiv­ci­lik uy­gu­la­ma­la­rı ko­nu­sun­da Ge­nel Mü­dür­lük­ten reh­ber­lik hiz­me­ti al­mak­ta, ar­şiv mal­ze­me­le­ri­ni de Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­ret­mek­te­dir­ler. İçiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı ise, ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­nin ifa­sı sı­ra­sın­da res­mi­yet arz et­me­me­si­ne rağ­men za­man za­man Ge­nel Mü­dür­lük­ten reh­ber­lik hiz­me­ti de al­mak­ta, an­cak ar­şiv mal­ze­me­le­ri­ni Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­ret­me­mek­te­dir.

Bu du­rum, bir­bir­le­riy­le ya­kın ir­ti­bat için­de bu­lu­nan ku­ru­luş­lar­dan bir kıs­mı­nın ar­şiv bel­ge­le­ri­nin Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­re­dil­me­si­ne, di­ğer kıs­mı­nın ise Ba­kan­lık bün­ye­sin­de kal­ma­sı­na, do­la­yı­sıy­la ev­rak bü­tün­lü­ğü­nün bo­zul­ma­sı­na hat­ta birkı­sım ar­şiv bel­ge­le­ri­ne ula­şı­la­ma­ma­sı­na se­bep ol­mak­ta­dır.

Dı­şiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı’nın ku­ru­lu­şun­dan iti­ba­ren bel­ge­le­ri mev­cut ol­ma­sı­na rağ­men bu bel­ge­ler tas­nif edi­le­me­di­ği için araş­tır­ma­cı­la­rın is­ti­fa­de­si­ne su­nu­la­ma­mak­ta, bu du­rum ise yer­li ve ya­ban­cı araş­tır­ma­cı­lar ta­ra­fın­dan her or­tam­da ten­kit edil­mek­te­dir. İçiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı’nın ku­ru­lu­şu ve onu ta­kip eden dö­nem­le­re ait ar­şiv bel­ge­le­ri­ne ise ula­şı­la­ma­mak­ta­dır.

Dev­let hiz­me­ti bir bü­tün­dür. Bu hiz­met­te bü­tün­lü­ğü sağ­la­mak, bil­gi ve bel­ge kay­nak­la­rı­nı tek el­de top­la­mak, sağ­lık­lı bir şe­kil­de de­ğer­len­di­ril­me­si­ne imkân ver­mek ama­cıy­la İçiş­le­ri ve Dı­şiş­le­ri ba­kan­lık­la­rı da Ka­nun kap­sa­mı­na alın­mış­tır.

Mad­de 3- Mad­de ile Ka­nun­da ge­çen ba­zı ifa­de­le­rin ta­ri­fi ya­pıl­mış­tır

Mev­cut mev­zu­at­ta bu­gü­ne ka­dar, ar­şiv­ci­li­ğin te­mel un­su­ru olan “bel­ge”nin bir ta­ri­fi ya­pıl­ma­mış­tır. Bu nok­san­lı­ğın gi­de­ril­me­si, özel­lik­le ar­şiv bel­ge­si ve ar­şiv­lik bel­ge ile sak­lan­ma­sı­na ge­rek gö­rül­me­yen bel­ge ta­nım­la­rı­nın net bir şe­kil­de or­ta­ya ko­nu­la­bil­me­si için ön­ce­lik­le bel­ge ta­nı­mı­nın ya­pıl­ma­sı ge­rek­li gö­rül­müş ve bel­ge ta­nı­mı, 2863 sa­yı­lı Kül­tür ve Ta­bi­at Var­lık­la­rı­nı Ko­ru­ma Ka­nu­nun­da ifa­de edi­len bel­ge kav­ra­mı ile çe­liş­me­ye­cek şe­kil­de açık­ça ta­rif edil­miş­tir.

Di­ğer ta­raf­tan, ar­şiv bel­ge­si za­man, şe­kil ve içe­ri­ği ba­kı­mın­dan ye­ni­den ta­rif edil­miş, “mal­ze­me” de­yi­mi­nin uy­gu­la­ma­da yan­lış an­la­şıl­ma­la­ra se­be­bi­yet ver­di­ği göz önü­ne alı­na­rak, “mal­ze­me” de­yi­mi ye­ri­ne “bel­ge” de­yi­mi kul­la­nıl­mış­tır.

Mev­zu­at­ta ar­şiv mal­ze­me­si otuz ve on­beş yıl­lık iki fark­lı sü­re­ye bağ­lan­mış, bu hu­sus yan­lış an­la­şıl­ma­la­ra ve çe­şit­li ka­rı­şık­lık­la­rın ya­şan­ma­sı­na yol aç­mış­tır. Söz ko­nu­su ka­rı­şık­lık­la­rın ön­len­me­si ve bel­ge­le­rin ku­rum ve ku­ru­luş­lar­da ge­nel­lik­le on­beş yıl­lık sü­re içe­ri­sin­de gün­cel­lik­le­ri­ni yi­tir­dik­le­ri ve ku­rum­la­rın­da sak­lan­ma­la­rı­na ih­ti­yaç gö­rül­me­dik­le­ri ger­çe­ği dik­ka­te alı­na­rak, on­beş yıl­lık tek sü­re ye­ter­li gö­rül­müş­tür. Bu­nun­la be­ra­ber, son iş­lem ta­ri­hi üze­rin­den on­beş yıl geç­miş ol­ma­sı­na rağ­men gün­cel­li­ği­ni de­vam et­ti­ren ve hiz­me­tin gö­rül­me­si açı­sın­dan el­de bu­lun­du­rul­ma­sı ge­rek­li olan ar­şiv­lik bel­ge­le­rin, mü­kel­lef­ler ta­ra­fın­dan kul­la­nıl­ma ve baş­vu­rul­ma ih­ti­yaç­la­rı kal­ma­yın­ca­ya ka­dar, ar­şiv bel­ge­si vas­fı­nı ka­za­na­ma­ya­cak­la­rı ve mü­kel­lef­ler­ce mu­ha­fa­za­sı­na de­vam olu­na­ca­ğı hu­su­su ar­şiv ve ar­şiv­lik bel­ge ta­rif­le­rin­de açık­ça be­lir­til­miş­tir.

Ar­şiv bel­ge­si­nin ta­ri­fin­de bir nok­san­lı­ğa se­be­bi­yet ve­ril­me­me­si açı­sın­dan bel­ge­le­rin tür­le­ri tek tek sa­yıl­mak­tan ka­çı­nıl­mış, an­cak elek­tro­nik or­tam­lar­da üre­ti­len bel­ge­le­rin de ar­şiv bel­ge­si ol­du­ğu ta­rif­te özel­lik­le vur­gu­lan­mış­tır.

Mad­de 4- Tür­ki­ye Cum­hu­ri­ye­ti, Os­man­lı Dev­le­tin­den dev­ral­dı­ğı zen­gin ta­ri­hi mi­ra­sın ya­nın­da millî mü­ca­de­le, onu ta­kip eden dö­nem ve Cum­hu­ri­ye­tin ila­nın­dan bu­gü­ne ka­dar te­şek­kül eden, Tür­ki­ye Cum­hu­ri­ye­ti’nin do­ğu­şu­nu, iler­le­yiş yo­lun­da ge­çir­di­ği saf­ha­la­rı, el­de edi­len ne­ti­ce­le­ri gös­te­ren ar­şiv bel­ge­le­ri ile de ni­ce­lik ba­kı­mın­dan ol­du­ğu ka­dar ni­te­lik ba­kı­mın­dan da bu­gün dün­ya­nın en zen­gin ar­şiv­le­ri­ne sa­hip sa­yı­lı ül­ke­ler­den bi­ri­si ko­nu­mun­da­dır. Mad­de ile sa­hip olu­nan bu zen­gin­li­ğin ül­ke men­fa­at­le­ri doğ­rul­tu­sun­da ko­run­ma­sı, il­min hiz­me­ti­ne su­nul­ma­sı ve tüm dün­ya ül­ke­le­ri­ne ta­nı­tı­mı­nın sağ­lan­ma­sı he­def­le­ri ön plan­da tu­tu­la­rak, Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü’nün gö­rev ve yet­ki­le­ri be­lir­len­mek­te­dir.

Mad­de 5- Ül­ke­mi­zin sa­hip ol­du­ğu en önem­li kül­tür de­ğer­le­rin­den bi­ri de, Os­man­lı dö­ne­min­den gü­nü­mü­ze in­ti­kal eden mil­yon­lar­ca bel­ge­nin oluş­tur­du­ğu Os­man­lı ar­şiv­le­ri ile Cum­hu­ri­yet dö­ne­mi­ne ait bel­ge­ler­den te­şek­kül eden ve te­şek­kül et­me­ye de­vam eden Cum­hu­ri­yet dö­ne­mi ar­şiv­le­ri­dir. Mad­de ile sa­hip olu­nan bu önem­li kül­tü­rel de­ğer­le­rin, ge­liş­miş ül­ke­ler­de ol­du­ğu gi­bi, çağ­daş bir yö­ne­tim an­la­yı­şı içe­ri­sin­de, ar­şiv­ci­lik bi­li­mi­nin ge­rek­le­ri­ne uy­gun bir bi­çim­de dü­zen­len­me­si, ko­run­ma­sı ve de­ğer­len­di­ril­me­si he­def­le­ri­nin ger­çek­leş­ti­ril­me­si ama­cı ile ana hiz­met, da­nış­ma ve yar­dım­cı hiz­met bi­rim­le­rin­den mü­te­şek­kil Baş­ba­kan­lı­ğa bağ­lı bir Ge­nel Mü­dür­lük teş­ki­la­tı­nın oluş­tu­rul­ma­sı ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 6- Mad­de ile Ge­nel Mü­dü­rün, Ge­nel Mü­dür­lük ku­ru­lu­şu­nun en üst ami­ri ola­rak Ge­nel Mü­dür­lük hiz­met­le­ri­ni mev­zu­ata, Ge­nel Mü­dür­lü­ğün amaç ve po­li­ti­ka­la­rı­na, stra­te­jik pla­nı­na, per­for­mans öl­çüt­le­ri­ne ve hiz­met ka­li­te stan­dart­la­rı­na uy­gun ola­rak yü­rüt­mek­le gö­rev­li ve Baş­ba­kan ve­ya Ba­ka­na kar­şı so­rum­lu ol­du­ğu be­lir­til­mek­te­dir.

Ay­rı­ca, Ge­nel Mü­dür­lük teş­ki­la­tın­da sağ­lık­lı bir yö­ne­tim ve ko­or­di­nas­yo­nu sağ­la­ya­bil­mek ama­cıy­la, Ge­nel Mü­dü­re yar­dım­cı ol­mak üze­re iki Ge­nel Mü­dür Yar­dım­cı­sı gö­rev­len­di­ri­le­bi­le­ce­ği ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 7- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lü­ğün fa­ali­yet­le­ri­ni da­ha ve­rim­li bir şe­kil­de yü­rü­te­bil­me­si için Cum­hu­ri­yet Ar­şi­vi Da­ire Baş­kan­lı­ğı ve Os­man­lı Ar­şi­vi Da­ire Baş­kan­lı­ğı bi­rim­le­ri­nin ya­nı sı­ra ka­mu yö­ne­ti­mi ve ar­şiv­ci­lik ala­nın­da ih­ti­yaç du­yu­lan do­kü­man­tas­yo­nun tes­pi­ti, te­mi­ni ile Türk ve dün­ya ta­ri­hi­ni ay­dın­lat­ma­da kat­kı­da bu­lu­na­cak her tür­lü ya­yın­la­rın ha­zır­lan­ma­sı, ya­yın­lan­ma­sı ve da­ğı­tı­mı ama­cıy­la da Do­kü­man­tas­yon ve Ya­yın Da­ire Baş­kan­lı­ğı; mil­li kül­tü­rü­müz ve ta­ri­hi­mi­ze ait zen­gin­lik­le­rin tüm dün­ya­ya ta­nı­tıl­ma­sı, ar­şiv­ci­lik ala­nın­da dün­ya­da mey­da­na ge­len ge­liş­me­le­rin ta­kip edil­me­si, bu alan­da ih­ti­yaç du­yu­lan iş­bir­li­ği­nin ger­çek­leş­ti­ril­me­si ama­cıy­la Dış İliş­ki­ler Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın ana hiz­met bi­rim­le­ri ola­rak ku­rul­ma­sı ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 8- Mad­de ile Cum­hu­ri­yet Dö­ne­mi ar­şiv bel­ge­le­ri­nin sağ­lık­lı bir şe­kil­de tes­pi­ti, top­lan­ma­sı, ko­run­ma­sı, tas­nif edil­me­si; ye­ni te­şek­kül eden ar­şiv­lik bel­ge­le­rin kon­trol al­tı­na alın­ma­sı; Ka­nun hü­küm­le­ri­nin tüm mü­kel­lef ku­rum ve ku­ru­luş­lar­da uy­gu­lan­ma­sı­nın te­mi­ni­ni sağ­la­mak üze­re her tür­lü reh­ber­lik, eği­tim ve de­ne­tim fa­ali­yet­le­ri ön plan­da tu­tul­mak su­re­tiy­le Cum­hu­ri­yet Ar­şi­vi Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın gö­rev­le­ri dü­zen­len­mek­te­dir.

Mad­de 9- Mad­de ile Os­man­lı dö­ne­min­den gü­nü­mü­ze in­ti­kal et­miş bu­lu­nan ar­şiv bel­ge­le­ri­nin ko­run­ma­sı, tas­nif edil­me­si ve is­ti­fa­de­ye su­nul­ma­sı, tah­ri­be uğ­ra­mış bu­lu­nan ar­şiv bel­ge­le­ri­nin res­to­ras­yo­nu­nun sağ­lan­ma­sı he­def­le­ri doğ­rul­tu­sun­da Os­man­lı Ar­şiv­le­ri Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın gö­rev­le­ri dü­zen­len­mek­te­dir.

Mad­de 10- Ar­şiv araş­tır­ma­cı­la­rı ar­şiv bel­ge­le­rin­den is­ti­fa­de eder­ken; araş­tır­ma yap­tık­la­rı ko­nu ile il­gi­li ki­tap, ra­por, tez ve ben­ze­ri do­kü­man­lar ile der­gi ve ga­ze­te­ler­de ya­yın­la­nan ma­ka­le ve ha­ber­le­re de ih­ti­yaç duy­mak­ta­dır­lar.

Mad­de ile ar­şiv araş­tır­ma­la­rı ile yö­ne­ti­min hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­nin yü­rü­tül­me­sin­de ih­ti­yaç du­yu­lan ki­tap, ra­por, tez, sü­re­li ya­yın, CD ve ben­ze­ri do­kü­man­la­rı der­le­mek, kü­tüp­ha­ne ve­ya do­kü­man­tas­yon mer­ke­zi kur­mak, is­ta­tis­tik der­le­mek, ya­yın ve ma­ter­yal­le­rin il­gi­li ka­mu ku­rum ve ku­ru­luş­la­rı ile özel ku­ru­luş­la­rın kul­la­nı­mı­na su­nul­ma­sı ama­cıy­la sis­tem oluş­tur­mak, yurt için­de ve yurt dı­şın­da ar­şiv­ci­lik ko­nu­sun­da­ki ya­yın­la­rı te­min ede­rek bir ih­ti­sas kü­tüp­ha­ne­si oluş­tur­mak he­def­le­ri doğ­rul­tu­sun­da Do­kü­man­tas­yon ve Ya­yın Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın gö­rev­le­ri be­lir­len­miş­tir.

Mad­de 11- Ulus­la­ra­ra­sı iliş­ki­ler gü­nü­müz­de bü­yük önem ka­zan­mış­tır. Dün­ya kül­tür mi­ra­sı­nın en önem­li un­sur­la­rın­dan bi­ri ola­rak ka­bul edi­len ar­şiv­ler, gü­nü­müz­de en çok il­gi gö­ren de­ğer­ler ara­sın­da sa­yı­la­bi­lir.

