T. B. M. M.

26 . 6 . 1999 Cumartesi

  I. – GEÇEN TUTANAK ÖZETİ

A) TEZKERELER VE ÖNERGELER

B) VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

1. – Adalet Bakanlığı 1999 Malî Yılı Bütçesi

V. – SORULAR VE CEVAPLAR

A) YAZILI SORULAR VE CEVAPLARI

1999 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeli İdareler Bütçe Kanunu Tasarıları ile 1997 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeli İdareler ve Kuruluşlar Kesinhesap Kanunu Tasarılarının (1/1; 1/2; 1/3, 3/122; 1/4, 3/123) (S. Sayıları : 3, 4, 8, 9) görüşmelerine devam olunarak;

Devlet Planlama Teşkilâtı Müsteşarlığı

Şadan Şimşek Sebahattin Karakelle

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü,

26 Haziran 1999 Cumartesi günü saat 10.00’da toplanmak üzere, birleşime 00.18’de son verildi.

Levent Mıstıkoğlu Mehmet Elkatmış Hatay Nevşehir Kâtip Üye Kâtip Üye

1.- Radyo ve Televizyon Verici Tesislerinin Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne Devredilmesi ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı (1/376) (Anayasa ve Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm ve Plan ve Bütçe komisyonlarına) (Başkanlığa geliş tarihi: 24.6.1999)

BAŞKAN – Bilgilerinize sunulmuştur.

Sayın milletvekilleri, soru sormak isteyen milletvekillerinin, kısa, gerekçesiz ve kişisel görüş ileri sürmeksizin, kişilik ve özel yaşama ilişkin konuları içermeyecek şekilde hazırladıkları sorularını, gruplar adına yapılacak konuşmalar bitinceye kadar yazılı olarak Başkanlık Divanına göndermelerini rica ediyorum. Gruplar adına yapılacak konuşmalar tamamlandıktan sonra gönderilecek sorular kabul edilmeyecektir.

Demokratik Sol Parti Grubu adına, Bursa Milletvekili Ali Rahmi Beyreli, Eskişehir Milletvekili Necati Albay, Afyon Milletvekili Gaffar Yakın, İçel Milletvekili Akif Serin; Doğru Yol Partisi Grubu adına Eskişehir Milletvekili M. Sadri Yıldırım, Manisa Milletvekili Necati Çetinkaya; Fazilet Partisi Grubu adına, Kütahya Milletvekili Ahmet Derin, Gümüşhane Milletvekili Lütfi Doğan.

MHP GRUBU ADINA MUSTAFA HAYKIR (Kırşehir) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri, Yüce Türk Milleti; Partim ve şahsım adına hepinizi saygıyla selamlarım.

320 bin kilometrelik köy yolu ağının, ülke genelinde, yüzde 19’unun asfalt, yüzde 45’inin stabilize, yüzde 35’inin ise ham ve kaplamasız yol durumunda olması, kırsal kesime ve burada yaşamak durumunda olan insanlarımıza haksızlıktır.

Köy Hizmetlerine yasalarla verilen görevlerin önemli bir kısmı, kendi personel ve makineleriyle gerçekleşmektedir; bu bakımdan, teşkilatın personel, makine ihtiyacı eksiksiz temin edilmelidir.

İşçi personel ile memur personel ve özellikle teknik elemanlar arasında özlük haklar bakımından farklılıklar, sosyal ve adil devlet anlayışıyla bağdaşmamaktadır. Aynı işi yapan işçi ile memur personel arasında maaş farkı, işçi lehine 3 katıdır. Bu ay ne kadar artış sağlanacağını bilemiyoruz; bu fark, eylül ayında 4 katına çıkacaktır. İşçi ile mühendisin arasında şu anda 140 milyon lira ücret farkı vardır. Böyle bir kurumda, üretkenlik, dürüstlük ve çalışma barışından söz edilemez.

Köy Hizmetlerinin makine parkı eski ve yıpranmıştır. Yaş ortalaması 18 olan iş makineleriyle, makine parkı faal tutulamaz; faal tutulsa bile, iş üretemez. Bu bakımdan, teşkilatın makine parkı süratle yenilenmelidir.

İllerde tüm resmî kuruluşların yükünü Köy Hizmetleri çekmektedir; onun için, Köy Hizmetleri ve bağlı kuruluşları, araç gereç ve personel olarak daha güçlü olmalıdır. Bir kar makinesinin alımı onyedi aydan beri sonuçlandırılamamıştır. Arazi araç alımları için her seferinde bütçeye ödenek konulmuş ve çıkarılmıştır. Bu tavır devam edecekse, bu teşkilattan hizmet ve iş istemek haksızlık olur.

Vakıfların, tarihte olduğu gibi, 21 inci Yüzyılda da toplum ve devlet yararına hayırlı ve faydalı hizmetler sunabilmesi için, Batılılaşma ve yenileşme döneminden başlayarak, Tanzimat, Islahat Fermanı ve meşrutiyet hareketleriyle şekillenen merkeziyetçi yönetim anlayışının, eski hukukun şekillendirip geliştirdiği vakıf sektörü üzerindeki etkilerini doğru tespit etmek ve günümüzde görülen kimi sapmalardan bu müesseseyi mutlaka korumak gerekir.

Vatan sathına dağılmış bulunan ve her biri kültürümüzün birden fazla unsurunu taşıyan vakıflarlar, külliyeler ve bunların içerisinde gerçekleştirilen çok yönlü içtimaî hizmetler, sahip olduğumuz medeniyetin büyüklüğünü göstermektedir. Millet olarak bizim devlet kurup yönetme becerimiz, Osmanlı devlet arşivlerinde; adalet anlayışımız, şeriyye sicillerinde; mülkiyete olan saygımız, defteri hakanî kayıtlarında; bediî zevklerimiz, yeteneklerimiz, cam ve taş işçiliğimiz, oymacılığımız, kakmacılığımız, tezhipçiliğimiz, hattatlığımız, mekân anlayışımız ve mimarî tasarılarımız, güzel sanatlarımız, velhasıl kültür ve medeniyetimiz, vakıflar arşivlerinde bulunan belgelerde saklıdır. Bunların tamamını yerli ve yabancı araştırmacıların tetkik ve tahliline açarak buradaki bilgileri gün yüzüne çıkarmadan, gerçek manada Türk Milletini tanımak ve tanıtmak mümkün değildir.

Kültür ve medeniyetimizin şekillenmesinde bu derece etken olan vakıflar teşkilatının bugünkü durumu nedir? Bu soruya, bir benzetmeyle cevap vermek gerekirse, bugün, Vakıflar Genel Müdürlüğünün durumu, elleri kolları bağlı bir deve benzemektedir. Tanzimattan itibaren, vakıfların mal ve imkânları, artan bir periyotla, vatandaşlara ve devletin diğer sektörlerine aktarılmıştır; daha açık bir ifadeyle, mal imkânları elinden alınmış, fakat, sorumlulukları üzerinde bırakılmıştır. Bunun sonucu olarak, yeterince kaynak bulunamadığı ve uzman eleman istihdam edilemediği için, bu toprakların tapu senetleri olan tarihî eserler onarılamamakta, arşiv belgeleri, tasnif ve tercümeleri yapılarak, araştırmacıların istifadesine sunulamamaktadır. Vakıflara karşı aynı anlayışın sürdürülebilmesi halinde, sadece eski eser tescilli yapıların bir defa elden geçirilmesi için, kırkbeş yıla ve bugünkü parayla 2,5 katrilyon Türk Lirasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu eserlerin her on yılda bir elden geçirilmesi gerektiği, onarılması gereken eski eser sayısının 9 289 tescilli yapıdan ibaret olmadığı ve önümüzdeki yıllarda meydana gelecek fiyat artışları dikkate alındığında, bugünkü imkân ve metotlarla bu eserlerin bakım ve muhafazasının mümkün olamayacağı anlaşılmaktadır.

Ekonomik imkânsızlık ve yetişmiş eleman istihdamında yaşanan sıkıntıların yanında, yürürlükteki, eski ve yeni vakıfların tabi olduğu hukukî düzenlemeler ve bu vakıfların doğrudan idaresi ve denetimiyle görevlendirilen Vakıflar Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı ve mevcut statüsü yetersiz kalmaktadır; çünkü, bu düzenlemeler, bu topraklar üzerindeki bin yıllık fiilî vakıf uygulamaları ve toplumun değer yargıları dikkate alınmadan, Batı hukuk sistematiği içerisinde ve merkeziyetçi bir anlayışla yapılmıştır. Bunun sonucu olarak, günümüzde, vakıf müessesesi, genişleyen, büyüyen bir kuruluş olma yerine, merkezî yönetim vesayeti altında gerileyip küçülen, kendi mallarına ve imkânlarına sahip çıkamayan bir görünüm sergilemektedir.

Sayın milletvekilleri, kamu yükümünü azaltmak ve toplumun bütün kesimlerine hizmet götürmek amacıyla kurulması gereken vakıflar, istisnalar bir yana, zaman zaman kişisel amaçlar için istismar edilebilmektedir. Günümüzde, kamu kuruluşları bünyesinde, çoğu zaman o kamu kurumunun adına taşıyan ve çalışanlarının kurucusu ve yöneticisi olduğu vakıflara, değişik yollardan kamu imkânları ve kaynakları aktarılmaktadır. Bu durum, hazinenin zarara uğramasına sebep olmakta, diğer taraftan...

MUSTAFA GÜL (Devamla) – Sayın Başkan, aslında, bu kadar önemli bir konuyu tebarüz ettirmem gerekiyordu.

Bugün, din hizmeti, devlet eliyle yurdumuzun en ücra köşelerine kadar götürülmektedir. İrticayla mücadele, kurs kapatmak ve bazı okulların önünü kesmekle değil, bu ülkenin insanlarına dinlerini en doğru şekilde öğretmekle mümkündür. (MHP sıralarından alkışlar) Şurasını unutmamak lazımdır ki, din, ehil ellerde olmadığı takdirde, bundan, hem din zarar görmüş hem de devlet ve millet zarar görmüştür. Bunun için, vatandaşların ihtiyaç duyduğu din hizmetlerinin sağlanmasını cumhuriyet döneminde bizzat devletimiz üstlenmiş ve bu amaçla, 3 Mart 1924 tarihinde Diyanet İşleri Başkanlığı kurulmuştur.

Genel idare içinde yer alan Diyanet İşleri Başkanlığı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarından farklı bir yapıdadır; verdiği hizmet toplumun tamamını ilgilendirmektedir. Din işlerinin, dinî inanç ve prensiplere uygun bir şekilde yürütülmesi, dinin taassup ve hurafeden korunması, hizmetlerin ehil kişiler tarafından ifası yönünden, Diyanet İşleri Başkanlığının devlet teşkilatı içinde kalmasının zarurî olduğu kanaatini taşıyoruz. Bu müessesenin, toplum üzerindeki fonksiyonunu icra edebilmesi, özel kanunda belirlenen görevlerini yerine getirebilmesi, hizmet alanlarının genişletilebilmesi için, altyapı, kadro ve bütçe imkânları açısından güçlendirilmesi ve desteklenmesi gerekmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Diyanet İşleri Başkanlığının 1999 malî yılı bütçesi incelendiğinde, 1999 yılı ödeneğinin 1998 yılına göre yüzde 78,8 artırılarak 172 trilyon 760 milyar 60 milyon Türk Lirası olduğunu görmekteyiz. Bu bütçenin, yüzde 98,4’ü personel giderlerine, geri kalan kısmı ise diğer cari hizmetler giderlerine, yatırım ve transfer harcamalarına ayrılmaktadır. Bu bütçe ödenekleriyle, Diyanet İşleri Başkanlığının, hizmetlerini etkin ve verimli bir şekilde yerine getirmesinin mümkün olmadığı kanaatindeyiz. 2000 malî yılı bütçesinde, diğer carî giderler ve yatırım harcamaları ödeneklerinin artırılmasında zaruret olduğu kanaatini taşıyoruz.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkındaki Kanunun bazı maddelerini değiştiren 1982 sayılı Kanun, Anayasa Mahkemesi tarafından 1979 yılında iptal edilmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş Kanununun yürürlükte kalan maddeleri ise, gerek Başkanlığın bugünkü teşkilat yapısına ve gerekse yürüttüğü hizmetlere cevap veremez durumdadır. Hukukî boşluğun doldurulması ve Başkanlığın bugünkü hizmet alanlarına göre yeniden yapılandırılması amacıyla, teşkilat kanunu en kısa zamanda çıkarılmalıdır.

Din konusunda toplumu aydınlatmak, Diyanet İşleri Başkanlığının en önemli görevlerinden birisidir. Milletimizin dinî ve millî birliğinin, beraberliğinin geliştirilmesi, vatandaşlarımızın bölücü, yıkıcı ve zararlı her türlü akımlardan korunması, her kesime hitap edebilecek ilmî ve dinî, çok sayıda, basılı, sesli ve görüntülü yayınların hazırlanabilmesi amacıyla, Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün sermaye limitinin artırılması için yasal düzenleme yapılmalıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Diyanet İşleri Başkanlığınca yürütülen hizmetlerin istenilen seviyeye yükseltilebilmesi, bilgili, yetenekli ve başarılı eleman istihdamının sağlanabilmesi amacıyla, personelin özlük ve malî haklarının iyileştirilmesinde zaruret bulunmaktadır. Din hizmetleri tazminatı oranlarının yükseltilmesi, özellikle vakıf murakıplarının durumlarının düzeltilmesi...

MHP GRUBU ADINA HÜSEYİN AKGÜL (Manisa) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Devlet İstatistik Enstitüsünün 1999 malî yılı bütçesi üzerinde Milliyetçi Hareket Partisinin görüşlerini açıklamak üzere huzurunuzda bulunuyorum. Konuşmama başmadan önce, Grubum ve şahsım adına Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Bilgi teknolojilerini hızla geliştiği, istatistik verilerin önplanda bulunduğu, bilimsel faaliyetlerin önem kazandığı çağımızda, istatistikî göstergelerin, bir ülkenin, kalkınma planlamasında ne kadar önemli yer tuttuğu bilinmektedir. Ülkeler, bu göstergeler sayesinde, gelişmiş, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkeler sınıflamasına tabi tutulmaktadırlar. Ülkelerin bu sıralama içerisindeki yerleri, istatistikî göstergeleri ortaya koyan kurumların güvenilirliğiyle mümkün olmaktadır. Ülkemizde bu görevi üstlenmiş bulunan Devlet İstatistik Enstitüsü, yetmişüç yıllık geçmişiyle, bu hizmeti yerine getiren en güvenilir kaynak olmuştur. Sağlıklı, güncel ve güvenilir bilgiye olan ihtiyacın giderek arttığı günümüzde, bir ülkenin toplum, ekonomi ve kültür yapısına ait istatistik verilerine olan ihtiyaç sürekli artmaktadır. Doğru bilgi, doğru yorum, doğru karar sürecinde talep edilen bilgi, veri ve göstergeleri, gerek kamu gerekse özel sektör kullanıcılarına sunmak, Devlet İstatistik Enstitüsünün her zaman ana hedefi olmuştur.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; 21 inci Yüzyıl, bilgi çağıdır. Milletimize, en gencinden en yaşlısına, istatistiğin, bilimin ve bilginin önemini anlatmak, 21 inci Yüzyılda Türkiye’yi süper devlet yapmak için bilginin önemli katkısının olduğu bilincini toplumumuza kazandırabilmek, başta bizler olmak üzere, basın, ilgili kurum ve kuruluşlar ve kişilerin el ve gönül birliğiyle çalışmaları sayesinde mümkün olacaktır.

Devlet İstatistik Enstitüsü, 2000 yılında genel nüfus sayımı, 2001 ve 2003 yıllarında ise genel tarım ve genel sanayi sayımları yapmaya hazırlanmaktadır. Devam eden bu çalışmaların yanı sıra, Enstitü, hane halkı işgücü, gelir ve tüketim araştırmaları ve onlarca projeyi yürütmektedir. Ancak, ülkemiz adına büyük önem taşıyan bu çalışmaların, kaliteli eleman yapısı ve en son bilgi teknolojileriyle desteklenmesi, bir görev addedilmelidir.

BAŞKAN – Sayın Akgül, sizin de konuşma sürenize 1 dakika ilave ediyorum efendim.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Enstitü, 1999 malî yılı bütçesindeki 1,5 trilyonluk ödeneğinin geçici bütçeyle serbest bırakılan kısmının 521 milyar lirasını harcamış, geriye 980 milyar liralık ödeneği kalmıştır. Ancak, merkez ve bölge teşkilatı bürolarında görevli 933 personel ile 2000 yılında yapılacak olan çalışmalarda görev alacak 2 500 personel için, toplam 1 trilyon 260 milyar liraya ihtiyaç bulunmaktadır. Bu sebeple, Devlet İstatistik Enstitüsünün hizmetlerini aksatmadan yerine getirebilmesi için, artakalan 980 milyar liralık ödeneğine 280 milyar lira ilave ödenek yapılması gerekmektedir.

BAŞKAN – Teşekkür ediyorum Sayın Akgül.

BAŞKAN – Anavatan Partisi Grubu adına, Siirt Milletvekili Nizamettin Sevgili; buyurun efendim.

ANAP GRUBU ADINA NİZAMETTİN SEVGİLİ (Siirt) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Anavatan Partisi Grubu ve şahsım adına Yüce Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Bildiğiniz gibi, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, ülkemiz nüfusunun yarısının yaşadığı kırsal kesimdeki insanlarımızın hayat standartlarını yükseltmek; yol, köprü, içmesuyu ve kanalizasyon hizmetlerini götürmek; yerleşim alanı planlaması yapmak; tarımsal alanların belirlenen amaçlara uygun ve verimli kullanımını sağlamak; gölet yapmak ve diğer sosyoekonomik tesisleri yapmak; kısacası, köylerimizi, şehirlerimizle aynı düzeyde yaşanabilir yerler haline getirmekle görevli büyük bir kuruluştur.

Değerli Başkan, sayın milletvekilleri; bugün ülkemizde, 74 939 adet yerleşim biriminden 54 662 adedinde sağlıklı ve yeterli içmesuyu mevcut olup, 20 277 adedinde içmesuyu ve kullanma suyu yetersizdir; hatta, bir kısmının da sağlık koşullarına uygun olmadığı bilinmektedir. Bu yerlerde yaşayan insanlarımızın sağlıklı ve yeterli içmesuyuna kavuşturulması büyük bir önem arz etmektedir.

Kırsal kesimde yaşayan vatandaşlarımızın, geçimlerini genelde ziraatla sağladıkları bilinmektedir. Buralarda yaşayan vatandaşlarımızın hayat standartlarını yükseltmek, tarımsal üretimde birim alanda daha fazla ürün almaya bağlıdır ve birim alanda daha fazla ürün alma da, önemli ölçüde, tarımsal sulamayla mümkündür. Ülkemizde, teknik ve ekonomik açıdan sulanabilir nitelikteki 8,5 milyon hektar arazinin 3,5 milyon hektarı yeraltı ve yerüstü su kaynaklarıyla sulanmakla birlikte, halen ülkemiz topraklarının yüzde 55-60’ı su beklemektedir.

Gelecek kuşaklara yeterli ve geliştirilmiş toprak ve su kaynakları bırakabilmenin önkoşulu, bu kaynakların bilim ve tekniğin gerektirdiği şekilde korunması, geliştirilmesi ve kullanılmasıyla mümkündür. Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, yurdumuzun bütün bölgelerini kapsayacak şekilde çok yönlü ve geniş hizmetler sunmaktadır. 1999 bütçesinde, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğüne ayrılan bütçe, bu hizmetlerin yapılması için yeterli değildir kanısındayım. 1999 yılı bütçesinde yatırım ödeneklerinin artırılması, Genel Müdürlüğün insan, makine verimliliğinin, rasyonel kullanımına imkân tanıyacaktır.

Bilindiği gibi, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü bazı görevlerini pür emanet olarak yürütmektedir. Pür emanet olarak yapılan çalışmalarda cari giderler, önemli bir bölüm oluşturmaktadır. Makine parkının yaşlanmış olması, cari giderlerin artmasına neden olmakta ve randımanlı bir çalışma ortamı oluşturulamamaktadır. Makine parkındaki işletme ve bakım-onarım giderlerinin azaltılması, randımanlı bir çalışma ortamının sağlanması, makine parkının çeşidi, bugün itibariyle, yapılması gereken iş nevine göre değiştirilmesinin sağlanması maksadıyla, 3 045 adet çeşitli cinslerde makine alımına gidilmiş, 2 545 adet makinenin ihalesi 1998 yılında yapılmış, 500 adet makinenin ihalesi ise, 1999 yılında yapılacaktır. Ancak, makinelerin bugüne kadar teslim alınmamış olması, önemli bir kayıptır kanısındayım. Teslim alınacak makinelerin ilk partisinin, çok geri kalmış doğu ve güneydoğu illerimizde hizmete sokulmasının uygun olacağı kanısındayım.

Sayın milletvekilleri, Genel Müdürlük hizmetleri, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerimizde aksamalar göstermektedir. Örneğin, Siirt İlimizde Köy Hizmetleriyle ilgili konular kıyas edildiğinde, Siirt İlimizin toplam yol ağı 1 893 kilometredir; maalesef, asfaltlı yolumuz 150, stabilize yolumuz 925, tesviye yolumuz 659, ham yolumuz ise 159 kilometredir.

Siirt İlimizin içmesuyu durumuna bakıldığında ise; toplam 511 yerleşim biriminden maalesef, halen 181’inde susuzluk çekilmektedir.

Vakıf, engin bir tarihî geçmişe, o oranda da değişik hizmet alanlarına sahip, temelinde hayır duygusu ve insanlık sevgisi yatan köklü bir müessesedir. Ferdin sahip olduğu imkânlardan başkalarını faydalandırma gibi çok yüce bir duygudan oluşmuş bu müesseseler, devletin kendi vatandaşlarına sunmakla yükümlü bulunduğu sosyal nitelikli kamu hizmetlerini, tarih boyunca kendine görev bilmiş ve bu işlevini yerine getirmekle, toplum devlet bütünlüğünün oluşmasında çok büyük katkılar sağlamıştır. Vakıflar, özellikle Selçuklu ve Osmanlı döneminde, fethedilen topraklarda, bugün devletin ve kamu kuruluşlarının üzerine aldığı hizmetleri yürütmek üzere, çeşitli müesseseler vücuda getirerek, bu topraklarda yaşayan insanların bir kültür etrafında kümeleşmesini sağlamıştır.

Geçmişte verilen bu hizmetlerin bugün devamını sağlama ve geçmişten geleceğe bir köprü kurma görevi tevdi edilmiş olan Vakıflar Genel Müdürlüğünü, vakfiye esasları ve yürürlükte olan mevzuat doğrultusunda, hayrî, sosyal, kültürel, ekonomi ve turizm sektöründe, imkânları ölçüsünde faaliyet göstermektedir. Mazbut vakıfları yönetmek, mülhak ve yeni vakıfları devlet adına düzenletmekle yükümlü, hükmî şahsiyete haiz katma bütçeli bir kamu kuruluşu olan Vakıflar Genel Müdürlüğünün faaliyetleri, 2762 ve 903 sayılı Kanunla, 227 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin verdiği görev ve yetkiler istikametinde sürdürülmektedir.

Vakıflar Genel Müdürlüğüne, 227 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle tevdi edilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla, vakfiyelerdeki hayır şartları doğrultusunda, bugün, ülkemiz genelinde bulunan 62 vakıf öğrenci yurdunda, toplam 12 270 öğrenciye karşılıksız beslenme ve barınma imkânı sağlanmaktadır. Yine, 35 adet imarette, 9 525 fakir veya kimsesiz vatandaşlarımıza karşılıksız yemek verilmektedir. Ayrıca, 600 yatak kapasiteli vakıf gureba hastanesinde, fakir ve kimsesiz vatandaşlarımızın bakım ve tedavileri ücretsiz olarak yapılmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şanlı tarihimiz ve millî kültürümüzün simgesi olan ve sayıları yaklaşık olarak 11’i bulan cami, mescit, darülşifa, kervansaray, hamam, imaret, türbe, sebil ve şadırvan gibi tarihî ve mimarî değeri haiz tescilli eski eserlerin restorasyonlarının yapılmasına bütçe imkânları nispetinde devam edilmektedir; ancak, Vakıflar Genel Müdürlüğünün yapısı itibariyle, katma bütçeli bir idare sistemine sahip olması nedeniyle, bu hizmetlerin tam anlamıyla yerine getirilmesi imkânı bulunmamaktadır. Vakfedenler, vakfettikleri malların gelirlerinden, öncelikle ve ivedilikle, bıraktıkları eserlerin onarımını şart koşmaktadırlar. Oysa, vakfedilenlerin idaresiyle, katma bütçe sistemi birbiriyle uyuşmamaktadır. Dolayısıyla, Vakıflar Genel Müdürlüğünün, öncelikle, katma bütçeli bir idare sisteminden çıkarılıp, vakfıyeler gereği hareket kabiliyeti olan, anında kolay karar verebilecek özel bütçeli bir malî sisteme kavuşturulması, ayrıca, Vakıflar Genel Müdürlüğünün özkaynak gelirlerinden en önemlisinin kira gelirleri olması nedeniyle, kira gelirlerinin güncel tutulabilmesi için gerekli yasal düzenlemenin yapılmasına ihtiyaç duyulduğunu düşünmekteyim.

HÜSAMETTİN KORKUTATA (Bingöl) – Torpil olacak tabiî; 2 dakika...

Ayrıca, büyük İslam ve gönül adamı Veysel Karani Hazretleri ile büyük üstat Molla Halil Hazretlerinin türbelerinin restorasyon ve çevre düzenlemesi için gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir. Bu konuları mahallinde tetkik buyurmak üzere, Devlet Bakanımız Sayın Yüksel Yalova’yı, Siirt’e, Meclisimizin huzurunda Siirt halkı adına davet ediyorum efendim. (ANAP, MHP ve FP sıralarından alkışlar)

Konuşma süreniz 10 dakikadır efendim.

Diyanet İşleri Başkanlığı, kanunla kendisine verilen yetkiyle, yaklaşık 85 bin personeliyle minimum imkânlarla maksimum hizmetleri yürütmektedir.

Yurt içinde ve yurt dışında vaaz ve irşat yoluyla, görüntülü ve sesli yayın programlarıyla, aylık olarak yayımlanan süreli yayımlarla, toplumun dinî konularda aydınlanmasında önemli ve etkili bir görevi sürdürmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; zaman zaman tartışma konusu yapılan, bazı kesimlerce de karşılıklı istismara kadar varan cemevleri meselesi üzerinde kısaca durmak istiyorum. Alevî kardeşlerimizin toplantı merkezleri olarak bilinen cemevleri, tarihimizin ve kültürümüzün bir gerçeği olarak görülmelidir; ancak, Diyanet İşleri Başkanlığının alternatifi veya karşıtı olarak göstermek fevkalade yanlıştır. İnancımızın gereği olarak ifade ediyorum ki, cemevlerinin açılmasına imkân verilmeli ve geliştirilmelidir. Hatta, daha ötesi, cemevlerine Diyanet İşleri Başkanlığının katkı sunması gerektiğini düşünüyorum. Etnik, mezhep hatta din farkı gözetilmeksizin, vatandaşlarımızın inançlarını yaşamalarına seküler bir yapıda imkân sağlamak hem demokrasinin hem hukuk devleti olmanın vazgeçilmez koşuludur. Bundan dolayı endişelenmeye, kaygılanmaya gerek yoktur. İnanç üzerinde baskı olursa demokrasi de olmaz.

İrticayla mücadele adına, din istismarcıları bahane edilerek, temelde din düşmanlığı yapan bazı azınlık çevrelerin, yüce dinimiz İslamla, dindar insanlarla mücadele edilmesine asla müsaade edilmemelidir. Toplumsal farklılıklar dikkate alınarak, devletle millet arasında bir uzlaşma ve barış sağlanmadan, gerilim ve kutuplaşma ortamında Türkiye’nin istikrara kavuşması mümkün değildir. İyi bilinmelidir ki, din milletlerin en önemli değerlerinden biridir, can damarıdır. Bu damarın koparılmaya çalışılması, olsa olsa, irticiaa, kavgaya, çatışmaya, karanlığa ve kaosa hizmet olacaktır. Yangını söndürmenin yolu aklıselimle davranmaktır. Devletin evrensel temel ilkeleriyle toplumun temel değerlerini bağdaştırarak, uzlaştırarak, başta din, vicdan ve inanç hürriyeti olmak üzere, hak ve özgürlükler sağlanarak, sağlıklı bir yapı ve içbarış temin edilebilir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bir gerçeğin altını çizmek istiyorum: Dinin sahibi, yalnız ve yalnız Allah’tır. Başta devlet ve siyasî partiler olmak üzere, hiçbir kurum, kuruluş, dernek, vakıf, şahıs veya cemaatin kendisini dinin sahibi ve temsilcisi olarak göstermeye ne hakkı ne de yetkisi vardır? (ANAP, MHP ve FP sıralarından alkışlar) Dileyen Allah’ın dinine tabi olur, dileyen tabi olmaz. Bu tercih de, yalnız ve yalnız, baskısız, dayatmasız, insanın kendisine aittir. İnsan haklarına dayalı, demokratik, seküler bir hukuk devleti anlayışıyla İslamın özü arasında bir çatışma, bir çelişki yoktur. Yeterki bizler, evrensel değerlerle İslamın ruhunu aynı noktada birleştirmeyi başaralım.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dinin özünden ve ruhundan uzaklaşıldığı için, barış, adalet ve saadeti hedefleyen Yüce İslam dini, bugün, gerilim, kavga ve çatışma aracı haline getirilmiştir. Bu bunalım, sadece ülkemizde değil, Müslüman dünyasının her yerinde yaşanmaktadır. Herkes şunu çok iyi bilmelidir ki, İslam dini asla teokratik bir devlet düzeni değildir. Baskıcı, dayatmacı, müdahaleci bir anlayışın, İslam diniyle yakından uzaktan bir ilgisi de yoktur. Yine, İslamın 1400 yıl önce muazzez Peygamber Hazreti Muhammed aracılığıyla insanlığa tebliğ edilmesini çağın gerisinde sayan ve irtica olarak gören çevreler çok iyi bilmeliler ki, akıl ve ilmi önde tutan Kur’an-ı Kerim, bırakınız çağın gerisinde kalmayı, çağların ötesinde bir kandil ve bir aydınlıktır. (ANAP, FP ve MHP sıralarından alkışlar) Binaenaleyh, İslamdan korkmak, aydınlıktan korkmaktır. Diyanet İşleri Başkanlığının yeniden yapılanmasına imkân sağlanmalıdır.

Peki, bu savaş nasıl kazanılacaktı. Tabiî ki, o zamanki nüfusumuzun çok büyük çoğunluğunu teşkil eden köylüyle... Dolayısıyla, öncelikle, köylüye hak ettiği sıfat ve olanaklar tanınmalıydı. Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün “Türkiye’nin efendisi, hakikî müstahsili olan köylüdür” sözü, bunun, açık bir ifadesiydi. Köylüye verilen değer, aynı zamanda, millî iradeye verilen değeri de yansıtmaktaydı. Bu görüş doğrultusunda, o dönemde, kalkınma hamlesi köyden başlatılmış, köylüye teknoloji götürülmüş, öncelikle köylümüzün eğitilmesi üzerinde durulmuş, köylümüzün ekonomik, sosyal ve kültürel yönden gelişmesine öncelik verilmiş ve köy enstitüleri kurulmuştur; ancak, tüm bu atılımlar ve çabalar, hepimizin bildiği nedenlerle, zaman içinde, etkisini yitirmiş ve bugünlere gelinmiştir. Bugün yaşanılan süreçte, kaderlerini politikacıların ağzından çıkacak sözlere, vaatlere bağlayan, bu vaatlerin çoğunun gerçekleşmediğini bile bile, yine de, her seferinde, verilen sözün yerine getirileceği umuduyla yaşayan, iyimserliğini hiçbir zaman yitirmeyen 30 milyonluk bir köy toplumu yaratmış bulunuyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, özellikle son iki yıldır, köy yollarının asfaltlanması ve bakımı, köy içmesuyu tesisleri, kanalizasyon tesisleri yapımı gibi hizmetlerini, geçmiş dönemlere kıyasla, önemli ölçüde artırmıştır. Umuyorum ki, il özel idarelerinin de katkısıyla, önümüzdeki birkaç yıl içinde, köy altyapılarına yönelik bu gibi hizmetler tüm Türkiye genelinde tamamlanacak, daha sonra da, yapılan yol ve tesislerin iyileştirilmesi gündeme gelecektir; ancak, Köy Hizmetlerinin bir diğer görevi olan tarım alanlarının korunmasıyla ilgili olarak, seçim bölgem Bursa’da da örneklerini gördüğümüz bazı tutum ve davranışlar, son yıllarda, diğer konulardaki olumlu gelişmeleri gölgelemiştir. Sulak, verimli tarım alanlarının korunması yerine, bunların, nasıl sanayi alanlarına çevrilebileceğine ilişkin yapılan yönetmelik değişiklikleri, çevreye duyarlı tüm vatandaşlarımızı üzmüştür. Temel görevlerimizden biri de çevre konusunda duyarlı davranarak gelecek nesillerimize sağlıklı bir ülke bırakmak olan biz siyasîlerin tümünün aynı duyarlılığa sahip olmamasını da, ülkemiz açısından üzüntüyle karşılıyorum. Ancak, yine de, zaten az olan sulak tarım arazilerimizi korumak için, gelecekte ulusca hassasiyet göstereceğimiz ümidini de taşımak istiyorum.

Vakıf, bir malı, bir akarı, bir gayrımenkulü, hayır ve kamu hizmetlerinin görülmesine tahsis etmek amacıyla ve bu hizmetin ebediyete kadar devamı niyetiyle vakfeden kişinin mülkiyetinden çıkarıp, özel bir mülkiyet kategorisine aktarma ve orada tutma anlamına gelmektedir. Vakıflar birer hayır kuruluşlarıdır; amacı da hayır hizmetleridir ve halka hizmettir. İnsanoğlunun kendisiyle birlikte ortaya koyduğu yüce değerlerden birisi de dayanışma ve yardımlaşma duygusudur. İnsana insanca bakan, gönülden doğan bir sevgiyle yardımına koşan, sahip olduğu varlığından başkalarını da yararlandırmak gibi insancıl duyguların tümünün en geniş şekliyle uygulandığı kurum vakıflardır.

Bu duygu, vakıf müessesesinde pek çok kalıcı eserleri insanlığın yararına tahsis etmiş, yüzyıllar öncesinin bu abidelerini birer kültür köprüsü olarak günümüze intikal ettirmiştir. Vakıf eserlerle coğrafyayı yapan milletimiz, Selçuklu ve Osmanlı mimarisiyle Anadoluyu bir açık hava müzesi haline getirmiştir.

Selçukluların ekonomik ve sosyal hayatında vakıflar son derece önemli bir yer tutmaktadır. Bu dönemde vakıflar büyük bir yaygınlık kazanmış, toplumun eğitim, sağlık ve vesaire ihtiyaçlarını karşılamak için Selçuklarca kurulan pekçok vakıf müessesesi, daha sonra Osmanlılar zamanında da kuruldukları amaç doğrultusunda hizmet etmeye devam etmişlerdir.

Vakıflar, mallarını ekonomik şekilde işletip, mimarî veya tarihî değeri olan, yönetimi vakfa ait olan eski eser yapılarını korur ve imar eder; kanun, tüzük ve yönetmeliklerle kendisine verilen görev ve hizmetleri yerine getirmektedir.

Cumhuriyet döneminde kurulan 4 373 vakfın 3 884 adedi, 1980-1998 yılları arasında kurulmuştur. Ayrıkotu gibi biten bu vakıfların yeterince denetlenememesi, amacından sapan bu kurumların, birtakım vergi muafiyetlerini de istismar ederek, hayır kurumu olma yerine, âdeta, menfaat ve çıkar mekanizmaları oluşturan ve devletin bölünmez bütünlüğüne aykırı davranışlar içerisinde ve Türkiye Cumhuriyetinin yıkılmasını isteyen birtakım unsurlar haline geldiği üzülerek gözlenmiştir.

Vakıflar Genel Müdürlüğümüz, elindeki mevcut gayrimenkullerinin net bir şekilde envanterini yapmak zorundadır. Bugün, Türkiye’de, Vakıflarımıza ait pek çok gayrimenkulün, vatandaşların işgali altında olduğu bilinmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğümüz ve Sayın Bakanımızdan özellikle isteğimiz, elindeki mevcutların envanterini yaparak, bunların bir şekilde vatandaşlara intikalini sağlamalarıdır.

Yeryüzündeki en yüce, en şerefli ve en kabiliyetli varlık insandır. Yegâne, düşünebilen, konuşabilen varlıktır insan. Evrendeki her şey de insana hizmet etmek için vardır; amaç insandır; ama, özlenen, istenen özgür insandır. Bütün sosyal sistemler ve kurumlar insana hizmet etmek için vardırlar; “önce insan” anlayışı esastır. Bütün sosyal müesseseler gibi, din de, devlet de insana hizmet etmek için vardır; ama, maalesef, tarih, bize, zaman zaman bunun tersinin doğru olduğunu göstermektedir. Teokratik, faşist, komünist gibi çeşitli isimler altında yaşayan diktatörlükler, din ve mezhep savaşları, krallıklar, zulüm ve baskı dönemleri, insanı, insan onuruna yakışmayan bir hayat sürmeye mahkûm etmişlerdir. İnsanlık, tarihi boyunca, her türlü baskı ve şiddet rejiminden, demokrasiyi geliştirerek kurtulmuş; egemenlik, azınlıkların değil bizzat halkın kendisinin olmuştur. İnsanlık, yine, her türlü din ve mezhep kavgalarından, dinî baskılardan, engizisyonlardan, idamlardan, diri diri yakılmaktan, diri diri derisinin yüzülmesinden de ancak laiklik vasıtasıyla kurtulmuştur.

Diyanet İşleri Başkanlığı da laiklik anlayışının bir sonucudur. Diyanet İşleri Başkanlığı, cumhuriyetin ilanından çok kısa bir müddet sonra kurulan bir teşkilattır ve önemli bir cumhuriyet kuruluşudur. Millî mücadele yıllarında büyük hizmetler vermiş, idarî tecrübesi olan, uzun zaman Ankara Müftülüğü görevinde bulunan Börekçizade Mehmet Rıfat Efendi, 1 Nisan 1924 tarihinde, Diyanet İşleri Reisliğine getirilmiştir. En yüksek devlet memuru maaşı alan Diyanet İşleri Reisine, bakanlara verilen kırmızı plakalı bir makam aracı tahsis edilmiş ve protokoldeki yeri de bu özelliğe göre belirlenmiştir; yani, Mustafa Kemal Atatürk’ün vermiş olduğu değer, bugünkü Diyanet İşleri Başkanlığının çok daha ötesindedir.

İslam dininin, toplumumuzun geniş kitleleri tarafından rahatlıkla öğrenilebilmesi için, tarihimizdeki birçok ilklere cumhuriyet döneminde imza atılmıştır. Başkanlıkça, bizzat Atatürk’ün isteği ve Büyük Millet Meclisinin aldığı bir karar ve devletçe ayrılan özel bir ödenekle, ilk defa, Türkçe Kur’an tefsiri “Hak Dini Kur’an Dini” -hâlâ, bugün en iyi tefsirdir- Sahihi Buharî’lerin Türkçe tercümelerinin basımı gerçekleştirilmiş ve 1950’li yıllara kadar isteyen herkese ücretsiz olarak gönderilmiştir.

15 Ocak 1949’da Ankara ve İstanbul’da başlayan on ay süreli imam hatip kursları eğitimi, bugün, imam hatip meslek liseleriyle devam etmektedir.

DSP GRUBU ADINA AKİF SERİN (İçel) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Bütçesi üzerinde, Demokratik Sol Parti Grubunun görüşlerini sunmak üzere söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, hepinizi, şahsım ve Grubum adına saygıyla selamlıyorum.

1926 yılında, Atatürk’ün erişilmez dehalarından biri olarak cumhuriyetin ilanından sonra temeli atılan enstitümüzün, ulusal ve uluslararası ihtiyaçlara cevap verecek şekilde çalışmalarını sürdürebilmesi gerekmektedir. Politikacı, planlamacı, karar alıcı, bilim adamı ve araştırmacılar arasındaki bilgi ihtiyaçları, güvenilir ve güncel bilgi üretimi perspektifinde, çok sıkı bir bağın kurulmasını gerektirmektedir. Bilginin, ülkemizin sosyal, ekonomik ve kültürel her konuda daha ileriye götürülmesi için, makro ve mikro düzeyde, en etkin şekilde kullanımı, genele yaygınlaştırılması ve kamuoyunda istatistik bilincinin yaratılması çok önemlidir.

Yakın tarihe kadar, dünya boyutunda ekonomik gelişmenin sosyal gelişme gözardı edilerek planlanması, ekonomik gelişmenin istenilen hedeflere ulaşmasını engellemiş ve ülkemiz de aynı sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Enstitümüzde, sosyal ve kültürel gelişmenin hızlandırılmasına yönelik olarak, sosyal konularda çalışma sahalarını, günün ihtiyaçları çerçevesinde, uluslararası entegrasyonu da düşünerek geliştirmek durumundadır.

2000 yılı ve sonrası, Enstitümüz için büyük önem arz etmektedir. 2000 yılında uygulanacak genel nüfus sayımı, yeni tüketici fiyat endekslerinin hazırlanmasına baz teşkil edecek hane halkı tüketim harcamaları anketi, gelir dağılımı araştırması; 2001 yılında, tarımsal yapının köy, il ve işletmeler bazında analizine yönelik uygulanacak genel tarım sayımı; 2003 yılında uygulanacak, ana alt sektörler itibariyle sektörel yapıyı ortaya koyacak olan genel sanayi işyerleri sayımı, yurt çapında yasal olarak yürütülmesi gereken önemli çalışmalarıdır.

Ekonomimizde kayıtdışı faaliyetler etkinliğini korumaktadır. Bu konuda bilgi üretimi önemlidir; konuya ilişkin çalışmalara başlanmıştır. Enstitümüzün cari olarak yürütmek zorunda kaldığı çok fazla sayıda çalışma vardır. Çoğu günül olan çalışmaların aksamadan devam etmesi gerekmektedir. Devlet İstatistik Enstitüsü, güncel, güvenilir bilgileri içeren ve tabanları konusunda ilgili kuruluşlarla işbirliği çerçevesinde, zaman, işgücü, maliyet minimizasyonu ve optimum fayda felsefesiyle etkin çalışmalar yapıp, günümüz sorunlarını çözümleyip sonuçlandırmak zorundadır. Devlet İstatistik Enstitüsü ve üniversiteler, konunun uzmanlarıyla işbirliği çerçevesinde, sosyal, ekonomik ve kültürel konularda, fen bilimleri teknolojisi, bilişim, bilgi sistemleri, uzaktan algılama ve benzeri konularda veri derleme, çözümleme ve sunma konusunda metodolojinin gelişmesine yönelik çalışmalara hız vermelidir.

Küreselleşme süreciyle her zamankinden daha çok birbirine yakın hale gelen ülkelerin ve toplumların bulunduğu günümüz dünyasında en temel insan haklarından birisi de, bireyin bilgiye erişebilme hakkıdır. Adına, demokrasinin açıklık veya şeffaflık ilkesi dediğimiz ilkeye göre, bireyler, devlete veya başka bireylere zarar verebilme olasılığı dışındaki tüm verilere ve bilgilere en kısa, en ucuz ve en etkili yolla erişebilmelidir. Bilgi çağına girişte, insan haklarının neredeyse en temel koşulu bu olmuştur.

Değerli arkadaşlarım, 2000’li yıllara girerken, dünyada bilgi teknolojisinin yarıştığı günümüzde, tüm belirtilen hususlar, Devlet İstatistik Enstitümüzün sorunlarına eğilmemiz, çözümleyici desteğimizle mümkün olabilecektir. Bu bilinçle, Enstitümüzün çalışmalarını yürütmesi için gerçekçi bir bütçeyle desteklenmesi gerektiği inancıyla, 1999 malî yılı bütçesinin hayırlı olmasını diliyor, hepinize saygılarımı sunuyorum. (Alkışlar)

Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 1984 yılında, Yol Su Elektrik, Su ve Toprak İskân Genel Müdürlüklerinin birleşmesi sonucunda kurulmuştur. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 19 bölge müdürlüğü, 80 il müdürlüğü, 12 araştırma enstitüsü, 5 makine ikmal, 3 proje ve 2 eğitim merkezi müdürlüğünden müteşekkil olup, toplam 121 taşra birimiyle, 60 000’in üzerinde çalışanı ve 23 000 civarındaki makinesiyle 35 000 köye, 42 600 mezra ve obaya ve buralarda yaşayan yaklaşık 26 milyon kişiye hizmet götürmektedir; bu oran, Türkiye nüfusunun yüzde 40’ı kadardır.

Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, kırsal kesimde yaşayan ve gayri safî millî hâsıladan düşük miktar pay alan köylerimize ve köylülerimize şu hizmetleri yapmaktadır: Köy yollarını ve bu yolların kış aylarında ulaşıma açık tutulmalarını sağlamak, köy içmesuyu tesislerini yapmak ve mevcutlarını geliştirmek; tarımla ilgili olarak, sulama, drenaj, tarlaiçi tesislerini yapmak, iskân işlemlerini yapmak; köylerde refahın ve sosyal yaşamın yükseltilmesine yönelik olarak, cami, çamaşırhane, hamam, fırın, köy konağı, değirmen gibi sosyal ve ekonomik tesisleri yapmak; köy imar planlarını hazırlayarak kanalizasyon tesislerini inşa etmek, tarım alanlarının gayesine uygun bir şekilde kullanılması için arazi tesviyesi, tarlabaşı kanalları, tarla grup yollarını yapmak ve küçük sulama tesislerini yapmaktır; Köy ve orman yolları hizmetlerini yapmak, havza ıslahı, gölet ve küçük su tesislerini yapmaktır.

Değerli milletvekilleri, ülkemiz, henüz bir tarım ülkesi durumundadır. Nüfusumuzun yarıya yakın bölümü kırsal alanda yaşamaktadır. Altyapı yatırımlarının yapılması veya ikmali, bu yörelerden kente göçün önlenmesini temin edecektir. Hal böyle olunca, kırsal kesime götürülen hizmetlerin önemi de kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Kırsal alanda sosyal ve tarımsal altyapı hizmetleri sunma gayreti içindeki Köy Hizmetleri, maalesef, her yıl biraz daha küçülen bütçe imkânlarıyla önemli bir çıkmaza girmiş bulunmaktadır.

Değerli milletvekilleri, 1946’dan bu yana şehirde ne varsa köyde olmasını hedefleyen bir misyonun temsilcisi olan Doğru Yol Partisi, köye yapılacak yatırımların karşısında olamaz; aksine, destek olur. Bunun için diyoruz ki, yatırıma ayrılan ödenekler gerçekçi, köylerin sorunlarını giderici olmalıdır. Çözülecek sorunlarla Türkiye sorunlarının yüzde 40’ının çözüleceği unutulmamalıdır. Bugün önümüze konulan bütçe rakamlarına bakacak olursak, bu bütçe rakamlarıyla, yine dünü aramaya başladığımız ortaya çıkmaktadır. Dünü aramanın nedeni ise, köylerimize gerçekçi rakamlarla yatırım ödeneğini ayıran bir yönetim anlayışının mevcut olmamasıdır. Köylerimize ve köylümüze en iyi hizmetin gitmesini sağlayan, aracı olan Kırat’tır. Kırat’ın olduğu iktidarlarda köylere her zaman hizmet gitmiştir ve hizmetler yapılmıştır. Evet, bugün iktidarda Doğru Yol Partisi yoktur, köye ve köylümüze de hizmet yoktur.

Ülkemizde mevcut 75 000 ünitenin 55 000’inde içmesuyu bulunmaktadır, 11 000 ünitenin yeterli içmesuyu yoktur; yani, tamamen susuzdur; geri kalan 9 000 ünitenin ise suyu yetersizdir. Böylece, ayrılan bütçelerle köylerimize su götürmek için uzun bir zamana ihtiyaç vardır. Bu hayatî ihtiyaç bir an önce çözümlenerek, köylerde yaşayan insanımıza sağlıklı ve yeterli içmesuyu götürmek üzere çalışmalar yapılmalıdır.

Çiftçimizin ekonomik kalkınmasının temel yapısı olan sulama yatırımlarında da durum farklı değildir. Teknik ve ekonomik olarak sulanabilecek toplam arazi miktarı 8,5 milyon hektardır. Bu sahanın 4,6 milyon hektarı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce, 1 milyon hektarı halk sulamaları ile 2,9 milyon hektarı da Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünce sulanacaktır. Genel Müdürlük, 1999 yılı başlangıcı itibariyle, 1 224 561 hektar alana sulama hizmeti götürmüştür.

Sayın milletvekilleri, 1999 yılı bütçesine baktığımızda, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, elindeki mevcut imkânları en ekonomik bir şekilde kullanarak kırsal kesime dengeli ve adaletli bir şekilde hizmette bulunmaktadır; bu ilkeler doğrultusunda programlarını hazırlamak mecburiyetindedir; ancak, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü yatırımları için tefrik edilen yatırım ödeneği çok yetersizdir. 1999 yılı için bütün sektör yatırımlarına 87 trilyon yatırım ödeneği ayrılmıştır. 1998 yılında da alınan eklerle birlikte, Akaryakıt Tüketim Fonu dahil, 87 trilyon ödenek kullanılmıştır. Yani, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 1999 yılı bütçesi, 1998 yılına kıyasla rakamsal olarak hiç artmamıştır. 1999 yılında fiyat artışı yüzde 50 olarak kabul edilirse, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün bütçesi, 1998 yılına kıyasla yüzde 50 azalmış demektir.

Kırsal kesimde yaşayan vatandaşlarımızın yaşamıyla direkt ilişkili olan Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün hizmet ve yatırımlarının aksamaması, dolayısıyla, köylerdeki vatandaşlarımızın mağdur olmaması için, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 1999 yılı yatırım ödeneklerinin artırılması gerekmektedir.

Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünde çalışan geçici işçilerin çalışma süresi uzatılmıştır; ancak, yatırım ödenekleri azaltılmıştır. Biz, bu işçilerin kadroya geçirilmesini istiyoruz ve böylece, bu çelişkinin de önlenmesi gerekmektedir.

Sayın milletvekilleri, ülkemiz sınırları içerisinde köy ve mezra yolları 320 000 kilometredir. Cumhuriyetimizin kurulduğu günden 1.1.1992 tarihine kadar 25 348 kilometre yol asfaltlanmıştır. Doğru Yol Partisinin iktidarda bulunduğu beşbuçuk yılda bu 50 000 kilometreye çıkarılmıştır; artış, yaklaşık, yüzde 100’dür. Yine, cumhuriyetimizin kurulduğu günden 1.1.1992 tarihine kadar 26 000 köye içmesuyu götürülmüştür. Doğru Yol Partisinin iktidarda bulunduğu beşbuçuk yılda bu rakam 32 000’e ulaşmıştır.

MEHMET SADRİ YILDIRIM (Devamla) – Ayrıca, bir ihtisas ve teknik kuruluş olan Köy Hizmetlerinin, özel idarelere bağlanması tren katarının önüne otomobil bağlamak gibi bir şeydir. Öyleyse, memleketin ve köylünün menfaatı için, hizmet alabilmesi için, teşkilatta bugün yaşanmakta olan kargaşa ve huzursuzluğa son verilmeli ve yıllar önce bulunan doğruya dönülerek köyişleri bakanlığı tekrar kurulmalıdır. 1999 yılı bütçesinde hiçbir yatırım imkânı verilmeyen milletin efendisi Türk köylüsüne ve çiftçisine, bu Parlamentonun ve hükümetin bu yıl verebileceği en değerli hizmet bu olacaktır. Köylerimize ve köylümüze hak ettiği hizmetleri yapabilmek için, 2000’li yıllara girerken, asır değişirken, köylerimizin ve köylümüzün kalkınmış olarak girmesi bu Parlamentonun başarısı olacaktır.

Bu bütçenin, memleketimize, milletimize hayırlı ve uğurlu olmasını Cenabı Allah’tan niyaz eder, Yüce Heyetinize ve tüm vatandaşlarıma Doğru Yol Partisi Grubu ve şahsım adına saygılarımı sunarım.

Bunu belirttikten sonra, esas konumuza gelmek istiyorum; yani, bugün, Diyanetin, insanlarımızı aydınlatması konusunda birinci görevi olan ruhların ve gönüllerin en güzel olan manayla doldurulup, mükemmel insanı yetiştirmeyi hedefleyen İslamiyetin ve dinin hedefini yerine getirmedeki gayesi nedir; gayesi, Kur’an’da, Muhammet’in hadislerinde söylenilen o mükemmel hedeftir; mükemmel insanı yakalamak, ideal insanı yakalamak ve mükemmeli bütün dünyaya gösterebilmek. Goethe, bu mükemmeliyeti çok iyi görmüştü; bakınız ne diyordu: “Hazreti Muhammet’in muvaffakiyetinde olduğu gibi, hakikat, her tarafa nur saçabilmelidir. Tek ve eşsiz Allah mefhumunu aşılamakla. O, bütün dünyayı yenmiştir.”

İslamiyette ilim, okumak ve öğrenmek birinci vazifedir. İlk emir “oku” dur. İlim, kadın ve erkek herkesin üzerine farzdır. Bana bir harf öğreten beni kendisine köle yapar... Bilgiyi aramak için yurdunu ve ocağını terk eden, Allah’a giden yolun yolcusudur. Alimlerin mürekkebi, şehitlerin kanlarından efdaldır. “İlimsiz din topal, dinsiz ilim kördür” diyor Batılı müsteşrik. Onun içindir ki, Kur’an’ın ilk emri “oku” ve Osmanlı’yı cihanşümul imparatorluk yapan, İstanbul’un kapılarını açan, Viyana önlerine götüren güç ilimdir. Maveraünnehir’den İstanbul’a kadar, büyük âlim Ali Kuşçu’ya attığı her adım için bir altın vaat eden Fatih Sultan Mehmet Hazretleri ilme âşıktı; İstanbul surlarına girdiğinde, ilk olarak verdiği talimat, semaniye üniversitelerinin, yani İstanbul’un taçlandırılması ve Osmanlı’nın ilme gark edilmesi için yapılacak en güzel hizmet, üniversiteyi kurmaktır ve birinci gün, İstanbul üniversitelerinin kurulması talimatını vermiştir.

Bugün, insanların yüzde 80’inin mensup olduğu semavi dinlerden Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet ve onların Peygamberleri Hazreti Musa, Hazreti İsa ve Hazreti Muhammed, Ortadoğu’da Arap Yarımadasında doğdular ve oradan insanları karanlıktan aydınlığa kavuşturdular; ama, cihanşümul din olarak aklın ve mantığın ruhla bütünleştiği İslam ve onun kitabı Kur’an, köle ile hükümdarı yanyana saf tutturan “hepiniz bir tarağın dişlileri gibisiniz” diyen, müminleri kardeş kabul eden, insanlığa huzur, sükûn, barış, kardeşlik ve sevgi hasletini bahşederek en yüce ahlakî değerleri ikameye çalışan, yine o İslamiyetteki renk, din, dil, ırk, servet, mevki ve mansıb ayrımını ortadan kaldırmış en yüce mefkûre. İşte, onun resulü, kâinatın efendisi Hazreti Muhammed için, Kur’an’da “sizin için, Allah’ın resulünde en güzel örnekler vardır” diyen Allah...

Teşrifleriyle, kisraların saraylarını ve taçlarını yıkan, bütün kâinatı aydınlatan, yegâne gayesi sevgiyi, dostluğu, adaleti, kardeşliği ve en ideal, en güzel ahlak sahibi olan insanı hedefleyen mütevazı, hoşgörülü, adil, mükemmel insan Hazreti Muhammed... “Kölelik ayaklarımın altındadır.” İlk uygulanan Tebük Gazvesinde, azadlı köle Zeyd’in oğlu Abdullah’ı başkomutan olarak bütün dünyaya örnek gösteren; “müminler birbirlerinin kardeşidir, öyleyse kardeşlerin arasını bulun, ıslah edin” diyen; kadın haklarına saygıyı en had safhaya çıkaran, kadın-erkek eşitliğini sağlayan; “komşuları aç ve sefil olan mescitlerimize gelmesin”, “ kendi nefsin için istediğin, arzuladığın şeyi başkaları için istemedikçe, gerçek mümin olamazsın” diyen; işte bu sevgi denizinin incisi, 1 400 yıl önce, evet 1 400 yıl önce bu kâinata şeref veren, hepimizin gurur kaynağı Hazreti Muhammed... (Alkışlar) O, akla ve mantığa hitap ediyordu. O, sevgiyi emrediyordu.

Değerli arkadaşlar, işte, bütün mesele, gönüllere hitap etmek, gönülleri fethetmek, mükemmeli yakalamak, mükemmele ulaşmak; bütün hedef bu idi. Diyanetin de bütün hedefi bu olmalıdır. En mükemmel din adamını yetiştirmek; ama, bütçe imkânlarıyla bunu sağlarsınız. 70 bin camide, eğer en mükemmel din adamını yetiştirebilmişsek, eğer bu hedeflenen, biraz önce saydığım hususlara ve niteliklere sahip olan din adamlarını yetiştirebilme imkânını, devlet onlara sağlamış ve bütçesini ona göre hazırlamışsa, işte Türkiye’de en güzeli yakalamak kısa zamanda mümkün olacaktır.

İnanıyor ve güveniyorum ki, önümüzdeki günler, aydınlık günler olacaktır. 21 inci Asır, Türkiye’nin, güzeli ve mükemmeli yakalama asrı olacaktır. (Alkışlar ) 21 inci Asır, bütün insanların, sevgiyi, dostluğu, barışı, kardeşliği yakaladığı, benim inanışımın gösterdiği hedefe ulaşan ve orada, herkesin birbirleriyle hoşgörü içinde, sevgiyle kucak açtığı o mükemmel bir yer; işte o yerin adı Anadolu, Türkiye olacaktır. (Alkışlar)

FP GRUBU ADINA AHMET DERİN (Kütahya) – Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; öncelikle hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğümüz, kırsal kesimimize altyapı hizmetleri götüren bir kuruluşumuz; köy yollarını yapıyor, köylere içmesuları götürüyor, kırsal alanda planlama yapıyor, kamulaştırma sonucunda yerlerini değiştirmek mecburiyetinde kalan, göçlerle yerini değiştirmek mecburiyetinde kalan ve göçebe yaşayan insanlarımızın yeni yerleşimlerini, kendisine görev bilmiş, onların iskânıyla uğraşıyor; çevre ve teknolojik araştırmalar yapıyor; tarlaiçi geliştirme, küçük sular ve göletler, toprak muhafaza... Demek ki, nüfusumuzun yüzde 45’ine hitap eden, kırsal kesime içmesuyu, kanalizasyon, yerleşim, yol, altyapı hizmetlerini götürme işini bu Genel Müdürlüğümüz üstlenmiş; fakat, ne yazık ki, yollarımıza bakıldığında içler acısı. Yerleşim birimlerinin içmesuyu problemi çözülememiş. Henüz yüzde 90 köyümüzün kanalizasyon problemi var. Kamulaştırmalar yıllar sürüyor. Bir türlü, yerleşimler gerçekleştirilememiş. Su kaynaklarımızdan yeterince istifade edilemiyor.

330 000 kilometreye yakın köy yollarımız var; benden önce konuşan arkadaşlarımın da ifade ettikleri gibi, ancak, 50 000 kilometresi asfaltlanmış; ama, bu asfalt yollara bakıldığında görülecektir ki, bunların 35-40 000 kilometresinin tekraren gözden geçirilmesi gerekecek. Standartlardan çok uzak, eskimiş ve 1999 bütçesinden yatırıma ayrılan ödenekle, bu yolların patlaklarını tamire ve standardizasyonunu geliştirmeye bile kâfi gelmeyecek bir ödenekle karşı karşıyayız. Yine de son yıllarda; 1996, 1997, 1998’lerde, Köy Hizmetleri, özel idare fonlarıyla da birleşerek birçok köyümüze hizmet getirmenin gayretinde.

Makineleri eskimiş. Yeni alınan makineler var; fakat, KDV’si, gümrüğü, vergileri ödendikten sonra bu makineler çekilecek, ihalesi yapılmış. İnşaat sezonu başlamış, geçiyor; ne yazık ki, bu makineler henüz getirilememiş. Getirildiği takdirde yapılması gereken nedir; illere dağılımında adil davranılması ve öncelik hakkı, yol sorunu olan, bu makineye acil ihtiyacı olan illere vermek. Bölge müdürlüklerine bunları bıraktığımız takdirde, Genel Müdürlük, eğer, bu taksimatı kendisi yapmayacak ve bölgelere gönderecek olursa, bu makinelerin birçoğu bölgelerde kalacak ve yıllardan beri daha ziyade hizmet gitmiş olan bölgelerde bu yeni makineler kalacak; ama, hizmet gitmemiş bölgelere yine eski makineler verilecek; bunun, mutlaka, Genel Müdürlükçe sağlanması gerektiğine inanıyorum.

Sonra, köyiçi yollarına bir türlü girilmiyor. Aslında, devamlı, gezinilen saha köyiçi olmasına rağmen, nedendir bilinmez, köyiçi çalışmalarına başlayamamışız. Diyeceksiniz ki, biz, zaten 280 000 kilometrelik yolların asfaltını yapamamışız, köylere nasıl girelim... En azından, herkes çile çekeceğine, hiç olmazsa, asfaltı yapılmış köylerin içi de çamurdan arındırılsın ki, onlar çileden kurtulsun diye düşünüyorum.

Sekiz yıllık kesintisiz eğitime geçildikten sonra, malum olduğu üzere, köylerin birçoğunda taşıma suretiyle eğitime başlandı. 6 yaşındaki çocuklar, taşımalı, 15-20 kilometre ötedeki bir yere götürülüyor. Eğer, bu yol kış sezonunda açık tutulamazsa, bu yolun asfaltı yapılmamışsa... Benim, kendi bölgemde, 6 yaşındaki çocuk, taşıt ulaşamadığı için, 3-4 kilometre yayan yürümek mecburiyetinde kalıyor. Çocuklarımızı okutacağız derken, çocuklarımızın, sağlık yönünden tehlikeli bir boyut kazanmasına, tehlikelerle karşı karşıya kalmasına sebep oluyoruz.