Geç­miş­te Os­man­lı Dev­le­ti sı­nır­la­rı için­de bu­lu­nan ve gü­nü­müz­de ba­ğım­sız dev­let olan yak­la­şık 40 ül­ke­nin ta­rih­le­ri ile il­gi­li bel­ge­ler Os­man­lı ar­şi­vin­de­dir. Or­ta ve Ya­kın Do­ğu, Bal­kan, Ak­de­niz, Ku­zey Af­ri­ka ve Ön As­ya ül­ke­le­ri­nin eko­no­mik, kül­tü­rel ve si­yasî ta­rih­le­ri­nin gün ışı­ğı­na çı­ka­rıl­ma­sın­da, ulus­la­ra­ra­sı hak­la­rın is­pa­tın­da, ay­rı­ca ki­şi hak­la­rı­nın hu­kukî da­ya­na­ğı ol­ma­sın­da Os­man­lı ar­şiv­le­ri özel bir de­ğe­re sa­hip­tir. Di­ğer ül­ke ar­şiv­le­rin­de de Türk ta­ri­hi ve kül­tü­rü ile il­gi­li çok sa­yı­da ar­şiv bel­ge­si mev­cut­tur. Bu bel­ge­le­re ait ka­ta­log ve ör­nek­le­rin (kop­ya­la­rın) ar­şiv­le­ri­mi­ze ka­zan­dı­rıl­ma­sı son de­re­ce önem­li­dir.

Bu­gü­ne ka­dar 25 ül­ke ile ya­pı­lan ar­şiv iş­bir­li­ği pro­to­kol­le­ri ile bel­ge kop­ya­la­rı­nın kar­şı­lık­lı de­ği­şi­mi sağ­lan­mış­tır.

Dış İliş­ki­ler Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın ku­ru­lu­şu ile Türk ar­şiv­le­ri­nin ta­nı­tı­mı ama­cıy­la ar­şiv mü­ze­si kur­mak, ar­şiv­ci­lik ala­nın­da dün­ya­da mey­da­na ge­len ge­liş­me­le­ri iz­le­mek ve bun­la­rı millî ar­şiv­ci­li­ğin hiz­me­ti­ne sun­mak, ulus­la­ra­ra­sı ku­ru­luş­lar­la da­ha et­ki­li bir iş­bir­li­ği­ni ger­çek­leş­tir­mek he­def­len­miş­tir.

Mad­de 12- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lü­ğün stra­te­jik yö­ne­tim il­ke­le­ri­ne uy­gun ola­rak yö­ne­til­me­si­ni sağ­la­mak ama­cıy­la Stra­te­ji Ge­liş­tir­me Da­ire Baş­kan­lı­ğı, Ge­nel Mü­dür­lü­ğün her tür­lü hu­ku­ki me­se­le­le­ri­ni ta­kip et­mek ve bu ko­nu­lar­da da­nış­ma hiz­me­ti sun­mak üze­re Hu­kuk Mü­şa­vir­li­ği bi­ri­mi ve ba­sın ve halk­la iliş­ki­ler­le il­gi­li fa­ali­yet­le­ri plan­la­mak ve yü­rüt­mek üze­re de Ba­sın ve Halk­la İliş­ki­ler Mü­şa­vir­li­ği bi­ri­mi­nin ku­rul­ma­sı ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 13- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lü­ğün stra­te­jik yö­ne­tim il­ke­le­ri­ne gö­re yö­ne­ti­mi­ni sağ­la­mak, or­ta ve uzun va­de­li stra­te­ji ve po­li­ti­ka­la­rı­nı be­lir­le­me ça­lış­ma­la­rı­nı yü­rüt­mek ve 5018 sa­yı­lı Ka­mu Malî Yö­ne­ti­mi ve Kon­trol Ka­nu­nun­da be­lir­ti­len gö­rev­le­ri yü­rüt­mek üze­re  gö­rev­li Stra­te­ji Ge­liş­tir­me Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın gö­rev­le­ri be­lir­len­mek­te­dir.

Mad­de 14- Ge­nel Mü­dür­lük­te da­nış­ma bi­ri­mi ola­rak ön­gö­rü­len bir bi­rim de Hu­kuk Mü­şa­vir­li­ği­dir. Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lük çı­kar­la­rı­nı ko­ru­mak için ge­rek­li ön­le­yi­ci hu­kukî ted­bir­le­ri al­mak­la gö­rev­li Hu­kuk Mü­şa­vir­li­ği­nin gö­rev­le­ri be­lir­len­mek­te­dir.

Mad­de 15- Mad­de ile ba­sın ve halk­la iliş­ki­ler­le il­gi­li fa­ali­yet­le­ri plan­la­mak, bu fa­ali­yet­le­rin be­lir­le­ne­cek usul ve il­ke­le­re gö­re yü­rü­tül­me­si­ni sağ­la­mak ve 4982 sa­yı­lı Bil­gi Edin­me Hak­kı Ka­nu­nu­na gö­re bil­gi edin­me baş­vu­ru­la­rı­nı kar­şı­la­mak üze­re Ba­sın ve Halk­la İliş­ki­ler Mü­şa­vir­li­ği­nin gö­rev­le­ri be­lir­len­mek­te­dir.

Mad­de 16- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lü­ğün ana hiz­met fa­ali­yet­le­ri­ne yar­dım­cı ve des­tek ol­mak ama­cıy­la; Ge­nel Mü­dür­lü­ğün in­san gü­cü plan­la­ma­sı ve per­so­nel po­li­ti­ka­sı­nı be­lir­le­mek, yap­ma, yap­tır­ma, sa­tın al­ma, ba­kım ve ona­rım, sağ­lık ve ben­ze­ri her tür­lü ida­ri ve ma­li hiz­met­le­ri yü­rüt­mek üze­re İn­san Kay­nak­la­rı ve Des­tek Hiz­met­le­ri Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın ku­rul­ma­sı ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 17- Mad­de ile İn­san Kay­nak­la­rı ve Des­tek Hiz­met­le­ri Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın gö­rev­le­ri be­lir­len­mek­te­dir.

Mad­de 18- Ar­şiv hiz­met­le­ri­nin ge­re­ği gi­bi yü­rü­tül­me­si, bel­ge­nin te­şek­kü­lü saf­ha­sın­da kon­trol al­tı­na alın­ma­sı ile doğ­ru oran­tı­lı­dır. Bel­ge­le­rin tas­nif iş­lem­le­ri, bun­lar üze­rin­de aza­mi öl­çü­ler­de ta­sar­ruf sağ­la­na­bil­me­si ve sak­lan­ma­sı­na ge­rek gö­rül­me­yen bel­ge­le­rin sağ­lık­lı bir şe­kil­de tes­pit edi­le­rek im­ha­sı an­cak bel­ge­le­rin sis­tem­li ve ku­ral­la­rı ön­ce­den be­lir­len­miş bir plan da­hi­lin­de te­şek­kül et­ti­ril­me­si­ne bağ­lı­dır. Ka­nu­na mu­ha­tap bü­tün ku­rum ve ku­ru­luş­lar­da bel­ge­le­rin bir plan ve sis­tem da­hi­lin­de te­şek­kül et­ti­ril­me­si­ni sağ­la­mak ve te­şek­kül eden bel­ge­le­rin ya­şam sü­reç­le­ri­ni ön­ce­den ta­yin et­mek ama­cıy­la bu yü­küm­lü­lük ge­ti­ril­miş­tir. Mad­de ile bu yü­küm­lü­lük ye­ri­ne ge­ti­ri­lir­ken tüm ku­rum ve ku­ru­luş­lar ara­sın­da bir­lik­te­lik sağ­la­mak ama­cıy­la, sak­la­ma plan­la­rı­nın, Ge­nel Mü­dür­lük­le ko­or­di­ne­li ola­rak ha­zır­lan­ma­sı ön­gö­rül­müş­tür.

Mad­de 19- Bir­bi­ri­ne bağ­lı olan ar­şiv fa­ali­yet­le­ri­nin ke­sin­ti­ye uğ­ra­ma­dan, yı­ğıl­ma­la­ra mey­dan ver­me­den sür­dü­rü­le­bil­me­si için ku­rum ar­şiv­le­ri ve bi­rim ar­şiv­le­ri­nin bü­tün un­sur­la­rı ile bir­lik­te nok­san­sız ku­rul­ma­sı ge­rek­mek­te­dir. Yet­ki, yö­ne­tim, ça­lış­ma mekânı, per­so­nel ve ar­şiv­ci­lik stan­dart­la­rı­nı ha­iz de­po ve­ya mu­ha­fa­za or­ta­mın­dan bi­ri­si­nin ek­sik­li­ği ar­şiv fa­ali­yet­le­ri­nin tı­kan­ma­sı­na se­be­bi­yet ve­re­cek­tir. Mad­de ile mü­kel­lef­le­rin mer­kez teş­ki­lat­la­rın­da bi­rer ku­rum ar­şi­vi, her bir hiz­met bi­rim­le­rin­de de bi­rim ar­şiv­le­ri­ni mad­de­de be­lir­ti­len doğ­rul­tu­da kur­ma yü­küm­lü­lü­ğü ge­ti­ril­miş, taş­ra ve yurt dı­şı teş­ki­lat­la­rın­da ku­ru­la­cak ar­şiv­le­rin tü­rü ise yö­net­me­li­ğe bı­ra­kıl­mış­tır.

Mad­de 20- Mad­de ile mü­kel­lef­ler ta­ra­fın­dan üre­ti­len bel­ge­le­rin her­han­gi bir şe­kil­de kay­ba uğ­ra­ma­ma­sı için ge­rek­li ön­lem­le­rin alın­ma­sı, iş ve iş­lem­ler açı­sın­dan bel­ge­le­rin sü­rek­li kul­la­nı­la­bi­lir bir dü­zen içe­ri­sin­de tu­tul­ma­sı yü­küm­lü­lü­ğü ge­ti­ril­miş­tir.

Mad­de 21- Ayık­la­ma iş­le­mi ar­şiv fa­ali­yet­le­ri­nin önem­li bir bö­lü­mü­nü oluş­tur­mak­ta­dır. Mad­de­de, ar­şiv­ler­de ge­rek­siz bel­ge­le­rin sak­lan­ma­sı­nı ön­le­mek, de­po­lar­da­ki yer dar­lı­ğı­na ve ka­rı­şık­lı­ğa son ver­mek; ay­rı­ca ar­şiv­le­ri lü­zum­suz bel­ge­ler­le dol­dur­ma­mak, yer ve iş kay­bı­na en­gel ol­mak ama­cıy­la ayık­la­ma ça­lış­ma­la­rı­nı, mü­kel­lef­le­rin ken­di bün­ye­le­rin­de oluş­tu­ra­cak­la­rı bi­rer ko­mis­yon ma­ri­fe­tiy­le ve sak­la­ma plan­la­rı­nı dik­ka­te al­mak su­re­tiy­le ger­çek­leş­tir­me yü­küm­lü­lü­ğü ge­ti­ril­miş­tir.

Mad­de 22- Mad­de ile ayık­la­ma ve im­ha ko­mis­yon­la­rı­nın ça­lış­ma­la­rı so­nu­cun­da be­lir­le­nen sak­lan­ma­sı­na ge­rek gö­rül­me­yen bel­ge­le­re ait im­ha lis­te­le­ri­nin ha­zır­lan­ma­sı ve bun­la­rın ke­sin­leş­ti­ril­me­si­ne da­ir esas­lar dü­zen­len­miş­tir.

Mad­de 23- Ayık­la­ma iş­le­mi­ne ta­bi tu­tu­la­rak, im­ha lis­te­le­ri ke­sin­leş­ti­ril­miş olan bel­ge­ler­den; kâ­ğıt tü­rün­de olan­la­rın gö­rü­lüp okun­ma­sı müm­kün ol­ma­ya­cak şe­kil­de kı­yı­la­rak, di­ğer bel­ge­le­rin ise ba­rın­dır­dık­la­rı bil­gi­ler tek­rar kul­la­nı­la­ma­ya­cak şe­kil­de, tü­rü­ne gö­re si­lin­me, ya­kıl­ma, par­ça­lan­ma, eri­til­me ve ben­ze­ri şe­kil­ler­de tah­rip edi­le­rek im­ha edi­le­ce­ği hük­me bağ­lan­mış­tır.

Mad­de 24- Mad­de­de, Ka­nun­da ta­ri­fi ya­pı­lan ar­şiv bel­ge­le­ri­nin bu vas­fı ka­zan­ma­la­rı­nı mü­te­akip, tas­nif iş­lem­le­ri ya­pıl­mak su­re­tiy­le iki yıl için­de mü­kel­lef­ler­ce Ge­nel Mü­dür­lü­ğe tes­lim edil­me­si yü­küm­lü­lü­ğü ge­ti­ril­miş­tir.

Mad­de 25- Mad­de­de, ar­şiv­ler­den ya­rar­lan­ma hu­sus­la­rı dü­zen­len­mek­te­dir. Ar­şiv bel­ge­le­ri, ar­şiv­ler­den ve­ya bu­lun­duk­la­rı yer­ler­den dı­şa­rı­ya çı­ka­rı­la­ma­ya­cak­tır. An­cak bu bel­ge­le­rin, ser­gi ve ben­ze­ri bi­lim­sel ve kül­tü­rel fa­ali­yet­ler kap­sa­mın­da yurt için­de bu­lun­duk­la­rı yer­ler dı­şı­na çı­ka­rıl­ma­sı Ge­nel Mü­dü­rün iz­ni­ne; ay­nı amaç­lar­la Dı­şiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı­nın gö­rü­şü üze­ri­ne her tür­lü ha­sar, za­rar, teh­dit ve­ya te­ca­vüz ih­ti­ma­li­ne kar­şı gi­de­ce­ği ül­ke ma­kam­la­rın­dan te­mi­nat alın­mak ve si­gor­ta­lan­mak şar­tı ile yurt dı­şı­na ge­çi­ci ola­rak çı­ka­rı­la­bil­me­si Ba­kan­lar Ku­ru­lu­nun iz­ni­ne bı­ra­kıl­mış­tır.

Mad­de­de ay­rı­ca, açık­lan­ma­sı ha­lin­de Dev­le­tin millî gü­ven­li­ği­ne, dış iliş­ki­le­ri­ne ve ki­şi­sel hak­la­ra açık­ça za­rar ve­re­bi­le­cek ar­şiv bel­ge­le­ri ile mü­kel­lef­ler elin­de iken giz­li­lik de­re­ce­si ta­şı­yan ar­şiv bel­ge­le­ri­nin Ge­nel Mü­dür­lü­ğe geç­tik­ten son­ra giz­li ka­la­cak­la­rı hük­me bağ­lan­mış­tır. Bi­lin­di­ği üze­re, ba­zen millî çı­kar­la­rın ba­zen de ki­şi hak­la­rı­nın ko­run­ma­sı ama­cıy­la giz­li­lik­ler ih­das edil­mek­te­dir. Giz­li­lik­le il­gi­li hü­küm­le­re di­ğer ül­ke­le­rin mev­zu­at­la­rın­da da yer ve­ril­mek­te, özel­lik­le ki­şi­sel bil­gi­ler ile millî gü­ven­li­ği ve­ya ulus­la­ra­ra­sı iliş­ki­le­ri ze­de­le­ye­cek bel­ge­ler bu ül­ke­ler­de de giz­li tu­tul­mak­ta­dır. Bu çer­çe­ve­de, ül­ke­miz­de de millî çı­kar­la­rın ve ki­şi hak­la­rı­nın ko­run­ma­sı ama­cıy­la ba­zı bel­ge­le­rin giz­li ol­du­ğu ka­bul edil­mek­te­dir. Do­la­yı­sıy­la, söz ko­nu­su çı­kar ve hak­la­ra za­rar ve­ril­me­me­si­ni te­mi­nen bu tür bel­ge­le­rin, Ge­nel Mü­dür­lü­ğe geç­tik­ten son­ra giz­li tu­tul­ma­la­rı ve­ya giz­li­lik­le­ri­ni de­vam et­tir­me­le­ri ku­ral ola­rak be­nim­sen­miş­tir. Di­ğer ta­raf­tan, birkı­sım giz­li­lik­le­rin za­man için­de or­ta­dan kal­ka­ca­ğı da ta­biîdir. Bu za­ma­nın sap­tan­ma­sı için bu­gün­den bel­li bir öl­çü ko­nu­la­ma­ya­ca­ğı ger­çe­ği de göz önün­de bu­lun­du­ru­la­rak, giz­li­lik de­re­ce­si bu­lu­nan ar­şiv bel­ge­le­ri­nin giz­li­lik­le­ri­nin kal­dı­rıl­ma­sı hak­kın­da­ki ka­rar, söz ko­nu­su giz­li­li­ği ih­das et­miş olan il­gi­li mü­kel­le­fin gö­rü­şü ve mer’i mev­zu­at hü­küm­le­ri dik­ka­te alın­mak kay­dıy­la Ge­nel Mü­dür­lü­ğün tak­di­ri­ne bı­ra­kıl­mış­tır.

Ay­rı­ca, ar­şiv bel­ge­le­ri üze­rin­de yer­li ve­ya ya­ban­cı ger­çek ve­ya tü­zel ki­şi­le­rin ya­rar­lan­ma­sı­na da­ir usul ve esas­la­rın yö­net­me­lik­le be­lir­le­ne­ce­ği ön­gö­rül­müş­tür.