1998 yılında yatırıma ayrılan para, aşağı yukarı, 86 trilyon liraydı; 1999’da ayrılabilen miktar ise 89 veya 90 trilyon lira civarında; demek ki, bu, akaryakıtı ile yedek parçasını karşılayamayacak bir ödenek. İşte, en azından, mevcut makinelerle ve kredi temin edilerek bir an önce getirilecek makinelerle, hiç olmazsa, yolların, işleyebilir ve çalışabilir bir hale getirilmesinde büyük fayda mülahaza ediyorum.

FP GRUBU ADIN LÜTFİ DOĞAN (Gümüşhane) – Sayın Başkan, muhterem milletvekilleri; Diyanet İşleri Başkanlığı bütçesi ve Vakıflar Genel Müdürlüğümüz bütçesiyle ilgili, Fazilet Partisi Grubunun görüşlerini arz etmek üzere yüksek huzurunuza gelmiş bulunuyorum. Ben de, idrak ettiğiniz Mevlit Kandilinizi tebrik eder, bu güzel kandilin insanlığın kurtuluşuna vesile olmasını Allah’tan diler, hepinizi hürmetle selamlarım. (Alkışlar)

Efendim, açıklamalarıma girmeden önce, izin verirseniz, bir konunun, değerli arkadaşım Gaffar Yakın Beyefendinin müsamahasına güvenerek, hemen şu şekilde zabıtlara geçmesini arzu ediyorum: Güzel konuşmacı, konuşmaları arasında buyurdular ki: “Kur-an’ı Kerim, o kara kaplı kitap, Türkçe’ye şu devirde çevrildi.” Benim, zabıtlara geçmesini arzu ettiğim cümle şudur: Bugüne kadar, Türkiyemizde, tarihimizde “kara kaplı kitap” sözcüğü, ancak, Kur’an-ı Kerimden iktibas edilen; yani, O’nun ışığı altında işlenen hukuk kitaplarında, fıkıh kitaplarında, dil bilgilerinde söylenmiştir; ama, Kur’an-ı Kerim hakkında söylenmemiştir. Kur’an-ı Kerim, işte, Kur’an-ı Kerim diyoruz, Kitabı Hakim diyoruz, Mushafı Şerif diyoruz ve tazim ifade eden kelimelerin en yükseğini bu yüce kitap hakkında, hepimiz, inancımız olarak, kültürümüz olarak kullanmaktayız. Değerli arkadaşımın müsamahasına güvenerek, sizlerin huzurunda bu cümlelerin zabıtlara geçmesini arzu ettim. Vaktimi israf etmiş oldum; ama, bunun, israf değil, hepimiz için kazanç olduğuna kaniim.

Efendim, Ankara Üniversitemiz öğretim üyelerinden bir zatı muhterem -ki, şimdi Hakkın rahmetine kavuşmuştur; makamı cennet olsun- bir eserinde -bizzat kendim okudum; ama, eseri hatırımda değil- şunu söylüyor: “Benim her insandan istirhamım şudur: Kur’an-ı Kerim hakkında konuşurken, her insan, lütfen, çok dikkat etmelidir; zira, Kur’an-ı Kerim, sadece bir İslam toplumunun değil, bütün insanlığın kurtuluşunu gösteren ilahi bir nur, ilahi bir ziyadır.”

Hakikaten öyledir; onun için, hepimizin, konuşurken -insanız, sürçülisan olabiliyor; ama- dikkat etmemiz zarureti vardır. Hiç şüphe etmiyorum ki, hepimizin ana gayesi de, bu yüce kitaba, elimizden geldiği kadar, en büyük tazimi göstermektir.

Evet “vakıf” tarifini, burada, değerli arkadaşlarımız yaptılar; hepsi güzel tarifler de, müsaade ederseniz, kısaca bendeniz de arz etmek istiyorum.

Burada, hemen kısaca şunu arz etmek istiyorum: Geçen yıl bütçesinde de söylemiştim; yine, Sayın Bakan, konuşmasında bu cümlelere yer vermiş: “Vakıflar Genel Müdürlüğü, mevcut yurtlarının sayısını artırmakta ve bugüne kadar da 12 000 civarında fakir öğrencinin bakımını temin etmekte, eğitimine imkân vermektedir.” Bendeniz, o zaman da arz ettim, şimdi tekrarlıyorum. Türkiye gibi, büyük bir devletin, büyük bir milletin Vakıflar Genel Müdürlüğü, asgarî 50 000 vatan evladının eğitimini, bakımını, barınmasını üzerine almalıdır; benim şahsen birinci istirhamım budur.

İkinci istirhamım da şudur: Vakıf Gureba Hastanesi, hakikaten, bugün, modern tıp ilminin gerektirdiği bütün cihazlarla donatılmış olarak halkımıza hizmet vermektedir. Aynı hastane, Türkiyemizde, başta Erzurumumuz ve Diyarbakırımız olmak üzere, 10 büyük ilimizde benzeri şekilde vücuda getirilmelidir ve buna da, büyük milletimizin temsilcisi olan siz değerli milletvekillerimiz yardımcı olmalıdır. Belki bugün bütçe bağlanmıştır, kanunen artırım yapma imkânı da yoktur; zaten, katma bütçelidir; ama, bugünden ele alınırsa, ümit ederim, yakın bir zamanda bunlar vücuda getirilir, memleketimize de çok büyük hizmetler yapılır.

Efendim, Diyanet İşleri Başkanlığının iki görevi var: Bir, kanunen kurulmuştur; bir anayasal kuruluştur, idarî yönden dinî hizmetleri yürütmektir. Bu, son derece yerindedir; hakikaten, büyük bir hizmet yürütmekte. 70 000 küsur camimiz var, 80 000 küsur elemanı var; bununla milletimize hizmet vermektedir; bundan dolayı büyük bir memnuniyet duyuyoruz. Ancak, benim istirhamım şu: Bugüne kadar 633 sayılı Kanun, birtakım değişiklikler geçirdi; ihtiyaca cevap vermemektedir. Büyük Millet Meclisimizde de fevkalade bir ahenk görüyorum. Bunu, milletimiz için büyük bir kazanç sayıyorum. Gerek hükümetimizden, yani, iktidar milletvekillerimizden gerekse anamuhalefet ve muhalefet milletvekillerimizden istirhamım şu: Hükümet, bir Diyanet İşleri Başkanlığı teşkilat kanununu, bugüne ve geleceğe ışık tutacak şekilde hazırlamalı, yüksek huzurunuza getirmeli, sizler de, lütfedip bunu kanunlaştırmalısınız. Büyük Milletimize büyük hizmet olacaktır, Diyanet camiasına da büyük hizmetler olacaktır.

Efendim, şimdi, bendenizin ikinci maruzatı şu: Bütün arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. Gerek Vakıflarla gerek Köy Hizmetleriyle ve gerekse Devlet İstatistik Enstitüsüyle ve Diyanet İşleri Başkanlığımızla ilgili çok güzel sözler söylediler.

Belki buna ilave edecek bir şey yok; ancak, acaba, bu dinî hizmetleri, Diyanet İşleri Başkanlığımız gereği gibi yerine getirmeyi başarabiliyor mu; bir... Biz, kendilerine yeterince destek olabiliyor muyuz; iki...

Şimdi, müsaade ederseniz, vakit bitmekte olduğu için bir cümle arz etmek istiyorum; bu cümlelerin ışığı altında; yani, İslamın prensipleri altında ana mesele şu: Bir toplum, yükselmek, ilerlemek, medeniyette en ileriye ulaşmak istiyor mu; elbette ister, herkes ister; ama, başta da bunu istemek, bizim Büyük Milletimizin, Türk Milletinin hakkıdır; doğru. Ölçü nedir; bir toplumun içerisindeki en zayıf insan, insanî haklarını hiçbir zorluğa takılmadan rahatça kullanabiliyorsa, güven içerisindeyse, işte, o toplum, en yüksek seviyeye ulaşmıştır.

Diyanet İşleri Başkanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisimiz ve Millî Eğitim Bakanlığımız, devletimizin bütün kuruluşları; bu hususta, gönlümüzü rahatlatacak şekilde “evet, böyledir” diyebiliyorsak ne mutlu bize.

Teşekkür ederim. (DSP sıralarından alkışlar, FP sıralarından gürültüler)

Köy Hizmetleriyle ilgili bütçe görüşülürken, muhalefete ve iktidara mensup tüm arkadaşlarımız, gerçekten, Köy Hizmetleriyle ilgili hep iyi şeyler söylediler. Köy Hizmetlerinden sorumlu Bakan olarak, eleştirilmedim; eksiklerim mutlaka vardır. Ben, bütün milletvekillerimizin köylüleri çok sevdiğini biliyorum. Köylülerin hatırı için, biraz daha fazla çalışayım diye beni eleştirmediler; köylülerimiz sayesinde bu eleştiriden kurtulduk. İnşallah, milletvekillerimizin istekleri doğrultusunda, köylümüze hizmet vermeye devam edeceğiz. Tüm arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. (DSP sıralarından alkışlar)

Şimdi, Sayın Derin, haklı olarak sekiz yıllık eğitimin çalışmasını istiyor; en azından Kütahya’da, kendi ilinde biliyor. Köy yolları düzgün olmazsa, sekiz yıllık eğitimin yerine getirilemeyeceğini çok iyi bildiği için haklı bir şey söyledi; ama, eksik söyledi; o konuda, Sayın Derin’e teşekkür ediyorum. Ben de, aynı konuda, bu köylülerimizin, sizin gibi sekiz yıllık eğitime katkı sağlaması için, sekiz yıllık eğitimin çalışması için, köy yollarının bir an önce asfaltlanması ve oraların, en azından, çamurdan kurtarılması konusunda iki yıldan beri mücadele veriyorum; bu eksikleri gidermeliyiz.

Kendileri haklıdır; yani, bir çocuk -10 tane köyü 1 köyde topluyorsunuz- eğitim görüyor; akşam anasının babasının yanına gidip, sıcak çorbasını evinde içmesi gerekiyor. Eğer, çocuk, sabah “merkezî okul” dediğimiz başka bir köydeki okula gitmiş de -kar yağmış veya yağmur yağmış- evine dönemiyorsa, küçük çocuk annesinin yanında akşam çorbasını içemiyorsa, bu, sekiz yıllık eğitimin aksaması anlamına geliyordur. Onun için, Köy Hizmetleri, bu konuda, Karayollarımızla birlikte gerekli her türlü çalışmayı yapmaya devam edecektir. Hatırlattığı için kendisine çok teşekkür ediyorum; bu konuda çalışmalarımız sürüyor; ama, yeterli değil; çünkü, ekonomik gücümüz ona müsaade etmiyor. Keşke, tüm köy yollarımızı asfalt yapabilsek ve o işten de kısa zamanda kurtulsak.

Makine alımları, onların dağıtımları, ve mevsimlik işçilerimizle ilgili bazı şeyler söyledi; sağ olsun. Mevsimlik işçi arkadaşlarımız, 55 inci hükümetin işbaşına gelişinden bu yana... Burada şunu da söylemek istiyorum; 55 inci hükümet sırasındaki tüm Bakanlar Kurulu üyelerine ve ona destek veren insanlara, burada, bir kere daha teşekkür etmek istiyorum. Sekiz yıllık eğitim de başlayınca, Köy Hizmetlerinde çalışan mevsimlik işçilerin sürekli çalışmasının gerektiğine karar verdi Hükümetimiz, Sayın Mesut Yılmaz Başkanlığındaki hükümet; Sayın Genel Başkanımızla birlikte bu çalışmayı başlattık. Burada, bir yıllık bir çalışma sonunda, mevsimlik işçilerin sorunları çözüldü. Bu arkadaşlarımız, geçmişte beş altı ay çalışıyordu; tabiî, ondan sonra çıkarılıyordu; bunları muhalefet partilerinin hepsi de istemiyordu. Bütçe konuşması sırasında, şurada oturan partilerin tamamından arkadaşlarımız, bize “aman bunu beraber çözelim” demişlerdi; hepsine, emeği geçen insanların hepsine teşekkür ediyorum.

Bir sorun çözüldü Türkiye’de; bu arkadaşlarımızın bir kısmı kadrolu oldu. Millî Eğitim Bakanlığımızda kadro eksiği vardı. Biz, o zaman şöyle düşündük; yeni bir sınav açıp yeni insanlara iş vermek tabiî ki güzel bir şey; ama, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünde çalıştıramadığımız arkadaşlarımız var. Biz, geldiğimizde 42 000 kişilik bir mevsimlik işçi ordusunu önümüzde bulduk ve bu arkadaşlarımızın hangi partiden olduğuna bakmadan, nereden geldiğine bakmadan, kimin koyduğuna bakmadan, buradan 10 bin küsur arkadaşımızı okullarımıza gönderdik. Tabiî bu sınavla oldu. Meclisten bir yasa çıktı; bu yasa gereği sınav yaptık ve bu arkadaşlarımız bugün okullarımızda kadrolu olarak çalışıyorlar. Kalan diğer arkadaşlarımız da, bundan sonra, artık, her yıl, oniki ay olmak üzere, işten çıkmamak üzere, “sürekli mevsimlik” denilen bir duruma kavuştular. Onlar da işçi olarak; ama, kadrolu olmadan, mevsimlik, sürekli mevsimlik olarak çalışmalarına devam edecekler. İnşallah, ömrümüz uzar veya bizden sonra gelen bakan arkadaşımıza onlara kadro vermek nasip olur ve o da çok güzel bir olay olur. Biz, ileride onun da olacağına inanıyoruz; ama, şu anda kadro konusu yok.

Yörelere gittiğimiz zaman, mevsimlik işçilerimiz “sizi seviyoruz, bize bu imkânları sağladınız” diyorlar; sağ olsunlar, ben de onları seviyorum; ama, beni sevmeleri yetmiyor; benim mevsimlik işçilerden istediğim, beklediğim -geçen yıllarda olduğu gibi- az parayla çok iş yapma, az parayla çok yol yapma, az parayla çok içmesuyu getirme, az parayla çok sulama kanalı yapma konusunda gösterecekleri gayrettir ve bu, beni, “seni seviyoruz” demelerinden daha çok sevindirecektir. Bu konuda gayret göstermelerini rica ediyorum ve onlardan destek bekliyorum.

Yol yapmaya devam edeceğiz. Tabiî ki, bazı illerimizdeki vatandaşlarımız söylenecektir, bunu söylediler de; asfalt durumu çok geride; özellikle doğu ve güneydoğudaki yüksek yerlerde; Erzurum, Kars ve Şırnak gibi kış şartlarının yoğun olduğu yerlerde asfalt yol yapımı çalışma süresi çok kısa ve çalışma şartları çok zor; ama, İçel, Adana veya Antalya gibi illerde, yağmur olmazsa, belki oniki ay asfaltlama çalışması yapabilirsiniz.

Bunlarla ilgili bir çözüm bulmamız gerekiyor; yani, çok az bir süre olduğuna göre, süratli bir çalışma yapmak gerekiyor. İşte, bunlarla ilgili, bu dönem içerisinde bazı asfalt şantiyeleri kurabildik. Sağ olsunlar, valilerimizin sayesinde... İl genel meclisi üyelerimizin hepsine, parti ayırımı yapmadan, yardımcı olan tüm il genel meclisi üyelerine teşekkür ediyorum; çünkü, illerde bize yardım ediyorlar. Geçen dönem içerisinde, onlarla beraber doğudaki illerimizin büyük bir kısmında asfalt şantiyelerimizi kurduk. Bu dönem, inşallah, müteahhit kanalıyla ayrı, müteahhitler de yapacaktır, ayrı konu; ama, ayrıca kendi ellerimizle de iş yapmaya, asfalt yapmaya başlayacağız ve doğu ve güneydoğunun bu şanssızlığı... Yani, iklimden dolayı, az zaman içinde çalışma olanağı olduğundan dolayı, belki biraz daha hızlı başlamamız gerekiyor...

Bu, yol konusunda özel idarelerin bize büyük katkısı oluyor. Bazı arkadaşlarımız işte, isim vermek istiyorum... Bir Manisa ve Balıkesir’e baktığımız zaman, gerçekten, Türkiye’de 800-900 kilometre asfalt yapılmış, bir yıl içerisinde. Ha burada, Köy Hizmetleri tabiî ki, çalışıyor; ama, oradaki özel idarelerden akan paraları da her zaman söylemek gerekiyor...

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Devamla) – Özel idarelerdeki çalışkan valilerimiz... E, para meselesi var; şimdi, doğudaki bazı illerimizde bu da yok; şimdi, bundan dolayı da, doğudaki vali niye yapamadı, öteki vali niye yaptı diye, şimdi, valiler arasında ayırım da yapmak istemiyorum. Bazı illerimizde özel idare gelirleri çok düşük, bazı illerimizde fazla. Bir İstanbul, geçen sene, özel idareden köy yolları için 5 trilyon aktardı; ben, o 5 trilyonu 20 tane ile aktaramıyorum. Şimdi, bunları kabul etmek lazım; ama, bunlar varken ne yapacağız; bunların çözümlerini arayacak şekilde... Biraz önce anlattığım gibi, bunlar var da, oturacak mıyız, bu devamlı böyle devam mı edecek yine; Erzurum’da iki ay çalışılıyor diye, Erzurum, devamlı asfaltsız mı kalacak!..

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Devamla) – Yani, onlar için çözüm bulmamız gerekiyor; doğu için çözüm bulmamız gerekiyor. Bunlarla ilgili bir sorunun altından kalktık mı, kafamız yavaş yavaş, ayrı... Arkasından başka bir soruna başlayacağız ve Türkiye’nin sorunları da böyle böyle çözülmeye devam edecek. İnşallah, yeni kurulan hükümetle beraber muhalefet de, anlayış içerisinde bu tür yasalara destek vermeye devam edecek, şu ekonomik zorluklardan kurtulacağız da, 50 trilyon yerine bize inşallah, 150 trilyon verilecek, şu ekonomik zorlukları şu hükümetle bir-iki yıl içerisinde bir aşacağız. Türkiye için çok daha önemli hizmetler vereceğimizi umuyorum, öyle bekliyorum en azından, onu temenni ediyorum. Bunun olacağına da inanıyorum...

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Devamla) – Evet, faizler... Kurtulmak lazım... Bu faizleri sen yaptın, ben yaptım meselesi... Yirmi yıldan beri geldik, gittik, hepimiz çeşitli görevde bulunduk; ama, ülke, şimdi faiz yükü altında; bunu kabul etmek lazım. Bu faizlerden bir an evvel kurtulmak lazım. Bunun için de -ben ekonomist değilim- ne gerekiyorsa, elimden ne geliyorsa; sırtımda çuval taşıyacaksam, çuval taşımaya da hazırım; fakat, dediğim gibi, ben ekonomi konusunda fazla bir şey bilmem. (Alkışlar)

Çevre açısından, her türlü hastalık açısından düşündüğümüzde, zaman içerisinde, artık, kanalizasyon konusunun halledilmesi gerekmektedir.

Köylerimizin içmesuyu konusuna gelince; çok köyümüzün, içmesuyu, yok denecek kadar azdır, yetersizdir; bu, doğrudur. Bazı köyler vardır ki, yanıbaşında suyu var; ama, veremiyoruz. Onlarla ilgili çalışmalara süratle devam edilecek. Şimdi, bunu programa alacağız; ama, Cenabı Hak tarafından yeraltında suyu olmayan köylerimiz de var. Şimdi, çalışma yapılmayacak mı; yapılacak. O köye su getirmek için 20 kilometre ötede bir şebeke kuruyorsunuz, 150-200 milyar para gerekiyor; ama, başka bir köye 1 milyar lira harcayarak su akıtılabiliyor. Tabiî ki, öncelikle, 1 milyar lirayla bitirilebilen -hele, elindeki para da azsa- işleri bitirmek gerekiyor. Yoksa, bütün köylerimizin, mezralarımızın bu işleri zaman içerisinde bitecek; bazıları, çok para gerektiği için bekleme durumundadır. Tabiî, böyle, susuzluktan kırılan, susuz hiç köyümüz yok; ama, bahsettiğimiz, suyu az, suyu yetersiz olan köylerimiz .

Buyurun. (MHP ve DSP sıralarından alkışlar)

Bu dört kurumun bütçesi görüşülürken, Devlet İstatistik Enstitüsü hakkında, değerli milletvekillerimiz, gerçekten, enstitünün, bu güzide kurumumuzun görevleri, görevlerini nasıl yerine getirdiği ve nasıl yerine getirmesi gerektiği, ihtiyaçları ve çalışma yöntemleri, ileriye dönük olarak şu anda yürüttüğü projeler hakkında, gayet güzel, Yüce Heyetinize bilgi arz ettiler. Bu bakımdan, kendilerine, huzurlarınızda, özellikle teşekkür ediyorum.

21 inci Yüzyıla girerken, dünyada ve bütün toplumlar için en önemli şeyin bilgi olduğu konusunda, herhalde, hepimiz hemfikiriz. Bilginin üretilmesi, derlenmesi, işlenmesi ve tekrar kullanıcılara sunulması büyük bir önem arz ediyor. Bu çerçevede baktığımız zaman, Devlet İstatistik Enstitüsü de, Türkiye’nin, geleceğe dönük olarak hayatında en önemli kurumlardan bir tanesini oluşturmaktadır.

Türkiye’de, Devlet İstatistik Enstitüsünün, toplumun bütün faaliyetleriyle ilgili ayrıntılı, doğru, bilimsel ve şeffaf bir şekilde bilgi derlemesini ve derlediği bilgileri işlemesini ve aynı şekilde, kamu sektörüne, özel sektöre, kurum ve kuruluşlarla iktifa etmeyerek, ancak, fertlere, kişilere dahi sunacak imkânlara sahip olması gerekmektedir. Meseleye bu açıdan yaklaştığımızda, klasik anlamda bilgilerin toplanması, işlenmesi, derlenmesinin dışında, artık, elektronik bir veri tabanının Türkiye’de oluşturulması hayatî önem kazanmıştır. Bu elektronik veri tabanının oluşturulmasında Devlet İstatistik Enstitüsüne büyük görev düşmektedir ve Devlet İstatistik Enstitüsünün bu görevi layıkı veçhile yerine getirmesi dahi, bu toplanan veriden, ekonomik sınırlar içinde, verimli şekilde, kurum, kuruluş ve kişilerin yararlanmasına yetmemektedir. Onun için, bu veri tabanına, elektronik veri tabanına ulaşmayı kolaylaştıracak ciddî bir altyapının da birlikte düşünülmesi Türkiye açısından hayatî önem taşımaktadır. 21 inci Yüzyılda, bütün ekonomik faaliyetlerde, sosyal ve kültürel hayatımızda, bilginin bu kadar önem kazandığını hepimiz kabul ettiğimize göre, Devlet İstatistik Enstitüsünün faaliyetlerine, bilgi derlenip işlenmesi, üretilmesine ve elektronik veri tabanının oluşturulmasına ve bu veri tabanına, fertler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının, özel sektör kuruluşlarının ulaşmasının kolaylaştırılmasına özel önem atfedilmesi gerektiği hakkındaki düşüncelerimi sizlerle paylaşmak istedim; bu vesileyle, hepinize saygılar sunuyorum efendim. (MHP, DSP, ANAP ve FP sıralarından alkışlar)

Köy Hizmetleri, köyün ve köylünün çağdaş yapıya kavuşturulmasında, yani, şehirde ne varsa köyde de olmasında önemli bir görev üstlenmiştir; köye hizmet, Köy Hizmetleri kanalıyla yapılmaktadır. Yol, su, kanalizasyon gibi birtakım hizmetler, artık, medenî ihtiyaçlardır. Bunların devlet bütçesinden yapılabilmesi için, öbürlerinden fedakârlık bile yapılabilmelidir. Zira, gelişmiş ülkelerde köy sorunları çoktan bitmiş, köy ile şehir arasında hiçbir fark kalmamıştır.

Ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 35’i köylerde yaşamaktadır. 76 000 yerleşim biriminin 13 000’inde su yoktur, 10 000’inde ise su yetersizdir. Türkiye genelinde 320 000’inde kilometre olan köy yolu ağının, sadece 50 000 kilometrelik kısmı asfaltlanmıştır. Bu da, yüzde 16’sı demektir. Köy Hizmetlerinin bütçesi, 1998 yılında 173 trilyon iken, 1999’da 275 trilyon olarak belirlenmiştir; yani, yüzde 60 civarında bir artış olmuştur. Bunun da 169 trilyonu cari hizmetlere ayrılmıştır. Kısacası, köye götürülen hizmetlere ayrılan ödenek ise yaklaşık 100 trilyondur. Bu ödenekle yukarıdaki hizmetlerin gerçekleşmesi zor gözükmektedir. Yani, köylümüz, yine, çamurlu yollara ve susuzluğa mahkûm demektir.

Somut olarak bir örnek verirsek: Adıyaman’da Köy Hizmetleri teşkilatının toplam yol ağı 3 500 kilometredir. Bunun sadece 315 kilometresi; yani, yüzde 11’i asfaltlanmıştır. Bu da, Türkiye ortalamasından daha düşük bir oran demektir. 1 818 kilometresi stabilize, 1 020 kilometresi tesviye, 445 kilometresi de ham yoldur.

Değerli milletvekilleri, 21 inci Yüzyıla girerken, hâlâ, Adıyaman’ın köylerinde merkep sırtında evine su taşıyan insanları görüyoruz. Evet, bu, Adıyaman’ın bir gerçeğidir. Hele, sıcakların da bastırmasıyla, susuz köylerimizin perişan hali daha da içler acısı olmaktadır. Nasıl olmasın ki!.. Su hayattır, onsuz hayat, âdeta memattır. Özellikle, yaz aylarında, susuzluk nedeniyle yeterince temizlik yapılamadığından, birtakım hastalıklar başgöstermektedir. Köylümüz, içmeye su bulamıyor ki, temizliğe su ayırabilsin.

Buradan Sayın Bakanıma seslenmek istiyorum: Kendisi her ne kadar “susuz köyümüz yok” dediyse de, Adıyaman’da, Urfa’da da olduğunu biliyorum; birçok güneydoğu ili de aynı kaderi paylaşmaktadır. Merkep sırtında su taşınılan şu köylerimizin, acil olarak, su ihtiyaçlarını önplana alalım. Planladığınız Gaziantep köylerinin asfaltını bir yıllığına geciktirin ve susuzluktan Kerbela’ya dönmüş şu köylerimize acilen su götürelim Sayın Bakanım. Sonra, siz, Gazianteplisiniz, biz, Adıyamanlı; komşuyuz, komşunun da komşuda hakı var Sayın Bakanım.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; dinler, insanlıkla beraber var olmuş, hukuk ve ahlak gibi toplum kurallarıdır. İnsanlığı ve toplumu daha güzele ulaştırmaya çalışan ilahî ve kutsal kaynaklardır. İnsanlığın ve toplumumuzun son dini İslam, son Peygamberi Hz. Muhammet aleyhisselam, son kitabı Kur’an-ı Kerim’dir. İslam dini, kendisinden önde gelen ilahî ve kutsal mesajı tamamlayan, insanlığı doğruya, iyiye ve güzele yönelten; bilimden, haktan yana, akılcı, uygar ve her çağa hitap eden açık bir dindir.

Bu nedenle, dinî ihtiyaç ve prensiplere uygun bir tarzda dinî işlerin yerine getirilmesi, dinin toplum içinde manevî bir disiplin olmasının sağlanması, dinin taassup ve hurafelerden korunması, din hizmetlerinin yetenekli ve ehil kişiler tarafından yerine getirilmesi amacıyla Diyanet İşleri Başkanlığının devlet teşkilatında yer almasının ve bu hizmetler için devlet tarafından harcama yapılmasının önemi apaçık ortadadır.

1982 Anayasasının 136 ncı maddesinde genel idare içerisinde yer alan Diyanet İşleri Başkanlığı, kuruluşundan bugüne kadar, gerek yurtiçinde gerekse de yurtdışındaki vatandaş, soydaş ve dindaşlarımıza din hizmeti vermektedir. Anayasada belirtilen ilkeler doğrultusunda üzerine düşeni yerine getirebilmek ve daha iyi hizmet sunabilmek için yoğun ve disiplinli bir şekilde çalışmaktadır. Her geçen gün personelin tahsil durumunun iyileşmesi, hizmetlerin daha yaygın ve sağlık bir şekilde sunulabilmesi için çağın bilgi ve teknolojisiyle buluşan teşkilatın bu seyri, elbette, sevindirici bir gelişme olmakla beraber Diyanet İşleri Başkanlığının daha etkin ve verimli bir hizmet vermesi en samimi arzumuzdur. Bunun için de;

1– Diyanet İşleri Başkanlığına 16 677 kadro tahsisiyle ilgili önceki yasama döneminde Plan ve Bütçe Komisyonundan geçen kanun tasarısının ivedilikle Genel Kurula gelmesi gerekmektedir. 1991 yılından bu yana kadro verilmeyen Diyanet İşleri Başkanlığına acil olarak bu kadroların verilmesi için Sayın Bakanımızın himmet ve gayreti bütün halkımızı sevindirecektir.

Mesela, son günlerde, yine Diyanet İşleri Başkanlığından emekli bir vaiz olan Fethullah Gülen Hocaefendi ve cemaati için hazırlanan sözde bir raporda, Allah’a, Peygambere, Kur’an’a küfredilmekte, din düşmanlığı yapılmaktadır. Milletin kutsal değerlerine savaş açmış küçük bir azınlık, dinî ve millî değerlerin yayılmasından müthiş derecede rahatsız olmaktadır ve bu şekilde sağa sola iftiralar atmaktadır. Fethullah Gülen Hocaefendinin şahsında dine saldıranların ve onun teşvikiyle kurulan okulları kötüleyenlerin temelde kuyruk acıları, bir zamanlar kızıl bayrağın dalgalandığı yerlerde şimdi Türk Bayrağının dalgalanmasına ve İstiklal Marşının söylenilmesine tahammül edemediklerindendir. (FP ve DYP sıralarından alkışlar)

Konuşma süreniz 10 dakikadır efendim.

Diyanet İşleri Başkanlığı teşkilatı, Türkiye Cumhuriyetinin varlığı ve Türk Milletinin bekası için hayatî önem arz eden kuruluşlarımızdandır. Bu kuruluşun dünkü mensupları, İstiklal Savaşımızın kazanılmasında, Cumhuriyetimizin kuruluşunda ve şu içinde bulunduğumuz Meclisin oluşmasında büyük hisse sahipleridirler.

Zamanın Denizli Müftüsü Ahmet Hulusi Efendi, İzmir’in işgal edildiği günlerde, cuma günü, Denizli’de, camileri ibadete kapatmıştı. Halk, bu olaya mana verememiş, galeyana gelerek, müftülüğün önünde toplanmıştı. Ahmet Hulusi Efendi, beraberinde ilçe müftüleri olduğu halde, şöyle hitap etti halka: “İzmir, kafir Yunanlılar tarafından işgal edilmiştir. Ülkesi işgal altındaki Müslümanlara cuma namazı farz değildir. Ülkesi işgal altındaki halka cihat farzdır. Düşman ülkeden kovulmadıkça cuma namazı kılınamaz” fetvasını verdi; ilk nizamî olmayan ordunun komutanlığına soyundu.