Mad­de 26- Mad­de­de, mü­kel­lef­ler dı­şın­da ka­lan ger­çek ve tü­zel ki­şi­le­rin Dev­le­te ait ar­şiv bel­ge­si bu­lun­du­ra­ma­ya­cak­la­rı, bu tür bel­ge­le­ri sa­tın ala­ma­ya­cak­la­rı, sa­ta­ma­ya­cak­la­rı, ti­carî amaç­la ço­ğal­ta­ma­ya­cak­la­rı ve kop­ya­la­rı­nı araş­tır­ma­ya aça­ma­ya­cak­la­rı açık­ça hük­me bağ­lan­mış­tır. Ay­rı­ca, mad­de­de özel ar­şiv­le­rin sa­tı­şın­da Ge­nel Mü­dür­lü­ğün öna­lım hak­kı­na sa­hip ol­du­ğu ve bu hak­kın kul­la­nım esas­la­rı hük­me bağ­lan­mış­tır.

Mad­de 27- Mad­de, her­han­gi bir suç­ta kul­la­nıl­dı­ğı be­lir­le­ne­rek, adlî ma­kam­lar­ca mü­sa­de­re edi­len bel­ge­le­re sa­hip çı­kıl­ma­sı ama­cıy­la tan­zim edil­miş­tir.

Mad­de 28- Mad­de­de, çe­şit­li se­bep­ler­le kal­dı­rı­lan ve­ya yet­ki­si dev­re­di­len mü­kel­lef­le­re ait bel­ge­le­rin, ayık­la­ma ve tas­nif iş­lem­le­ri­nin Ge­nel Mü­dür­lük­çe ger­çek­leş­ti­ril­mek üze­re ta­ma­mı­nın; özel­leş­ti­ri­len ku­ru­luş­la­ra ait bel­ge­le­rin ise, ayık­la­ma ve tas­nif iş­lem­le­ri ken­di­le­ri ta­ra­fın­dan ya­pıl­mak su­re­tiy­le Ge­nel Mü­dür­lü­ğe tes­lim edil­me­si yü­küm­lü­lü­ğü ge­ti­ril­mek­te­dir.

Mad­de 29- Mad­de, mü­kel­lef ku­rum ve ku­ru­luş­la­rın ar­şiv fa­ali­yet­le­ri­ni mev­zu­at hü­küm­le­ri­ne uy­gun ola­rak yü­rü­tüp yü­rüt­me­dik­le­ri­nin ta­ki­bi ama­cıy­la Ge­nel Mü­dür­lü­ğe yıl­da bir de­fa fa­ali­yet ra­po­ru gön­der­me­le­ri­ni ön­gör­mek­te­dir.

Mad­de 30- Mad­de, Ka­nun kap­sa­mın­da bu­lu­nan mü­kel­lef­le­rin ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­nin de­net­len­me­si­ne iliş­kin esas­la­rı dü­zen­le­mek­te­dir.

Mad­de 31- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lük teş­ki­la­tı­nın her ka­de­me­sin­de­ki yö­ne­ti­ci­le­ri­nin hiz­met ve gö­rev­le­ri­ni mev­zu­ata, stra­te­jik plan ve prog­ram­la­ra, per­for­mans öl­çüt­le­ri­ne ve hiz­met ka­li­te stan­dart­la­rı­na uy­gun ola­rak yü­rüt­mek­ten bir üst ka­de­me­ye kar­şı so­rum­lu ol­duk­la­rı ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 32- Mad­de­de, Ge­nel Mü­dür ve Ge­nel Mü­dür­lük yö­ne­ti­ci­le­ri­nin, ge­rek­ti­ğin­de sı­nır­la­rı­nı ya­zı­lı ola­rak açık­ça be­lir­le­mek şar­tıy­la yet­ki­le­rin­den bir kıs­mı­nı ast­la­rı­na dev­re­de­bi­le­ce­ği ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 33- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lü­ğün kad­ro­la­rı­nın tes­pi­ti, ih­da­sı, kul­la­nı­mı ve ip­ta­li ile kad­ro­la­ra ait di­ğer hu­sus­lar, 190 sa­yı­lı Ge­nel Kad­ro ve Usu­lü Hak­kın­da Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me hü­küm­le­ri­ne gö­re dü­zen­le­ne­ce­ği be­lir­til­mek­te­dir.

Ay­rı­ca mad­de­de, Ge­nel Mü­dür­lük­te gö­rev ya­pa­cak per­so­ne­lin ata­ma usu­lü be­lir­len­miş­tir.

Mad­de 34- Ar­şiv hiz­met­le­ri­nin yü­rü­tül­me­si; edebî, ta­rihî ve kül­tü­rel bil­gi bi­ri­ki­mi­nin ya­nı sı­ra ar­şiv­ci­lik te­ori ve uy­gu­la­ma­la­rı ko­nu­sun­da da bil­gi sa­hi­bi ol­ma­yı ge­rek­tir­mek­te­dir. Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lük­te bu ni­te­lik­le­re sa­hip per­so­nel ça­lış­tı­rı­la­bil­me­si için Ar­şiv Uz­ma­nı ve Ar­şiv Uz­man Yar­dım­cı­sı gö­rev­len­di­ril­me­si ön­gö­rül­mek­te­dir. Ay­rı­ca mad­de­de, Ar­şiv Uz­man­lı­ğı­na ve Ar­şiv Uz­man Yar­dım­cı­lı­ğı­na alın­ma ve bun­la­rın ça­lış­ma usul ve esas­la­rı­na iliş­kin hu­sus­la­rın yö­net­me­lik­le be­lir­le­ne­ce­ği ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 35- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lük­te ça­lı­şan per­so­ne­lin 657 sa­yı­lı Ka­nu­na ta­bi ol­du­ğu be­lir­til­mek­te­dir. An­cak, özel­lik­le ih­ti­sas ge­rek­ti­ren ve te­mi­nin­de güç­lük çe­ki­len ka­li­te­li ve ye­tiş­miş per­so­ne­lin te­mi­ni ve is­tih­da­mı­na im­kan ta­nı­mak ama­cıy­la ba­zı kad­ro­lar­da kad­ro­la­rı kar­şı­lık gös­te­ril­mek kay­dıy­la söz­leş­me­li per­so­nel ça­lış­tı­rıl­ma­sı esa­sı ge­ti­ril­miş­tir.

Mad­de 36- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lü­ğün gö­rev­le­ri ile il­gi­li ola­rak ulu­sal ve ulus­la­ra­ra­sı bi­lim­sel araş­tır­ma, etüt, film ve pro­je gi­bi iş­le­rin, üni­ver­si­te öğ­re­tim ele­man­la­rı ile yer­li ve ya­ban­cı ger­çek ve tü­zel ki­şi­le­re söz­leş­me ile yap­tı­rıla­bi­le­ce­ği ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 37- Mad­de ile Ka­nun­da be­lir­ti­len yü­küm­lü­lük­le­ri ye­ri­ne ge­tir­me­yen­le­re uy­gu­la­na­cak ce­za­lar dü­zen­len­mek­te­dir.

Mad­de 38- Mad­de ile Ge­nel Mü­dür­lü­ğün iş ve iş­lem­le­ri­ni yü­rü­te­bil­me­si için ge­rek­li kad­ro­la­rın ih­das edil­me­si ön­gö­rül­mek­te­dir.

Mad­de 39- Mad­de ile 657 sa­yı­lı Dev­let Me­mur­la­rı Ka­nu­nu­nun 36 ncı ve 152 nci mad­de­le­ri ile ek gös­ter­ge cet­ve­lin­de de­ği­şik­lik ya­pıl­ma­sı; 5018 sa­yı­lı Ka­mu Ma­li Yö­ne­ti­mi ve Kon­trol Ka­nu­nu­nun eki (I) sa­yı­lı cet­ve­le “Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü” iba­re­si ek­len­me­si ile 3056 sa­yı­lı Ka­nu­nun Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­ne iliş­kin hü­küm­le­ri­nin ve 3473 sa­yı­lı Mu­ha­fa­za­sı­na Lü­zum Kal­ma­yan Ev­rak ve Mal­ze­me­nin Yok Edil­me­si Hak­kın­da Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me­nin De­ğiş­ti­ri­le­rek Ka­bu­lü Hak­kın­da Ka­nu­nun yü­rür­lük­ten kal­dı­rıl­ma­sı ön­gö­rül­mek­te­dir.

Ge­çi­ci Mad­de 1- Mad­de ile el­le­rin­de Dev­le­te ait ar­şiv bel­ge­si bu­lun­du­ra­ma­ya­cak olan mü­kel­lef dı­şın­da­ki ger­çek ve tü­zel ki­şi­le­re, bu bel­ge­le­ri iki yıl içe­ri­sin­de Ge­nel Mü­dür­lü­ğe tes­lim et­me zo­run­lu­lu­ğu ge­ti­ril­miş, böy­le­ce Dev­le­te ait bel­ge­le­rin ait ol­du­ğu ye­re dön­me­si ve Dev­le­tin kon­tro­lü al­tı­na alın­ma­sı amaç­lan­mış­tır.

Mü­kel­lef­ler­ce yü­rü­tü­len hiz­met­ler için el­le­rin­de bu­lun­du­rul­ma­sı ge­rek­li gö­rü­len­ler ha­riç ol­mak üze­re, Os­man­lı­ca bel­ge­le­rin tek bir mer­kez­de top­lan­ma­sı, sağ­lık­lı or­tam­lar­da mu­ha­fa­za­sı, tas­ni­fi ve il­min hiz­me­ti­ne su­nu­la­bil­me­si ama­cıy­la, okun­ma­sı ve tas­ni­fi ih­ti­sas ge­rek­ti­ren bu tür bel­ge­le­rin, her­han­gi bir iş­le­me ta­bi tu­tul­ma­dan, Ka­nu­nun yü­rür­lü­ğe gi­re­ce­ği ta­rih­ten iti­ba­ren iki yıl içe­ri­sin­de Ge­nel Mü­dür­lü­ğe tes­li­mi zo­run­lu­lu­ğu ge­ti­ril­mek­te­dir.

Ge­çi­ci Mad­de 2- Mad­de ile Baş­ba­kan­lık teş­ki­la­tı­na ait ta­şı­nır, araç, ge­reç, mal­ze­me, de­mir­baş ve ta­şıt­lar­dan 7/4/2006 ta­ri­hi iti­ba­rıy­la kal­dı­rı­lan Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü ta­ra­fın­dan kul­la­nı­lan­la­rın Baş­ba­kan­lık ile Ge­nel Mü­dür­lük ara­sın­da dü­zen­le­ne­cek pro­to­ko­le gö­re Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­re­dil­me­si ile Baş­ba­kan­lı­ğa ait her tür­lü hak­lar ve yü­küm­lü­lük­ler­den Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­nü il­gi­len­di­ren­le­rin hiç­bir iş­le­me ge­rek kal­mak­sı­zın Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­re­dil­me­si, ta­şın­maz­la­rın ise tah­sis edil­me­si ön­gö­rül­mek­te­dir.

Ay­rı­ca, 7/4/2006 ta­ri­hi iti­ba­rıy­la, Baş­ba­kan­lık mer­kez teş­ki­la­tı kad­ro ve po­zis­yon­la­rın­dan Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­ne tah­sis edi­len kad­ro ve po­zis­yon­lar­da gö­rev ya­pan per­so­nel Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­re­dil­mek­te; Ge­nel Mü­dür­lü­ğün teş­ki­la­tı bu Ka­nu­na gö­re ye­ni­den dü­zen­le­nin­ce­ye ka­dar, bu Ka­nun­da Ge­nel Mü­dür­lük­çe yü­rü­tü­le­cek hiz­met­le­rin, mev­cut per­so­nel eliy­le yü­rü­tül­me­ye de­vam olu­na­ca­ğı hük­me bağ­lan­mak­ta­dır.

Ge­nel Mü­dür­lü­ğün 2006 yı­lı büt­çe­si dü­zen­len­me­di­ğin­den, Ge­nel Mü­dür­lü­ğün 2006 malî yı­lı har­ca­ma­la­rı­nın, 5437 sa­yı­lı 2006 Yı­lı Mer­ke­zi Yö­ne­tim Büt­çe Ka­nu­nu­nun il­gi­li hük­mü­ne gö­re ye­ni bir dü­zen­le­me ya­pı­lın­ca­ya ka­dar, Baş­ba­kan­lı­ğın 2006 yı­lı büt­çe­sin­de yer alan Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­ne ait öde­nek­ler­den kar­şı­lan­ma­sı ön­gö­rül­mek­te­dir.

Ge­çi­ci Mad­de 3- Mad­de ile kal­dı­rı­lan Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğün­de ça­lı­şan me­mur­lar­dan kad­ro ve un­van­la­rı de­ğiş­me­yen­le­rin baş­ka bir iş­le­me ge­rek kal­mak­sı­zın bu Ka­nun­la ih­das edi­len ay­nı un­van­lı kad­ro­la­ra atan­mış sa­yıl­ma­sı; kad­ro ve gö­rev un­van­la­rı de­ği­şen ve­ya kal­dı­rı­lan per­so­ne­lin, ka­za­nıl­mış hak ay­lık de­re­ce­le­ri dik­ka­te alı­na­rak Ge­nel Mü­dür­lük­te du­rum­la­rı­na uy­gun boş kad­ro­la­ra bir ay için­de atan­ma­sı ve kal­dı­rı­lan Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğün­de 5 yıl ve da­ha faz­la hiz­me­ti olan­la­rın Ar­şiv Uz­ma­nı kad­ro­la­rı­na, 5 yıl­dan az hiz­me­ti olan­la­rın Ar­şiv Uz­man Yar­dım­cı­sı kad­ro­la­rı­na ata­na­bil­me­le­ri­ne iliş­kin hu­sus­la­rın dü­zen­len­me­si ön­gö­rül­mek­te­dir.

Ge­çi­ci Mad­de 4- Mad­de ile Ka­nu­nun uy­gu­lan­ma­sıy­la il­gi­li yö­net­me­lik­le­rin al­tı ay içe­ri­sin­de ha­zır­lan­ma­sı ve yü­rür­lü­ğe kon­ma­sı ile bu sü­re zar­fın­da mev­cut mev­zu­atın bu Ka­nu­na ay­kı­rı ol­ma­yan hü­küm­le­ri­nin uy­gu­lan­ma­sı­na de­vam edi­le­ce­ği be­lir­til­mek­te­dir.

Mad­de 40- Yü­rür­lük mad­de­si­dir.

Mad­de 41- Yü­rüt­me mad­de­si­dir.

 

Millî Eği­tim, Kül­tür, Genç­lik ve Spor Ko­mis­yo­nu Ra­po­ru

 

Tür­ki­ye Bü­yük Mil­let Mec­li­si

 

 

Millî Eği­tim, Kül­tür, Genç­lik ve Spor

 

 

Ko­mis­yo­nu

5/5/2006

 

Esas No.: 1/1191

 

 

Ka­rar No.: 9

 

TÜR­Kİ­YE BÜ­YÜK MİL­LET MEC­Lİ­Sİ BAŞ­KAN­LI­ĞI­NA

Baş­kan­lı­ğı­nız­ca 18/4/2006 ta­ri­hin­de ta­li ola­rak Ada­let, Mil­li Eği­tim, Kül­tür, Genç­lik ve Spor ; esas ola­rak Plan ve Büt­çe Ko­mis­yo­nu­na gön­de­ri­len “Mil­li Ar­şiv Ka­nu­nu Ta­sa­rı­sı (1/1191) Ko­mis­yo­nu­mu­zun 26/4/2006 ve 4/5/2006  ta­rih­li top­lan­tı­la­rın­da gö­rü­şül­müş­tür.

26/4/2006 ta­rih­li top­lan­tı­mı­za Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dü­rü ile Ma­li­ye, Ada­let, Mil­li Eği­tim, Kül­tür ve Tu­rizm ba­kan­lık­la­rın­dan tem­sil­ci­ler ka­tıl­mış­lar­dır.

Ta­sa­rı ile, mil­li ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­nin dü­zen­len­me­si ve de­net­len­me­siy­le bu fa­ali­yet­le­ri yü­rüt­mek üze­re Baş­ba­kan­lı­ğa bağ­lı Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü ku­rul­ma­sı ön­gö­rül­mek­te ve bu Ge­nel Mü­dür­lü­ğün gö­rev­le­ri, teş­ki­la­tı, ar­şiv hiz­met­le­ri (dos­ya­la­ma sis­te­mi, bel­ge­le­rin  ko­run­ma­sı- sak­lan­ma­sı, ayık­la­ma ve im­ha iş­lem­le­ri gi­bi), de­ne­tim, kad­ro­lar, per­so­nel re­ji­mi ve ce­zai hü­küm­ler­le il­gi­li dü­zen­le­me­ler ge­ti­ril­mek­te­dir.

Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dü­rü, Ta­sa­rı­yı su­nuş ko­nuş­ma­sın­da, şu gö­rüş­le­ri di­le ge­tir­miş­tir;

Dev­let Ar­şiv­le­ri, Os­man­lı­da; Sa­da­ret Ma­ka­mı­na bağ­lı  ola­rak “Ha­zi­ne-i Ev­rak” adıy­la oluş­tu­rul­muş­tur. Bu yıl 160 ın­cı yı­lı olan   Ar­şiv Teş­ki­la­tı  sü­rek­li Baş­ba­kan­lı­ğa bağ­lı kal­mış­tır. Şu an­da Dev­let  Ar­şiv­le­ri 3056 sa­yı­lı Baş­ba­kan­lık Teş­ki­la­tı Hak­kın­da Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me­nin De­ğiş­ti­ri­le­rek Ka­bu­lü Hak­kın­da Ka­nun çer­çe­ve­sin­de Mer­kez Teş­ki­la­tı­nın bir hiz­met bi­ri­mi­dir. Ge­nel mü­dür­lük; Os­man­lı Ar­şi­vi, Cum­hu­ri­yet Ar­şi­vi ve Do­kü­man­tas­yon Da­ire Baş­kan­lık­la­rın­dan oluş­mak­ta­dır. Ar­şiv hiz­met­le­ri­nin yü­rü­tül­me­si­ne esas olan 3473 sa­yı­lı “Mu­ha­fa­za­sı­na Lü­zum Kal­ma­yan Ev­rak ve Mal­ze­me­nin  Yok Edil­me­si Hak­kın­da Ka­nun Hük­mün­de Ka­rar­na­me­nin De­ğiş­ti­ri­le­rek Ka­bu­lü Hak­kın­da  Ka­nu­nun adın­da bi­le ar­şiv geç­me­mek­te­dir. Mev­cut Ka­nun­da yap­tı­rım da söz ko­nu­su ol­ma­dı­ğı için ku­rum­lar üze­rin­de bir et­kin­lik sağ­la­ma­mak­ta­dır.

Ta­sa­rı ile; Bil­gi Edin­me Ya­sa­sı’na bağ­lı ola­rak ku­rum­la­ra da­ha sı­kı ve dü­zen­li ev­rak tut­ma, stan­dart dos­ya pla­nı, sak­la­ma pla­nı, bi­rim ve ku­rum ar­şi­vi oluş­tur­ma zo­run­lu­lu­ğu ge­ti­ril­mek­te­dir. De­ne­tim­le il­gi­li ya­sal boş­luk  dol­du­rul­mak­ta­dır. Av­ru­pa Bir­li­ği­ne gi­riş sü­re­cin­de ara­nan stan­dart­lar  ön­gö­rül­mek­te, ye­ni bir teş­ki­lat ya­pı­sı oluş­tu­rul­mak­ta­dır. Ar­şiv uz­man­lı­ğı sta­tü­sü ge­ti­ril­mek­te, özel­leş­ti­ri­len-dev­re­di­len ku­ru­luş­lar­la il­gi­li sı­kın­tı­lar gi­de­ril­me­ye ça­lı­şıl­mak­ta­dır.

Ve­ri­len bir öner­ge­nin ka­bu­lü ile Ta­sa­rı­nın Alt Ko­mis­yon­ca İn­ce­len­me­si Ko­mis­yo­nu­muz­ca ka­bul edil­miş­tir.

Ko­mis­yo­nu­muz 4/5/2006 ta­rih­li top­lan­tı­sın­da Alt Ko­mis­yon ra­po­ru­nu gö­rüş­müş­tür. Top­lan­tı­mı­za Dev­let Ba­ka­nı ve Baş­ba­kan Yar­dım­cı­sı Sa­yın Meh­met Ali Şa­hin, Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dü­rü  ve di­ğer yet­ki­li­ler ka­tıl­mış­lar­dır.

Top­lan­tı­mız­da  ön­ce­lik­le,  Ka­nun Ta­sa­rı­sı­nın adı, içe­ri­ği­ne uy­gun ola­rak “Dev­let Ar­şiv­le­ri Ka­nu­nu Ta­sa­rı­sı” ola­rak de­ğiş­ti­ril­miş­tir.

Ta­sa­rı­nın Amaç baş­lık­lı 1 inci mad­de­si  Ko­mis­yo­nu­muz­ca ay­nen ka­bul edil­miş­tir.

Kap­sa­mı dü­zen­le­yen 2 nci mad­de Alt Ko­mis­yon ra­po­run­da­ki şek­liy­le, “yük­sek yar­gı or­gan­la­rı­nı” iba­re­si­nin ek­len­me­si su­re­tiy­le, ta­nım­lar­la il­gi­li 3 ün­cü mad­de Ta­sa­rı­da yer al­dı­ğı şek­liy­le, gö­rev­le­ri dü­zen­le­yen 4 ün­cü mad­de Alt Ko­mis­yon met­nin­de ön­gö­rül­dü­ğü ha­liy­le Ko­mis­yo­nu­muz­ca ka­bul edil­miş­tir.

Ta­sa­rı­nın “Teş­ki­lat” ke­nar baş­lık­lı 5, ge­nel mü­dür­lü­ğü dü­zen­le­yen 6, ana hiz­met bi­rim­le­ri­ni sı­ra­la­yan 7 nci mad­de­le­ri Ko­mis­yo­nu­muz­ca ay­nen ka­bul edil­miş­tir.

Cum­hu­ri­yet Ar­şi­vi ile Os­man­lı Ar­şi­vi Da­ire Baş­kan­lık­la­rı­nı dü­zen­le­yen 8 ve 9 un­cu mad­de­ler Alt Ko­mis­yon met­nin­de yer al­dı­ğı şe­kil­de Ko­mis­yo­nu­muz­ca ka­bul edil­miş­tir. Ek­le­nen hü­küm­le bu baş­kan­lık­la­rın gö­rev­le­ri da­ha es­nek bir şe­kil­de ifa­de edil­miş­tir.

Do­kü­man­tas­yon  ve  Ya­yın  Da­ire  Baş­kan­lı­ğı­nın  gö­rev­le­rin­den  is­ta­tis­tik der­le­me­yi çı­ka­ran 10 uncu mad­de, Dış İliş­ki­ler Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nın gö­rev­le­rin­den ar­şiv mü­ze­si kur­ma­yı çı­ka­ran 11 in­ci mad­de, Alt Ko­mis­yon met­nin­de­ki şek­liy­le ka­bul edil­miş­tir. Ar­şiv mü­ze­si kur­mak gö­rev­ler­le il­gi­li mad­de­de dü­zen­len­miş­tir.

Ta­sa­rı­nın; Da­nış­ma bi­rim­le­ri­ni sa­yan 12, Stra­te­ji Ge­liş­tir­me Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nı dü­zen­le­yen 13, Hu­kuk Mü­şa­vir­li­ği­ni dü­zen­le­yen 14, Ba­sın ve Halk­la İliş­ki­ler Mü­şa­vir­li­ği­ni dü­zen­le­yen 15, Yar­dım­cı Hiz­met Bi­rim­le­ri­ni sa­yan 16, İn­san Kay­nak­la­rı ve Des­tek Hiz­met­le­ri Da­ire Baş­kan­lı­ğı­nı dü­zen­le­yen 17, Ar­şiv Hiz­met­le­ri­ni içe­ren 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26 ve 27 nci mad­de­le­ri Ko­mis­yo­nu­muz­ca ay­nen ka­bul edil­miş­tir.

Özel­leş­ti­ri­len ve­ya il­ga edi­len mü­kel­lef­le­re ait bel­ge­le­ri dü­zen­le­yen 28 in­ci mad­de Alt Ko­mis­yon met­nin­de yer al­dı­ğı şek­liy­le Ko­mis­yo­nu­muz­ca ka­bul edil­miş­tir. Bu dü­zen­le­me uy­gu­la­ma­da kar­şı­la­şı­la­bi­le­cek sı­kın­tı­la­rı gi­der­me­ye yö­ne­lik  ola­rak ön­gö­rül­müş­tür.

Fa­ali­yet  ra­po­ru­nu dü­zen­le­yen 29, de­ne­tim,  so­rum­lu­luk ve yet­ki­le­ri içe­ren 30, 31 ve 32, kad­ro­lar ve ata­ma ke­nar baş­lık­lı 33 ün­cü mad­de­ler Ta­sa­rı­da­ki şek­liy­le   Ko­mis­yo­nu­muz­ca ay­nen ka­bul edil­miş­tir.

Ar­şiv Uz­man­lı­ğı ve Ar­şiv Uz­man Yar­dım­cı­lı­ğı­nı dü­zen­le­yen 34 ün­cü mad­de­nin (a) ben­din­de ve­ri­len bir öner­ge­nin ka­bu­lü ile  sa­de­ce “Ge­nel Mü­dür­lü­ğün  hiz­met ve gö­rev ala­nıy­la il­gi­li en az dört yıl­lık eği­tim ve­ren fa­kül­te ve­ya yük­se­ko­kul me­zu­nu ol­ma”  ifa­de­si yer al­mış, böy­le­ce ar­şiv hiz­met­le­ri­ne uy­gun her branş­tan is­ti­fa­de et­me­nin müm­kün ola­ca­ğı de­ğer­len­di­ril­miş­tir. Mad­de ka­bul edi­len öner­ge doğ­rul­tu­sun­da Ko­mis­yo­nu­muz­ca be­nim­sen­miş­tir.

Per­so­nel re­ji­mi­ni dü­zen­le­yen 35 in­ci mad­de, Alt Ko­mis­yon met­nin­de dü­zen­len­di­ği şe­kil­de;  söz­leş­me ile araş­tır­ma, etüt ve pro­je yap­tır­ma­yı dü­zen­le­yen 36, ce­za hü­küm­le­ri dü­zen­le­yen 37, kad­ro ih­da­sıy­la il­gi­li 38, de­ğiş­ti­ri­len ve yü­rür­lük­ten kal­dı­rı­lan hü­küm­ler ke­nar baş­lık­lı 39 ve ar­şiv bel­ge­le­ri­nin dev­ri­ni dü­zen­le­yen Ge­çi­ci 1 in­ci mad­de­ler Ta­sa­rı­da­ki şek­liy­le Ko­mis­yo­nu­muz­ca ka­bul edil­miş­tir.

Ta­şı­nır,  ta­şın­maz  ve  per­so­ne­lin dev­ri­ni dü­zen­le­yen ge­çi­ci mad­de  2; mad­de met­nin­de ge­çen “ 7/4/2006” ta­ri­hi­nin “ ka­nu­nun yü­rür­lü­ğe gir­di­ği ta­rih” şek­lin­de de­ğiş­ti­ril­me­si su­re­tiy­le Ko­mis­yo­nu­muz­ca ka­bul edil­miş­tir. 7.4.2006 ta­ri­hi ile Ka­nu­nun yü­rür­lük ta­ri­hi ara­sın­da­ki dö­nem­de sı­kın­tı do­ğa­bi­le­ce­ği  dü­şün­ce­si ile bu de­ği­şik­lik ya­pıl­mış­tır.

Per­so­ne­le da­ir ge­çiş hü­küm­le­ri­ni dü­zen­le­yen Ge­çi­ci mad­de 3, Ta­sa­rı­da­ki şek­liy­le an­cak, mad­de met­nin­de ge­çen “yüz­de yet­mi­şi­ni geç­me­mek üze­re” iba­re­si­nin çı­ka­rıl­ma­sı su­re­tiy­le Ko­mis­yo­nu­muz­ca ka­bul edil­miş­tir.

Ta­sa­rı­nın, Yö­net­me­lik­le­rin yü­rür­lü­ğe ko­nul­ma­sı­nı dü­zen­le­yen ge­çi­ci mad­de 4, yü­rür­lük ve yü­rüt­me­yi dü­zen­le­yen 40 ve 41 in­ci mad­de­le­ri ile tü­mü oya su­nul­muş ve oy bir­li­ği ile ka­bul edil­miş­tir.

Ra­po­ru­muz, ha­va­le­si ge­re­ği, Esas Ko­mis­yon olan Plan ve Büt­çe Ko­mis­yo­nu­na gön­de­ril­mek üze­re Yük­sek Baş­kan­lı­ğa say­gı ile su­nu­lur.

 

 

Başkan

Sözcü

Kâtip

 

Tayyar Altıkulaç

Hacı Biner

Ali Aydınlıoğlu

 

İstanbul

Van

Balıkesir

 

Üye

Üye

Üye

 

Hüseyin Ekmekçioğlu

Faruk Anbarcıoğlu

Mustafa Gazalcı

 

Antalya

Bursa

Denizli

 

Üye

Üye

Üye

 

Mehmet Yüksektepe

Ömer Özyılmaz

Hasan Aydın

 

Denizli

Erzurum

Giresun

 

Üye

Üye

Üye

 

Temel Yılmaz

Berhan Şimşek

Remzi Çetin

 

Gümüşhane

İstanbul

Konya

 

Üye

Üye

Üye

 

Mehmet Sarı

Öner Ergenç

Osman Kılıç

 

Osmaniye

Siirt

Sivas

 

 

MİLLÎ EĞİTİM, KÜLTÜR, GENÇLİK VE SPOR KOMİSYONUNUN KABUL ETTİĞİ METİN

DEVLET ARŞİVLERİ  KANUNU TASARISI

MADDE 1- Tasarının 1 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Kanun, Başbakanlık ve bakanlıklar ile bunların bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlarını, yüksek yargı organlarını, üniversiteleri, mahallî idareleri, tüzel kişiliği haiz olarak enstitü, teşebbüs, teşekkül, birlik, döner sermaye, fon ve sair adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve kuruluşlarını, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava Kurumunu kapsar.

(2) Ancak, Cumhurbaşkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Millî Savunma Bakanlığı ve Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı bu Kanunda yer alan usul ve esasların uygulanmasını kendi yetkili birimleri tarafından yerine getirir. Bu kurumlar arşiv belgelerini istekleri hâlinde Genel Müdürlüğe devredebilir.

Tanımlar

MADDE 3- (1) Bu Kanunda geçen;

a) Arşiv belgesi: Son işlem tarihi üzerinden onbeş yıl geçmiş veya kesin sonuca bağlanmış olup da günlük iş akışı içinde aktivitesi bulunmayan, varsa tâbi olduğu diğer mevzuattaki saklama sürelerini tamamlayan, üretim biçimleri ile yazılım ve donanım ortamları ne şekilde olursa olsun geleceğe tarihî, siyasî, sosyal, kültürel, hukukî, idarî, askerî, iktisadî, dinî, ilmî, edebî, estetik, biyografik, teknik ve benzeri herhangi bir değer olarak intikal etmesi gereken yazılmış, çizilmiş, resmedilmiş, görüntülü, sesli veya elektronik ortamlarda üretilmiş belgeyi,

b) Arşivlik belge: Zaman bakımından henüz arşiv belgesi vasfını kazanmayan veya bu süreyi doldurmasına rağmen güncelliğini kaybetmeyen, hizmetin yürütülmesi açısından elde bulundurulması gerekli görülen belgeyi,

c) Ayıklama: Arşiv belgesi, arşivlik belge ve saklanması gerekli görülmeyen belgeyi birbirinden ayırma işlemini,

ç) Belge: Mükelleflerin iş ve işlemleri neticesinde teşekkül eden, üretim biçimleri ile yazılım ve donanım ortamları ne şekilde olursa olsun bir bilgiyi içeren yazılmış, çizilmiş, resmedilmiş, görüntülü, sesli veya elektronik ortamlarda üretilmiş belgeyi,

d) Birim arşivi: Belgelerin belirli bir süre saklandığı arşivleri,

e) Dosya planı: Belgelerin arandığında kolaylıkla bulunabilmesi ve kullanılabilmesi için hazırlanan ve çeşitli simge türlerine göre adlandırılan sınıflandırmayı,

f) Genel Müdür: Devlet Arşivleri Genel Müdürünü,

g) Genel Müdürlük: Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünü,

ğ) İmha: Saklanması gerekli görülmeyen belgelerin imha edilme işlemini,

h) Kurum arşivi: Belgelerin birim arşivlerine nazaran daha uzun süreli saklandığı arşivi,

ı) Mükellef: Kanun kapsamında sayılan kurum ve kuruluşu,

i) Özel arşiv: (a) bendinde belirtilen muhtevada olup da mükellefler dışında kalan gerçek ve tüzel kişilerin elinde bulunan belgelerden oluşan arşivi,

j) Saklama planı: Belgelerin kurum ve birim arşivlerinde ne kadar süre ile saklanacağına, bu süreler sonunda hangi işleme tâbi tutulacağına dair değerlendirmeyi ifade eden ve Genel Müdürlükçe onaylanan planı,

k) Saklanması gerekli görülmeyen belge: İşlem gördüğü sırada bir değere sahip olduğu hâlde ileride kullanılmasına lüzum görülmeyen ve arşiv belgesi ile arşivlik belge dışında kalan belgeyi,

l) Tasnif: Arşiv belgelerinin arşivciliğin temel ilke ve teknikleri uyarınca arşiv fonları, arşiv serileri ve işlem sırasına göre düzenlenmesi çalışmalarını,

ifade eder.