Aynı günlerde, merhum İzmir Müftüsü Rahmetullah Efendi, zamanın İzmir Valisi İzzet Beyin, Yunan işgaline karşı çıkılmaması emri üzerine, İzmir’de yapılan mitingde, halka şöyle hitap ediyordu: “Vatan sevgisi imandandır. İzmir’in asırlardır ezan sesleri yükselen semalarında, kulakları tırmalayan çan seslerine katlanmaktansa, şerefle ölerek şahadet şerbetini içmek daha iyidir” diyor ve sözlerini şöyle bitiriyordu: “Kardeşlerim, ciğerlerimizde bir soluk nefes kaldıkça, damarlarımızda bir damla kan kaldıkça, vatanımızı düşmanlara teslim etmeyeceğimize, Kur’an-ı Kerim’e el basarak yemin edelim.” Vali Beye dönerek “Vali Bey, sakalım kanla kızarabilir; ama, bu alnıma, Yunan alçaklığını sükûnetle selamlamış olmanın karasını sürerek huzuru ilahiye çıkamam” demiş ve İzmir’de ilk direniş hareketini başlatmıştır. İzmir’deki mitingde yükselen bu ses, İstanbul Sultanahmet Meydanında, Millî Şairimiz Mehmet Emin Yurdakul’un şu ifadeleriyle cevap bulmuştur: “Demir ve ateş: Kardeşler! Ben, bunlarla hiçbir vatan ve ırkın öldüğünü işitmedim. Şerefli bir tarih ve medeniyete, sağlam bir fazilet ve ahlaka, zengin bir şiir ve edebiyata, dinî ve millî ananelere, ırkî ve vatanî hatıralara malik olan bir milletin maholduğunu tarih göstermiyor.”

Diyanet İşleri Başkanlığı teşkilatını, dinî kurum ve kuruluşlarımızı, kimse, cumhuriyet düşmanı, Atatürk düşmanı, laiklik karşıtı olarak gösteremez. Çünkü, bu ülkenin kuruluşunda, Diyanetin ve din adamlarının canı, kanı, malı, teri ve gözyaşı vardır. Ülkemizin en karanlık günlerinde, bu teşkilatın mensuplarından, İstanbul’dan Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’da elinden tutan, dualarla onu Anadolu’da destekleyen, Havza, Amasya, Sıvas, Erzurum müftüleridir; Mustafa Kemal Atatürk tarafından Nutuk’ta isimlerinden özellikle bahsedilerek, kahramanlıkları ülke ve cumhuriyet için ne mana ifade ettiği açıkça ilan edilen Diyanet İşleri teşkilatının sembol isimleridir.

Mustafa Kemal Atatürk’ü Ankara’da ağırlayan ilk Diyanet İşleri Başkanımız, o günkü Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi Hoca’yı da burada rahmetle anıyor; ölümüne kadar, Mustafa Kemal Atatürk’ün yanında, fedakâr bir din adamı olarak hiç ayrılmayan, sembol bir insan olarak görüyoruz. Rıfat Börekçi Hoca, Meclis binası olarak hazırlanmasına karar verilen yarım kalmış okulun tamirini şahsî gayretleriyle tamamlamıştır. Yine, bizzat kendisi Ulus’taki dükkânı ile Keçiören’deki bağını satarak ve bir kısmını da Ankara’nın eşrafından temin ederek, şu anki Cumhurbaşkanlığı Köşkünün yerini Atatürk’e hediye etmiştir.

Dindeki otorite boşluğu, dinî anarşiyi meydana getirir. Toplumumuz, sadece ekonomik ve sosyal problemlerin kıskacında değildir; manevî bunalımın boyutları gittikçe büyümektedir. Milletimizin sabrı, tahammülü mümkün olmayan en ağır olaylarla denenmektedir. Ezan, namaz, örtü derken, Yüce Allahımıza ve peygamberlerin serverî olan Hz. Muhammed Aleyhisselama dil uzatılır hale gelmiştir. Hangi düşman militanlar tarafından planlandığı bilinmeyen son irtica raporu, bardağı taşıran son damla olmuştur. Ordumuzun istihbarat kuruluşlarını da işin içine çekmeye çalışmaktadırlar. Ordumuz, tarih boyu, ülkemizin sadece sınırlarını korumamıştır, aynı zamanda, milletimizin din, ırz ve namusunun da bekçisi olmuştur. Rapor, Genelkurmay Başkanlığımızca yalanlanmıştır. Genelkurmay Başkanlığımızın adı kullanılarak hazırlanan bu raporla ilgili gerekli işlemlerin mutlaka yapılacağına inanıyorum. Devletimizin emniyet güçleri, milletimizin kutsal değerlerini korumalıdır; çünkü, devlet bunun için vardır.

Diyanet İşleri Başkanlığı merkez ve taşra teşkilatı, günümüzün ihtiyaçlarına cevap verecek tarzda yeniden yapılandırılmalıdır. Hıristiyan Ortodoks kuşatmasının tehlikesiyle karşı karşıya olan ülkemiz ve Türk cumhuriyetlerinin, söz konusu kuşatmadan kurtulabilmesi için, beynelmilel Hıristiyanlığın elindeki imkânlardan daha fazlası Diyanet İşleri Başkanlığımızın eline, devletimizce, tahsis edilmelidir.

Sekiz yıllık din eğitimi uygulaması, Diyanet İşleri Başkanlığının liyakatli eleman imkânlarını yok etmiştir. Asırlardan beri devam eden hafızlık müessesesi bu uygulamayla son bulmuştur. Sizler de takdir edersiniz ki, 18 yaşından sonra bir çocuğun hafız olması mümkün değildir, tıpkı, 18 yaşından sonra bale öğrenilemeyeceği gibi. Sekiz yıllık eğitim uygulamasında, beş yıldan sonra meslekî eğitime yönelme modeli yeniden benimsenmelidir. Başkanlık teşkilatımızın eleman kaynağı olan Kur’an kurslarımız ve imam-hatip liselerimizin programları, ıslah edilerek yeniden düzenlenmelidir.

21.5.1999 tarihi itibariyle, ülkemizde, ibadete açık, fakat kadrosu olmayan bucak ve köy camilerimizin adedi 5 962’dir. İl ve ilçe merkezlerinde de 3 413 olmak üzere, toplam 9 375 kadrosuz cami bulunmaktadır. Bu durum gösteriyor ki, devlet, 10 bin yerleşim merkezimizde dinî hayatı ehil olmayan kişi ve kuruluşlara teslim etmiştir. Seçim bölgem Yozgat’ın 100 civarında köy ve kasabasında, kadrosu olduğu halde din görevlisi bulunamamaktadır.

MEHMET ÇİÇEK (Devamla) – Sayın milletvekilleri, dinimiz ve din adamlarımız, toplumun en saygıdeğer varlıklarıdır. Bu özellik, hep korunmalıdır. Din, ihtisas gerektiren bir konudur. İlim adamlarınca tartışılması gereken dinî kavramlar, ilim adamları bir kenara itilerek, siyasetçiler tarafından tartışılmaktadır. Din konusunun sorun haline gelmesi, en başta, bilgi noksanlığımızın ve yetersizliğimizin sonucudur. Semavî dinler, bilhassa İslam dini, hayatı yönlendirir, şekillendirir. Din, sosyolojik, tarihî, fıtrî ve aklî bir gerçektir, medeniyetlerin özüdür. Din, ihtimal değil, gerçektir. Dini yok farz ederek hayatı, insanı ve toplumu tanzim etmek mümkün değildir.

Yanlışımız, dinî mevzuları siyasî zeminde tartışmaktan kaynaklanmaktadır. Din, siyaset konusu yapılamaz; din, farklı bir kavramdır. (DSP sıralarından “Bravo” sesleri) Dinî konular kesinlikle uzmanlarına bırakılmalıdır. Din, birçok ilimleri bünyesinde bulundurur; ancak, o ilimlerin incelenmesi sonucunda kavranır. Din, dışpolitikaların bir dinamiği, içbarış ve huzurun, millî birliğin, millî siyasetin, millî güvenliğin temininde ya da bozulmasında önemli bir unsurdur.

MEHMET ÇİÇEK (Devamla) – Bu yüce varlığımızı korumak hepimizin görevidir.

İlk soru, Hakkâri Milletvekili Evliya Parlak’a aittir.

BAŞKAN – Teşekkür ediyorum efendim.

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Gaziantep) – Evet, tüm köylerimiz için geçerli. Elimizdeki paralar imkânında köylerimizin asfaltlarını yapmaya devam edeceğiz; ancak, bu, ilgili sorunun programda olup olmadığını, şu anda, ezbere bilemiyorum, yazılı cevap vereceğim. Eğer, programdaysa, yapacağız.

Sayın Korkutata?.. Buradalar.

Terör ve güvenlik nedeniyle bozulan yollarımız da, tabiî, bizim yollarımız. Terörle mücadele veren güvenlik güçlerimiz, ülkemizin birlik ve beraberliği için, tabiî ki, bu yollardan ağır makineler götürüyorlar, yollar bozuluyor. Bu yolları yapmak da yine bizim, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin görevi. Görevli bakan olarak, bunların da yapılmasına çalışacağım.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

DEVLET BAKANI TUNCA TOSKAY (Antalya) – Devlet Bakanı Sayın Yüksel Yalova yazılı olarak cevap verecek.

Kastamonu İlimizde 2 482 adet sulu ünite, 3 346 adet yetersiz sulu ünite, 811 adet susuz ünite bulunmaktadır. Kastamonu İlimiz, su açısından hizmeti en çok verdiğimiz illerden olmasına rağmen eksiklerimiz vardır; çünkü, büyük bir yerleşim alanı ve su ünitesi çok olan bir ilimizdir. Ne kadar çok çalışma yapılmış geçmiş dönemlerde; hepsine teşekkür ediyorum; ama, inşallah, yakın zamanda, kalan üniteler de bitirilecektir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Gaziantep) – Sayın Başkan, sözü edilen yasanın yenilenmesi çalışmaları başlatılmıştır.

Erzurum’da köy yollarının asfaltlanması için 1999 yılında ne kadar kaynak ayrılmıştır? Bu sezonda kaç kilometre köy yolu asfaltlanacaktır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

12 nci soru, Iğdır Milletvekili Ali Güner’e aittir.

Diğer konuda da, doğrudur; haksızlık var. Yine, konuşmamda söyledim, yollar arasında farklılık var; bazılarında özel idare durumunu anlattım, bazısında kış şartları var. Zaten, bu adaletsizliği gidermek için buradayız; iki üç yıldan beri gidermeye çalışıyoruz. İnşallah, gelecek dönem içerisinde de bu adaletsizliklerin tamamını ortadan kaldırmış olarak karşınıza çıkarız.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

2- Daha önceki yıllarda kaç tane vakıf üniversitesi kurulmuştur? Gelecekte kurulması muhtemel olan vakıf üniversitelerinin kurulmasında bir engel var mıdır?

Kadrosu bulunmayan köy camii 5 692, kadrosuz il, ilçe camii 3 413, toplam kadrosuz cami 9 375. Bu ihtiyaç... 20 nci Dönemde kanunlaştırma yolunda bir adım atılmıştı, bildiğiniz gibi yasa kadük oldu. Şimdi, bununla ilgili yeni çalışmalar başlamıştır.

Yine, fırsat bulmuşken söyleyeyim -köyler için söylüyorum- Köy Hizmetlerinden sorumlu Bakan olarak bazı köylere gittiğimde, çok küçük köylerde, iki ayrı yerde cami görüyorum. Niye iki tane cami dediğim zaman, “biz kavga ettik, onun için onların camiine gitmek istemiyoruz” diyorlar. Köylülerime, değerli yurttaşlarıma buradan sesleniyorum, lütfen, cami, Allah’ın evidir, barışma yeridir, ikinci cami yapma yerine niye Cenabı Hakkın, Allahın evinde barışmayı denemiyorsunuz ve bunu rica ediyorum.

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Gaziantep) – Erzurum’un makinesi yoka katılmıyorum; ama, Ardahan gibi yerlerde çalışma yapacak kadar yeterli değil; onun için, Sayın Milletvekilim haklı.

Ardahan gibi birçok ilimizde bu makineden yok. Şimdi, şu anda, Malatya’daki makineyi Ardahan’a gönderdim, Ardahan’da bir aydan beri geçici görevle çalışma yapıyor; MHP’den ve DSP’den iki milletvekili arkadaşımın ricası üzerine, Ardahan’da onbeş gün daha bırakıyorum. Bunu da değerli Ardahanlılara duyurmak istiyorum. İnşallah, bu paradan özel idereye para ayrılırsa, Erzurum Bölgesine, Erzurum’da olmayan -esas, büyük- bu Enginson makineden alarak, Trakya da dahil olmak üzere, o makineden illerimize teslim edeceğiz.

Köyişlerinden sorumlu Sayın Devlet Bakanına aşağıdaki sorularımın sorulmasına delaletlerinizi arz ederim.

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Gaziantep) – Tüm Türkiye’de olduğu gibi, tabiî ki, Başkent Ankara da bir ilimiz; çalışmalar sürüyor, orada da eksiklerimiz var; zaten, hepsini bitirsek, bize gerek yok. Bütün işler bitmiş olsa, bize gerek yok. Bu gibi işler bitecek; çalışıyoruz. İmkânlarımız dahilinde, Ankara’da ve Ardahan’dan Van’a kadar her tarafta hizmetler vermeye devam edeceğiz. Bunların içerisinde Ankaramız da var; içmesuyu konusunda da aynı şekilde çalışmalarımız sürecektir.

Teşekkür ederim.

DEVLET BAKANI MUSTAFA YILMAZ (Gaziantep) – Bu soruların, cevaplarının, tabiî, hepsini ezbere bilmem mümkün değil, ne kadar yapıldı ne kadar yapılacak; ama, Şanlıurfa’da benim bildiğim, gördüğüm kadarıyla geçen sene 600 kilometre civarında asfalt yaptık, yanılabilirim, 20 eksik 20 fazla olabilir. Şanlıurfa, çok büyük, geniş bir ilimiz; onun için, çalışmalar sürecek. GAP’ın olması, tabiî ayrı bir hasret getiriyor. Onun için, Şanlıurfa’da da diğer illerimiz gibi çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Makine yönünden de güçlü bir ilimiz. Orada, biraz önce bahsettiğim, iki tane büyük makineden var; ama, başka illerimize daha birer tane bile alamadık; Şanlıurfa, biraz daha şanslı; ama, buna rağmen yeter mi; yetmez. Çalışmalar sürecek, devam edecek.

A – C E T V E L İ

101 Genel Yönetim ve Destek Hizmetleri 169 449 300 000 000

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 585 061 000 000

Türü A ç ı k l a m a L i r a

BAŞKAN– Köyhizmetleri Genel Müdürlüğü 1997 malî yılı kesinhesabının bölümlerine geçilmesini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

(A) cetvelinin genel toplamını okutuyorum:

- Genel Ödenek Toplamı : 163 601 082 135 000

A – C E T V E L İ

101 Genel Yönetim ve Destek Hizmetleri 4 468 460 000 000

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 359 500 000 000

(A) cetvelinin genel toplamını okutuyorum:

- Genel Ödenek Toplamı : 8 285 835 414 000

- İptal edilen Ödenek : 1 009 337 983 000

- Ödenek Dışı Harcama : 126 256 234 000

- Genel Ödenek Toplamı : 818 409 166 000

Ger. Ertesi Yıla Devreden Ödenek : 805 528 702 000

Mazbut ve Mülhak Vakıf Geliri

A – C E T V E L İ

101 Genel Yönetim ve Destek Hizmetleri 22 410 735 000 000

111 Toplumun Dinî Konularda Aydınlatılması ve

İbadet Yerlerinin Yönetimi 150 109 265 000 000

BAŞKAN– Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

T O P L A M 172 760 060 000 000

A – C E T V E L İ

- Genel Ödenek Toplamı : 66 751 962 000 000

- İptal Edilen Ödenek : 529 712 835 000

- Ödenek Dışı Harcama : 382 802 382 000

A – C E T V E L İ

101 Genel Yönetim ve Destek Hizmetleri 4 709 870 000 000

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 30 430 000 000

BAŞKAN– Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı 1997 malî yılı kesinhesabının bölümlerine geçilmesini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Görüşmelere kaldığımız yerden devam etmek için, 14.15’te toplanmak üzere, birleşime ara veriyorum.

BAŞKAN – Altıncı turda, Adalet Bakanlığı, Yargıtay Başkanlığı, Çevre Bakanlığı bütçeleri yer almaktadır.

Sayın milletvekilleri, soru sormak isteyen milletvekillerinin kısa, gerekçesiz ve kişisel görüş ileri sürmeksizin, kişilik ve özel yaşama ilişkin konuları içermeyecek şekilde hazırlayacakları sorularını, gruplar adına yapılacak konuşmalar bitinceye kadar, yazılı olarak Başkanlık Divanına göndermelerini rica ediyorum. Gruplar adına yapılacak konuşmalar tamamlandıktan sonra gönderilecek sorular kabul edilmeyecektir.

Grupları adına; Anavatan Partisi Grubu adına Kırklareli Milletvekili Cemal Özbilen, İstanbul Milletvekili Ediz Hun, Demokratik Sol Parti Grubu adına, Hatay Milletvekili Kemal Atahan, İçel Milletvekili Edip Özgenç, Muğla Milletvekili Nazif Topaloğlu, Doğru Yol Partisi Grubu adına Samsun Milletvekili Erdoğan Sezgin, Manisa Milletvekili Rıza Akçalı, Fazilet Partisi Grubu adına Trabzon Milletvekili Şeref Malkoç, Bursa Milletvekili Ahmet Sünnetçioğlu, Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına İstanbul Milletvekili Mehmet Pak, Konya Milletvekili Sait Gönen. Şahısları adına; lehinde, Eskişehir Milletvekili Mehmet Sadri Yıldırım, aleyhinde İstanbul Milletvekili Ali Oğuz.

Tarih sahnesine çıktığı ilk günden itibaren adalet ve yargıya büyük önem veren Türk Milleti “adalet mülkün temelidir” umdesiyle, devlet teamülünde yargının aldığı yeri ve önemi en veciz şekilde ifade etmiştir. Adaletin süratle ve en az giderle sağlanması, toplumda meydana gelen gelişmelere uygun olarak mevzuatta gerekli düzenlemelerin yapılması, teknik donanımlara ve maddî imkânlara sahip bir yargı sistemiyle kurulabilir.

Adalet teşkilatının aslî görevi, adalet hizmetinin vatandaşa götürülmesidir. Türkiye’de, 80 il, 849 ilçe olmak üzere toplam 929 merkezden ancak 842’sinde adlî teşkilat kurulmuş ve faaliyete geçirilmiştir. Buna karşılık, 12 merkezde adlî teşkilat kurulmasına karar verilmiş; fakat, faaliyete geçirilememiştir, 75 merkezde ise henüz adlî teşkilat kurulamamıştır. Bu merkezlerin bir an evvel hizmete açılması konusunda Sayın Bakanımızın gayretlerini beklemekteyiz.

Adalet hizmetlerinin birinci unsuru, hâkimlerimiz ve cumhuriyet savcılarımızdır. Büyük bir işyükü altındaki hâkim savcılarımızın işyükünü göz önüne alan Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, mahkemelerin bakabilecekleri en az ve en çok dosya sayısını belirlemiş olup, buna göre, bir hâkimin işyükü, Avrupa standartlarının çok üzerindedir. Mevcut ve gelen iş sayısı, 1997 yılı sonu itibariyle gelen toplam iş sayısı göz önüne alınırsa, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun ilke kararları gereğince, yalnız adlî yargıda, değişik kategorilerde, toplam 2 515 yeni mahkemenin faaliyete geçirilmesi gerekmektedir. İş durumuna göre kurulması gereken, fakat, çeşitli nedenlerle kurulamayan mahkemelerin kurulması ve faaliyete geçirilmesi durumunda, toplam 4 508 hâkim ve cumhuriyet savcısına gereksinme vardır.

Adlî teşkilat kurulamayan 75 ilçemizde teşkilat kurulması kanunî zorunluluk olduğu için, bu yeni kurulacak mahkemeler için de asgarî 300 hâkim ve savcı kadrosu gerekmektedir. Halen 756 hâkim ve savcı kadrosu açığı bulunduğu göz önünde bulundurulursa, ekkadro ve yeni kurulacak ilçelerin gereksinmeleriyle birlikte 3 712 hâkim ve savcı kadrosunun sağlanarak ivedilikle doldurmak suretiyle, yargıda etkin ve verimli bir çalışma ortamı sağlanabilir.

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun ilke kararlarında belirtildiği üzere, her mahkemeye 3 katip, 1 yazı işleri müdürü, mübaşir ve hizmetli gerekmektedir. Bütün yargıda 12 418 zabıt kâtibi kadrosu mevcut olup, bunun 11 173 adedi dolu, 1 245 adedi boş bulunmaktadır. İşyükü ve ilke kararı göz önüne alındığında, ek olarak 7 916 zabıt kâtibine ihtiyaç bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, bugün, 20 334 zabıt kâtibinin yapması gereken işi 11 173 zabıt kâtibi yürütmeye çalışmaktadır. Bu da, yargının asıl işlerini yürütmekte olan zabıt kâtiplerinin ne kadar ağır bir iş yükü altında ezildiğinin açık bir kanıtıdır.

Sonuç olarak, bir yandan mahkemelerin yetersizliği, diğer yandan nitelikli eleman konusunda gerekli titizliğin gösterilememiş olması, ayrıca, ekonomik ve fizikî koşulların gerçekleştirilememiş olması, yargının yeterli bir biçimde hızlı ve etkin çalışamamasının temel nedenlerindendir.

Adliye binaları prestij kurumlarıdır. Özellikle, Batı’da, adalet binalarının adliye binası olarak değil, adliye sarayı olarak belirtildiğini görmekteyiz. Acaba, ülkemizde saray diyebileceğimiz kaç adet adliye binamız vardır; genelde, hükümet konaklarında faaliyet göstermektedirler. Bu konuda hassasiyet gösterilerek, özellikle büyük şehirlerden başlamak üzere, bunların bir an evvel tamamlanarak hizmete açılmasını beklemekteyiz.

Mevcut cezaevlerinde koğuş sistemi yaygındır; modern infaz koşullarına uygun değildir. Topluyaşam zorunluluğu, isyan, yaralama, öldürme, koğuş ağalığı, uyuşturucu ticareti, kumar, birbirini eğitme, fizikî ve manevî baskı gibi sakıncaları birlikte getirmiştir. Kalabalık koğuş sistemi, terör örgütlerinin tutuklu ve hükümlüler üzerinde baskı ve egemenlik kurması, açlık grevi, toplu isyan ve firar, ideoloji eğitimi, iç ve dış haberleşme olaylarını örgütleyebilmesinin temel nedeni olduğundan, bu sisteme uygun inşa edilmiş bir cezaevi, ıslah edici olmaktan çok, fizikî olarak fevkalade büyük sıkıntılar yaratmaktadır.

Diğer bir konu da, savunma mesleğiyle ilgilidir. Bütün rejimlerde iddia ve mahkeme vardır; ama, adaletin olduğu yerde savunma vardır. O itibarla, savunma mesleğine ve savunma hakkına çok önem vermek mecburiyetindeyiz.

Adalet Bakanlığının 1999 yılı için ayrılan 246 trilyon liralık bütçesinin, genel bütçe içindeki payının 1,4 olduğunu düşünürsek, bu rakamın yeterli olmadığı açıkça görülmektedir.

CEMAL ÖZBİLEN (Devamla) – Son olarak, Yargıtayımızın, bir taraftan merci mahkemesi olarak görev yaparken, bir taraftan da içtihat mahkemesi olarak görev yaptığını ve Türkiye’de hukukun gelişmesi için büyük katkılar sağladığını ifade etmek istiyorum ve bu arada da, hâkim ve savcılarımızın ve adliye personelinin özlük haklarının iyileştirilmesi için de gerekli tedbirlerin alınmasını diliyorum.

Her şeyden önce, Yaradan’ın ürünü olan, ilahi kudretin ürünü olan sonsuz evrendeki ahenk, sevgiyle yoğrulmuş, tükenmez bir enerji kaynağıdır. Bu enerjinin kıvılcımları, şüphesiz, dünyamızdaki yaşamın başlangıcını oluşturmuştur ve insanoğlunun tezahürüyle, gelişim süreci süratlenmiş ve bugünkü çağdaş, muasır seviyeye ulaşılabilmiştir. İnsan, bugün, oluşturduğu toplumlarla, dinamik bir popülasyonun nüvesini teşkil etmekte ve her geçen gün artan zihinsel gücüyle tekâmülü hızlanmaktadır. Ama, özellikle, 20 nci Yüzyılımızın ikinci yarısında, bu kalkınma süreciyle birlikte çeşitli problemler de zuhur etmiştir. Bunların başında da, tabiatıyla, çevre problemleri gelmektedir. Ama, yine biliyoruz ki, bugün, kalkınma ve verimlilik için çevrenin korunması gerektiği, yadsınamaz bir durumdadır; inkar edilemez. Bunun için, uygun politakalarla ve düzgün stratejilerle eğitime ağırlık verilerek yolumuza devam etmemiz gerektiğinin bilincindeyiz şüphesiz.

Sorunları artırmamak için daha azın daha verimli olarak kullanılmasının, israftan kaçınılmasının önemini, bir kez daha vurgulamak istiyorum. Bugün, doğal denge sistemlerinin korunması gereği, bazı kurumlarca veya düşünceler doğrultusunda, acaba, kalkınma tempomuzu zedeleyebilir mi gibi, zihinlerden fikirler geçmektedir; ama, bunlar tamamen yanlıştır; çünkü, sağlıklı bir çevre, kalkınmanın temel unsurudur, başlıca unsurudur.

Dün, burada, Denizcilik Müsteşarlığıyla ilgili bölümde, bazı arkadaşlarımız, çok haklı olarak, denizcilik bakanlığının kurulmasından söz ettiler; aynen iştirak ediyorum. Hatta, bir değil iki denizcilik bakanlığının kurulması gerektiğini size vurgulamak istiyorum; birincisi, deniz ticaret bakanlığı, deniz filosuyla uğraşıp, ticaretimizin genişlemesine imkân sağlayacak; ikincisi de -uzun yıllar Norveç’te kaldığım için söylüyorum- balıkçılık bakanlığının kurulması gerektiğini vurgulamak istiyorum. (DSP sıralarından alkışlar) Norveç, bugün, Japonya’dan sonra, balıkçılık alanında, 4 milyonluk küçücük nüfusuyla, ikinci durumda, konumda bulunmaktadır.

Ülkemiz, küçük Asya -Asya minör- büyük bir kıtadır ve bu kıta üzerinde, sonsuz sayılabilecek namütenahi zenginlikler bulunmaktadır, biyolojik zenginlikler; bunları koruyup gelecek nesillere aktarmak, bizim aslî görevimiz olmalıdır.

Yabanî hayvan popülasyonları tüm Avrupa’da 60 000 kadar iken, bizim ülkemizde 80 000’i aşmıştır. Aynı şekilde, yine Avrupa Kıtası ülkelerinin tamamında 11 900 bitki türüne karşılık, ülkemizde 9 500 bitki türü, çeşidi bulunmaktadır; bunların 3 100’ü, değerli arkadaşlarım, endemiktir; yalnız Türkiyemizde, belirli bir yörede bulunmaktadır. Bunları korumak, söylemiş olduğum gibi, yeni nesillere aktarmak, bizim son derece önemli saydığımız bir görevimizdir.

Aynı zamanda, çeşitli alternatif enerjileri kullanmak için de, ülkemiz son derece zengindir. Güneş enerjisi; 2020’li yıllarda, Japonya, enerjisinin yüzde 65’ini güneşten sağlayacaktır ve yalnız aktif pasif güneş enerjisi değil, fotovoltaik pillerle de güneşi tutacak sistemler geliştirmekte çok başarılı hamleler sergilemektedir. Rüzgâr enerjisi, Avustralya, Kanada, komşumuz Yunanistan, Hollanda gibi ülkelerde -her ne kadar, bazılarınca, konvansiyonel değil deniyorsa da, öyle yorumlanıyorsa da- son derece başarılı sistemler oluşturmaktadır.

Aynı şekilde, burada, çok önemli yeni bir enerji kaynağını, yüksek huzurlarınızda sizlere arz etmek istiyorum. Dünya Bankasının, dünyadaki en büyük elektrifikasyon projesidir. Kıta Çininde, bugün, 79 500 akarsu santralı, baraj yapmadan inşa edilen akarsu santralı, 18 400 megavat gücünde elektrik üretmektedir. Yine, Norveç’ten sonra Avrupa’da en üstün seviyede, üst düzeyde su rezervlerine sahip olan ülkemizde, akarsu santrallarının yapımına mutlaka başlanılmalıdır.

Özellikle, tabiî, gürültü kirliliği, görsel kirlilik, hava kirliliği, su kirliliği; bunları hepiniz biliyorsunuz, konuya vâkıfsınız; ama, birkaç tanesi çok önem taşıyor ve bizim beklediğimiz, imzaya açılmış sözleşmelerle de ilgili. Tabiatıyla, Meclise intikal etmiş sözleşmeler var; hayvan hakları, hayvanları koruma yasa tasarısı çok önem taşıyor. Sevgili arkadaşım Gümüşhane Milletvekili Lütfi Doğan Beyefendi, biraz önce burada gayet veciz ve anlamlı bir şekilde ifade etti “Allah, bizden, diğer canlılara da şefkatle eğilmemizi bekliyor” dediler; teşekkür ediyorum; bütün arkadaşlarımızla birlikte ben de size katılıyorum. Türkiye’nin birçok yerinde yaptığım görüşmelerde, toplantılarda, insanlar, hayvan hakları yasasının bir an evvel behemehal çıkmasını arzu ediyorlar. Yaşam, yalnız insanlara mahsus değildir; eğer Allah’a inanıyorsak, O’nun yarattığı tüm canlılara da saygıyla ve sevgiyle yaklaşmak zorundayız arkadaşlarım. (Alkışlar)

Bizim ülkemizde nükleer santral kurulsun mu kurulmasın mı; bunun tartışmasını yapmıyorum. Eğer kurulacaksa, en iyi, en yüksek teknolojiyle kurulmalıdır. Unutmayalım ki, Türkiye üçüncü zaman oluşumudur; yirmibeş otuz milyon yıl önce Türkiye bir içdeniz halindeydi, onun için, yeraltı tektoniği çok oynaktır, fay hatları geçmektedir; bunun dikkate alınması lazım.

Tekrar nükleer santral konusuna döndüğümde, bizim hududumuza çok yakın 2 nükleer santraldan söz etmek istiyorum. Birincisi, Bulgaristan sınırları içinde bulunan 6x1 000 megavat gücündeki Kozludov Santralı; ikincisi de, Iğdır’a 33 kilometre ve hududumuza 10,5 kilometre mesafedeki Ermenistan sınırları içinde bulunan Metsamor Nükleer Santralı. Bugün dünyada mevcut 438 nükleer santral içinde en tehlikeli, en kritik 2 nükleer santraldan birisi doğu hududumuza, birisi batı hududumuza yakın bir konumda.