Görevler

MADDE 4- (1) Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır:

a) Millî arşiv politikasının esaslarını belirlemek, bu esasların uygulanmasını takip etmek ve denetlemek.

b) Devlet ve millet hayatını ilgilendiren her türlü bilgi ve belgeleri toplamak, değerlendirmek ve saklamak.

c) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel şahısların elinde bulunan arşiv belgelerini tespit etmek, toplamak, gerektiğinde satın almak, bunların tamir ve restorasyonunu yapmak, tasnif ve tercüme etmek, uygun görülenleri yayınlamak.

ç) Arşivcilik alanında yurt içinde veya dışında meydana gelen bilimsel gelişmeleri takip etmek, bu alandaki eserleri tercüme etmek, yayınlamak, önemli ve değerli arşiv belgelerini ülke ve dünya bilim çevrelerine sunmak.

d) Tarihî, kültürel ve estetik değeri olan arşiv belgelerinden koleksiyonlar yapmak, gerektiğinde arşiv müzesi kurmak ve sergiler açmak.

e) Arşiv belgelerinin tahribini önleyecek tedbirleri almak, arşiv laboratuvarı kurmak.

f) Arşiv belgelerinin kopyalarını çıkararak devamlılığını sağlamak ve bunları küçük hacimlere döndürmek için film, mikrofilm, fotokopi, elektronik ortam ve gerektiğinde diğer ileri teknikleri uygulamak.

g) Devlet arşivlerinden yararlanma esaslarını belirlemek, arşivlerdeki araştırma taleplerini değerlendirmek ve izin vermek.

ğ) Her türlü bilgi ve arşiv malzemesini derlemek, ayıklamak ve her an kullanılır hâle gelecek şekilde tasnif ederek muhafaza etmek ve hizmete sunmak.

h) Araştırmacılar ile kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duyduğu arşiv belgelerini tespit etmek, derlemek ve hizmete sunmak.

ı) Belge yönetimi ve arşivciliğin geliştirilmesi ile ilgili inceleme ve araştırmalar yapmak, yaptırmak, sonuçlarını değerlendirmek ve uygulamak.

i) Mükelleflere arşiv hizmet ve faaliyetleri konusunda eğitim vermek, rehberlik etmek ve bu faaliyetleri denetlemek.

j) Genel Müdürlüğün görev alanına giren konularda üniversiteler ve diğer eğitim kurumları ile işbirliği yapmak.

MADDE 5- Tasarının 5 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 6- Tasarının 6 ncı maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 7- Tasarının 7 nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Cumhuriyet Arşivi Daire Başkanlığı

MADDE 8- (1) Cumhuriyet Arşivi Daire Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Cumhuriyet dönemine ait arşiv belgelerini tespit etmek, toplamak, gerektiğinde satın almak, tasnif etmek ve hizmete sunmak.

b) Cumhuriyet dönemine ait arşiv belgelerinin kopyalarını çıkararak devamlılığını sağlamak ve bunları küçük hacimlere döndürmek için film, mikrofilm, fotokopi, elektronik ortam ve gerektiğinde diğer ileri teknikleri uygulamak.

c) Araştırma taleplerini değerlendirmek ve gerektiğinde izin vermek.

ç) Mükelleflerin arşiv hizmet ve faaliyetlerinin bu Kanun hükümleri çerçevesinde yürütülmesini sağlayacak tedbirleri almak suretiyle vatandaşın, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında bilgi ve belgeye ulaşımını sağlamak.

d) Yeni teşekkül etmekte olan arşivlik belgeleri kontrol altına almak.

e) Arşivcilik konusunda mükelleflere ve mükellefler dışında kalan gerçek ve tüzel kişilere rehberlik hizmeti vermek.

f) Genel Müdür tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.

Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı

MADDE 9- (1) Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Osmanlı dönemi ve öncesine ait arşiv belgelerini tespit etmek, toplamak gerektiğinde satın almak, tasnif etmek ve hizmete sunmak.

b) Osmanlı dönemi ve öncesine ait arşiv belgelerinin kopyalarını çıkararak devamlılığını sağlamak ve bunları küçük hacimlere döndürmek için film, mikrofilm, fotokopi, elektronik ortam ve gerektiğinde diğer ileri teknikleri uygulamak.

c) Araştırma taleplerini değerlendirmek ve gerektiğinde izin vermek.

ç) Tahribe uğramış arşiv belgelerini aslına uygun olarak restore etmek, bu hizmetlerin yerine getirilebilmesi için arşiv laboratuvarı ve restorasyon atölyesi kurmak.

d) Genel Müdür tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.

Dokümantasyon ve Yayın Daire Başkanlığı

MADDE 10- (1) Dokümantasyon ve Yayın Daire Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Genel Müdürlüğün görev alanına giren konularda toplumsal ilgi, talep ve duyarlılığı artırmak amacıyla basılı ve görsel yayınlar hazırlamak veya hazırlatmak.

b) Kütüphane veya dokümantasyon merkezi kurmak,  yayın ve materyallerin ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşların kullanımına sunulması amacıyla sistem oluşturmak.

c) Yurt içinde ve yurt dışında arşivcilik konusundaki yayınları temin ederek bir ihtisas kütüphanesi oluşturmak.

ç) Genel Müdür tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.

Dış İlişkiler Daire Başkanlığı

MADDE 11- (1) Dış İlişkiler Daire Başkanlığının görevleri şunlardır:

a) Genel Müdürlüğün görev alanına giren konularda çalışmalarda bulunan uluslararası ve yabancı ulusal arşiv kuruluşları ile ilişki kurmak, bu kuruluşlarla ortak çalışmalar yapmak, bu kuruluşların çalışmalarını izlemek ve bu çalışmalara katılmak, ortaya çıkan gelişmeleri ve alınan kararları Genel Müdürlük birimlerine ve ilgili kuruluşlara iletmek.

b) Arşivcilik alanında dünyada meydana gelen gelişmeleri izlemek ve bunları millî arşivciliğin hizmetine sunmak.

c) Türk arşivlerinin tanıtımı amacıyla bilimsel toplantılar düzenlemek ve sergiler açmak.

ç) Genel Müdür tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.

MADDE 12- Tasarının 12 nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 13- Tasarının 13 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 14- Tasarının 14 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 15- Tasarının 15 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 16- Tasarının 16 ncı maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 17- Tasarının 17 nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 18- Tasarının 18 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 19- Tasarının 19 uncu maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 20- Tasarının 20 nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 21- Tasarının 21 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 22- Tasarının 22 nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 23- Tasarının 23 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 24- Tasarının 24 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 25- Tasarının 25 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 26- Tasarının 26 ncı maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 27- Tasarının 27  nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Özelleştirilen veya ilga edilen mükelleflere ait belgeler

MADDE 28- (1) Çeşitli sebeplerle ilga edilen, yetkisi devredilen veya özelleştirilen mükelleflere ait belgelerin tefriki, tasnifi ve arşiv belgelerinin devri işlemleri; ilga edilen kuruluşlarda kuruluşun bağlı olduğu üst kuruluşça, yetkisi devredilen kuruluşlarda yetkiyi devralan kuruluşça, özelleştirilen kuruluşlarda özelleştirme kapsamına alındığında kurulacak "Arşiv Komisyonları" nca yürütülür.

MADDE 29- Tasarının 29 uncu maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 30- Tasarının 30  uncu maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 31- Tasarının 31 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 32- Tasarının 32  nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 33- Tasarının 33 üncü maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

Arşiv Uzmanlığı ve Arşiv Uzman Yardımcılığı

MADDE 34- (1) Arşiv Uzman Yardımcılığına atanabilmek için, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan şartlara ek olarak aşağıdaki nitelikler aranır:

a) Genel Müdürlüğün görev ve hizmet amacı ile ilgili en az dört yıllık eğitim veren fakülte veya yüksekokullardan veya bunlara denkliği Yüksek Öğretim Kurulu tarafından onaylanmış yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun olmak.

b) Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığında çalışacaklar için Osmanlıca bilmek.

c) Yapılacak yarışma ve yeterlik sınavında başarılı olmak.

ç) Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde otuz yaşını doldurmamış olmak.

(2) Arşiv Uzman Yardımcılığına atananlar; üç yıl çalışmak, olumlu sicil almak ve tez hazırlamak kaydıyla yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya hazırladıkları tez kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Sınavda başarılı olanlar Arşiv Uzmanı olarak atanır. Sınavda başarılı olamayanlar bir yıl içinde ikinci kez sınava tâbi tutulur. Tezi kabul edilmeyenler ile sınavlarda başarı gösteremeyenler durumlarına uygun kadrolara atanır.

(3) Arşiv Uzmanı ve Arşiv Uzman Yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.

Personel rejimi

MADDE 35- (1) Genel Müdürlük personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbidir.

(2) Genel Müdürlükte, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı,  1 inci Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, Hukuk Müşaviri, Arşiv Uzmanı, Şube Müdürü, Mütercim, Daire Tabibi, Mühendis, Programcı, Çözümleyici, Restoratör  ve Arşiv Uzman Yardımcısı kadroları karşılık gösterilmek kaydıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın sözleşmeli personel çalıştırılabilir.

(3) İkinci fıkraya göre sözleşmeli olarak çalıştırılacak personele, bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde unvanlar itibarıyla yer alan taban ve tavan ücretleri arasında kalmak üzere, Genel Müdür tarafından belirlenecek tutarda aylık brüt sözleşme ücreti ödenir. Başbakanlık merkez teşkilatında sözleşmeli olarak çalıştırılan emsali personelin yararlandığı ücret artışlarından Genel Müdürlükte çalışan sözleşmeli personel de aynı usul ve esaslara göre aynen yararlandırılır. Bu personel, Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilişkilendirilir. Söz konusu personele, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve yıllık izinleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarında ikramiye ödenir. Bunlardan üstün gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı çalışma yaptıkları tespit edilenlere Genel Müdürün teklifi, ilgili bakanın uygun görüşü üzerine Başbakan onayı ile Haziran ve Aralık aylarında birer aylık sözleşme ücreti tutarına kadar teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile söz konusu personele yapılacak diğer ödemeler Bakanlar Kurulunca tespit edilir.

(4) Genel Müdürlük kadrolarında çalışanlar, Başbakanlık merkez teşkilatı personelinin yararlandığı fazla çalışma ücretinden aynı usul ve esaslara göre yararlanır.

MADDE 36- Tasarının 36 ncı maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 37- Tasarının 37  nci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 38- Tasarının 38 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 39- Tasarının 39 uncu maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

GEÇİCİ  MADDE 1- Tasarının geçici 1 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edil-miştir.

Taşınır, taşınmaz ve personelin devri

GEÇİCİ  MADDE 2- (1) Başbakanlık teşkilatına ait taşınır, araç, gereç, malzeme, demirbaş ve taşıtlardan,  bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü tarafından kullanılanlar, Başbakanlık ile Genel Müdürlük arasında düzenlenecek protokole göre Genel Müdürlüğe devredilir.

(2) Başbakanlığa ait her türlü hak ve yükümlülüklerden Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünü ilgilendirenler; hiçbir işleme gerek kalmaksızın Genel Müdürlüğe devredilmiş, taşınmazlar ise tahsis edilmiş sayılır.

(3) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyla, Başbakanlık merkez teşkilatı kadro ve pozisyonlarından Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne tahsis edilen kadro ve pozisyonlarda görev yapan personel Genel Müdürlüğe devredilmiştir.

(4) Genel Müdürlüğün teşkilatı bu Kanuna göre yeniden düzenleninceye kadar, Genel Müdürlük tarafından yürütülecek hizmetlerin mevcut personel eliyle yürütülmesine devam edilir.

(5) Genel Müdürlüğün 2006 malî yılı harcamaları, 5437 sayılı 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun ilgili hükmüne göre yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar, Başbakanlığın 2006 yılı bütçesinde yer alan Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne ait ödeneklerden karşılanır.

(6) Kaldırılan Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan Başbakanlık merkez teşkilatı kurum arşivine dair hizmetlerin, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar Genel Müdürlük tarafından yürütülmesine devam edilir.

(7) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süreyle, Genel Müdürlük kadrolarına ilişkin olarak yapılacak düzenlemelerde 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin son fıkrası hükmü uygulanmaz.

(8) Bu maddede öngörülen bütün geçiş, devir, temlik ve intikal işlemleriyle düzenlenecek protokoller her türlü vergi, resim, harç, ücret ve fonlardan müstesnadır.

Personele dair geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 3- (1) Geçici 2 nci maddenin üçüncü fıkrasına göre Genel Müdürlüğe devredilen memurlardan kadro ve unvanları değişmeyenler başka bir işleme gerek kalmaksızın bu Kanunla ihdas edilen aynı unvanlı kadrolara atanmış sayılır. Kadro ve görev unvanları değişen veya kaldırılan personel, kazanılmış hak aylık dereceleri dikkate alınarak Genel Müdürlükte durumlarına uygun boş kadrolara bir ay içinde atanır. Bunlar, yeni bir kadroya atanıncaya kadar, eski kadrolarına ait aylık, ek gösterge ve her türlü zam ve tazminatlar ile diğer malî haklarını almaya devam eder. Söz konusu personelin, atandıkları yeni kadroların aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer malî hakları toplamının net tutarının, eski kadrolarına bağlı olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer malî hakları toplamının net tutarından az olması hâlinde, aradaki fark, farklılık giderilinceye kadar, atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir kesintiye tâbi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir. Bunlar, atamaları yapılıncaya kadar Genel Müdürlük tarafından ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebilir.

(2) 3056 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünde en az beş yıl sözleşmeli olarak çalışan personelden, bu Kanunun 34 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki şartları taşıyanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde başvurmaları halinde bir yıl içinde açılacak iki yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Yeterlik sınavlarının birinden başarılı olanlar bu Kanunla ihdas edilen Arşiv Uzmanı kadrolarına başarı sırasına göre atanır.

(3) 3056 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünde beş yıldan daha az süre sözleşmeli olarak çalışan personelden, bu Kanunun 34 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki şartları taşıyanlar, bu Kanunla ihdas edilen Arşiv Uzman Yardımcısı kadrolarına  başarı sırasına göre atanır.

(4) İkinci ve üçüncü fıkralara göre Arşiv Uzmanı ve Arşiv Uzman Yardımcısı kadrolarına atananların pozisyonları iptal edilmiş sayılır. Bunların, olumsuz sicil veya disiplin cezası aldıkları yıllar hariç olmak üzere, sözleşmeli olarak çalıştıkları süreler memuriyette geçmiş sayılır ve her üç yıl bir derece, her yıl bir kademe olarak değerlendirilmek suretiyle intibakları yapılır.

(5) İkinci ve üçüncü fıkralar uyarınca ataması yapılamayan sözleşmeli personel, 3056 sayılı Kanunun 35 inci maddesinin dördüncü fıkrasında bu Kanunla yapılan değişiklikten önce yer alan hükümler çerçevesinde sözleşmeli olarak çalışmaya devam eder; bunlardan Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ilgilendirilmiş olanların iştirakçilikleri korunur. Bunlardan herhangi bir nedenle sözleşmesi yenilenmeyenler ile sözleşmesi feshedilenlerin pozisyonları iptal edilmiş sayılır.

(6) Başbakanlık merkez teşkilatı kadrolarında görev yapan personel; kendilerinin ve Başbakanlığın muvafakati alınmak şartıyla Genel Müdürlükte geçici olarak görevlendirilebilir. Bunlar, görevlendirmeleri devam ettiği süre zarfında ücretli izinli sayılır ve asıl kadrolarıyla ilgileri devam eder. Bunların terfileri başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Başbakanlık tarafından yapılır. Bunların, görevleri süresince aylık, ödenek, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî ve sosyal hak ve yardımları Başbakanlık tarafından karşılanır.

GEÇİCİ MADDE 4- Tasarının  geçici 4 üncü maddesi  Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 40- Tasarının 40 ıncı maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

MADDE 41- Tasarının 41 inci maddesi Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.

 

 

Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu

                                      

Türkiye Büyük Millet Meclisi

 

 

 

Plan ve Bütçe Komisyonu

 

 

Esas   No.  : 1/1191              

13/3/2007                                                                              

 

Karar No. :129

 

TÜRKİYE  BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Bakanlar Kurulunca 7/4/2006 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan ve Başkanlıkça 18/4/2006 tarihinde tali komisyon olarak Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu ile Adalet Komisyonuna, esas komisyon olarak da Komisyonumuza havale edilen 1/1191 esas numaralı "Milli Arşiv Kanunu Tasarısı", Komisyonumuzun 14/02/2007 tarihinde yapmış olduğu 36 ncı Birleşiminde Hükümeti temsilen Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı Mehmet Ali ŞAHİN ile Başbakanlık, Maliye Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Devlet Personel Başkanlığı, Türk Hava Kurumu ve Türkiye Kızılay Derneği temsilcilerinin katılımlarıyla görüşülmeye başlanmıştır.

Bilindiği gibi, arşivler bir ülkenin tapu senedi, bir milletin kimliği, hakları, hatıratı, maddî ve manevî değerleri ile onu geçmişinden bugününe ve bugününden yarınlarına bağlayan temel dayanağıdır. Arşivler, barındırdıkları belgelerin içerdiği bilgi nedeniyle ülkelerin en önemli zenginlik kaynakları arasında yer alır. Bir ülkenin bilgiyi ve bilginin üzerinde kayıtlı olduğu belgeleri sistemli bir şekilde üretmesi, kullanması, koruması, ilmin, idarenin ve hukukun hizmetine sunması, o ülkenin gelişme yolunda önemli bir adım attığının göstergesidir. Bu niteliği haiz bir ülke, beklenmedik olaylardan ve gelişmelerden de nispeten daha az etkilenecektir. Türkiye, arşiv belgesi bakımından çok büyük bir zenginliğe sahiptir. Arşivlerimiz, nicelik bakımından olduğu kadar, nitelik bakımından da dünyanın en önemli arşivleri arasında yer alır. Arşivlerimizin en büyük özelliği, Türkiye'nin olduğu kadar Orta ve Yakın Doğu, Balkan, Akdeniz, Kuzey Afrika ve Ön Asya ülkelerinin kültürel, iktisadî ve siyasî tarihlerinin gün ışığına çıkarılmasında, milletlerarası hakların ispatında ve korunmasında, ayrıca kişi haklarının hukukî dayanağı olmasında müstesna bir değere ve öneme sahip olmasıdır.

Cumhuriyet dönemi arşivleri de Millî Mücadeleyi, Cumhuriyetin ilânını ve Türkiye Cumhuriyetinin doğuşu, ilerleyişi, yeniden yapılanması ve ortaya koyduğu yenilikleri, geçirdiği aşamaları ve elde edilen kazanımları göstermesi bakımından büyük zenginliğe sahiptir. Bununla birlikte, ülkemizde büyük önem ve değer taşıyan özel arşivler de mevcuttur. Bütün bu arşivler millî varlığımızın, birlik ve beraberliğimizin temel dayanağını, milletimizin kimlik belgesini, toplumsal ve millî hafızamızın en önemli kaynaklarını oluşturur.

Ülkemizde, sahip olunan bu zenginliğin korunması ve aynı zamanda yeniden teşekkül edecek arşiv belgelerinin sağlıklı bir şekilde tespiti, korunması, tasnifi ve istifadeye sunulması amacıyla günümüze kadar birçok çalışmalar yapılmış olup, millî arşivlerimizin korunması ve değerlendirilmesi ile ilgili her türlü görev, 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının elinde bulunan ve arşiv belgesi ile arşivlik belge dışında kalan ve saklanmasına gerek görülmeyen belgelerin ayıklanması ve imhası ile ilgili düzenlemeleri ihtiva eden 316 sayılı Muhafazasına Lüzum Kalmayan Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlüğe konulmuş olup, bu Kanun Hükmünde Kararname 
3473 sayılı Kanun ile değiştirilerek kabul edilmiştir. 3473 sayılı Kanunda, arşiv malzemesi, arşivlik malzeme, ayıklama ve imhanın tanımları yapılmış; Kanun kapsamında yer alan kurum ve kuruluşlara getirilen yükümlülükler sayılarak, ayıklama ve imha işlemlerinin kurum ve kuruluşlar bünyesinde kurulacak komisyonlar marifetiyle yapılacağı hükme bağlanmıştır. Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmelik de Başbakanlık tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur.

Arşiv hizmet ve faaliyetleri bu düzenlemelere dayalı olarak günümüze değin yürütülmüş, ancak amaçlanan hedeflere istenilen seviyede ulaşılamamıştır. Bu durumun başta gelen nedenleri arasında; personel, mekân ve bütçe gibi unsurların yetersizliğinin yanısıra, mevzuattan kaynaklanan eksiklikler de sayılabilir.

Ülkemizde arşiv hizmet ve faaliyetlerinin düzenlenmesine yönelik olarak bugüne kadar çeşitli kanunî düzenlemeler yapılmakla birlikte, bu kanunların adında hiçbir zaman "arşiv" ibaresi yer almamıştır. Arşivle ilgili hususlar, "Muhafazasına Lüzum Görülmeyen Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanun" başlığı adı altında düzenlenmiştir. Bu durum, Kanuna muhatap olanlarda, üretilen belgelerin tamamının belli saklama süreleri sonunda ne şekilde imha edileceği yönünde bir izlenim bırakmıştır. 3473 sayılı Muhafazasına Lüzum Görülmeyen Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanunda arşiv hizmet ve faaliyetleriyle ilgili olarak düzenleyici, caydırıcı ve cezaî hükümlerin yer almadığı görülmektedir.

Tasarı ve gerekçesi incelendiğinde;

- Millî arşiv hizmet ve faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi ile bu faaliyetleri yürütmek üzere Başbakanlığa bağlı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün kurulmasının,

- Arşiv belgelerinin teşekkülü safhasından, arşiv belgelerinin tespiti, tefriki, toplanması, korunması, muhafazası, tasnifi, çoğaltılması, hizmete sunulması safhasına kadar sürdürülen faaliyetlerin esaslarının düzenlenmesinin,

- Arşiv belgesi ve arşivlik belge ile saklanmasına gerek görülmeyen belge tanımlarının yapılmasının,

- Kanuna muhatap bütün kurum ve kuruluşlarda belgelerin bir plan ve sistem dahilinde teşekkül ettirilmesini sağlamak ve teşekkül eden belgelerin yaşam süreçlerinin önceden tayin edilmesi amacıyla belirli yükümlülükler getirilmesinin, tüm kurum ve kuruluşlar arasında birliktelik sağlamak amacıyla, saklama planlarının Genel Müdürlükle koordineli olarak hazırlanmasının,

- Birbirine bağlı olan arşiv faaliyetlerinin kesintiye uğramadan, yığılmalara meydan verilmeden sürdürülebilmesi için kurum arşivleri ve birim arşivlerinin bütün unsurları ile birlikte noksansız kurulmasının, 

öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Tasarının görüşmelerinin başlangıcında, kabul edilen bir önerge ile Tasarının daha ayrıntılı bir şekilde incelenebilmesini teminen bir alt komisyon kurulmasına ve alt komisyon çalışmalarını müteakiben görüşmelere devam edilmesine karar verilmiştir.

Alt Komisyonun, 15/2/2007, 21/2/2007, 22/2/2007 ve 28/2/2007 tarihlerinde yapmış olduğu görüşmelerde, söz konusu Tasarı; Başbakanlık, Maliye Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Devlet Personel Başkanlığı, Türkiye Kızılay Derneği, Türk Büro Sen, Büro Memur - Sen, Bağımsız Büro-Sen temsilcilerinin de katılımlarıyla ayrıntılı bir şekilde incelenmiş, Tasarı üzerinde kapsamlı değerlendirmeler yapılmıştır. Alt Komisyon çalışmaları sonucu oluşturulan metin bir rapor ekinde Komisyonumuza sunulmuştur.

Alt Komisyonca Tasarının;

- 1 inci maddesi; 3 üncü maddesi (k) bendinde yer alan tanımda yapılan redaksiyon doğrultusunda terim birliğini teminen (1) numaralı fıkrasında yer alan "saklanması gerekli görülmeyen belgelerin" ibaresinin "saklanmasına gerek görülmeyen belgelerin" ibaresi olarak redaksiyona tabi tutulması, "Milli" ifadesinin daha kapsayıcı bir niteliğe sahip olması ve dünyada daha çok "Milli" nitelemesinin kullanılması nedeniyle "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün" ibaresinin "Millî Arşiv Genel Müdürlüğünün" olarak değiştirilmesi ve yapılan her iki değişiklik doğrultusunda Tasarı metninin tümünün redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 2 nci maddesi; Tasarı kapsamı içerisine Yüksek Mahkemeler ve Sayıştay'ın dahil edilmesini teminen (1) numaralı fıkrasında sayılanlar arasına "ilişkili kuruluşlarını" ibaresinden sonra gelmek üzere "Yüksek Mahkemeleri, Sayıştayı" ibaresinin eklenmesi, kamu yararına çalışan derneklerden hangilerinin arşivlerini devretmesi gerektiğinin Bakanlar Kurulunca belirlenmesini teminen, aynı fıkrada yer alan "Türk Kızılay Derneği ve Türk Hava Kurumunu" ibaresinin "kamu yararına çalışan derneklerden Bakanlar Kurulunca belirlenenleri" olarak değiştirilmesi, Tasarıda yer alan "Genel Kurmay Başkanlığı" ibaresinin Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığını da içerdiği hususuna açıklık getirilmesi amacıyla (2) numaralı fıkrasındaki                           "Genel Kurmay Başkanlığı" ibaresinden sonra gelmek üzere "(Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı)" ibaresinin eklenmesi, istekleri halinde arşiv belgelerini Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne devredecek kurumlar arasına Dışişleri Bakanlığının da dahil edilmesini teminen "Genel Kurmay Başkanlığı" ibaresinden sonra gelmek üzere "Dışişleri Bakanlığı" ibaresinin eklenmesi suretiyle,

- 3 üncü maddesi; (c), (ğ) ve (k) bentlerinde yer alan "saklanması gerekli görülmeyen belgelerin" ibaresinin "saklanmasına gerek görülmeyen belgelerin" olarak redaksiyona tabi tutulması, belge tanımının mükelleflerden daha geniş bir kapsama tekabül etmesi nedeniyle
(ç) bendinde yer alan "Mükelleflerin" ibaresinin "Gerçek ve tüzel kişilerin" olarak değiştirilmesi suretiyle,

- 4 üncü maddesi; "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün" ibaresinin "Millî Arşiv Genel Müdürlüğünün" olarak redaksiyona tabi tutulması, tanımlar maddesi ile birliğin sağlanması amacıyla (ğ) bendinde yer alan "arşiv malzemesini" ibaresinin "arşiv belgelerini", (h) bendinde yer alan "dökümanları" ibaresinin "arşiv belgelerini" olarak redaksiyona tabi tutulması, arşiv hizmet ve faaliyetleri konusunda eğitim verilmesinin Genel Müdürlük görevleri arasına dahil edilmesi ve mükelleflerin arşiv faaliyetlerini denetlemenin ise görevleri arasından çıkarılmasını teminen
(i) bendinin değiştirilmesi, arşivciliğimizi dünya kamuoyuna tanıtmak ve milli arşivciliğimizin gelişimine katkı sağlamak amacıyla konu ile ilgili bilim adamları ve kurum ve kuruluş temsilcileri ile istişare toplantıları yapılabilmesinin Genel Müdürlük görevleri arasına dahil edilmesini teminen yeni (k) bendinin ilave edilmesi suretiyle,

- 5 inci maddesi; ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün" ibaresinin "Millî Arşiv Genel Müdürlüğünün" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 6 ncı maddesi; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunundaki üst yönetici teriminin benimsenmesi doğrultusunda (1) numaralı fıkrasında yer alan "en üst amiri" ibaresinin "üst yöneticisi" olarak değiştirilmesi suretiyle,

- 7 nci maddesi; aynen,

- 8 inci maddesi; Cumhuriyet Arşivi Daire Başkanlığının görevleri arasına Milli Mücadele ve Cumhuriyet dönemine ait arşiv belgelerini tespit etmek, toplamak, gerektiğinde satın almak, tasnif etmek ve hizmete sunmak görevinin de dahil edilmesini teminen yeni (a) bendinin ilave edilmesi, (b) bendinin başına "Milli mücadele ve" ibaresinin eklenmesi, (c) bendinin iki bent halinde düzenlenmesi ve Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamına ilişkin bir düzenleme olması nedeniyle "vatandaşın" ibaresinin çıkarılarak madde metninin redaksiyona tabi tutulması ve bent harflerinin teselsül ettirilmesi, "diğer görevleri" ibaresinin "diğer benzeri görevleri" olarak değiştirilmesi suretiyle,

- 9 uncu maddesi; Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığının görevleri arasına Osmanlı dönemi ve öncesine ait arşiv belgelerini tespit etmek, toplamak, gerektiğinde satın almak, tasnif etmek ve hizmete sunmak görevinin de dahil edilmesini teminen yeni (a) bendinin ilave edilmesi,
(a) bendinde yer alan "Osmanlı dönemine ait" ibaresinin "Osmanlı dönemi ve öncesine" olarak ve (b) bendi şeklinde değiştirilmesi ve bent harflerinin teselsül ettirilmesi, "diğer görevleri" ibaresinin "diğer benzeri görevleri" olarak değiştirilmesi suretiyle,

- 10 uncu maddesi; kamu kurum ve kuruluşlarının resmi istatistikler konusundaki sorumluluklarının Türkiye İstatistik Kanununda düzenlenmiş olması nedeniyle (b) bendindeki "istatistik derlemek" ibaresinin çıkarılması, (ç) bendindeki "diğer görevleri" ibaresinin  "diğer benzeri görevleri" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 11 inci maddesi; arşiv müzesi kurulması görevinin sadece Dış İlişkiler Daire Başkanlığı ile sınırlandırılmaması amacıyla (c) bendindeki "arşiv müzesi kurmak" ibaresinin çıkarılması,
(ç) bendindeki "diğer görevleri" ibaresinin  "diğer benzeri görevleri" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 12 nci maddesi; aynen,

- 13 üncü maddesi; 5018 sayılı Kanun çerçevesinde mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmış olması nedeniyle (f), (g), (ğ), (h), (ı), (i), (k), (l), (m), (n), (o), (ö) bentlerinin madde metninden çıkarılması ve gelecekte 5018 sayılı Kanunda yapılacak değişikliklere intibak edilmesi amacıyla "5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile mali hizmetler birimine verilen görevleri yerine getirmek" şeklinde yeni bir bent eklenmesi ve bent harflerinin teselsül ettirilmesi, "diğer görevleri" ibaresinin "diğer benzeri görevleri" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 14 ve 15 inci maddeleri; (ç) bentlerinde yer alan "diğer görevleri" ibaresinin  "diğer benzeri görevleri" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 16 ncı maddesi; aynen,

- 17 nci maddesi; 5018 sayılı Kanun doğrultusunda Genel Müdürlüğün taşınır ve taşınmaz kayıtlarının tutulmasının İnsan Kaynakları ve Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın görevleri arasına girmemesi nedeniyle (e) bendinin çıkarılması ve bent harflerinin teselsül ettirilmesi ve
(g) bendindeki "diğer görevleri" ibaresinin  "diğer benzeri görevleri" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 18 inci maddesi; aynen,

- 19 uncu maddesi; kamu kurum ve kuruluşlarında, arşiv hizmetlerini yerine getirmek üzere, en az dört yıllık eğitim veren yüksek öğretim kurumlarının arşivcilik ya da bilgi ve belge yönetimi bölümlerinden mezun olmuş yeterli sayıda arşiv personelinin çalıştırılmasını teminen yeni
(3) numaralı fıkranın eklenmesi suretiyle,

- 20 nci maddesi; aynen,

- 21 inci maddesi; "vasıtasıyla" ibaresinin "tarafından" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 22 ve 23 üncü maddeleri; aynen,