Şöyle bir örnek vereyim -tabiî, dakikalar çok çabuk geçiyor ve benim de konuşmam hızlı oluyor, beni bağışlayın- 26 Nisan 1986’da Çernobil’de nükleer reaktörün patlamasından ortaya çıkan sezyum-137, 6 Ağustos 1945’te Hiroşima’ya, 9 Ağustos 1945’te Nagasaki’ye atılan atom bombasındaki sezyum-137 oranından 500 kat daha fazladır! Nükleerin şakası yoktur.

Sözleşmelere kısaca değinmek istiyorum: İklim değişikliği sözleşmesi çok önem taşıyor. Her ne kadar, ülkemizde yüzde 87-90 nispetinde fosil yakıtlar kullanılıyorsa da, yine de, Kyoto Protokolü dolayısıyla OECD ülkelerine deklare edilmiş öneriler çerçevesinde, mutlaka, bu fosil yakıtları sınırlayıp, iklim sözleşmesine imza atmamız lazım. İki önemli sözleşme de petrolle ilgilidir; birisi, petrol kirliliğinden kaynaklanan zararların tazmini doğrultusunda uluslararası bir fon geliştirmekle ilgili sözleşme -bunlara taraf olmamız lazım- diğeri de, kazalarda meydana gelebilecek hukuksal sorumlulukla ilgili sözleşmedir.

EDİZ HUN (Devamla) – Ben, 21 inci Yasama Dönemi ile 21 inci Yüzyıl bağlantısını, olağanüstü bir tılsım olarak kabul etmekteyim; âdeta, bize Tanrısal bir mesaj gelmekte gibi geliyor... Gelin, hep beraber birlik olalım, bizi, seçmen buraya “muhalefetsin, iktidarsın” diye vazifeli olarak göndermedi; hepimiz bir bütünün parçalarıyız; artık kavga etmek istemiyoruz, artık birbirimizi saygıyla, sevgiyle kucaklayarak yolumuza devam etmek istiyoruz; bunu da başaracağımızdan eminim.

Türkiye Cumhuriyeti, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olup, hukuk devletinin teminatını kuvvetler ayrılığı prensibi oluşturmaktadır. Yasama, yürütme ve yargı organlarının birbirine üstünlüğü yoktur. Anayasamızda bu husus, kısmen dengeli bir şekilde düzenlenmiştir.

Devletin temeli olan adalete, hiçbir cumhuriyet döneminde gerekli olan ödenek sağlanmamıştır. Adalet Bakanımız Sayın Prof. Dr. Hikmet Sami Türk’ün Plan ve Bütçe Komisyonunda verdiği rakamlara göre, Adalet Bakanlığı bütçesinin genel bütçe içerisindeki payı, yüzde 1,4 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran, 1992 yılındaki paydan da düşüktür. Bu değerlendirmeler karşısında, Hükümet Programındaki yargıyla ilgili reformların gerçekleşmesi için, bu payın, 2000 yılı bütçesinde yüklü bir şekilde artırılmasını dilemekteyiz.

Bakanlık, bugüne kadar, üzüntüyle ifade edelim ki, üvey evlat muamelesi görmüş, genel bütçeden yüzde 1 dolaylarında pay almıştır; bu nedenle, bina, araç-gereç yönünden en geri kalmış bir bakanlık konumundadır. Adalet saraylarının ismi saraydır; bağımsız olmayan nice adliye binaları vardır. Çok olumsuz koşullarda görev yapan hâkim, savcı ve adlî personeli buradan kutluyorum; güzel günlerin, artık, Demokratik Sol Parti önderliğinde geleceği umudunu kendilerine aktarmak istiyorum; çünkü, adalet, devletin temelidir.

Sayın milletvekilleri, Türkiye genelinde, adliye lojmanı olmayan 10 il merkezi bulunmaktadır. Hâkim ve savcılar, lojmanı bulunmayan yerde çok zor koşullar altında çalışmaktadırlar. Bu iller sırasıyla; Aydın, Bartın, Eskişehir, seçim bölgem olan Hatay, Karabük, Kırıkkale, Niğde, Sayın Bakanımın seçim bölgesi olan Trabzon, Yalova ve Zonguldak’tır.

Sayın milletvekilleri, gelelim cezaevlerinin durumuna: Cezaevlerinin durumu hiç iyi değildir. Hükümlü ve tutuklular, iyileşmek yerine, kötü alışkanlıklarla toplum içine geri dönmektedirler, bunun önlenmesi için, koğuş sistemi yerine, küçük odalı sisteme geçilmesi şarttır. Cezaevlerinde bu yapılanmayı sağlamak için, İş Yurtları Yasası gereğince yargı harçlarından aktarılan yüzde 25’in yüzde 50 olması, sorunun çözümüne katkı sağlayacaktır. Ne yazık ki, ödenmesi gerekli olan yüzde 25’ler bile Maliye Bakanlığından bugüne kadar Adalet Bakanlığına aktarılmamıştır; bunları bir an önce aktarılarak cezaevlerinin durumu düzeltilebilir.

Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü ve teşkilatının yeniden yapılandırılarak, siyasî etkilerden arındırılması, Bakanlığa bağlı özerk bir kuruluş haline getirilmesi zorunludur.

Demokratik Sol Parti Grubu adına ikinci söz, İçel Milletvekili Sayın Edip Özgenç’in.

Bu konuşmalarımın, yargı mesleğiyle iştigal eden birçok hukukçu arkadaşımızın görüşü olarak değerlendirilmesi ve ülkemizin yargıyla, yargıçla ve adalet mekanizmasıyla ilgili ortak sorunları olarak mütalaa ettiğim bu konuların bu dönem içerisinde çözülmesi, karara bağlanması ve yasalarla desteklenmesi umudunu taşımak istiyorum. Bu umudun bir an evvel yerine getirilmesi yolunda Yüce Meclisimizin kararlı ve ciddî çalışmalar içerisinde olacağını umut ediyorum.

Demokratik hukuk devleti, yasama, yürütme ve yargının dengeli görev ayırımına dayanır. Bu dengeler, her kesimden “özgürlük kahramanları” diye saygıyla anacağımız kişilerin onurlu savaşlarıyla elde edilmiştir. Hak ve özgürlükler için her zaman ve nerede olursa olsun katkıda bulunanlara, insanlığın minneti sonsuzdur. Karşı çıkanların ise, tarih önünde vereceği hesap, çok zor ve kaçınılmaz olmuştur.

Saygıdeğer milletvekilleri, bağımsızlığı sağlayıcı düzenlemeler gerçekleştirilemediği için, istemler ve tartışmalar sürmektedir. Şu kesin olarak bilinmelidir ki, bağımsızlık ve güvence ne yargı ne de yargıç için istenen bir ayrıcalık değildir; hakkın eksiksiz, ödünsüz gerçekleştirilmesi için gereklidir. Bu güvencenin ve bu bağımsızlığın yerine getirilmesi, yasamaya, yürütmeye ve kamuya karşı gerçekleştirilmesi icap eden birtakım güvencelerin sağlanmasıyla mümkündür.

Hukukla bağdaşmayan birçok düzenlemeler içerisinde olduğumuzu arz etmek istiyorum. Az evvelki konuşmacı arkadaşımız Sayın Namık Kemal Beyin arz etmiş olduğu konuları burada ben de yinelemek istiyorum. Örneğin, yargı mensuplarının Başbakanlıkta geçici görevlendirilmesine ve seçimlerde siyasî partilerden aday olduktan sonra mesleklerine dönmelerine son verilmelidir; çünkü bunlar, mesleğin emir almama, tarafsız kalma gibi güven verici ilkeleriyle kesinlikle bağdaşmamaktadır ve en önemlisi, Anayasadaki, yargıç ve savcılarla ilgili aylık ve ödeneklerin bağımsızlık ve güvence ilkelerine göre ayrı kanunla düzenleneceği yolundaki hükümlere rağmen, yasama, konuyu bugüne kadar gündeme bile getirmemiş; böylece, Anayasa hükümleri ihmal edilegelmiştir. Bunun sonucu olarak, çok üzülerek söylemek gerekirse, hak dağıtma görevlisi hâkim, geçinme hakkını vermeyenlere karşı, hak arayan durumuna düşmüştür.

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunda Bakan ve Müsteşar bulunmamalıdır. Sakıncaları nedeniyle, Kurul sekreterya ve müfettişlerinin Bakana ve Müsteşara bağlılığına da son verilmelidir. Bu kurul, doğrudan doğruya yüksek yargı organlarında yapılan seçimlerde adlî ve idarî yargı için ayrı ayrı oluşturulmalıdır. Bu Kurula seçilenler, aslî görevleriyle ilgileri kesilerek, yeniden seçilmemelidir. Bu hususların tümü ve benzerlerini içeren rapor ve yasa tasarıları ilgili mercilerce derhal Meclisin gündemine öncelikli olarak getirilmelidir ve mevcut olanların da, kadük halde ise, bir an evvel güncelleştirilmesi gerekmektedir.

Saygıdeğer arkadaşlar, zamanımızın az olması nedeniyle birçok konuya derinlemesine girme imkânımız yok. Elimizdeki mevcut listelere göre, Yargıtayımızın olabildiğince yüklü bir çalışma programı var. 21 hukuk dairesi ve 11 ceza dairesinin elindeki mevcut iş sayılarına şöyle bir göz attığımız zaman, sırf 1998 yılında Yargıtay hukuk dairelerine 240 000 ceza dairelerine ise 365 000 dosya olmak üzere, toplam 605 000 dosya gelmiş. Bu yükü azaltmanın çarelerini bulmak zorundayız. Bu çareleri kısaca arz etmek icap ederse :

Bu önemli konular içerisinde, infaz kurumları ve hükmedilen cezanın 2/5’i, 3713 sayılı Yasa gibi düzenlemelerle yozlaştırılmış infaz uygulaması nedeniyle, kesin hüküm küçümsenir duruma düşmektedir. Ceza etkinliğini çürüten birçok aksaklıklar var “verilen para cezasını öderim, sövmeye de devam ederim” biçimindeki durumları ortaya çıkaran ve toplumu inciten birçok konulara çözüm tarzı getirmek zorunda olduğumuzu belirtmek istiyorum.

Buyurun Sayın Topaloğlu. (DSP sıralarından alkışlar)

Denizlerimizin, akarsularımızın, göllerimizin ve yaşadığımız her yerin kirlenmesinin, çevremizi ve sağlığımızı tehdit etmesinin, iklim ve diğer çevre faktörleriyle toprak erozyonunun, kimyevî gübre ve ziraî ilaçların bilinçsiz kullanımının yarattığı olumsuzlukların, toprak, yeraltı suları ve hava kirliliğinin önlenmesi; çarpık kentleşmenin getirdiği sorunlara çare aranması ve daha imar planı aşamasında çözülmesi; deşarj ve emisyon standartlarının belirlenmesi ve korunması; radyoaktif atıkların kontrolü gibi daha birçok alanda duyarlı ve tedbirli olunması gerekir.

Belirli bir bölgede, insanlarda kanser tehlikesi yaratan bir kirliliğin telafisi çok zordur. Kanser etkisi çıktıktan sonra kanser olmuş ve yaşamı kısalmış kişilerde ortaya çıkan bu durumun maddî karşılığı yoktur. Bu nedenle, sağlık kuruluşlarının ve hekimlerin çevre denetiminin dışında kalmasına neden olabilecek dışlayıcı bir yaklaşımın çok tehlikeli olabileceği unutulmamalıdır.

Bu nedenle, Çevre Bakanlığının yetkileri ve yaptırımları etkili olmalıdır; ancak, çevre konusunda yetki ve sorumluluk kargaşaşı vardır. Çevre konusundaki mevzuat dağınıktır. Bu dağınıklık, teknik bakanlıklar ve ilgili kuruluşlar arasında yetki ve görev kargaşasına yol açmaktadır. Bu durum, ya hizmet ikilemlerine ya da uygulamada yetersizlik ve boşluklara neden olmaktadır. Çevre Bakanlığının etkili olabilmesi için, birçok teknik bakanlığın alanına giren çevre konularındaki mevzuat kargaşasını gidermek; bilimsel esaslara ve ülke gerçeklerine uygun temel mevzuat esaslarını belirleyerek, uygulamaya yönelik altyapının geliştirilmesini sağlamak; kurumlar ve bakanlıklararası koordinasyonun uygulama tekniklerini belirlemek ve kurallara bağlamak gerekmektedir.

Çevre kirliliği ve çevre sağlığı konularında çevre mühendisleri, halk sağlığı ve çevre sağlığı uzmanlarının etkili olmaları faydalı olacaktır. İlgili meslek kuruluşları ve üniversitelerle etkin bir işbirliğine gidilmeli, üniversite ve diğer kuruluşlarda çevreye yönelik araştırmalar özendirilmelidir. Var olan araştırmaların sonuçları, kolay anlaşılabilir hale getirilmeli, sistemli olarak, ilgili teknik kuruluşların bilgilendirilmesini sağlayacak önlemler alınmalıdır.

Ülkemizin her yeri çevre açısından çok önemlidir; ancak, turistik bölgelerimiz ve özellikle Muğla İlimiz, çevre açısından çok büyük önem taşıyan bölgelerimizdendir. Bu bölgelerde deniz kirliliği, doğa tahribatı, orman yangınlarıyla oluşan doğal doku harabiyeti, çevre ve hava kirliliğinin önlenmesi öncelik arz etmektedir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Çevre Bakanlığımızca, topluma çevre bilincinin verilmesine yönelik eğitim çalışmalarına ağırlık verilmektedir. Yeni eğitim döneminde, okullarda eğitim programlarına çevre dersleri konulması çalışmaları sürdürülmektedir; ancak, Çevre Bakanlığının bünyesinde, merkezde 1 000’e yakın personel çalışmakta, illerde ise çalışan personel sayısı 300 civarındadır. Çevre il müdürlükleri, sadece, 34 ilde kurulmuştur. Çevre Bakanlığının kuruluşunu ve teşkilatlanmasını tam olarak sağlayamamasının nedeni, kuruluş yasasının ve teşkilatlanma yasasının henüz yasalaşmamış olmasındandır.

NAZİF TOPALOĞLU (Devamla) – Demokratik Sol Parti olarak çevre konusundaki aksaklıkların bilincindeyiz. Bir an önce Çevre Bakanlığının kuruluş yasası ve teşkilatlanma yasasının gereği gibi düzenlenerek çıkarılması gerekmektedir. Bu bağlamda, Çevre Bakanlığının bütçesi koordinasyon sağlayıcı ve kural koyucu bakanlık bütçesi konumundadır.

Hukukşinas Değerli Bakanımızı, şu ana kadar olan ve aşağıda arz edeceğim yasal düzenlemeler gerektiren hususlardan sorumlu tutmayacağız; ama, kısmet olursa, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, bundan sonra bütçe müzakereleri yapılırken, bazı sorunların çözülmüş olmasını göreceğimizden şimdiden emin olmak istiyoruz.

Adalet Bakanlığına, yargının bağımsızlığı ve hâkim teminatı konusunda çok çok önemli görevler düşmektedir. Adalet Bakanlığının, Türk adaletine ve yargıya yapacağı en büyük hizmet, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyeliğinden bakan ve müsteşarın tamamen elini çekmesidir. Hâkim nakil, atama ve terfi konularında kararname hazırlama işini, tamamen Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna devretmelidir. Hâkimleri teftiş eden Bakanlık Teftiş Kurulunu, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu emrine tahsis etmelidir. Bugünkü durumu itibariyle, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun, bir sekreteryasından başka hiçbir şeyi yoktur.

Tüm dünyada ve bugünkü Türkiye koşullarında, her alanda olduğu gibi, hukuk alanında da ihtisaslaşma olması kadar tabiî bir şey yoktur. Bir hâkimin, hukukun her dalından anlaması mümkün değildir. Hâkimleri ihtisaslaştıracak bir akademiye mutlaka ihtiyaç vardır. Artık, bundan böyle, savcıyı hukuk hâkimliğine, ceza hâkimini iş mahkemesine tayinine son verilmelidir.

Anayasanın 28 inci maddesi, basın özgürlüğünü teminat altına alarak, bireyin kişilik hakkının çiğnenmesini tercih eder yönde düzenlenmiştir ve tatbikat da bu yönde gelişmiştir. Modern anayasalarda, basının özgürlüğü, şüphesiz, korunmuştur; ancak, kişilerin özel yaşamına, bilhassa gizli alanına, aile hayatına, şerefine ve haysiyetine, haber verme amacıyla olsa dahi, saldırı hakkı tanımamalıdır.

Avrupa Birliği Devletlerinde, Avrupa Birliği hukuku doğmuştur. Anayasamızın 90 ıncı maddesine göre, usulüne uygun yürürlüğe konulmuş uluslararası sözleşmeler, yasa hükmünde olup, artık, içhukukumuz haline gelmiştir. Bu statü ve mevzuatı bilen, uygulayan, kaç tane mahkeme, kaç tane karar gösterebilirsiniz? Değerli arkadaşlar, artık, Türkiye’nin geldiği nokta itibariyle, bunları gözardı edemeyiz. Türkiye ile ekonomik ve ticarî ilişkide bulunan yabancıların yaptığı ticarî protokol ve sözleşmeler, faks teyitleri, noter tasdiki yok diye, mahkemelerde delil dahi kabul edilemiyor. Küreselleşen dünyamıza nasıl entegre olacağız? Bunları, mutlaka yasal çözüme kavuşturmak mecburiyetindeyiz.

Değerli arkadaşlar, Yargıtay, cemiyet hayatımızda, millet hayatımızda 120 yılı aşkın bir süredir vardır. Dünyadaki bütün temyiz mahkemeleri, ülke çapında hukukun yeknesak uygulanıp uygulanmadığının kontrolüyle, içtihat ve hukuk üreten kurumlardır. Oysa Türk Yargıtayı, mahallî mahkemelerden gelen kararların hukuka uygunluğunu, belgelerden şahit ifadelerine kadar inceleyerek, âdeta süzgeçten geçirmektedir. Otuz yıldır bu kürsülerden konuşuluyor; istinaf mahkemeleri kuracağız diye.

O nedenle, istinaf mahkemeleri kurulana kadar mahkemelerin yükünü azaltmak için, süratle bazı yasaların gündeme getirilmesi lazımdır. Uzlaşma tekniğinden, 12 milyonluk trafik cezalarından tutun da, kira tespitine, irsaliye fişi kesmedi diye dava konusu yapılmaya kadar, sistemi süratle değiştirmek zorundayız.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

DYP GRUBU ADINA RIZA AKÇALI (Manisa) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

21 inci Yüzyılın global değerleri, demokrasi, insan hakları, hukukun üstünlüğü ve çevresel değerlerin korunması. Bu dört temel değer, global değerler olarak 21 inci Yüzyıl dünyasının temel mutabakatları. Ülkemizin de tablosuna baktığımız zaman, bunlar gündemimizin konuları; ancak, ilk üçünden bir türlü rahatlayamadığımız için, demokrasiyle ilgili problemlerimiz devam ettiği için, hukukun üstünlüğüyle ilgili problemlerimiz devam ettiği için, insan haklarıyla ilgili problemlerimiz devam ettiği için, çevre çok fazla gündeme gelemiyor, onunla ilgili problemlerimiz de devam ediyor.

Birincisi, bütçe ve finansman konusundaki problem. Sayın Bakan bütçe konuşmasında da bunu ifade ediyor, bütçesinin darlığından, azlığından yakınıyor. Tabiî, doğrudur; bunun artırılması hepimizin arzusu; ancak, 1996-1997 yıllarında bütçe içindeki payı onbinde 12 ile 13 arasında değişmiş; bu sene ise -1998 ve 1999’da- bütçe içindeki payı onbinde 6; yani, geriye giden bir dönem var. Çevre Bakanlığı kendi bütçe imkânlarını son iki yılda eski oranlarında koruyamamış; en azından bunun korunması gerekirdi diye düşünüyorum.

Tabiî, sadece genel bütçe imkânı bir imkândır; ama, başka imkânları da aramak lazım. Özellikle, bizim dönemlerimizde teşvik kararnamelerine çevreyle ilgili hususları koymuştuk. Yani, çevresel yatırım yapanlar, çevreyle ilgili yatırımlarının yurt dışından getirilecek malzemelerinde, makinelerinde, ekipmanlarında, gümrük muafiyetleri gibi, KDV muafiyetleri gibi hususların tekrar gündeme getirilmesinde fayda vardır. KDV gibi hususların, yurt içindeki üretimlerde, belki, yine kullanılmasında fayda vardır. Kredi ve faiz sübvansiyonları yoluyla çevresel yatırımların teşvik edilmesi, yine, bir anlamda, Çevre Bakanlığının bütçesinin büyümesi demektir. Tabiî, bunun yanında, takip edilmesi gereken, yatırımcı bakanlıklar, yaptıkları yatırımlarda çevresel yatırımların payını artırıyorlar mı, bunlar ne oranlarda artırılıyor; bunların takibi, bunların oralarda izlenmesi ve artırılması tedbirlerinin alınması da, yine, Çevre Bakanlığının bütçesinin çoğaltılması anlamına gelir.

Bir diğeri de belediyelerdir. Belediyelerin, çevre kirliliğini önlemeye dönük yatırımları, bunlara imkânların sağlanması, hatta, mahallî idareler reformunun çıkarılmasına destek vermek, bunun lobisini oluşturmak Bakanlar Kurulunda, bir anlamda, yine, Çevre Bakanlığının görevleri arasında sayılmak gerekir; Çevre Bakanlığının bütçesinin imkânlarının artırılması anlamında değerlendirmek gerekir.

Gönüllü katılımlar, gönüllü mutabakatlar eskiden vardı; bugün ne durumdadır? Bütçe konuşmasında, sadece Trakya-Ergene ile ilgili bir husus dile getirilmiş; peki, diğer yörelerde benzer çalışmalar yok mudur? Sadece bu yöredeki fabrikaların arıtma tesislerini yapmaları istikametinde bir takip söz konusu da, ülkenin diğer yörelerindeki sanayi tesislerinin arıtmalarını tamamlamaları konusunda bir takip, bir taahhütname yok mudur, var mıdır; bu, bütçe konuşmasında açık değil, sadece Trakya var.

İkinci önemli husus, personel hususu. Personelde, sayı kadar nitelik de önemli ve bugün, Çevre Bakanlığımızda esas yükü taşıyanlar, 4/B’li sözleşmeli personeldir, geçici hüviyetinde gözüken personeldir, her yıl sözleşmeleri yenilenen personeldir; ki, esas çevre mühendisleri, kimya mühendisleri, biyologlar, kimyagerler, fizik mühendisleri, hepsi, bu statü içerisinde Bakanlıkta çalışıyorlar; ama, özlük hakları yönünden, gelecekleri yönünden endişe içerisinde çalışıyorlar. Bir an önce, kadro meselelerinin 4/B’li personel konusunda halledilmesi, sanıyorum ki, bir rahatlamayı temin edecektir.

Bir diğer önemli konu, teşkilatlanma konusudur. İl müdürlükleri belirli bir sayıda; bunların artırılmasıyla ilgili bir çabadan bahsediliyor; kadroların henüz serbest bırakılmadığından bahsediliyor. Ayrıca, aynı konuşmanın içerisinde, Fransızlarla ortak bir proje içerisinde havza yönetiminden bahsediliyor. Şimdi, bunlar birbiriyle çelişen hususlar, çevre örgütlenmesini, çevre teşkilatlanmasını havza bazında yapabilirseniz, havzadaki kirlilik unsurlarını bir bütün halinde görerek, bunun tedbirlerini alacak bir idarî yapılanmayı sağlayabilirseniz, doğru bir teşkilatlanma yapabilirsiniz. İl il yaptığınız teşkilatlanmaların çevre problemlerinin çözümüne katkısı yok. O zaman, belki de bu teşkilatlanmayı havza bazına dönüştürecek bu ortak projenin takip edilerek uygulamaya sokulmasında büyük yararlar vardır diye ifade etmek istiyorum.

Mevzuat konusuna gelince; 443 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 2872 sayılı Yasada değişikliklerle ilgili uzun süredir söz var, komisyonlarda görüşmeler var; ama, Mecliste yasalaşma anlamında bir gelişme yok. Sayın Bakan ve Bakanlık, Bakanlar Kurulu, bu yasalarla ilgili değişiklikleri bir an önce getirirse, Meclisten bunları çıkarmak üzere desteğimizin olduğunu ben burada ifade etmek istiyorum. Eksik yönetmelikler vardır, mevcut yönetmeliklerin revizyonları vardır. Bunlar da eksik şu anda, getirilmemiş, yapılmamış; ihtiyaç olan hususlar var ve bunların bir an önce gerçekleştirilmesine gerek var.

Bir diğer önemli konu, referans laboratuvarıdır. Bu laboratuvar uzun süre sonra tamamlanmış; memnuniyet verici bir şey; ama, henüz faal değil. Bunun faal olabilmesi, TSE gibi bir referans laboratuvarı haline gelebilmesi, bir yasal idarî mekanizmaya kavuşturulmasına bağlı, bir döner sermayeye kavuşturulmasına bağlı. Bunlarla ilgili hazırlıkların da acilen yapılarak, uzun yıllardır büyük paralar harcanan laboratuvarın bu eksikliklerinin tamamlanması ve gerçekten, ülke için bir referans laboratuvarı halinde, faal olarak görev yapmasının sağlanması gerekmektedir.

Uygulama konusunda mevzuatın tanıdığı süreler artık dolmuştur; yani, kredi bitmiştir. Dolayısıyla, ülkenin her yerinde, uygulamanın son derece etkin ve istisnasız yapılması lazım ve cezaî müeyyidelerin de -uyulmaması halinde- etkin bir şekilde, istisnasız bir şekilde uygulanması lazım; çünkü, yönetmelikler çıktığı andan itibaren belirli geçiş süreleri tanımıştı; bu süreler, seneler itibariyle, daraldı daraldı bitti; artık, hiçbir konuda hiçbir istisna yok, hiçbir kurum için yok ve bunların takibinin de bu çerçeve içerisinde gerçekleştirilmesi lazım.

Bir başka husus, gönüllü uyumlardır; özellikle ISO-14000 şartlarına uyan kuruluşlar...

Yine, çevresel yönetim sistemleri konusunda belgeli yatırımlar, bunların ürünlerinin, belki de ilk etapta, kamu ihalelerinde öncelikli tercih sebebi olarak kullanılması, bir önemli teşvik olarak kullanılabilir.

Hiç şüphesiz ki, her kuruluşun kendine özgü önemi vardır; ancak, şu anda müzakerelerini yaptığımız ve yapmakta olduğumuz Adalet Bakanlığı ve Yargıtay Başkanlığının yeri ayrıdır ve önemi çok büyüktür; çünkü, adalet, ışıktır, aydınlıktır. Onun olmadığı yerde, karanlıklar, huzursuzluklar, kargaşa, baskı, anarşi ve terör vardır. Bunun içindir ki, ilk insan olan ve aynı zamanda ilk peygamber olan Hazreti Adem dünyaya gönderilirken, ona, on sayfadan ibaret bir hukuk metni, dünyada adaletle nasıl hükmedeceğine ilişkin bir metin verilmiştir. Yani, adaletin tarihi, hukukun tarihi insanlık tarihiyle eşittir. Adalet ile insanlık hep iç içe gelmiştir.

Bu sorunların bir kısmı Anayasadan kaynaklanmaktadır. Bu kürsüye çıkan değişik partilere mensup bütün arkadaşlarım, Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulunda, Adalet Bakanının ve Müsteşarının görev yapmasını tenkit ettiler. Bu Parlamentoda benim dördüncü yılım ve her yıl bütçe görüşülürken veya Adalet Bakanlığıyla ilgili konular gündeme geldiğinde, ister iktidarda olsun ister muhalefette olsun bütün partilerin sözcüleri çıkıyor hep aynı şeyi söylüyorlar; ama, ben dört yıldan beri, 159 uncu maddenin değiştirilmesi için bir teklif verildiğini hatırlamıyorum. İnşallah, önümüzdeki günlerde böyle bir teklif verilir; çünkü, işler, konuşarak değil, teklifle ve çalışmayla halledilir.

Tabiî, 159 uncu madde, yargının bağımsızlığı konusunda ilk hatıra gelen madde; fakat, yine arkadaşlarımın üzerinde çok az durdukları bir husus var; özellikle son yıllarda gelişen iletişim ve teknoloji sonucunda, medya, âdeta yasama, yürütme, yargının da üzerinde, onların hepsini etkileyen yeni bir güç oldu; insanların özel hayatlarına giriyor, insanların özel görüşmelerini tespit ediyor, insanların haysiyetlerine haksız bir şekilde saldırıyor. Eğer, bu Meclis, eğer bu Parlamento bunun önüne geçmezse, öyle zannediyorum, önümüzdeki günlerde ve yıllarda, Türkiye bunun acısını çok çekecektir. Özellikle bu yayınların birçok hâkim ve savcı üzerinde psikolojik baskı oluşturduğu çok açık görülmektedir. Hele hele son günlerde, eline bir kaset geçiren yayın kuruluşu, o akşam hemen mahkemeyi kuruyor, savcısı da kendi, hâkimi de kendi, bir gecede, bir oturumda hemen karar veriyor, hatta, infaza geçtiği bile oluyor; ama, ben inanıyorum ki, bu Yüce Parlamento buna da bir çözüm bulacaktır.

Yine, dünyada bir benzeri kalmamış olan, hatta ilk Anayasamız olan 1876 Anayasasında özel mahkemelerin kurulamayacağına ilişkin hüküm olmasına rağmen, aradan yüzelli yıl geçmesine rağmen, Anayasamızda, devlet güvenlik mahkemeleri yer almıştır. Kanaatimce, bu devlet güvenlik mahkemelerinin de Anayasadan çıkarılması gerekir. Yine, Anayasada yargı denetimini sınırlayan hükümlerin de kaldırılması gerektiğine inanıyorum.

Burada, adliyenin, Adalet Bakanlığının personel ve fizikî sorunlarına arkadaşlarımız değindiler, ben, bunun teferruatına girecek değilim; ancak, Sayın Adalet Bakanımızın, Plan ve Bütçe Komisyonunda çok güzel bir konuşması oldu; orada, bu konuyla ilgili düşüncelerini açıkladı, öyle zannediyorum burada da açıklayacak; ama, özellikle adliyelerdeki kadro noksanlıklarıyla ilgili Meclise intikal ettireceği çalışmalar olursa, gerek hâkim ve savcılarla gerek zabıt kâtipleriyle gerekse icralarla ilgili Meclise getireceği çalışmalar olursa, buna destek vereceğimizi ifade etmek istiyorum.

Türkiye’de, bir hâkimin yılda ortalama baktığı dava dosyası 1 000 civarındadır; ama, bunun normalinin 300 olduğu ifade edilmektedir. Bu açıdan, Türkiye’deki dosya sayısına bakıldığında, acilen 2 500 mahkemenin ve buna uygun kadronun çıkarılması gerektiği kanaatindeyim. Bunu, tabiî, aynı zamanda, zabıt kâtiplerine, mübaşirlere, icra müdür ve memurlarına da teşmil etmek mümkün.