- 24 üncü maddesi; madde başlığının redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 25 inci maddesi; hükmün daha iyi ifade edilebilmesini teminen (1) numaralı fıkrasında yer alan "sergi ve benzeri bilimsel ve kültürel faaliyetler" ibaresinin "sergi, bilimsel, kültürel ve benzeri faaliyetler" olarak redaksiyona tabi tutulması,  (4) numaralı fıkrasının iki ayrı fıkrada düzenlenmesi, bu çerçevede, gizlilik dereceli arşiv belgelerinin gizliliklerinin kaldırılması konusunda Genel Müdürlükçe verilecek karar öncesi ilgili mükellefin görüşünün ancak olumlu olması halinde gerçekleşebilmesini teminen "ilgili mükellefin görüşü" ibaresinin "ilgili mükellefin uygun görüşü" olarak değiştirilmesi; yeni (5) numaralı fıkraya aktarılan bölümün ise, açıklanması hâlinde ülkenin millî güvenliğine ve çıkarlarına, dış ilişkilerine ve kişilerin haklarına zarar verebilecek arşiv belgelerinin hiçbir koşulda araştırmaya açılmayacağı şeklinde değiştirilmesi, fıkra numaralarının teselsül ettirilmesi suretiyle,

- 26 ncı maddesi; (1) numaralı fıkrasında yer alan "hariç" ibaresinin "hariç olmak üzere" olarak redaksiyona tabi tutulması, hükmün daha iyi ifade edilebilmesini teminen (2) numaralı fıkrasının redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 27 nci maddesi; "teslim edilir" ibaresinin "devredilir" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 28 inci maddesi;  çeşitli sebeplerle ilga edilen, yetkisi devredilen veya özelleştirilen mükelleflere ait belgelerin tefriki, tasnifi ve arşiv belgelerinin devri işlemlerinin öncelikle söz konusu kuruluşların oluşturacağı Arşiv Komisyonlarınca yürütüldükten sonra Genel Müdürlüğe devrini teminen değiştirilmesi suretiyle,

- 29 uncu maddesi; 5018 sayılı Kanunda yer alan faaliyet raporları ile farklılık oluşturulması amacıyla "arşiv hizmetleri faaliyet raporunu" ibaresinin  "arşiv faaliyet raporu" olarak değiştirilmesi, madde başlığının da "arşiv faaliyet raporu" şeklinde redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 30 uncu maddesi; mükellefleri denetlemek yerine, Genel Müdürlüğün kurumsal arşiv hizmet ve faaliyetlerinin mevzuat hükümleri doğrultusunda yürütülmesini sağlamak amacıyla mükelleflerin arşiv faaliyetlerinin yerinde incelenmesini ve mükelleflere rehberlik edilmesini teminen (1) numaralı fıkrasının değiştirilmesi, mükelleflerin yetkili denetim birimlerince arşiv hizmet ve faaliyetlerinin denetlenmesini teminen (2) numaralı fıkrasında yer alan "ilgili birimleri de" ibaresinin "yetkili denetim birimleri" olarak değiştirilmesi ve yapılan değişikliklerle uyumlu olmasını teminen madde başlığının "İşbirliği ve sorumluluk" olarak değiştirilmesi suretiyle,

- 31, 32 ve 33 üncü maddeleri; aynen,

- 34 üncü maddesi; arşivcilik hizmetleri ile doğrudan ilgili olmamaları nedeniyle arşiv uzman yardımcılığına atanabilmek için maddede sayılan yüksek öğretim kurumları arasından hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler fakültelerinin çıkarılması, Genel Müdürlüğün görev alanı ile ilgili olmak koşuluyla gelecekte ortaya çıkabilecek özgün ihtiyaçların da karşılanabilmesini teminen diğer bölümlerden de mezunların arşiv uzman yardımcılığına atanabilmelerine imkan sağlayan bir değişikliğin yapılması suretiyle,

- 35 inci maddesi; tali komisyon olan Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunca yapılan düzenlemeye mütercim, programcı, çözümleyici, restoratör unvanları için  konusu ile ilgili en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olma koşulu ilave edilerek benimsenmesi doğrultusunda (2) numaralı fıkrasının değiştirilmesi, Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü'nün Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altına alınması nedeniyle personelin 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa tabi olacağını belirtmek amacıyla (3) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin değiştirilmesi, taban ve tavan ücretlerinin güncellenmesi ve ilave edilen kadro unvanları için taban ve tavan ücretlerinin belirlenmesi amacıyla ekli (II) sayılı cetvelin değiştirilmesi suretiyle,

- 36 ncı maddesi; sözleşme ile araştırma, etüt ve proje yaptırma hususlarının Kamu İhale Kanunu hükümleri doğrultusunda karşılanabilmesinin mümkün olması nedeniyle  metinden çıkarılması suretiyle,

- Geçici 3 üncü maddenin (6) numaralı fıkrasında yer alan ve Başbakanlık merkez teşkilatı ile sınırlı tutulan geçici görevlendirme düzenlemesinin tüm kamu kurum ve kuruluşlarından yapılabilmesini temin etmek amacıyla değiştirilmesi ve hükmün kanun tekniği açısından sürekli bir madde olması gerekliliği dolayısıyla yeni 36 ncı madde olarak düzenlenmesi suretiyle,

- 37 nci maddesi; (1) numaralı fıkrasının, Anayasa, Türk Ceza Kanunu ve Kabahatler Kanunu sistematiği doğrultusunda değiştirilerek (2) numaralı fıkra olarak düzenlenmesi; (2) numaralı fıkrasının, yeni Türk Ceza Kanununun benimsediği yaklaşım doğrultusunda fıkrada yer alan "ayrıca" ibaresinin "eylemleri başka bir suç oluşturmadığı takdirde" olarak değiştirilerek
(1) numaralı fıkra olarak düzenlenmesi suretiyle,

- 38 inci maddesi; 1 inci maddede yapılan değişiklik doğrultusunda "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü" ibaresinin "Millî Arşiv Genel Müdürlüğü" olarak redaksiyona tabi tutulması, 19 uncu maddenin (3) numaralı fıkrası doğrultusunda (3) sayılı listeye arşiv memuru kadro unvanının eklenmesi, 5018 sayılı Kanun doğrultusunda (3) sayılı listede yer alan ayniyat saymanı kadro unvanının çıkarılması ve listelerin redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 39 uncu maddesi; kanun tekniğine uygunluğun sağlanması amacıyla (2) numaralı fıkrasının değiştirilerek (3) ve (4) numaralı fıkralar olarak düzenlenmesi, (3) numaralı fıkrasının (5) numaralı fıkra olarak düzenlenmesi, (4) numaralı fıkrasında yer alan "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü" ibaresinin "Millî Arşiv Genel Müdürlüğü" olarak redaksiyona tabi tutularak (2) numaralı fıkra olarak düzenlenmesi, fıkra numaralarının teselsül ettirilmesi suretiyle,

- Geçici 1 inci maddesi; mükelleflerin Genel Müdürlüğe devretmekle yükümlü tutuldukları arşiv belgelerinin Osmanlıca ile sınırlı tutulmaması amacıyla (2) numaralı fıkrasında yer alan "Osmanlıca arşiv belgelerini" ibaresinin "Osmanlı dönemine ait arşiv belgelerini" olarak değiştirilmesi, çeşitli sebeplerle ilga edilen, yetkisi devredilen ve özelleştirilmiş olmasına rağmen arşiv belgelerini bugüne kadar Genel Müdürlüğe devretmemiş olanların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde Genel Müdürlük ile işbirliği yaparak arşiv belgelerini devretmekle yükümlü olduklarını düzenleyen bir hükmün yeni (3) numaralı fıkra olarak madde metnine ilave edilmesi suretiyle,

- Geçici 2 nci maddesi; Tasarının Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulma tarihinin 7/4/2006 olması nedeniyle (1) ve (3) numaralı fıkrasında yer alan "7/4/2006 tarihi itibarıyla" ibarelerinin "bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla" olarak redaksiyona tabi tutulması ve aynı nedenle 2006 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile ilişkili düzenlemelerin güncellenmesini teminen
(5) numaralı fıkranın değiştirilmesi suretiyle,

- Geçici 3 üncü maddesi; 1 inci maddede yapılan değişiklik doğrultusunda kadro unvanı değiştirilmesi gereken Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcılarının başka bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılmalarını teminen (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin değiştirilmesi, atama işlemleri süresinin daha uzun sürebileceği ihtimali nedeniyle ikinci cümlesinde yer alan "bir ay" ibaresinin "üç ay" olarak değiştirilmesi; 31.12.2006 tarihinden sonra kadro ve pozisyonlara geçenlerin yeterlik sınavına girmelerinin engellenmesi ve sınava girebileceklerin şartlarına açıklık getirilmesi ve arşiv uzmanı kadrolarının yüzde yetmiş beşini geçmemek koşulunun kaldırılması amacıyla (2) numaralı fıkrasının değiştirilmesi ve muvazzaf askerlik hizmetini yapmak üzere silah altında bulunan aynı statüdeki personelin daha sonra aynı şekilde yapılacak bir yeterlik sınavına girme haklarının saklı tutulmasını öngören bir hükmün aynı fıkranın sonuna ilave edilmesi;
(2) numaralı fıkrada arşiv uzmanları için öngörülen değişikliklerin arşiv uzman yardımcıları için de düzenlenmesi amacıyla (3) numaralı fıkrasının değiştirilmesi, (5) numaralı fıkranın başındaki "İkinci ve üçüncü fıkralar uyarınca" ibaresinin "Bu madde uyarınca" olarak değiştirilmesi, fıkradaki sözleşmeli çalışanların 35 inci maddenin (3) numaralı fıkrası üçüncü cümlesindeki değişiklik paralelinde redaksiyona tabi tutulması ve mevcut güvencelerinin güçlendirilmesi amacıyla son cümlesinin değiştirilmesi, (6) numaralı fıkra düzenlemesinin değiştirilerek 36 ncı maddeye taşınması nedeniyle madde metninden çıkarılması suretiyle,

- Kamu kurum ve kuruluşlarının arşiv personeli çalıştırıncaya kadar, halen arşiv hizmetlerini yürütmekte olan personelin Genel Müdürlük tarafından verilecek eğitimle sertifikalandırılmasını teminen, yeni geçici 4 üncü maddenin Tasarıya ilave edilmesi suretiyle,

- Geçici 4 üncü maddesi; Kurum isminin değiştirilmesi paralelinde, diğer mevzuatta Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne yapılmış atıfların, Milli Arşiv Genel Müdürlüğüne yapılmış sayılmasını teminen yeni (2) numaralı fıkranın madde metnine eklenmesi suretiyle geçici 5 inci madde olarak,

- Yürürlük ve yürütmeye ilişkin 40 ve 41 inci maddeleri; aynen,

kabul edilmiştir.

Ayrıca, "Denetim, Sorumluluk ve Yetkiler" olan Tasarının dördüncü bölüm başlığı "İşbirliği, Sorumluluk ve Yetki" olarak değiştirilmiş ve Tasarı metninin tümü redaksiyona tabi tutulmuştur.

Alt Komisyon çalışmalarının tamamlanmasını müteakiben, Komisyonumuzun 7.3.2007 tarihinde, Hükümeti temsilen  Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı Mehmet Ali ŞAHİN, Başbakanlık, Maliye Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye Kızılay Derneği temsilcilerinin katılımlarıyla yaptığı 41 inci Birleşiminde, Alt Komisyon metni esas alınarak görüşmelere devam edilmesine karar verilmiştir.

Alt Komisyon metni üzerinde yapılan müzakerelerde;

- Milli Arşiv Genel Müdürlüğünün Başbakanlık merkez teşkilatından ayrılarak Başbakanlığa bağlı bir kuruluş haline getirilmesinin doğru olmadığı, gelişmiş ülkelerde milli arşiv hizmetlerinin Cumhurbaşkanlığı, Devlet Başkanlığı veya Başbakanlık bünyesinde yer aldığı,

- Arşiv tutma alışkanlığının büyük ve köklü devletlerin önemli bir özelliği olduğu, ancak arşivlerin korunması kadar bu arşivlerin araştırmacılara açılarak, araştırma sonuçlarının kamuoyuna duyurulmasının da önem arz ettiği,                     

- Özel arşivlere yönelik olarak getirilen düzenlemelerin yetersiz olduğu, özel kişilere ait arşivlerin korunması ile ilgili düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmesinin yararlı olacağı,

- Kadrolu personel ile sözleşmeli personel arasında önemli ücret farklılığının bulunduğu, bu durumun çalışma barışını ve iş verimini olumsuz etkilediği,

- Kamu kurum ve kuruluşlarında yıllardır ihmal edilen arşivcilik hizmetlerinin kurumsal bir niteliğe kavuştuğu, kurum ve birim arşivlerinde arşivcilik hizmetlerinin bu konuda eğitimli arşiv personeli tarafından yerine getirilecek olmasının önemli bir adım teşkil ettiği,

- Arşivciliğimizin dünya kamuoyuna tanıtılması ve milli arşivciliğimizin gelişimine katkıda bulunulması amacıyla, bu alanda çalışan bilim adamları ile kurum ve kuruluş temsilcilerinin istişare toplantıları yapabilmelerine imkan sağlandığı,

- Özelleştirilen kuruluşlara ait belgelerin bir düzenlilik içinde Genel Müdürlüğe aktarılacağı, geçmiş yıllarda özelleştirilen kuruluşlarda bu konuda ortaya çıkan sorunların giderildiği, ayıklama ve tasnif işlemleri sonucu Genel Müdürlüğe teslim yükümlülüğünün getirilmesinin önemli olduğu,

şeklindeki görüş ve eleştirileri müteakiben, Hükümet tarafından yapılan tamamlayıcı açıklamalarda ise;

- Dünyada bilgiye erişimde demokrasi ve açıklık kavramlarının ön plana çıktığı, AB müktesebatı çerçevesinde bilgi edinme hakkı ve haber alma özgürlüğü gibi konuların temelini arşivlerin oluşturduğu,

- Mevcut mevzuatın millî arşiv hizmet ve faaliyetlerini istenilen amaçlara uygun olarak tanzim etme yeterliliğine ve gücüne sahip olmadığı, elde edilen tecrübeler ışığında ve başta AB ülkeleri olmak üzere gelişmiş ülke arşivleri dikkate alındığında ülkemizin müstakil bir arşiv kanununa ihtiyacı olduğunun görüldüğü,

- Yürürlükteki mevzuat çerçevesinde, muhafazasına lüzum kalmayan evrakın imhası hususunun arşivciliğin hizmet ve fonksiyonlarından sadece biri olduğu, Tasarıda ise, belgelerin teşekkülü safhasında; arşiv belgesinin tespiti, tefriki, toplanması, korunması, muhafazası, tasnifi, çoğaltılması, dijital ortama aktarılması ve hizmete sunulması safhasına kadar olan faaliyetler ile bu faaliyetlerin takibi ve rehberlik hizmetleri hususlarının yeniden düzenlendiği,

- Mükellef kurum ve kuruluşların kapsamının genişletildiği, tüm kurum ve kuruluşlarda belge yönetimi ve arşiv hizmetlerinde birlikteliğin sağlanacağı, 160 yıllık bir geçmişe sahip olan Genel Müdürlüğün ilk defa böyle kapsamlı bir kanuna kavuşmakla kurumsal bir kimlik vasfını kazanacağı,

- Arşivcilik alanında tanımlara açıklık getirildiği, elektronik ortamda teşekkül eden belgelerin de arşiv belgesi olduğunun hüküm altına alındığı, belgenin saklama süreleri ve akıbetinin herhangi bir tereddüde veya inisiyatife mahal bırakmadan belirlenebilmesi, kurum ve kuruluşlara daha düzenli kurum arşivlerini oluşturmaları amacıyla "Saklama Planı", belgeye erişimi kolaylaştırmak üzere de "Dosya Planı" zorunluluğunun getirildiği,

- Mükellefler dışında kalan gerçek ve tüzel kişilerin çeşitli yollarla uhdesine geçmiş olan devlete ait arşiv belgelerini bulunduramayacakları, bu tür belgeleri satın alamayacakları, satamayacakları, ticari amaçla çoğaltamayacakları ve kopyalarını araştırmacılara açamayacaklarının açıkça hükme bağlandığı, arşivlerle ilgili görevlerini yerine getirmeyerek belgelerin yok olmasına sebep olanlar, arşiv belgelerini çalanlar, satanlar, bilerek satın alanlar, kasıtlı olarak tahrip edenler ve arşiv belgelerini izinsiz olarak bulundukları yerlerin dışına ve yurt dışına çıkaranlar hakkında ağır cezaî müeyyidelerin getirildiği, ayrıca elinde devlete ait arşiv belgesi bulunanların bu belgeleri iki yıl içerisinde Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne devretme zorunluluğunun Tasarıya eklendiği,

- Kurum ve kuruluşların mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği konusunda Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne takip etme ve rehberlik yetkisinin verildiği,

- Arşiv Uzmanlığı ve Arşiv Uzman Yardımcılığının ihdas edildiği, böylece dünyada önemli bir meslek dalı olarak kabul edilen arşivcilik mesleğinin Türkiye'de ilk defa kariyer mesleklerden biri haline getirildiği,

- Teknolojik gelişmeler paralelinde elektronik ortamlarda teşekkül edebilecek belgelerin belirli standartlarda oluşumu ve arşivleme prensiplerinin uygulanması konularında da Genel Müdürlüğün etkinliğinin artırıldığı,

- Milli Arşiv Kanununun getirdiği yeniliklerle, arşiv hizmetlerine kurumsal bir kimlik kazandırmayı, devletin kayıtlarını emniyet altına almayı, bu kayıtları şeffaf ve hızlı bir şekilde hizmete sunmayı, Avrupa Birliği standartlarına uygun bir yasa çıkarmayı amaç edindikleri,

- Türkiye Cumhuriyeti'nin geçmişten geleceğe uzanan devamlılığının, ancak arşivlerimizin çağdaş arşivcilik kuralları ile oluşturulması, korunması ve değerlendirilmesi ile mümkün olacağı,

ifade edilmiştir.

Alt Komisyon Metninin;

- 1 inci maddesi; Tasarıda yer alan düzenlemeye geçilmesi amacıyla "Milli Arşiv Genel Müdürlüğünün" ibaresinin "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün" olarak değiştirilmesi suretiyle,

- 2 nci maddesi; (1) numaralı fıkrasında yer alan "meslek kuruluşları ile" ibaresinden sonra gelmek üzere " vakıflardan ve" ibaresinin eklenmesi, (2) numaralı fıkrasında yer alan "bu Kanunda yer alan usul ve esasların uygulanmasını kendi yetkili birimleri tarafından yerine getirir." ibaresinin "bakımından bu Kanunda yer alan usul ve esasların uygulanması, yetkili birimlerince yerine getirilir." olarak değiştirilmesi, madde metninin daha iyi ifade edilmesini teminen redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 3 üncü maddesi; "Mükellef" ibaresinin daha çok vergi mevzuatında yerleşmiş bir kavram olması ve uygulamada bir tereddüte yol açılmaması amacıyla "Mükellef" ibaresinin "Yükümlü" olarak değiştirilmesi suretiyle,

- 4 üncü maddesi; (1) numaralı fıkrasında yer alan "Milli Arşiv Genel Müdürlüğünün" ibaresinin "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün", aynı fıkranın (k) bendinde yer alan "bilim adamları" ibaresinin "bilim insanları" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,    

- 5 inci maddesi; ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan "Milli Arşiv Genel Müdürlüğü" ibaresinin "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 6 ve 7 nci maddeleri; aynen,

- 8 inci maddesi; (ç) bendinde yer alan "Mükelleflerin" ibaresinin "Yükümlülerin" olarak,
(f) bendinde yer alan "mükelleflere ve mükellefler" ibaresinin "yükümlülere ve yükümlüler" olarak  redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 ve 17 nci maddeleri; aynen,

- 18 inci maddesi; "Mükellefler" ibaresinin "Yükümlüler" şeklinde, "yükümlüdür" ibaresinin "zorundadır" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 19 uncu maddesi; (1) numaralı fıkrasındaki "Mükellefler" ibaresinin "Yükümlüler", "kurmakla yükümlüdür" ibaresinin "kurmak zorundadır" olarak, (2) numaralı fıkrasındaki "Mükelleflerin" ibaresinin "Yükümlülerin" şeklinde redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 20 nci maddesi; "Mükellefler" ibaresinin "Yükümlüler" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 21 inci maddesi; "mükelleflerin" ibaresinin "yükümlülerin" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 22 nci maddesi; "Mükelleflerce" ibaresinin "Yükümlülerce" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 23 üncü maddesi; aynen,

- 24 üncü maddesi; "Mükellefler" ibaresinin "Yükümlüler", "teslim etmekle yükümlüdür" ibaresinin "teslim etmek zorundadır" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 25 inci maddesi; (5) numaralı fıkrasının metinden çıkarılması ve bu değişiklik paralelinde
(3) numaralı fıkradaki "Dördüncü ve beşinci fıkra hükümleri" ibaresinin "Dördüncü fıkra hükmü" olarak değiştirilmesi, (4) numaralı fıkrasında yer alan "mükellefin" ibaresinin "yükümlünün" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 26 ncı maddesi; (1) numaralı fıkrasında yer alan "Mükellefler" ibaresinin "Yükümlüler" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 27 nci maddesi; aynen,

- 28 inci maddesi; "mükelleflere" ibaresinin "yükümlülere" olarak ve madde başlığının "Özelleştirilen veya ilga edilen yükümlülere ait belgeler" şeklinde redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 29 uncu maddesi; (1) numaralı fıkrasındaki "Mükellefler" ibaresinin "Yükümlüler" olarak, "göndermekle yükümlüdür" ibaresinin "göndermek zorundadır" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 30 uncu maddesi; (1) ve (2) numaralı fıkralarındaki "mükelleflerin" ibarelerinin "yükümlülerin" olarak, (2) numaralı fıkrasındaki "yükümlüdür" ibaresinin "mükelleftir" şeklinde redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 31, 32, 33 üncü maddeleri; aynen,

- 34 üncü maddesi; ana hizmet biriminin adının düzeltilmesini teminen (1) numaralı fıkrası
(b) bendinde yer alan "Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığında" ibaresinin "Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığında" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 35 ve 36 ncı maddeleri; aynen,

- 37 nci maddesi; "mükelleflerin" ibaresinin "yükümlülerin" olarak redaksiyona tabi tutulması, aynı ceza öngörüldüğü için (e) bendinin (d) bendine taşınması suretiyle,

- 38 inci maddesi; "Milli Arşiv Genel Müdürlüğü" ibaresinin "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- 39 uncu maddesi; (2) numaralı fıkrasında yer alan "Milli Arşiv Genel Müdürlüğü" ibaresinin "Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- Geçici 1 inci maddesi; (1) ve (2) numaralı fıkralarındaki "Mükellefler" ibaresinin "Yükümlüler" olarak redaksiyona tabi tutulması suretiyle,

- Geçici 2 nci maddesi; aynen,

- Geçici 3 üncü maddesi; 1 inci maddede yapılan değişiklik paralelinde (1) numaralı fıkrasında yer alan "Devlet Arşivleri Genel Müdürü ve Devlet Arşivleri Genel Müdür Yardımcısı kadrosunda görev yapmakta olanlar ise Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcısı kadrolarına" ibaresinin çıkarılması suretiyle,

- Geçici 4 üncü maddesi; aynen,

- Geçici 5 inci maddesi; 1 inci maddede yapılan değişiklik doğrultusunda atıf düzenlemesine gerek kalmaması nedeniyle (2) numaralı fıkranın metinden çıkarılması suretiyle,

- Yürürlük ve Yürütmeye ilişkin 40 ve 41 inci maddeleri; aynen,

kabul edilmiştir.

Ayrıca, Komisyonumuzda özel kişilerde bulunan devlete ait arşiv belgelerinin durumuna ilişkin Alt Komisyon metninde düzenlenen ceza hükümlerinin iyi niyetli üçüncü kişilerin haklarının korunması ilkesini ihlal edip etmediğinin ve hukuki boşlukların oluşup oluşmadığının Genel Kurul görüşmelerine kadar araştırılması, bu çerçevede 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu hükümlerinden de yararlanılması kararlaştırılmıştır.

Raporumuz, Genel Kurulun onayına sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygıyla arz olunur.

 

Başkan

Başkanvekili

Bu Raporun Sözcüsü

 

Sait Açba

M. Altan Karapaşaoğlu

Ali Osman Sali

 

Afyonkarahisar

Bursa

Balıkesir

 

Sözcü

Kâtip

Üye

 

Sabahattin Yıldız

Mehmet Sekmen

Halil Aydoğan

 

Muş

İstanbul

Afyonkarahisar

 

Üye

Üye

Üye

 

Mehmet Zekai Özcan

Mehmet Mesut Özakcan

A. Kemal Deveciler

 

Ankara

Aydın

Balıkesir

 

 

(Ayrışık oy yazımız ektedir)

(Karşı oy yazısı ektedir)

 

Üye

Üye

Üye

 

Ahmet İnal

Osman Nuri Filiz

Muhsin Koçyiğit

 

Batman

Denizli

Diyarbakır

 

 

 

(İmzada bulunamadı)

 

Üye

Üye

Üye

 

Alaattin Büyükkaya

A. Kemal Kumkumoğlu

Birgen Keleş

 

İstanbul

İstanbul

İstanbul

 

 

(Ayrışık oy yazısı ektedir)

(Ayrışık oy yazısı ektedir)

 

Üye

Üye

Üye

 

Kemal Kılıçdaroğlu

M. Mustafa Açıkalın

Bülent Baratalı

 

İstanbul

İstanbul

İzmir

 

(Ayrışık oy ektedir)

 

(Karşı oy yazısı ektedir)

 

Üye

Üye

Üye

 

Fazıl Karaman

Y. Selahattin Beyribey

Mustafa Elitaş

 

İzmir

Kars

Kayseri

 

Üye

Üye

Üye

 

Taner Yıldız

Mikail Arslan

Muzaffer Baştopçu

 

Kayseri

Kırşehir

Kocaeli

 

Üye

Üye

Üye

 

Mustafa Ünaldı

Hasan Fehmi Kinay

Gürol Ergin

 

Konya

Kütahya

Muğla

 

 

 

(Ayrışık oy yazısı ektedir)

 

Üye

Üye

Üye

 

O. Seyfi Terzibaşıoğlu

Osman Seyfi

Cemal Uysal

 

Muğla

Nevşehir

Ordu

 

Üye

Üye

Üye

 

Kazım Türkmen

İmdat Sütlüoğlu

Musa Uzunkaya

 

Ordu

Rize

Samsun

 

(Ayrışık oy ektedir)

 

 

 

Üye

Üye

Üye

 

Sabahattin Cevheri

M. Ergun Dağcıoğlu

M. Akif Hamzaçebi

 

Şanlıurfa

Tokat

Trabzon

 

 

 

(Ayrışık oy  yazısı ektedir)

 

 

 

 

 

 

KARŞI OY YAZISI

Ülkemizde sahip olunan arşiv zenginliğinin korunması ve aynı zamanda yeniden oluşacak arşiv belgelerinin sağlıklı bir şekilde tespiti, korunması, tasnifi ve hizmete sunulması amacıyla günümüze kadar birçok çalışmalar yapılmış, milli arşivlerimizin korunması ve değerlendirilmesi ile ilgili her türlü görev 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir.

Günümüze kadar arşiv hizmetleri, kuruluş yasası olmayan bir kurum tarafından yürütülmüştür. Milli Arşiv Kanunu Tasarısı ile arşiv hizmetleri için yeterli olmayan yasal düzenleme ve yasal boşluk giderilmiş olacaktır.

Ancak, Alt Komisyonda kısmen düzeltme yapılmakla birlikte üç ayrı statüde çalışmakta olan personelin  (bir kısmı kadro karşılığı sözleşmeli, bir kısmı herhangi bir kadro karşılığı olmayan sözleşmeli, bir kısmı da Devlet Memurları Kanunu 657’ye bağlı kadrolu personel) Başbakanlık merkez teşkilatındaki kadroları bu Tasarıyla iptal ediliyor. Başbakanlığa bağlı yeni bir kurumda yeni bir statü kazandırılıyor. Bu dönüşüm esnasında aynı işi yapan personel arasında yüzde yüze yaklaşan oranda ücret farklılıkları da dahil adil olmayan çalışma barışı ve iş verimini olumsuz etkileyecek şartlar yaratılıyor. Bu durumuyla tasarı adeta bir kısım personelin özlük haklarının korunmasıyla sınırlı bir tasarı haline getiriliyor. Öte yandan aynı kurumdaki başka bir kısım personelin mağduriyeti devam ediyor. Burada da AKP hükümetinin çalışanlara vermiş olduğu sözlerin unutulmuş olduğu görülüyor.

Bu Tasarı ile, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Başbakanlık Merkez Teşkilatından ayrılarak Başbakanlığa bağlı bir kuruluş haline getiriliyor. Oysa gelişmiş ülkelerde milli arşiv hizmetleri Cumhurbaşkanlığı (Devlet Başkanlıkları) veya Başbakanlık bünyesinde bulunmaktadır. Böylelikle bu görevler yerine getirilirken en üst  düzeyde yatırım ve denetim gücüne sahip olmaları sağlanmaktadır. Bu nedenle Kurum, Başbakanlık Merkez Teşkilatı birimi olarak kalmalıdır.

 

                          

M. Mesut Özakcan

Bülent Baratalı

Kemal Kılıçdaroğlu

 

 

Aydın

İzmir

İstanbul

 

A. Kemal Deveciler

A. Kemal Kumkumoğlu

Birgen Keleş

 

Balıkesir

İstanbul

İstanbul

 

Gürol Ergin

Kazım Türkmen

M. Akif Hamzaçebi

 

Muğla

Ordu

Trabzon

 

 

HÜ­KÜ­ME­TİN TEK­LİF ET­Tİ­Ğİ ME­TİN

 

MİLLÎ AR­ŞİV KA­NU­NU TA­SA­RI­SI

Bİ­RİN­Cİ BÖ­LÜM

Amaç, Kap­sam, Ta­nım­lar ve Gö­rev­ler

Amaç

MAD­DE 1- (1) Bu Ka­nu­nun ama­cı; millî ar­şiv hiz­met ve fa­ali­yet­le­ri­nin dü­zen­len­me­si­ne, de­net­len­me­si­ne, ar­şiv­ler­de bu­lu­nan ar­şiv bel­ge­le­ri ile ar­şiv­lik bel­ge­le­rin tes­pi­ti­ne, ko­run­ma­sı­na, millî men­fa­at­le­re ve ka­mu ya­ra­rı­na uy­gun ola­rak kul­la­nıl­ma­sı­na ve sak­lan­ma­sı ge­rek­li gö­rül­me­yen bel­ge­le­rin ayık­la­ma ve im­ha­sı­na da­ir usul ve esas­lar ile Baş­ba­kan­lı­ğa bağ­lı Dev­let Ar­şiv­le­ri Ge­nel Mü­dür­lü­ğü­nün ku­rul­ma­sı, teş­ki­lat, gö­rev ve yet­ki­le­ri­ne iliş­kin esas­la­rı dü­zen­le­mek­tir.

(2) Baş­ba­kan, Ge­nel Mü­dür­lü­ğün yö­ne­ti­mi ile il­gi­li yet­ki­le­ri­ni ge­rek­li gör­dü­ğü tak­dir­de bir ba­kan va­sı­ta­sıy­la kul­la­na­bi­lir.

Kap­sam

MAD­DE 2- (1) Bu Ka­nun, Baş­ba­kan­lık ve ba­kan­lık­lar ile bun­la­rın bağ­lı, il­gi­li ve iliş­ki­li ku­ru­luş­la­rı­nı, üni­ver­si­te­le­ri, ma­hallî ida­re­le­ri, tü­zel ki­şi­li­ği ha­iz ola­rak ens­ti­tü, te­şeb­büs, te­şek­kül, bir­lik, dö­ner ser­ma­ye, fon ve sa­ir ad­lar­la ku­rul­muş olan bü­tün ka­mu ku­rum ve ku­ru­luş­la­rı­nı, ka­mu ku­ru­mu ni­te­li­ğin­de­ki mes­lek ku­ru­luş­la­rı ile Tür­ki­ye Kı­zı­lay Der­ne­ği ve Türk Ha­va Ku­ru­mu­nu kap­sar.

(2) An­cak, Cum­hur­baş­kan­lı­ğı, Tür­ki­ye Bü­yük Mil­let Mec­li­si Baş­kan­lı­ğı, Ge­nel­kur­may Baş­kan­lı­ğı, Millî Sa­vun­ma Ba­kan­lı­ğı ve Millî İs­tih­ba­rat Teş­ki­la­tı Müs­te­şar­lı­ğı bu Ka­nun­da yer alan usul ve esas­la­rın uy­gu­lan­ma­sı­nı ken­di yet­ki­li bi­rim­le­ri ta­ra­fın­dan ye­ri­ne ge­ti­rir. Bu ku­rum­lar ar­şiv bel­ge­le­ri­ni is­tek­le­ri hâlin­de Ge­nel Mü­dür­lü­ğe dev­re­de­bi­lir.