Değerli milletvekilleri, yine, adalet mekanizmamızın önündeki en önemli sorunlardan bir tanesi de, mevzuat sorunudur. Yargının yapılanması ve işlemesine ilişkin yasalarımızın çoğu, cumhuriyetin ilk yıllarında, Avrupa’dan alınarak yürürlüğe konulmuştur. 75 yıldan beri, bu süreç, bu sistem işlemektedir; zaman zaman, değiştirmeler olmuştur; ancak, köklü değişiklikler bugüne kadar olmamıştır. Buna bir örnek vermek istiyorum. Hepimizin bildiği gibi, biz, Ceza Kanununu İtalya’dan tercüme ettik ve adına Türk Ceza Kanunu dedik. İtalya’da, 1930’lu yıllarda Faşist Mussolini iktidara geldi; İtalyan Ceza Kanununun bazı maddelerini kendine göre değiştirme ihtiyacını hissetti. O değişikliği yaptıktan sonra, ardından, 1936’da, Türkiye’de de Ceza Kanununun 148 maddesi değiştirildi; fakat, İtalya’da, Mussolini gitti, İtalyanlar yeni bir ceza kanunu yaptılar. Biz, hâlâ, 1936’da yaptığımız değişikliklerle, onlara ufak tefek ilavelerle, bu memleketin evlatlarını ceza mahkemelerinde yargılıyoruz. Ben inanıyorum ki, bu Meclisin önüne, milletimizin örfüne, âdetine, inancına uygun yeni bir Türk Ceza Kanunuyla ilgili tasarı veya teklif gelecektir. Böyle bir teklif geldiğinde, fikir ve inanç hürriyetini engelleyen hükümler içerisinde olmadıktan sonra, 312 nci madde gibi maddeler ve benzeri maddeler olmadıktan sonra bu metni destekleyeceğimizi ifade etmek istiyorum.

Sayın Adalet Bakanımıza ve Yüce Meclise birkaç hususta hatırlatmada bulunmak istiyorum. Mutlaka, adalet veya hâkimler akademisinin kurulması gerekir ve yine, hukukî ihtilafların kolay çözümlenmesi için -çünkü, ifade edildiğine göre, resmî rakamlara göre gerek icrada gerekse mahkemelerdeki dosya sayısının 10 milyon civarında olduğu ifade edilmektedir- Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 519 ile 539 uncu maddeleri arasında bulunan tahkim müessesesi mutlaka yeniden ele alınmalıdır. Karar hâkimlerinin yanı sıra raportör hâkimliklerin de ihdas edilmesi gerektiği kanaatindeyiz...

BAŞKAN – Sayın Malkoç, sürenize 1 dakika ilave ediyorum efendim.

Değerli arkadaşlarım, bir iki kelime de Yargıtayla ilgili söylemek istiyorum. Yargıtayımız gerçekten çok ağır bir yük altındadır ve orada bulunan hâkimler dahil, savcılar ve bütün arkadaşlarımız yoğun bir çaba içerisindedirler. Bu gayretlerinden dolayı kendilerini tebrik ediyorum. Yalnız iki husus var; özellikle son yıllarda Yargıtayın belli dairelerinden çıkan birtakım kararlarda -karar örnekleri elimde var- örneğin, 312 nci maddenin uygulanmasıyla ilgili yaptığı denetlemede bazı insanların dosyalarında açıkça tahrik aramaktadır; ama, Recep Tayyip Erdoğan gibi arkadaşlarımızın dosyalarında ve kararlarında, kapalı veya dolaylı tahriki yeterli görmektedir. Bu, önce Yargıtayımızı incitmektedir ve Yargıtayda görev yapan diğer arkadaşlara, diğer dairelerdeki arkadaşlara haksızlık olduğu kanaatindeyim.

ŞEREF MALKOÇ (Devamla) – ... Yüce Divanda yargılanması gerekir; bu normaldir, Yargıtayda görev yapan arkadaşlarımız için doğaldır; ancak, siz, Yargıtay olarak aldığınız bir kararla, bu insanlarla ilgili tazminat davalarını da Anayasa Mahkemesinin mahkûmiyet kararına bağlarsanız, 65 milyon insandan Yargıtay üyeleri dışında kalanlara haksızlık yaparsınız; çünkü, Yargıtay üyesi bir insan, bir vatandaş alayhine rahatlıkla tazminat davası açarken, o vatandaş, Yargıtay üyesinin Anayasa Mahkemesinde yargılanıp ceza almasından sonra tazminat davası açma hakkını ancak elde edebilir diye karar verirseniz, Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı davranmış olursunuz. Bunun Yargıtay tarafından düzeltileceğine olan inancımı bu kürsüden tekrar ederken, Adalet Bakanlığı ve Yargıtay bütçesinin milletimize hayırlar getirmesini Cenabı Hak’tan niyaz ediyor, hepinize saygılar sunuyorum. (FP sıralarından alkışlar)

BAŞKAN – Sayın Malkoç, teşekkür ediyorum.

Çevre duyarlılığı, evrensel, uluslararası duyarlılık alanı oldu. İnsanlar, giderek daha sağlıklı, daha yeşil, daha huzurlu ve güvenli bir ortam arayışı içerisinde. Türkiye olarak biz de, çevre konusunda hassasiyetimizi, uluslararası sözleşmeler, protokoller seviyesinde, bu alanda imzalanmış olan hemen hemen tüm sözleşmeler ve protokollere imza atarak gösterdik, aynen insan hakları sözleşmelerinde olduğu gibi. Hatta, bazan ilk imza sahibi olduk; ama, hâlâ insan hakları sürecinde olduğu gibi, çevre konusunda da sıkıntılarımız var.

Çevresel göstergelerimiz, uluslararası alanda prestijimizi sarsacak boyuttlarda. Arıtılmadan deşarj edilen evsel ve endüstriyel atıklarla kirlenen nehirler ve göller, erozyon, amaçdışı kullanımdan tarımsal alanların azalması, bilinçsizce kullanılan ziraî mücadele ilacı, kimyasal gübreler, kalitesiz yakıtla kirlenen hava ciddî boyutlarda üretim azalmasına, kalite düşmesine sebep oluyor.

Ayrıca Türkiye’de, çevreyle ilgili problemlerde plansızlık, fizibilitesizlik ve koordinasyon eksikliği göze çarpıyor. Örneğin Karadeniz bögesinde yaşayan vatandaşlar hem Karadeniz sahil yolunu istiyorlar hem de bu yolun çevreye vermiş olduğu zarardan şikâyet ediyorlar; bütün koyların gitmesinden, plaj alanlarının kaybolmasından, doğanın yok olmasından şikâyetçiler. Bu yol yapılırken Çevre Bakanlığıyla istişare yapılmadığı, koordinasyon olmadığı kesin.

3 000’i geçen belediyemizden sadece 141’inde kanalizasyon sistemi vardır. Bunlardan sadece 43’ünde verimli çalışabilen arıtma tesisleri bulunuyor. Tamamlanan 42 organize sanayi bölgesinden sadece 8’inde arıtma tesisi bulunmaktadır. Konya İlimizin kanalizasyon ve organize sanayi atıklarının arıtılmadan DSİ drenaj kanallarıyla, ülkemizin tuz üretiminin yüzde 70’inin sağlandığı Tuz Gölüne verilmesi sonucunda göl hızla kaybedilmektedir. Ancak, bunun Tuz Gölü Çevre Entegre Projesi olarak programa alındığını, Sayın Bakanımızın bütçe sunuş konuşmasından öğrenmiş bulunuyoruz.

Nüfusumuzun yüzde 25’ini, sanayinin yüzde 60’ını barındıran, tüm yüzölçümümüzün de sadece yüzde 9’unu kaplayan Marmara Bölgesi ve Marmara Denizi, nüfus artışı ve bağlı olarak hızlı kentleşme ve sanayileşme sonucu yoğun bir kirlenmenin içerisindedir. Buna rağmen, 2 milyar dolar ihracat kapasitesiyle Türkiye’nin ihracattan elde ettiği gelirin yüzde 10’unu sağlayan Bursa’da 1 515 esnaf kepenk kapatmış, 8 465 işten çıkarma mevcut olmuştur ve bu sorun gün geçtikçe artmaktadır.

Susurluk kazasının yaydığı kirlilik sadece Marmara’yı, Ege’yi değil, tüm Türkiye’yi sarmıştır. Bu bakımdan, çevreyi, sadece “yeşili sev, ormanı koru” sloganının kalıpları içerisinde değerlendirmek mümkün değildir. Çevre, insanı kuşatan tabiat parçasıdır, insanı huzursuz kılan tüm unsurlar olarak da tarif edilmiştir; ama, insanın doğumundan ölümüne kadar hayatını etkileyen müspet veya menfi her olay olarak tarif edersek, sanırım, en doğru tarifi yapmış oluruz. Böylece, tabiatın kirlenmesi, suyun, havanın, toprağın kirlenmesi olduğu gibi, kültürel, siyasî, ekonomik, hukukî, sosyal kirlenme ve bilgi, sağlık kirlenmelerinden de söz etmemiz mümkün olmaktadır.

İşte onun için Fatih Sultan Mehmet Han, muazzam bir çevre vesikası niteliğinde olan Vakfiyenamesinde bakın ne diyor : “Ben ki, alın terimle kazanmış olduğum 136 adet dükkânımı aşağıdaki şartlarla vakfeyledim. Bu dükkânların gelirlerinden elde edilecek olan nemayla İstanbul’un her sokağına ikişer kişi tayin ettim. Bunların birinin elinde kömür külleri olsun, birinin elinde kireç tozları olsun ve o sokaklarda yollara tükürenlerin tükürükleri üzerine biri kireç tozu biri de kömür külü döksün ve yine 10 cerrah, 10 tabip, 3 de yara sarıcı tayin eyledim; bunlar da, her ayın belli günlerinde İstanbul’un sokaklarına, çıksınlar ve her kapıyı, bilaistisna her kapıyı çalarak ‘burada hasta var mı’ diye sorsunlar; eğer hasta var ise, tedavisi orada mümkün ise orada tedavi etsinler, eğer tedavisi mümkün değilse, onları alıp darülşifada tedavilerini sağlasınlar ve yine ülkede kıtlık olabilir ve hastalar aç kalabilir, onun için bu 100 tane silahı erbabına verelim ve bunlar da vahşi hayvanların yumurta ve yavru zamanlarının dışında Balkanlara çıkarak avlansınlar ve o hastaları aç bırakmasınlar ve yine buradan elde edilecek gelirlerle bir imarethane yapılsın, buradan İstanbul’un fakiri fukarasına, şehit ailelerine yemek gönderilsin; eğer, yemek almaya gelemezlerse, güneşin loş bir karanlığında, kapalı kaplar içerisinde, onları incitmeden bu yardımlar onlara yapılsın.”

Dünya kaynakları sınırlıdır. Bir denge unsuru vardır; bu denge bozulmamalıdır. Sanayileşmeyle üretim artar. Üretim artınca o bölgeye göç olur ve nüfus artar. Nüfus artınca ve sanayileşme olunca refah seviyesi artar; ama, eğer önlem alınmazsa, çevre kirliliği de artar ve buna bağlı olarak kaynaklar ve hammadde azalır, dolayısıyla üretim de azalır. İşte böyle kaynakların artıp gıdaların ve hammaddenin azaldığı bir ortamda da sanırım kıyamet kopar.

Bu durum, ancak çevre eğitimi ve etkin bir denetimle önlenir. Çevre eğitiminde, çevre ahlakını müspet oluşturan sevgi, sorumluluk bilinci, refah anlayışı, emanet şuuru, kanaat, ihsan, her işi en güzel şekilde yapma duygusu, ihlas, davranışlarda samimî olmak, tevazu, yardımlaşma, denge kültürü, atıkların değerlendirilmesi bilinci, millî tarih şuuru ve yine, çevre ahlakını menfî oluşturan israf, fesat, hırs, ihtiras, lüks ve gösteriş merakı, kötü alışkanlıklar, kurallara uymama muhakkak işlenmelidir.

AHMET SÜNNETÇİOĞLU (Devamla) – Denetim ise, sadece 34 ilde teşkilatlanma, illerde 1 müdür, 1 müdür yardımcısı, 3 teknik personel, 1 memur, 1 daktilograf, 1 şoför kadrosuyla olmaz, tüm illerde ve ilçelerde daha geniş kadrolar gereklidir. 13 trilyon 643 milyar bütçe, 2 trilyon 311 milyar yatırım Çevre Bakanlığı için çok azdır; bu, bütçenin onbinde 6’sıdır. Onun için, uluslararası bilim olimpiyatlarında Türkiye’ye matematik ve fen alanlarında çeşitli şampiyonluklar kazandırmış öğrencileri yetiştiren okullar hakkında raporlar düzenlemeyi bırakalım da, diskoteklerde sabahlayan, uyuşturucuyla karşı karşıya olan gençlerimizi kurtaracak raporlar hazırlayalım. (FP sıralarından alkışlar) Onların çevrelerini müspet kılalım düşencesiyle, Çevre Bakanlığımızın 1999 malî yılı bütçesinin hayırlı olmasını diliyorum.

Konuşma süreniz 10 dakikadır efendim.

Huzurlu ve istikrarlı bir ülkenin temelinde, sağlam ve kuşku duyulmayan bir hukuk sistemi yatar; dünyanın kuruluşundan, insanlığın var oluşundan bu yana ve her zaman, herkes için, insanların barış ve mutluluk, dirlik ve düzen içerisinde yaşamaları için gerekli olmuş ve olmaya da devam edecektir. Toplum için gerekli olan hukuk ve adaletin en seri ve en ekonomik şekilde yürütülmesi ve yerine getirilmesi gerekmekte olup, Adalet teşkilatının görevi de, bu hizmetin halka götürülmesi olmaktadır.

Adalet hizmeti mahkemeler tarafından yerine getirilmekte olup, Türkiye’de, bugün için, 80 il, 849 ilçe olmak üzere toplam 929 merkezden ancak 842’sinde adlî teşkilat kurulmuştur. Bu 842 birimde 3 846 mahkeme faaliyet göstermektedir. 87 birimde, adlî teşkilat, ne yazık ki faaliyete geçirilmemiştir. 1999 yılı itibariyle, toplam 9 408 hâkim ve cumhuriyet savcısı kadrosu mevcut olup, 8 253 kadro dolu, 1 155 kadro ise boş bulunmaktadır. Mevcut hâkim ve savcı kadrosuyla davaların çabuk ve isabetli bir şekilde çözüme kavuşturulması mümkün olmadığı gibi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 4.9.1981 gün ve 125 sayılı Kararına göre, mahkemelerin 1 yıl içerisinde bakabileceği dava sayısının asgarî ve azamî hadleri göz önüne alındığında, 1998 yılı itibariyle 2 140 mahkeme daha kurulması gerekmekte, 2 949 hâkim ile 1 082 cumhuriyet savcısına ihtiyaç duyulmaktadır. Buna bağlı olarak, mevcut ve yeni kurulacak mahkemelere atanacak hâkim ve savcıyla birlikte, her mahkeme için yazı işleri müdürü, yeteri kadar kâtip ve mübaşir ile hizmetli gerekli olup, bugün için 12 418 zabıt kâtibi kadrosu bulunmasına rağmen 1 245 adet kadro halen münhaldir.

Bunların yanı sıra, adliye binalarının fizikî durumu da içler acısı bir haldedir. Adliyelerin birçoğu, mahkemelerin saygınlığıyla bağdaşmayacak binalarda hizmet vermekte; mevcut 954 adet adliye binasından 98 adedi müstakil olup, diğerleri, hükümet binaları içinde veya kişi ve kuruluşlara ait işhanı niteliğindeki köhne binalardır. Bu itibarla, adliye binalarının, mahkemelerin saygınlığına uygun bir hale acilen getirilmesi gerekmektedir.

Sayın Bakanım, yirmi yıldır İstanbul adliyesinde avukatlık yapan birisiyim. İstanbul’da 32 adliye binası mevcuttur. Bu adliye binalarının yüzde 80’i kamuya ait olmayıp, özel şahıslardan kiralanmak suretiyle, Bakanlığımız yüksek miktarlarda kira ödemektedir. Duruşmaların saat 10.00 ile 12.00 arasına sıkıştırıldığı bir adliyede, bir avukatın 180 kilometre uzaklığındaki bir yerden diğer yere iki saatte ulaşması mümkün olmamakta. En azından İstanbul’a, Anadolu yakasına 1 adet, Trakya yakasına da, Avrupa yakasına da 2 adet adliye sarayı kurulmak suretiyle hem avukat arkadaşlarımızın hem de sayın hâkim ve savcılarımızın daha rahat edeceği kanaatindeyiz. Sanıyorum, Bakanlığımızın iki yıl içerisinde ödemiş olduğu kiralarla her sene bir tane adliye sarayı yapılacağını zannetmekteyim. İnşallah, bugün o müjdeli haberi verirsiniz Sayın Bakanım.

Sayın milletvekilleri, diğer bir sorun da, 22.2.1999 tarihli Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İlk Defa Devlet Kamu Hizmeti ve Görevlerine Devlet Memuru Olarak Atanacaklar İçin Mecburî Yeterlilik ve Yarışma Sınavları Genel Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle devlet memuru olarak çalışmak isteyenlerin yazılı sınavlarının Devlet Personel Dairesi Başkanlığınca ÖSYM’ye yaptırılması hükmü getirilmiştir. 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesindeki “adliye teşkilatında çalışacak tüm memurların ilk defa atanmalarında memuriyete geçiş sınavları Adalet Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelik hükümlerine göre ilgili adalet komisyonlarınca yapılır” hükmü diğer yönetmelik hükümleriyle çatışmakta olup, memur sınavının ÖSYM’ye yaptırılmasına dair yönetmelik de kanuna aykırıdır. Kanuna uygun olmayan yönetmeliğin uygulanması da Anayasa ve yasalara aykırılık teşkil eder ki, bunun, bir an önce düzeltilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

Yargı ve adalet teşkilatı denilince akla ilk gelen, ülke gündemini sık sık işgal eden bir sorun, cezaevleri sorunudur. Ülkemizde, halen, Haziran 1999 tarihi itibariyle 521’i kapalı, 36’sı açık, 1’i çocuk cezaevi, 3’ü çocuk ıslahevi ve 1’i kadın ve çocuk cezaevi olmak üzere 562 cezaevi bulunmaktadır. 59 181’i adlî suçlardan, 10 210’u terör suçlarından olmak üzere 69 391 hükümlü ve tutuklu mevcuttur.

Cezaevlerinin mevcut sorunları, fizikî altyapı yetersizliği, personel yetersizliği, malî kaynak yetersizliği ve mevzuat yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. Bu yetersizliklerin acilen giderilmesi gerektiğine inanıyoruz. Özellikle büyük kentlerdeki cezaevlerinde kapasiteler aşılmış olup, terör suçlularının bulunduğu bu tür cezaevlerinde asayiş ve güvenliğin sağlanması zorlaşmıştır. Bu cezaevlerindeki yoğunluk ve güvenlik yetersizliği sebebiyle, firar, isyan, kumar oynatma, haraç alma, sayım vermeme, aramalara engel olma gibi çok yasadışı eyleme rastlanılmakta. Yasadışı örgütlerin hükümlü ve tutuklular ile personel üzerinde baskı ve tehditleri söz konusu. Bu hususların ivedilikle çözülmesi gerekmektedir. Bu amaçla, koğuş sisteminin acilen terk edilerek, oda sistemine uygun düzenlemelerin yapılması zorunluluk arz etmektedir.

Sayın milletvekilleri, Türkiye bir hukuk devleti olup, bunun teminatını kuvvetler ayrılığı prensibi oluşturmaktadır. Üst dereceli mahkeme olan Yargıtay, görev ve yetkileri Anayasada belirlenen yüksek yargı organıdır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2 nci maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir. Hukuk devleti olmanın temel özelliği ise, hukukun üstünlüğüne saygıdır. Yüce Yargıtayımız da hukukun üstünlüğünün bir güvencesi olup, bunu, bugüne kadar başarıyla yerine getirmiştir.

Adalet Bakanı bu kurulun başkanı ve Adalet Bakanlığı Müsteşarı da kurulun tabiî üyesidir. Yargının her türlü etki ve baskının dışında çalışması, daha verimli ve daha bağımsız hale gelmesi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun yapısının yeniden düzenlenmesine bağlıdır. Bununla ilgili olarak, Anayasanın 159 uncu maddesinin değiştirilmesi, her dönemde dile getirilmesine rağmen, bugüne kadar somut bir adım atılamamıştır. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun yeniden yapılanması hususundaki anayasa değişikliğine acilen gidilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

Sağlıklı, temiz ve dengeli bir çevre, insan ve diğer canlıların huzur ve güven içinde yaşayabilmelerinin vazgeçilmez temel şartıdır. İçinde bulunduğumuz yüzyıl, birçok teknolojik gelişmelerle hayatımızı kolaylaştırırken, bir yandan da insanlığın ortak malı olan çevreden geri getirilmesi zor, hatta mümkün olmayan varlıklarımızı da alıp götürmektedir. Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin, kaynağında önlenmesi ve buna paralel olarak ekonomik gelişmemizin gerçekleştirilmesi, akılcı, dengeli ve bilimsel esaslara dayanan çevre politikalarının uygulanmasıyla mümkündür. Anlatmak istediğimiz, planlı bir sanayileşme; fakat, insana ve onun yaşadığı çevreye, mekâna saygılı bir sanayileşmedir; yani, yeni terminolojideki adıyla, tabiatı bozmadan sürdürülebilir kalkınmadır. Doğal zenginlikleri bakımından, çevre kirliliği sonucu kaybedecek çok şeyi bulunan ülkemizde, bu zenginlikler daha fazla tahrip edilmeden ve zaman geçirilmeden gerekli tedbirler alınmalıdır.

Çevre değerleri olarak ifade edilen kaynaklarımız üzerindeki en büyük tahribat, maalesef, devletimizin hüküm veya tasarrufu altında bulunan kaynaklar üzerinde olmaktadır. Ülkemiz arazi varlığının büyük bir kısmının sahibi olan devlet, ne yazık ki, bu varlığını koruyacak durumda değildir. Bu nedenle, öncelikle, gayrimenkul mülkiyetinin en önemli dayanağı olan kadastro çalışmaları bir an önce tamamlanmalı, tüm varlıklarımız sahipli kılınmalıdır.

Feda edilecek bir çakıl taşına bile tahammülümüz yokken, her yıl, erozyonla, neredeyse Kıbrıs Adası kadar vatan toprağının kaybedilmesini önleyici tedbirler acilen alınmalıdır. Plansız kentleşme ve büyümeyle, buna bağlı kirlenmenin ortadan kaldırılması amacıyla, yapılacak ilk çalışmada, tüm ülkenin çevre düzeni ve çevre koruma planlarının yapılması ve bu planların, diğer düzenleyici yerel ve ulusal planlarla birleştirilerek, herkesin her istediği yerde her istediği faaliyeti yapmasının önüne geçilmelidir. Herkes, neyi nerede yapabileceğini veya yapamayacağını önceden bilmelidir. Bu durum, yatırımcı ve diğer iş sahiplerine yön verecek, özellikle Çevre Bakanlığının iş ve işlemlerinin daha sağlıklı olarak yürütülmesini sağlayacaktır.

Günümüzde, hiç kimse, iyi olanı örnek almamakta, kötü örnekler, insanlarımıza rehberlik etmektedir.

Hayatımıza genellikle bir plansızlık hâkimdir. Bu, belki, yapımızdan kaynaklanıyor. Biz, hür olmayı, özgür olmayı, plansız olmakla eş tutuyoruz. Bu durum, kültür kirlenmesine de yol açmaktadır. Kirlilik, sadece reel unsurlarla sınırlı değildir; düşünce dünyamız, kültürümüz kirlenmektedir. Diğer kirlenmeler de, esasen, buradan kaynaklanmaktadır. Güzelin bulunmadığı, çirkinliğin ve pisliğin ortalıkta dolaştığı ortamda, birtakım büyük düşüncelerin gelişemeyeceğini herkes bilmelidir. Böyle bir ortamda, sanat da gelişemez, estetik de gelişemez. Ülkemiz gerçeklerine uygun sosyoekonomik politikalarla, halkın yaşam standartları yükseltilmeli, haksız kazanç ve rant elde etmeyi hedefleyen tahrip edici paylaşma zihniyeti ortadan kaldırılmalıdır.

Çevre Bakanlığının merkez ve taşra teşkilat yapısının yeniden gözden geçirilmesi, illerin tamamında teşkilatlanmasının sağlanması, bütün bakanlıklar üzerinde koordinatör bir bakanlık hüviyetinin kazandırılması, kuruluşundan önce bazı kurum ve kuruluşlara devredilen yetkilerin Bakanlığa devrinin gerçekleştirilmesi, kendisine yük haline gelmiş ve gerçekçi olmayan yetki ve sorumlulukların yerel yönetimlere devredilmesi...

Ülkemizde, çevre kirliliğinin ortadan kaldırılmasının ve çevrenin korunmasının önündeki en büyük engel, finansman kaynaklarının yetersizliğidir. Ancak, çevre kirletildikten sonra kirliliğin ortadan kaldırılmasının maliyeti, kirlenmeyi önlemeye yönelik tedbirlerin maliyetinden daha fazladır. Bu nedenle, çevrenin korunmasına yönelik finansman ihtiyacının karşılanmasının önündeki engeller mutlaka kaldırılmalı ve mevcut finansman kaynaklarının en verimli bir şekilde kullanılmasını sağlayacak tedbirler, bir an önce alınmalıdır. Bunun için, eğitim çalışmalarına ağırlık verilmeli; sanayi tesislerinin kurulması sırasında, teknoloji ve yer seçiminde titiz davranılmalı; şehir planlamalarında, fizikî planlamaya önem verilmeli; enerji kaynakları verimli kullanılmalı; koruma ve önlemeye yönelik teşvik sistemleri kurulmalı; çevreyle ilgili faaliyetlerde, yetki karmaşasını giderici çalışmalar yapılmalı; çevre yatırımlarına, özel sektörün katkıları sağlanmalı; yerel yönetimlere, yetkilerin bir kısmı devredilmeli ve malî yönden güçlendirilmeli; Bakanlık, proje üreten ve projeye destek veren bir yapılaşmaya gitmeli; uluslararası kuruluşlardan temin edilen kaynakların, doğru ve yerinde kullanılması temin edilmeli; genel bütçenin binde 6’sı olan Bakanlık bütçesinin, bundan sonraki bütçe hazırlıklarında, mutlaka, ihtiyaçları karşılayacak seviyeye getirilmesi sağlanmalı; Türkiye’nin, doğal ve çevresel varlıkları bozulmadan korunmalı; kaynak kullanma hakkını güvence altına almalı; uluslararası ilişkiler güçlendirilerek, diğer ülkelerin, ülkemizin çevre yönetimine katkıda bulunması temin edilmeli; kitleler çevre konusunda duyarlı hale getirilmeli; ulusal çevre teknolojisi ve endüstrisini güçlendirmeli ve üretimi artırmalı; çevre sorunlarının çözümünde gönüllü kuruluşların destek ve katkılarının da sağlanması hedeflenmelidir. Kısaca, çevre konusunda, ülkemiz menfaatlarını önde tutan millî politikalar geliştirilmelidir.

Adalet Bakanlığı, 1999 yılı Bütçe Kanunu Tasarısıyla konulan toplam 246 406 250 000 000 lira ödeneğimiz, geçen yılki bütçeye göre yüzde 103 oranında artmış olmasına rağmen, genel bütçe içerisindeki payı yüzde 1,04 olarak gerçekleşmiştir. Bütün grup sözcüleri, bu payın yetersiz olduğunu belirtmişlerdir. Kendilerine teşekkür ediyorum. Gerçekten, 1992 yılında bakanlığımız bütçesinin genel bütçe içerisindeki payının yüzde 1,48 olduğu düşünüldüğünde, 1999 yılı bütçesinde istenilen düzeyde bir artışın sağlanamadığı görülmektedir. 2000 yılında Adalet Bakanlığı bütçesinin genel bütçedeki payının, en azından yüzde 2 ilâ yüzde 2,5 dolaylarına çıkarılacağına inanıyorum.

Güçlü bir adaletin gerçekleşmesi için, adalet hizmetlerinin hızlandırılması ve kanunların etkinliğinin artırılması şarttır. Bunu sağlamak için, 20 nci Yasama Döneminde, bir dizi kanun tasarısı Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuştu; ancak, geçen dönemde sonuçlandırılamayıp hükümsüz kalan bu tasarılar, şimdi, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün 77 nci maddesi uyarınca yenilenmektedir.

Bu arada, Bakanlığımızca kurulan çeşitli komisyonlarda, Türk Medenî Kanunu ile onun uygulanmasına ilişkin kanun tasarıları, Borçlar Kanunu Tasarısı, Türk Ceza Kanunu ve uygulamasına ilişkin kanun tasarıları, Hukuk ve Ceza Muhakemeleri Usulü Kanun tasarıları, İcra ve İflas Kanunu değişiklik tasarısı, cezaevlerinin kuruluş ve idaresi hakkında kanun tasarısı, İnfaz Kanunu tasarısı, adlî kolluk tasarısı, ombudsman ya da kamu denetiçiliği Kanun tasarısı ve adalet akademisi kanun tasarısıyla ilgili çalışmalar, halen, devam etmekte olup, sonuçlandıkça, Yüce Meclise sunulacaktır.

Bu çalışmalardaki amaç, bir yandan, önemli bir bölümü 1920’li yıllardan kalan bu kanunları, çağın anlayışına göre yeniden gözden geçirmek, bu arada, dünyada ve kaynak ülkelerde meydana gelen değişiklikleri değerlendirmek, bir yandan da, yargı sistemimizde yeniden yapılanmayı gerçekleştirmek ve bu çerçeve içinde, istinaf mahkemelerinin kurulmasına olanak sağlamaktır.

Yargı bağımsızlığıyla ilgili olarak, grup sözcülerinin hepsi, Anayasanın 159 uncu maddesinin değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi ve böylece, yargı bağımsızlığının tam olarak sağlanması zorunluluğu üzerinde durdular. Sanıyorum ki, ilke olarak, yargı bağımsızlığının tam olarak gerçekleşmesi konusunda, gruplar arasında hiçbir görüş ayrılığı yoktur. Ancak, bunun nasıl gerçekleştirileceği, ayrıntılarının nasıl düzenleneceği farklı görüşlere konu olmaktadır. Eğer, bu konularda da uzlaşma sağlayabilirsek, Anayasanın 159 uncu maddesinin ve onunla bağlantılı diğer maddelerin önümüzdeki aylarda değiştirilmemesi için hiçbir neden yoktur.

Nitekim, Türkiye Büyük Millet Meclisi 21 inci Yasama Döneminin ilk yasasını, bir anayasa değişikliğiyle gerçekleştirmiş bulunmaktadır. O nedenle, daha önce de ifade edildiği gibi, 21 inci Yasama Döneminde bir kurucu meclis gibi çalışarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını daha demokratik, daha özgürlükçü bir anayasa haline getirmek için elbirliğiyle çalışmalıyız.

ÖSYM ile varılan bir anlaşma sonucu, hâkim adaylık sınavları, 1998 yılında bu kurum tarafından yapılmıştır. Bundan sonraki sınavların da, aynı kuruma yaptırılmasına devam edilecektir.

Hâkim ve Savcı Adayları Eğitim Merkezinde, halen, 1 717’si adlî yargı, 4’ü idarî yargı hâkim adayı olmak üzere toplam 1 721 aday staj görmektedir. Hâkim ve Savcı Adayları Eğitim Merkezinde, Yargıtay üyeleri ve üniversite öğretim üyeleri ders vermekte, ayrıca, adaylar, mahkemelerde staj yaparak uygulamayı tanımaktadırlar. Staj sonunda başarı gösterenler, hâkimliklere ve cumhuriyet savcılıklarına atanmaktadırlar. Ayrıca, mesleğin ilk yıllarındaki hâkimlerimize, Yargıtayda, meslekiçi eğitim verilmektedir. Böylelikle, yargıda başarılı hâkim ve cumhuriyet savcısı yetiştirmek temel hedefimizdir.

Mevcut cezaevlerimizde halen yaygın olan koğuş sisteminin sakıncalarına, hemen hemen bütün grup sözcüsü arkadaşlarımız değinmişlerdir. Bu konuşmalarda belirtilen bütün sakıncalar doğrudur, bunların mutlaka giderilmesi gerekmektedir; o düşünceyle koğuş sisteminde değişiklik yapılarak oda sistemine geçilmeye başlanmıştır. Böylece, bazı cezaevlerinde bozulan huzurun tekrar sağlanmasına çalışılmaktadır. İlk aşamada 51 cezaevi oda sistemine dönüştürülmüştür. Ayrıca, her biri 373 kişi kapasiteli en fazla 3 kişilik oda sistemine uygun yeni cezaevleri inşasına karar verilmiş ve öncelikle Ankara, İzmir, Tekirdağ, Bolu, Kocaeli ve Edirne illerinde bu tipten 6 yeni cezaevi inşasına başlanmıştır. Bu yıl içerisinde aynı tipte 5 yeni cezaevinin inşasıyla ilgili hazırlık çalışmaları sürdürülmektedir.

Genel olarak da, cezaevlerindeki yaşam koşullarının iyileştirilmesi, öncelikle izlediğimiz bir amaçtır, bunu gerçekleştirmek için gerekli maddî destek mutlaka sağlanmalıdır.

ADALET BAKANI HİKMET SAMİ TÜRK (Devamla) – Adliye hizmet binalarımız günün koşullarına uygun hizmet vermekten uzaktır. Çoğu adliye binalarımız, çeşitli sözcü arkadaşlarımızın da söylediği gibi, ya hükümet binalarının içinde veya bir blokunda yer alan ya da özel kişilerden kiralanan binalardan oluşmaktadır. Adlî hizmet verilen bağımsız bina sayısı ise sadece 98’dir. Halen, Muğla, İzmir, Bursa, Kocaeli, Kastamonu, Adana, Karabük, Bandırma, Söke ve Simav adliye binaları inşaatları devam etmektedir. Bu arada, Aydın adliye ekhizmet binasının tamamıyla, Bursa adliye binası inşaatı kısmen bitirilerek hizmete açılmıştır. Ayrıca Tunceli, Çay ve Midyat adalet binaları bitirilerek faaliyete geçilmiştir. Mardin adalet binasının inşaatı sona ermiş olup, önümüzdeki aylarda hizmete açılması düşünülmektedir. Alanya ve Denizli adalet binalarının inşaatlarıyla ilgili projelendirme işlemi tamamlanmıştır. Bakırköy Belediyesiyle, Bakırköy adalet sarayının üç blok ve sosyal tesisinin yapımı konusunda bir protokol imzalanmış ve inşaata başlanmıştır. Yargı kararıyla tahliyesine hükmedilen Beyoğlu adliye binası yerine, İstanbul Sütlüce’deki Askerî Personel Okulu binası uygun görülmüş ve bu bina, Bakanlığımıza tahsis edilmiştir; onarım işlerinin tamamlanmasından sonra, adliyemiz, bu binada hizmet sunmaya başlamıştır. Ayrıca, Beyşehir adliye binamız da tamamlanarak, geçtiğimiz günlerde hizmete sokulmuştur.

Buna karşılık, Çorum, Bozhüyük, Akköy, Balişeyh, Aksaray, Kırklareli, Alaca, Kahramanmaraş, Sungurlu, Ünye, Tekirdağ, Bursa adlî tıp, Kozan ek, Doğubayazıt ve Isparta ek adliye hizmet binaları geçtiğimiz yıllarda yatırım programlarına girdiği halde, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca ihale izni verilmediğinden inşaatlarına başlanamamıştır. Bu projelerin hayata geçirilmesi için gayret gösterilecektir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; son olarak lojman konusuna değinmek istiyorum: Hâkim, cumhuriyet savcısı ve diğer adliye personelimizin lojman gereksinmesi her geçen gün biraz daha artmakta olup, bu sıkıntıları bir ölçüde hafifletmek için, zaman zaman lojman alımı yoluna gidilmiştir. Bu yılın başlarında, İstanbul Kadıköy’de 44 dairelik lojman alınarak, Anadolu yakasının gereksinimi karşılanmıştır. İstanbul’un Avrupa yakasındaki lojman sıkıntısını da en kısa zamanda ortadan kaldırmak amacındayız. Trabzon ve Hatay İllerinde lojman alımı için çalışmalara başlanmıştır; kısa bir süre sonra bu iki ilimiz de lojmana kavuşturulacaktır.

Buyurun Sayın Bakan.(Alkışlar)

Ülkemiz çevresel performans göstergeleri, maalesef, hiçbir medenî ülkede rastlanmayan, insanlarımızın da layık olmadığı ve geleceğimizi tehdit edecek bir tabloyu göstermektedir.

Bu görünüm, Hükümet Programında da, çevre sorunlarının, uzun yıllar ülkemizin öncelikli sorunları arasında yer almasına karşın, çözümün sürekli ertelenmesi nedeniyle, bu sorunların, artık, doğanın dengesini bozacak duruma geldiği şekilde tespit edilmektedir. Bir örnek vermek gerekiyorsa, arıtılmadan deşarj edilen evsel ve endüstriyel nitelikli atıksuların kirlettiği nehir ve göllerimizden yapılan tarımsal sulamalar, Trakya, Ege ve Çukurova gibi, Türkiye’yi besleyen hayatî önemdeki havzalarda tarımsal üretimin ciddî boyutlarda azalmasına ve kalitesinin düşmesine yol açmıştır. Bu durum, hükümet programında ele alınmakta ve artık, ülkemizde yeni bir tarımsal stratejinin uygulanması zorunluluğu vurgulanmaktadır.

Diğer yandan, Türkiye-Fransa Çevre Bakanlıkları İkili İşbirliği Anlaşması çerçevesinde, Kuzey Ege Nehir Havzalarının Entegre Yönetimi ve Kirlilik Kontrolü Projesi başlatılmıştır. Böylece, havza bazında, yönetim konusunda ilgili kuruluşlararası işbirliğinin temelleri atılmıştır. Konuyla ilgili olarak hazırladığımız proje önerisi Yüksek Planlama Kuruluna sunulmuştur.

Hava kirliliğinin önemli nedenlerinden birisi olan termik santralların baca gazlarındaki kükürtdioksidin giderilmesi amacıyla, mevcut tesisler için, bütçe imkânları çerçevesinde gerekli yatırımlar yapılmakta; yeni yapılacak tesislerde baca gazı kükürt giderme ünitesi projeye baştan dahil edilmektedir. Halen Çayırhan ve Orhaneli Termik Santralları baca gazı kükürt giderme tesisleri devreye girmiştir.

İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin teknik, malî ve sera gazı emisyonlarıyla ilgili yükümlülüklerini üstlenecek ülkeleri belirleyen 1 ve 2 nolu eklerinde yer alan ülkemiz, enerji ihtiyacını yüzde 90 oranında fosil kaynaklardan sağladığı ve fosil yakıt kaynaklı yeni yatırımları engelleyeceği endişesiyle henüz sözleşmeye taraf olamamıştır. Eklerden çıkma yönünde çalışmalar sürdürülmektedir.

BAŞKAN - Sayın Bakan, size ek süre veriyorum efendim; buyurun.

Değerli milletvekilleri, Çevre Bakanlığımızın kuruluş yasası ile özellikle, hayvanlar yasası, bir an önce çıkarılmak üzere, ilgili Çevre Komisyonuna gönderildi. Çevre Komisyonumuzun değerli Başkanı ve üyelerinin, eğer, gerek Çevre Bakanlığının kuruluş yasasının gerekse hayvanlar yasasının ivedi olarak çıkarılması konusunda bir çabaları olursa, Bakanlığımız olarak, tüm milletvekilleri olarak büyük bir memnunluk ve mutluluk duyacağız.

Yalnız, Norveç’ten bahsetti. Ben, Norveç’e gittim. Norveç’in başkentinde, gündüz 400-450 bin kişi çalışıyor veya ikâmet ediyor; ama, gece olunca 100 bin kişi kalıyor. Ne yapıyor bu insanlar kırsal kesimlere gidiyor; çünkü, çağdaş bir kentleşme olmuş, köyleri çağdaş, altyapıları yapılmış, hiçbir ulaşım sorunu yok; şehirde niye yaşasın insanlar; yani, teknolojinin bütün imkânlarından istifade etmişler. Tabiî ki, orada gördüklerini -inşallah, hep beraber, Sayın Başkanımızla birlikte- ülkemizde de çalışma yapmak suretiyle, sorunları gidereceğiz.

Demokratik hukuk devleti olma iddiasını ve isteğini ısrarla sürdüren millet iradesinin, Anayasanın, kanunların üstünlüğünü ve devlet dahil herkes için bağlayıcılığını vazgeçilmez bir hayat tarzı olarak benimseyen Türk Milleti, içinde yaşadığı bölgeye ve bütün dünyaya karşı bir demokrasi imtihanı vermektedir. Bir yandan “adalet mülkün temelidir” düsturundan ilham ve feyz alırken, bir yandan da, gecikmiş adaletin insanların hukuk devletine olan inancını sarsacağının idraki içindeyiz. Geciken adaletin, hak arayışında olan vatandaşları, başka kişiler nezdinde çare aramaya ya da bizzat ihkakı hak yoluna iteceği aşikârdır. O halde, yargı reformundan söz ederken, adalet mekanizmasının işleyişindeki aksaklık ve eksiklerin ele alınması gerekir.

Değerli milletvekilleri, Anayasamızın 2 nci maddesinde belirtildiği gibi, Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir. Sistem olarak da kuvvetler ayrılığı esası kabul edilmiştir. Egemenlik mutlak surette milletindir. Millet adına, yasama, yürütme ve yargı yetkisini kullanan organlar arasında bir üstünlük sıralaması yoktur. Yetki ve görevlerin kullanılmasında çağdaş bir işbölümü ve işbirliği vardır. Üstünlük, sadece Anayasa ve kanunlarda mevcuttur. Yargı gücü, devletin egemenlik haklarındandır, hakkın, hukukun, adaletin sağlanması ise devletin temel görevlerindendir.

Türk Milleti kadimden beri adalete büyük ehemmiyet vermiş ve adaleti gerçekleştirmek suretiyle tarihte güçlü devletler kurmuştur. Adaletten ayrılan toplumlar yok olmaya mahkûm olmuştur. Türk Milleti, adalete olan inancını ve hâkimlere olan güvenini, en büyük, zor ihtilaflarda dahi “adaletin kestiği parmak acımaz” diyerek adalete olan güven ve bağlılığını göstermiştir. Ben, bu vesileyle yüce Türk Milletini kutluyor, saygılarımı sunuyorum.

Anayasadan kaynaklanan sorunlar: Anayasamızın 159 uncu maddesi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun kuruluş ve görevini tanzim etmiştir. Bu maddeye göre, kurulun başkanı Adalet Bakanıdır, Bakanlık Müsteşarı da kurulun tabiî üyesidir. Hâkim ve savcıların mesleğe kabul edilme, atama, nakil, yükselme ve birinci sınıfa ayrılma ve özlük işlerinin de bu kurul tarafından yapılması, yargı bağımsızlığını ve yargıç güvencesini zedeleyen bir durum yaratmaktadır. Bu bakımdan, kurulun, sadece hâkim ve savcı üyelerden oluşmasında fayda hatta zaruret vardır; yani, Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulu yeniden yapılanmalıdır. Bu hususta da, Adalet Bakanımıza teşekkür ediyorum.

Adalet Bakanlığının lojman durumuna bakalım; lojman olmayan 10 ilimiz mevcut olup; ancak, büyükşehir olan ve iki üniversitesi, hava üssü ile 500 bin nüfusa sahip Eskişehir İlinde adliye lojmanı yoktur. Ayrıca, Aydın Hatay, Bartın, Karabük, Kırıkkale, Niğde, Trabzon, Yalova ve Zonguldak İllerinde ve 500 ilçemizde de lojman yoktur. Ancak hazineye ait 5 017 adet ve Adalet Teşkilatını Güçlendirme Vakfına ait de 1 039 adet lojman vardır. Acilen -başta Eskişehir olmak üzere- diğer illerde de lojmana ihtiyaç vardır; çünkü, ev kiraları, hâkim ve savcı maaşlarının yarısını götürmekte, diğer memurlar ise maaşıyla ancak ev kirasını karşılayabilmektedir.

Değerli milletvekilleri, toplumun temel direği olan adalet camiasının, hâkim ve savcılarımızın aldığı maaş ve ücretler, ekonomik şartlar ve enflasyon göz önüne alındığında, ne yazık ki, adalet adına acınacak haldedir. Tüm adliye personeli, maaş ve ücret bakımından mağdur durumdadır, yani yoksuldur. Adaletin, bağımsız ve hızlı olmasını istiyorsak, hâkim ve savcılarımızı vicdanıyla cüzdanı arasında sıkışmaktan kurtaralım. Hükümet, önce, adaletli olduğunu, adalete ve personeline göstermelidir.

Savunma hakkına gelince; davayı açan davacı kendi savunmasını yapabileceği gibi, savunma hakkını avukat tutarak da kullanabilir. Savunma hakkı kanunî bir hak olup, savunma alınmadan kimseye ceza verilemez; yani, savunmasız karardan bahsedilemez. Savunma olmazsa, savunma hakkı engellenirse, bir ayağı olmayan sakat insana benzer. Öyleyse, gelin, savunmaya hakkı olandan savunmayı esirgemeyelim.

Adalet Bakanlığına ayrılan bütçeyle, yukarıda izaha çalıştığım hususları ve noksanlıklarını yerine getirmek mümkün değildir. Öyleyse, gecikmiş adalet istemiyorsak, bütçeye 100 trilyon daha ilave yapılmasını dilerken, bu bütçenin, Adalet Bakanlığımıza, memleketimize, milletimize hayırlar getirmesini diler; Yüce Heyetinize, adalete inanan ve boyun eğen vatandaşlarıma, tüm adalet camiasına saygılarımı sunarım. (Alkışlar)

Adalet nedir? Adalet, herkese hakkını verme, zulmü engelleme olarak ifade edilebilir. Eğer o memlekette zulüm varsa, adalet vardır demenin imkânı yok. İsterseniz bunu en lüks salonlarda ifade edin; eğer, o memlekette, başındaki örtüden dolayı genç kızlarımız sokaklarda süründürülüyorsa, polis tarafından saçlarından tutularak vasıtalara bindiriliyorsa ve mahkemelerde ceza veriliyorsa, idamla yargılanıyorsa; burada, istediğiniz kadar adalet nutukları çekin, hiçbir şey ifade etmez. Bunun hesabı da bir gün sizin huzurunuza gelir ve mahçup olursunuz en azından; en azından mahçup olursunuz. (FP sıralarından alkışlar) Onun için, herşeyden evvel, herkese hakkını verme, zulmü engelleme olarak tarif etme, adaletin hâkim kılınmasına bağlıdır.

Dinle, dinle!.. Ben sizi çok dinledim... Yetmez mi, sabahtan beri dinliyorum, orada oturuyorum; 5 dakika da sen sabırlı ol...

Devlet, herkesin, yaşama hakkını, din ve vicdan hürriyetini, namus ve şeref hakkını, mülkiyet hakkını, fikir ve ilmî düşüncesini açıklama hürriyetini gözetmek ve korumak zorundadır. Bilinmelidir ki, insanlar, haklarıyla insandırlar. Tarih boyunca, adalet konusunda değişmeyen bir kural vardır “hak üstündür, hiçbir şey onun üstünde olamaz.”

Adalet, bir insanın sağlık kadar mühim bir ihtiyacıdır. Adaletin, tam haklı olarak dağıtılması gerekir. Batılı bir bilim adamı “başvurulacak bir mahkemenin olduğu ve adaletin mutlaka gerçekleşeceği inancı, toplumda en büyük güven duygusunu sağlar” diye ifade etmektedir. Bir ülkede, bu duygu ve inanç sarsılmışsa, o ülkede, herkesin adalet dışında hakkını almaya kalkıştığı bireysel ihkakı hak arayışından, her alanda süratle örgütlenen mafyalaşmaya, çeteleşmeye; adaleti dağıtanlara yapılan siyasal baskıdan, yargıcın, savcının satın alınabileceği inancına kadar uzanan bir çizgide buluşulan trajik sahnelerle karşı karşıya geliriz.

Adalet açısından ülkemizde gerçekler acıdır. Bugün, en basit davalar yıllarca sürüyor, insanlar mahkeme kapılarında yıllarca süründürülüyor. Bir yandan “adalet mülkün temelidir” derken, diğer yandan mahkemelerimizin, çağdaş teknolojiden uzak araç gereçlerle çalıştığı gözardı edilmemelidir. Bugün, adalet dava harcı, posta parası, bilirkişi ücreti, keşif giderleri, avukat parası fevkalade pahalı hale gelmiştir. Adaletin, süratli, ucuz ve acil, yani hızlı olması asıldır; yoksa, gecikmiş bir adalet, adaletsizliktir ve haksızlıktır.

Son zamanlarda, insanlar, yargının kararlarına güvenlerini yitirdiklerini ifade etmektedirler. Yargının siyasallaştırıldığı konusunda, yaygın bir kanaat oluşmuştur; kapatılan partiler, mahkûm edilen insanlar, açık bir şekilde, bunun varlığını ortaya koymaktadır. Hukukun ve yargının siyasallaşma eğilimine girdiği bir ülkede, adil yargılama yapılamayan mahkemelere karşı “Berlin’de hâkimler vardır” diye haykıran Alman köylüsünün psikolojisiyle, insanımız, âdeta adalet dağıtılan yerleri aramaya doğru itilmektedir.

Geciken adalet, adalet değildir diyoruz. Bir avukat, mahkemede savunmasına başlarken şöyle diyor: “Hâkim bey, sözlerime, bu dava dosyasına saygılarımı sunarak başlıyorum; çünkü, bu dava dosyası yaşça benden büyüktür.” Böyle derken, mahkemelerde davaların ne kadar uzun müddet sürdüğünü ifade etmiştir ve gayet olumlu bir şekilde, trajik bir şekilde karikatürize ederek bunu ortaya koymuştur. “Oğlumun bir oğlu oldu hâkim bey” diyor! Elli senelik davalar takip edildi, özellikle yayla davaları...

Adalet ve yargıda çifte standart kaldırılmalıdır; tarihte, adalet ve yargıda çifte standardın uygulandığı ülkelerin akıbetleri bizim için ibretli olmalıdır. Onlar, toplumun elitlerinden birisi suç işlediği zaman, ceza olarak, bir vasıtaya ters bindirerek dolaştırırlar; ama, halktan birisi bir suç işlediği zaman, ona en ağır cezaları tatbik ederlerdi deniliyor.

Türkiye’de yargının tıkanma nedenlerine bir göz atacak olursak, bunlar, anabaşlıklarla şöyledir: Ön uzlaşma sisteminin yokluğu; bu, mutlaka getirilmeli, bir ön uzlaşma zemini aranılmalı. Zorunlu tahkim sisteminin gelişmemiş olması, kesin nitelikli yargı kararı kapsamının darlığı, kişisel dava türlerinin sayıca yetersizliği, bilirkişilik konumunun kötüye kullanılması, potansiyel ve özellikle personel yetersizliği, bina ve donanım eksikliği –ki, bir zamanlar, en kötü binalar ve en hurda malzemeler adliyelerde kullanılır, bütün ihtiyaçlar da avukatlara rica edilerek temin edilirdi; bunu, eski avukat arkadaşlarımız çok iyi bilirler– iletişim ve veri otomasyonu yetersizliği, savunma ve yargıç ilişkilerinde kopukluk, hukuk eğitimindeki yetersizlik, çek-senet mafyası, ihkakı hakkın genişlik kazanması. Bugün, icradaki milyonlarca dosyaya rağmen, maalesef, milletimiz çek-senet mafyasına senedini götürerek çareler aramakta, artık, adliyelerden ümidini kesmiş bulunmaktadır. Gittiği o yerlerde de soyulmakta ve büyük darbeler yemektedir. Yargının tam bağımsızlığı önündeki engellerin aşılamaması, adlî polisin oluşturulamaması; bu konuların çözümü nasıl olacaktır? Tabiî ki, bu adalet dağıtımında, ama, sürekli yasa çıkarmaya çalışan bir anlayışla bu işlerin olmayacağı, hepinizin malumudur.

Ülkemizde, insan hakları kısıtlamaları ve ihlallerinin yoğunlaştığı, aydınların, sessiz yığınların değerlerini hiçe saydığı ve bunlara karşı tavır alamayışı; adaletin, yargıdan değil, bazı yerlerden talimat alması ve baskı altında kalması ve adaletin politikleşmesi; halkın seçtiklerinin, bazı kimseler tarafından müdahale edilerek, bulundukları mevkilerden ve icradaki hizmetlerinden alınmaları; siyaset yapmanın, siyasetdışı güçlerle zemin kaymasına uğratılması; yalnızca kendi düşündüğüne iman eden ve bunu özgürlüklerin temeli sayan mantıkların duruma hâkim olması; yalnızca imkân ve güce sahip olanların haklı olduğunu zorla ortaya çıkarması ve bunu kabul ettirmeye gayret etmesi... Bu konunun çözümü, her alanda olduğu gibi adalet ve yargı alanında da, demokrasi, insan hakları ve özgürlüklerin genişletilmesi, hukuk devleti zemininde meseleyi çözme iradesini ortaya koymaktadır. Biz, her alanda olduğu gibi, adalet ve yargı konusunda da Batıyı örnek alan ülkelerden biriyiz.

Batı’da adalet ve yargı nasıl işletiliyorsa, ondan yola çıkılarak, akıl ve ilmin ışığında, adalet ve yargı sistemimizde gereken reformların yapılması zaruridir. Bugün, mahkemelerimizde yüzbinlerce ve icralarımızda milyonlarca dosya, bir imkân ve bir ümit içerisinde kurtarıcı beklemektedir. Ümit ediyorum ki, Türkiye, 2 000’li yılların kriterlerine uygun bir biçimde, demokratik şekilde kendisini yeniden yapılandıracaktır. Birkısım vatandaşları potansiyel tehlike görmek gibi çağdışı yaklaşımlardan vazgeçip, sırf şiir okuduğundan dolayı, ülkesine hizmet eden bir başkanı mahkûm etmek, siyasî partileri kapatmak; devleti, hiç de kutsal olmadığı, devletin, vatandaşlara, birey ve toplum için var olduğu gerçeğini kabul etmesi gerekirken, bu devlet, bu topraklarda yaşayan 65 milyon insanımızın devletiyken, hepimize ait bu devletin resmî ideolojisi olmaması gerekirken, eğer devletin resmî ideolojisi olursa, o zaman, devlet, kendisini farklı ifade eden, vatandaşlarına karşı yansız olamayacağı...

BAŞKAN – Teşekkür ediyorum Sayın Oğuz...

Sayın Esengün?.. Burada.

2 nci soru, Bursa Milletvekili Ahmet Sünnetçioğlu’na ait.

Soru: KYOTO protokolü ve sözleşmesine taraf olursak -ki, bu konuda uluslararası düzeyde ciddî baskılar vardır- enerji üretiminde kısıtlamalar gerekecektir. Yeni enerji yatırımları sebebiyle uluslararası tahkimin konuşulduğu bu günlerde bu iki konu nasıl örtüşecek?

BAŞKAN – Buyurun Sayın Bakan.

Türkiye, enerji tüketimini onbeş yıl içinde 3 kat artırma durumunda olduğundan, soru sahibinin belirttiği nedenlerle, taraf olmadığımız sözleşmenin düzeltilmesi için Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığıyla müştereken çalışılmaktadır. Türkiye, fosil yakıtlardan, yani, petrol, kömür, doğalgaz gibi ürünlerden vazgeçemez ya da tüketimini azaltamaz. Türkiye, sözleşmede, haklı ve adil bir konum elde ettiğinde ancak taraf olabilir.

Burada, Bakanlığımız, Cargill’in yüksek miktarda kullanacağı sudan dolayı İznik Gölünün menfi etkileneceğini belirtmesi üzerine, firma, ihtiyacı olan suyu daha uzak mesafede açacağı bir kuyudan sağlayacağını belirtmiş ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü de, bu noktadan alınacak olan yeraltı suyunun İznik Gölünü besleyen havzayla ilişkili olmadığından, İznik Gölünün bundan etkilenmeyeceği şeklinde görüş vermiştir.

ÇEVRE BAKANI FEVZİ AYTEKİN (Tekirdağ) – Bakanlığımız, İznik Gölü ve Gemlik Havzasındaki kirlenmeyi gidermek için, havzadaki belediyelerin de katılımıyla “İznik Gölü-Gemlik Havzası Atık Su Arıtımı ve Katı Atık Yönetimi” adı altında bir proje başlatmıştır. Projenin ön fizibilite çalışmaları tamamlanmıştır. Proje için, kredi aramalarımız devam etmektedir. Proje tamamlandığında, İznik Gölü ve Gemlik Havzasındaki tüm kirlilik giderilmiş olacaktır.

Soru: Pamukkale, Karahayıt, Akköy kanalizasyon uygulama projeleri ihale edilmiş olup, Göcek ve Akkaya projeleri ihale edilecektir.

2- Bayburt merkez, ilçeler ve belde belediyeleri için yardım yapmayı düşünüyor musunuz?

Sayın Ünal salonda mevcut.

Hep güneydoğu ve doğudan bahsediliyor. Dünya incisi olarak bilinen Antalya’nın, gerçekte öyle olmadığı hepimizin malumudur. Köylerinin çoğuna normal arabayla çıkılamamaktadır. İnsanların sosyoekonomik ve kültürel düzeyi oldukça düşük ve okuma-yazma oranı tahmin edemeyeceğiniz kadar az olan köyleri vardır. Bugün, dünya harikası diye bilinen Aspendos Tiyatrosunu sınırlarında bulunduran Belkıs Belediyesinin ve Akdeniz’de geniş sahil bandı ve sınırlarında beş yıldızlı oteller olan Boğazak Belediyelerinin bir tane çöp arabaları bile yoktur. Bu belediyelere, Çevre Fonundan, çöp arabası alınmak üzere para aktarılmasını sağlayabilir misiniz?

ÇEVRE BAKANI FEVZİ AYTEKİN (Tekirdağ) – Karakaya Barajında görülen kirlenmeyi önlemek amacıyla, Bakanlığımız tarafından “Karakaya Barajı Havzasında Atık Su Arıtımı ve Katı Atık Yönetimi” adında, havza boyutunda bir proje başlatılmıştır. Proje kapsamında, Malatya ve çevresindeki yerleşimlerin ortak arıtım tesisi de yer almaktadır. Proje, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına sunulmuştur; kredi arayışları devam etmektedir. Proje tamamlandığında, Karakaya Barajı havzasında görülen kirlenme önlenmiş olacaktır.

Alanya adliye binasıyla ilgili sorumun Sayın Adalet Bakanına iletilmesini arz ederim.

11 inci soru, Ankara Milletvekili Rıza Ulucak’a aittir.

Hemen hiçbir demokratik ülkede emsali olmayan devlet güvenlik mahkemeleri hakkında hükümetin görüşü nedir? Bunların tamamıyla kaldırılması hususunda bir çalışma yapılması düşünülmekte midir?

BAŞKAN – Teşekkür ediyorum Sayın Bakan.

Şükrü Ünal Osmaniye

Teşekkür ederim.

BAŞKAN – Teşekkür ediyorum.

Aşağıdaki sorularımın Sayın Çevre Bakanı tarafından cevaplandırılması için gereğini izinlerinize arz ederim.

ÇEVRE BAKANI FEVZİ AYTEKİN (Tekirdağ) – Olay kişiseldir; ama, Prof. Dr. Orhan Kural Beyin saldırıya uğraması da, biraz, kişinin eğitimsizliğinden veyahut da çevre bilincinin olmamasından kaynaklanmaktadır. Yargı konusunda, bizim, Çevre Bakanlığı olarak, kişisel olduğu için, yapacağımız bir şey yoktur.

3- Tamamen, denize kaya doldurularak yapılan Doğu Karadeniz duble yolu, şimdiye kadar, dünya harikası Doğu Karadeniz sahillerinin üçte 2’sini yok etmiştir; kalan üçte 1’inin kurtarılması için herhangi bir tedbir düşünülüyor mu?

A – C E T V E L İ

101 Genel Yönetim ve Destek Hizmetleri 24 904 980 000 000

112 Hükümlülerin Eğitimi, Cezalarının İnfazı ve

BAŞKAN– Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

T O P L A M 246 406 250 000 000

- Genel Ödenek Toplamı : 84 432 001 466 000

- İptal Edilen Ödenek : 2 711 739 900 000

- Ödenek Dışı Harcama : 871 767 456 000

A – C E T V E L İ

111 Yargı Hizmetleri 2 588 750 000 000

BAŞKAN– Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

T O P L A M 4 245 500 000 000

- Genel Ödenek Toplamı : 1 844 031 000 000

- İptal Edilen Ödenek : 48 113 604 000

- Ödenek Dışı Harcama : 1 059 888 000

A – C E T V E L İ

101 Genel Yönetim ve Destek Hizmetleri 2 607 100 000 000

BAŞKAN– Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

T O P L A M 13 643 000 000 000

- Genel Ödenek Toplamı : 8 291 765 000 000

- İptal Edilen Ödenek : 332 067 150 000

- Ödenek Dışı Harcama : 1 986 930 000

BAŞKAN – Yedinci turda, Millî Savunma Bakanlığı, Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü (Katma) bütçeleri yer almaktadır.

Gruplar: Demokratik Sol Parti Grubu adına, Manisa Milletvekili Hasan Gülay, Adana Milletvekili İsmet Vursavuş; Doğru Yol Partisi Grubu adına, Şırnak Milletvekili Mehmet Said Değer, Adana Milletvekili Mehmet Halit Dağlı; Fazilet Partisi Grubu adına, Sakarya Milletvekili Cevat Ayhan, Adıyaman Milletvekili Mehmet Özyol; Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına, Bilecik Milletvekili Hüseyin Arabacı, Hatay Milletvekili Mehmet Şandır; Anavatan Partisi Grubu adına, Bursa Milletvekili Turhan Tayan, İstanbul Milletvekili Sühan Özkan.

Yüce Meclisin değerli üyeleri, yaşamakta olduğumuz dönemin şartları, soğuksavaş günlerinden çok farklı özellikler taşımaktadır. Bugünün en önemli meselesi, barış ve istikrarı sürekli kılmak olmaktadır. Özellikle NATO, Batı Avrupa Birliği ve barış için ortaklık gibi güvenlik örgütleri, bu amacın gerçekleşmesinde her zamankinden daha büyük önem arz etmektedir. NATO’nun temel taşı olan ve 5 inci maddede de yer alan transatlantik bağı, ittifakın yeni stratejisinde de önem ve özelliğini korumak durumundadır. Yine, bu kapsamda olmak üzere, barış için ortaklık programı, NATO içinde de yeni ufuklar açmıştır.

Türkiye, dengelerin henüz oluşturulmadığı, istikrarsızlık ve belirsizliklerle dolu Balkanlar, Kafkaslar ve Ortadoğu üçgeninin tam ortasında yer almaktadır. Dayton Barış Antlaşmasına karşın, Bosna-Hersek’te kalıcı barışın henüz tam olarak sağlanmamış olması ve hepinizin de bildiği gibi, Kosova’da yaşanan trajedi, bölgedeki hassasiyeti artırmış durumdadır. Türkiye, Kosova’da yaşanan insanlık trajedisinin sona erdirilmesini amaçlayan ve kararlı bir şekilde sürdürülen NATO harekâtına başından itibaren aktif olarak katılmıştır. Sırbistan’ın, NATO’nun hazırladığı barış planını kabul etmesiyle gelinen son noktada, diplomatik çabaların olumlu sonuç vermesini memnuniyetle karşılıyoruz.

Yüce Meclisin değerli üyeleri; Kosova’da, NATO öncülüğünde güvenliğin sağlanmasını ve tüm mültecilerin en kısa zamanda, tekrar ediyorum, en kısa zamanda evlerine dönmelerini arzu ediyoruz; bu, her şeyden önce, insanlığın bir ödevidir, görevidir. Bu kapsamda, mülteci durumuna düşen Kosovalılara insanî yardım yapmak üzere, halihazırda, Arnavutluk’ta görev yapan 106 kişilik bir askerî birliğimiz mevcuttur. Ayrıca, oluşturulan Kosova kuvvetlerine tabur seviyesinde katılım da sağlanmalıdır. Bütün bu olumsuz görünüme rağmen, bölgede barış ve istikrarın sağlanması yolunda yapabileceğimizin en iyisini yapmaya da mecburuz.

Bütün bu olumsuz görünüme rağmen, istikrarsızlık ve belirsizliklerin yaşandığı bölgelerin tam ortasında yer alan Türkiye, laik, demokratik yapısı ve hukukun üstünlüğünü esas alan yönetim biçimi, güçlü devlet geleneği, pazar ekonomisi, çok boyutlu kültür yapısıyla bir istikrar adası olmayı sürdürmelidir; bölgesinde barış ve istikrarın sağlanması ve sürdürülmesinde oynadığı etkin rolü de devam ettirmelidir. Askerî ve siyasî yönlerden güçlü ve kendi içerisinde istikrarı olan ülkemizden beklenen de bu olacaktır.

Türk Silahlı Kuvvetlerimizin görevlerini sürdürebilmesini sağlayacak ve ancak planlı hizmet ve etkinliklerinin gerçekleştirilmesine yetecek büyüklükte olan 1999 malî yılı bütçe teklifi, Türkiye’nin içerisinde bulunduğu ekonomik koşullar, alınan istikrar önlemleri, bölgemizdeki askerî ve siyasî gelişmeler ile Silahlı Kuvvetlerimizin zorunlu ihtiyaçları dikkate alınarak ve tasarruf ilkelerine de azamî derecede uyularak hazırlanmış bulunmaktadır. Bu bütçenin, Büyük Önder Atatürk’ün hedef olarak gösterdiği çağdaş uygarlık düzeyine erişebilmemiz için, güvenli bir ortamın oluşmasına katkı sağlayacağına yürekten inanıyoruz.

Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerli üyeleri; herkesin -ben de dahil- Türk Silahlı Kuvvetlerimizi siyasetin içerisine çekme alışkanlığından, bundan da siyasal fayda bekleme huyundan vazgeçmesi gerekir. Esasında, bundan demokrasimiz adına fayda da gelmez; bunu da, hiçkimsenin ama hiçkimsenin aklından çıkarmaması gerekir.

DSP GRUBU ADINA İSMET VURSAVUŞ (Adana) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, televizyonları başında bizleri izleyen sevgili vatandaşlarım; Orman Bakanlığının 1999 yılı bütçesi üzerinde Demokratik Sol Parti Grubu adına görüşlerimi sizlere sunmak üzere söz almış bulunuyorum; Grubum ve şahsım adına, Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. Ayrıca, geçmiş yıllarda, gerek orman yangınlarında gerekse vazifeleri başında şehit olan meslektaşlarımı, asker ve görevli vatandaşlarımızı da saygıyla anıyorum.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; ülkemizde 18 000 civarında orman köyü ve buralarda yaşayan 10 milyona yakın köylü vatandaşlarımız var; hayatlarını orman içerisinde ve kenarında sürdürmeye çalışmaktadırlar. Bu insanların zor koşullarda, ekonomik durumu bozuk olup, gelir dağılımı bakımından en alt seviyelerde bulunduğu bilinmektedir. Geçimini zor sağlayan orman köylüsünün bir kısmı zorunlu olarak büyük kentlere göç etmekte, oralarda da sosyal sorunların artmasına neden olmaktadır. Orman köylüsünün sorununa ciddî şekilde eğilip onların yaşam standartlarının yükseltilmesini sağlamak zorundayız; bunun için, Or-Köy kredilerini, yöre özelliklerini göz önüne alıp artırmak zorundayız. Bazı faaliyetleri ucuz kredilerle desteklenmeli, ulaşım sorunları halledilmelidir. Orman köylerinde kurulan orman kooperatifleri güçlendirilmeli, gerekirse statüleri değiştirilmeli, böylece katılımcılığı teşvik ederek örgütlü bir toplum haline dönüştürülmelidir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; özellikle gelişmiş ülkelerin ve uluslararası kuruluşların çabalarıyla, ormansızlaşmanın yol açtığı tehlikeler konusunda oluşan kamuoyu bilinci, ormanların odun ve odundışı ürünler gibi ekonomik değerleri dışında fonksiyonel değerleri üzerindeki ilgiyi yoğunlaştırmıştır. Ormanların çeşitli etkenlerle yok olması veya doğal yapısının bozulması sonucu oluşan erozyon, bitki, toprak, su kaynakları doğal dengesinin bozulması -asıl önemli işlevlerden en hassas olan konusu da budur- çevre kirliliği, biyolojik çeşitliliğin azalması, çölleşme gibi olumsuzluklar hakkında 1991’de toplanan 178 ülkenin devlet ve hükümet başkanları ile diğer temsilcileri, Rio zirvesinde bir araya gelerek önemli kararlar almışlardır; bu kararlarda, Türkiye olarak bizim de imzamız vardır. Maalesef, burada şunu ifade etmek isterim ki, Türkiye, bu olumsuzluklar bakımından, dünya sıralamasında kötü durumda olan bir ülkedir.

Ormanlar, doğal dengenin korunmasına olan katkıları yanında, sosyal ve ekonomik gelişmeye paralel olarak sürekli artan orman ürünleri ihtiyacımızı karşılamaktadır. Genellikle yirmi yıldan az olmayan üretim süresi, yani, idare süresi, ekonominin diğer sektörlerine oranla daha uzundur ve bu, bazı ağaç türleri için, bir insan ömrünün değil, iki insan ömrünün yetişemeyeceği kadar -ikiyüz yıla yakın- uzayabilmektedir. Ormanın öneminin, bu durumda, ne kadar hassas olduğunu görebiliyoruz.

Orman ekosistemi, yeryüzündeki sistemlerin en karışık ve en ilginç olanıdır. Tabiatbilimciler, bu yaşam ortamına şahit olduklarında hayretler içinde kalırlar. Bu sistemi oluşturan elemanlar arasındaki doğal dengenin korunması, orman varlığının sağlıklı olarak devamı bakımından zorunludur. İşte bu dengenin sağlanmasının, teknik bilgi birikimi olan ve ormancılık akademik eğitimi görmüş teknik elemanların, teknik müdahalesi ve işletmeciliğiyle olacağı da malumdur. Ormancı, aynı zamanda bir doğabilimcisidir; olmak zorundadır; bir başka müdahale, menfî etki yaratır.

Ormancılık sektörü, ürettiği odun hammaddesi kökenli orman ürünleriyle birçok sanayi koluna, özellikle orman ürünleri sanayiine hammadde sağlamaktadır. Bir başka ifadeyle, ormancılık sektörü, orman ürünleri sanayii sektörüne ve diğer sektörlere sağladığı girdilerle birçok sanayi kolunu beslemekte ve bu etkisiyle, diğer sektörlerin faaliyet göstermesini sağlamakta, katma değer yaratılmasında istihdam artışı sağlamakta, büyük rol oynamaktadır. Bu özelliğinden dolayı, ormancılık sektörü, endüstri ekonomisi bilimi tarafından, ileriye doğru etkileri yüksek sektörlerin yer aldığı ara birincil sektörler içerisinde sınıflandırılmaktadır.

Parayla ölçülemeyen katkılarını ise, saymak çok zor; bir kısmını sıralıyorum: İklim, toprak, su gibi doğa elemanlarını koruması ve dengede tutması; rüzgâr ve kumul hareketlerine karşı koyarak su akışını düzenlemesi; yeraltı ve yerüstü kaynaklarının devamlılığını sağlayarak çoraklaşmayı önlemesi; dolayısıyla, tarıma uygun alanların erozyona uğramasını önlemesi; barajların ekonomik ömrünü uzatması; toprak kaymalarının önlenmesine yardımcı olması; halkın rekreasyon gereksinimini karşılayarak onların verimliliğini artırması; insan sağlığını olumlu yönde etkilemesi ve ülke turizmine katkısı gibi daha bir sürü, sayamayacağımız kadar parayla ölçülemeyen katkıları değerlendirebiliriz.

Ülkemiz, orman bakımından fakir bir ülkedir; bu orman alanlarımızı, genel bütçeye bundan sonra yüklü miktarda ağaçlandırma ödeneği koyarak artırmak zorundayız. Ormanları keserek, ormanları artırmak amacıyla dikim yapmak büyük sakıncadır; ormanlarımız zayıflamıştır. Bu ağaçlandırma ve diğer hizmetlerin işçi ücretlerini de ormanlarımızın sırtına yüklememiz günahtır; ileride, büyük, telafisi mümkün olmayan sonuçlara varacağız. Özellikle, bunu, burada vurgulamak istiyorum.

Sayın milletvekilleri, ormancılık hizmetleri, genellikle, mahrumiyet bölgelerinde, zorluklar içerisinde yapılmaktadır. Burada, hizmet gören, şehit olmuş, sağ, emekli olmuş bütün meslektaşlarımı saygıyla anıyorum.

Türkiye, tarihi ve jeostratejik konumuyla, bölgesinde ve uluslararası alanda son derece hassas bir konuma sahiptir. Başta, Amerika Birleşik Devletlerinin Irak ve Kosova’ya müdahalesi olmak üzere, Yunanistan’ın, Ermenistan’ın, İran’ın, Irak’ın, Türkiye için izlediği politikalar itibariyle, son derece önem taşıyan ülkeler olduğunu hepimiz çok iyi bilmekteyiz.

Görüşmekte olduğumuz, Millî Savunma Bakanlığının 1999 malî yılı bütçe teklifini incelediğimizde: 745 trilyon Türk Lirası, personel giderleri; 845,7 trilyon Türk Lirası, on yıllık tedarik programının 1999 yılı diliminde yer alan ve büyük ölçüde yatırım karakteri taşıyan ana silah sistemleri, sefer stokları ve işletme, bakım, idame projeleri; 904,3 trilyon Türk Lirası, yiyecek, iskân, giyim gibi yasal istihkaklar ile yakacak, elektrik, su, akaryakıt, ilaç, yolluklar, bina onarımları, demirbaş ve kırtasiye gibi cari ihtiyaçlar; 1 trilyon 615 milyar Türk Lirası, şehitlerimizin araştırılması ve şehitliklerin bakım ve onarımı ile kısa sürede intikal sağlayacak taşıt ihtiyacı; 10 trilyon 395 milyar Türk Lirası ise, NATO ve diğer uluslararası kuruluşlara üyelik aidatları, geçen yıllardan kalan borçlar ve dost-müttefik ülkelerden eğitim amacıyla gelen öğrencilerin ihtiyaçları için olmak üzere, toplam 2 katrilyon 507 trilyon 10 milyar Türk Liralık bir bütçeyi öngörmektedir.

Bütçenin dışında savunmaya tahsis edilen önemli kaynaklardan biri de Savunma Sanayii Destekleme Fonudur. 1999 yılı teklifine göre, bu fonun tahmini gelir toplamı 518,3 trilyon Türk Lirasıdır bu fonların zamanında ve aksamadan, aslına ve ruhuna uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ancak, Savunma Sanayii Destekleme Fonuna, Akaryakıt Tüketim Vergisi payından sağlanan yıllık 230 milyon dolar düzeyindeki gelir -ki, bu toplam gelirin yüzde 16’sını teşkil etmektedir- Eylül 1998’den itibaren, Bakanlar Kurulunun 11 803 sayılı Kararıyla kaldırılmıştır. Bu durum, Savunma Sanayii Müsteşarlığının proje çalışmalarını ve yerli savunma sanayiin geliştirilmesi faaliyetlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle, Savunma Sanayii Destekleme Fonunun, bu gelire yeniden kavuşturulmasını gerekli görmekteyim.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizin bölünmez bütünlüğünün teminatı olan ve bunu sağlamak için savunma görevlerini hayatları pahasına ifa eden askerî personelin sosyal ve özlük haklarıyla ilgili birkaç noktaya değinmek istiyorum. 2155 sayılı Kanunun lafzına ve ruhuna uygun olarak Türk Silahlı Kuvvetleri personeline er tayın istihkakının tamamının ödenmesi maksadıyla, 1999 malî yılında bütçe kanunuyla getirilen sınırlamanın, 2000 yılı bütçe hazırlıklarında kaldırılmasının uygun olacağını değerlendirmekteyim.

Ayrıca, son yıllarda askerî personelin, diğer kamu personeline göre, daha sık görev yeri değiştirme mecburiyeti, lojman ihtiyacını önemli derecede artırmıştır. Kamuoyunda bilinenin aksine, personelin büyük bir kısmı -ki, subayların yüzde 30’u, assubayların yüzde 70’i, uzman erbaşlar ve sivil memurların yüzde 93’ü- lojmanlardan istifade edememektedir. lojmanlar, sadece bir iskân tesisi olarak kullanılmamakta; gerçek anlamda, personelin alarm ve ani görev reaksiyonunu en kısa sürede sağlayabilmek ve güvenlik maksadıyla da önem kazanmaktadır.

MEHMET SAİD DEĞER (Devamla) – 1 saniyenizi rica edeceğim.

İzninizle, sözünü ettiğim o bilimsel ve sosyal zorunluluklar meselesini biraz açmak istiyorum.

Değerli milletvekilleri, var olduğu günden bu yana, gerek bireyin bireyle gerekse ulusların birbirleriyle ilişkilerinde çoğu kez masanın farklı taraflarında oturan insanoğlu, nihayet, 2000’e çok az bir zaman kala, bir konuda ortak bir davranış bütünlüğü sergilemeyi başarabilmiştir; çünkü, farkına varılmıştır ki, geçmiş yıllardaki duyarsızlık gelecekte de devam ederse, dünyanın yok olması için bir nükleer savaşa gerek kalmayacak, bir süre sonra, sadece insanın değil, tüm canlıların yaşamı sona erecektir. İşte, gezegenimizdeki tüm canlıların yaşamını tehdit eden o ortak düşman, toprak, su ve hava arasındaki matematiksel dengenin, yani, bir başka deyişle, doğal hayatın bozulmasıdır. Hava, toprak ve su arasındaki o inanılmaz dengeyi sağlayan unsurlardan başlıcası olan ormanların önemi ise, artık, hiç tartışılmayan bir gerçek olarak önümüzde durmaktadır.

Bilimsel verilere göre, bir ülkede bu dengenin var olduğunu söyleyebilmek için, ülke topraklarının yüzde 30’unun verimli olması gerekmektedir; oysa, ülkemiz topraklarının, maalesef, yüzde 11’i verimli ormandır. O halde, uluslararası değerlere göre, ülkemiz, çok ciddî bir şekilde doğal hayatın bozulması tehlikesiyle karşı karşıyadır. İşte, onun için, ülkemizde her yıl Kıbrıs Adası kadar toprak erozyonla yok olmaktadır. Ülkemizin erozyonla kaybettiği toprağın Avrupa’daki toplam erozyona eşit olduğunu söylemek üzücüdür; ama, maalesef doğrudur. Aşırı kuraklık, sel, toprak kayması, kirli hava gibi doğal afetler, tedbir alınması gereken bir ulusal tehlike olarak önümüzde durmaktadır.

Değerli milletvekilleri, ormanlar, ülkemizde, sosyal nedenlerle de diğer ülkelerde olduğundan daha fazla öneme sahiptir; çünkü, orman köylüsü olarak tanımladığımız ve yapılan hesaplara göre 7,5-8 milyon civarında olduğunu tahmin ettiğimiz vatandaşımız, ormanla doğrudan ilişkili ve orman içerisinde yaşamaktadır. Altmış yıldır uygulanan yanlış politikalarla geldiğimiz bugünkü noktadan, halkımızın en yoksul kesimi olan ve millî gelirden en az pay alan orman köylüsü şikâyetçidir; tahrip edilen ormanlar ve bu nedenle bozulan doğal denge nedeniyle halkımız şikâyetçidir; problemleri çözemeyen bürokratlarımız şikâyetçidir; özellikle ormanların yoğun olduğu bölgelerde, her gün orman köylülerinin sorunlarıyla ilgilenmek zorunda kalan ve çare bulamayan politikacılar şikâyetçidir; tabiî olarak, Orman Bakanı şikâyetçidir. Bugün, 200 bine yakın dava dosyasıyla, orman köylüsünü ve halkımızı devletiyle kutuplaştıran bu geleneksel ormancılık politikasının yarattığı sonuç, maalesef, budur.

Bu nedenle, klasik orman işletmeciliği yerine, ekoloji-ekonomi dengesi korunarak “sürdürülebilir kalkınma için ormancılık” ilkesi benimsenmelidir. Yükselen değer olarak gelişen çevre bilincinin yaygınlaşması, bu konuda büyük bir halk desteğini arkamıza alma imkânını yaratmaktadır. Halkımıza rağmen ormanlarımızı koruyamayacağımızı, faturası yüksek ve geç olsa da öğrenmiş bulunuyoruz. Hedefimiz, bugüne kadar yaptığımızın tersine, ormanlarımızı, orman köylümüzün de desteğini alarak, köy tüzelkişilikleriyle beraber korumak olmalıdır.

Ülkemiz nüfusunun altıda 1’inin yaşadığı İstanbul, bir beton yığını haline dönmüş; kirlenen denizi ve havasıyla, yaşanamaz hale gelmiştir. istanbul’da, üretim ormancılığından, rekreasyon amaçlı ormancılığa geçmek için, bir master plan hazırlanmalıdır.

Değerli milletvekilleri, Türk ormancılığında yeni bir millî politika oluşturulmalı dedik. Bunun ve pozitif siyaset anlayışımızın bir ifadesi olarak, açıkça ilan ediyoruz ki, gelişmiş ülkelerin benimsediği çağdaş orman işletmeciliğine geçmek için, mülkiyet ihtilafları dahil, tüm sorunları çözüp orman köylümüzle barışmak için, ekolojik dengeyi bozmadan çok yönlü faydalanmak ve ormanlarımızın yarattığı ekonomik potansiyeli orman köylümüzün istifadesine daha çok sunmak için, onlarca yılda yetiştirdiğimiz ormanlarımızı bir iki günde yok eden orman yangınlarıyla mücadalede mutlaka başarılı olmak için, önlenmiş erozyon ve yeşil bir Türkiye için, Doğru Yol Partisi olarak, bu Meclise getirilecek her türlü yasa teklifine destek vereceğiz.

Değerli arkadaşlar, millî savunma nedir diye sorarsak; millî savunma millî güvenliktir, milletin savunulmasıdır. Milleti nasıl savunacağız? Savunma, taarruza göredir -bunu, en iyi, askerler bilir- milletin gücünü zaafiyete düşürecek iç ve dış tesirlere, taarruza karşı tedbir alınmasıdır. Millî savunmanın görevi budur. Sadece Bakanlık olarak değil, milletin savunması olarak arz ediyorum. Bu tesir ve taarruz, bir millete, dış ve iç kaynaklardan, psikolojik, manevî sahada olabilir, ilmî sahada olabilir, iktisadî sahada olabilir, kültürel yollardan ve güç kullanarak olabilir. Tabiî, buna karşı da bir milletin güvenliği, manevî ve ahlakî yapısının, ilmî, teknolojik seviyesinin, kültürel ve sanat değerlerinin, iktisadî imkânlarının, güvenlik güçlerinin savunma ve taarruz kabiliyetinin güçlü olması ve kamu hizmetlerinin hak ve adalet ölçülerine uygun, süratli ve verimli olmasıyla temin edilebilir. Bir milletin gücü bu unsurlara bağlıdır.

Millî savunma denilince, öncelikle Silahlı Kuvvetler düşünülür. Cesameti ve gücü itibariyle bu doğrudur; ancak, diğer unsurlar zafiyete uğradığı takdirde, milletin gücünü ve varlığını muhafaza mümkün olmaz. İşte, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği; Kızılordunun gücüne ilmî seviye, teknolojik güç ve savunma sanayii gücüne rağmen Sovyetlerin dağılması önlenemedi. Dağıldı, küçüldü; fakat, bugün dahi istikrarlı bir temele oturamadı. Bunlar, millî savunmada dikkate alınması gereken hususlardır.

Millî savunma, topyekün savunmadır. Savunmanın merkezinde insan vardır; eğitilmiş, inançlı, bilgili, kabiliyetli insan. Evet, bizim askerlerimizin, değerli kumandanlarımızın da ifade ettiği gibi, savaşta en güçlü silah, eğitilmiş, imanlı askerdir. Nitekim, Napolyon, bir beyanında, eğitilmiş, inançlı askerin, bütün diğer unsarların yanında, karşı tarafa üçte 1 nispetinde üstünlük sağlayacağını ifade etmektedir.

Nitekim, Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri, Atatürk, bakın, 1915’te, 1916’da, daha Anafartalar Grup Kumandanı olduğu dönemde, edebiyatçı Ruşen Eşref Ünaydın’a Çanakkale muharebelerini anlatırken aynen şöyle diyor: “Bomba Sırtı vakasını anlatmadan geçemeyeceğim. Siperler arasında mesafe sekiz metre -düşman siperleriyle aramızdaki mesafe 8 metre- yani, ölüm muhakkak. Birinci siperdekilerin hiçbiri kurtulmamacasına kâmilen düşüyor, şehit oluyor; ikinci siperdekiler, onların yerine geçiyor. Fakat, ne kadar gıpta edilecek bir itidal ve tevekkül, biliyor musunuz; öleni görüyor, üç dakikaya kadar öleceğini biliyor, hiç, ufak bir korku ve endişe göstermiyor. Sarsılmak yok. Okuma bilenlerin elinde Kur’an-ı Kerim, Cennete gitmeye hazırlanıyorlar; bilmeyenler kelimei şahadet getirerek yürüyorlar. Bu, Türk askerindeki ruh kuvvetini gösteren şayanı hayret ve tebrik bir misaldir. Emin olmalısınız ki, Çanakkale Savaşlarını kazandıran, bu yüksek ruhtur.” (FP ve ANAP sıralarından alkışlar)

Silahlı Kuvvetlerimiz, onbeş yıldır terörle mücadele halindedir ve büyük bir meşguliyet teşkil etmektedir. İnşallah, önümüzdeki dönemde terör meselesi kökten biter, Türkiyenin bir bölgesindeki içbarış, huzur ve sükûn sağlanır ve Silahlı Kuvvetlerimiz de aslî görevine dönerler. Bu, temel temennilerimizden biridir.

Bir diğer husus da -temennimiz- yüksek seviyedeki eğitim ve disiplinin korunması ve bundan sonra da geliştirilmesidir; Silahlı Kuvvetlerin temel güç kaynaklarından biridir. Türkiye, bir bölge ülkesidir, sorumlulukları vardır; tarihten gelen sorumlulukları vardır, kültürel bağlarından doğan sorumlulukları vardır, iktisadî bağlarından, münasebetlerinden doğan sorumlulukları vardır. Silahlı Kuvvetlerin, önümüzdeki dönemde, Türkiye’nin bu sorumlulukları taşıyabilecek seviyede teşkilatlandırılması, güçlendirilmesi ve hazırlanması da, hükümetlerin temel görevi olmaktadır.

Silahlı Kuvvetlerimizin gücü, savunma araç ve gereçlerine de bağlıdır. Bu savunma araç gereçlerinin en son sistemler olması, millî kaynaklara dayalı olması ve millî teknolojiye dayalı olması da, hiçbir zaman ihmal edilmeyecek temel unsurlardan biridir. Hepimiz biliyoruz ki, bugün, biz, değerli ordumuzun savunma araç ve gereçleri ihtiyacının yüzde 79’unu dışarıdan taşıyoruz. Know how lisans ve ithal edilen parçaları da dikkate aldığımıza göre, bu, aşağı yukarı yüzde 10 mertebesindedir. Bunu, bir mühendis olarak, bu sahayla da yakın meşgul olan bir arkadaşınız olarak, üzülerek ifade ediyorum. Bizden daha çok üzülenler de, Silahlı Kuvvetlerin değerli kumandaları ve yöneticileridir; çünkü, kendilerinin, savaş halinde, ikmal kaynaklarının güvenilirliği bakımından, millî bir sanayie dayanan, millî teknolojiye dayanan savunma araç gereçleri üretimine süratle ihtiyacı vardır.

Savunma Sanayii Müsteşarlığı, 1980’den sonra kurulan, fevkalade isabetli kurumlardan biridir; devamlılığı bakımından isabetlidir. Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan değerli mensupları sık sık yer değiştirdikleri için, savunma sanayiinde çalışan, Türk Silahlı Kuvvetlerinin tedarik hizmetlerini yapan, iç ve dış tedarik hizmetlerini yapan personelin, kıymetli elemanın -asker olsun- sivil olsun devamlılık içinde çalışmalarında fayda vardır; görev yerini değiştirmeden, Savunma Sanayii Müsteşarlığı güçlendirilerek devam ettirilmelidir.

Değerli arkadaşlar, burada bir hususu daha dile getirmek istiyorum. Anayasanın 125 inci maddesinin ikinci fıkrası var “Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler ile -görevlerle, imzalayacağı belgelerle, alacağı kararlarla- Yüksek Askerî Şûranın kararları yargı denetimi dışındadır” denilmektedir. Birinci fıkrasında ise, idarenin bütün eylem ve işlemlerinin yargı denetimi altında olduğu ifade edilmektedir. Ben, geçmiş Millî Savunma bütçelerinde uzun uzun arz ettim; burada vaktim de yok.

Millî Güvenlik Konseyinde Anayasanın bu maddesi müzakere edilirken, Evren Paşa soruyor Muzaffer Başkaynak’a “niçin bunu getirdiniz, yargı denetimine çıkardınız?”, “sadece tayin ve terfiler için” diyor; ama, maalesef, son yıllarda uygulama sicil yönünden de olmaktadır. Bu rahatsızlık vermektedir.

CEVAT AYHAN (Devamla) – Ben size bilgi veririm; belgelerini de getiririm, kim isterse buyursun. Ben bilmediğim şeyi buradan söylemem.

FP GRUBU ADINA MEHMET ÖZYOL (Adıyaman) – Sayın Başkan, değerli üyeler; Orman Bakanlığının 1999 yılı ikinci tertip bütçesi üzerinde, Fazilet Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle, Heyetinizi en derin sevgilerimle ve muhabbetlerimle selamlıyorum.

Onurlu bir şekilde hayatımızın sigortası sayılan insan hakları, demokrasi, din ve vicdan hürriyeti, nasıl ki özgürlüğümüzün bir teminatı ise, tabiatımızın ve çevremizin teminatı da ormanlarımızdır. Olaya bu açıdan, bu çerçeveden baktığımız zaman, ormanlar ne denli önemli bir yer ve bir hüviyet ihtiva etmektedir, anlamak zor olmayacaktır.

Ülkemizde, ormaniçi ve bitişiğinde olmak üzere, 17 500 köyde 9 milyonun üzerinde köylümüz yaşamaktadır. Ne hazindir ki, bu insanlarımızın büyük bir kısmı devletle ihtilaf halindedir. Bu kesim, millî gelirden en az payı almaktadır, fakirliğe sürüklenmişlerdir; rakamsal ifadesiyle, yıllık 300-400 dolar seviyesinde gelire sahiptirler. Orman köylüsü, ormanlarımızın tabiî ve ücretsiz bekçileridirler. Mümkün olduğu takdirde, ormanlardaki işleri orman köylülerine terk etmemiz, onları onore edecek, onların millet olarak bize sevgi ve saygı duymasına vesile olacaktır.

Çetin doğa şartlarında, memleketimiz, çok büyük başka sıkıntılara muhatap olmaktadır. Küresel verilere göre, bir ülkede toprak, su ve hava dengesinin sağlıklı ve yeterli olabilmesi için, o ülke topraklarının yüzde 30’unun ormanlarla kaplı olması gerekmektedir. Ülkemizdeki rakamlara baktığımızda, topraklarımızın yüzde 26’sı orman toprağı, yüzde 11’i ise işe yarar verimli orman alanlarıdır. Bu demektir ki, ülkemiz, bu açıdan iyiye gitmiyor.

Ormanlarımızdan yıllık 16 milyon metreküp odun hammaddesi elde edilmektedir; 20 milyon hektar alanda 16 milyon metreküp, hektarda 1 metreküp bile değildir. Halkımız ise, 200 000 hektar alanda 4 000 metreküp kavak odunu elde ediyor; yani, hektarda 20 metreküp.

Erozyonla mücadelede başarı için, ilgililerin ve halkın eğitilmesi gerekir. Bu konuda, televizyonlarda gerekli propaganda programları yapılmalı, görsel yayınlarda olduğu gibi, yazılı basında da buna önem verilmelidir. Bu hususlarla ilgili, zaman zaman, gazetelerde, bizim dikkatimizi çeken güzel ihtarlar da olmaktadır. Bunlar, mutlaka dikkate alınmalıdır.

Ormanların yok olma sebeplerinden biri de orman yangınlarıdır. Sahip olduğumuz orman varlıklarımızdan devamlı ve çok yönlü faydalanmak ve gelecek nesillere bir güzel dünya bırakabilmek için, ormanlarımızı her türlü tehlikeden, özellikle de orman yangınlarından korumamız icap etmektedir. Bununla ilgili, yine gazete kupürlerinde gördüğümüz gibi, bizi ikaz eden, bize yol gösteren neşirler, yazılar olmaktadır. Bunları, hiçbir zaman gözardı etmemeliyiz.

Orman araç ve gereçlerine iyi bakılmadığı takdirde, ormanın içerisinde doğabilecek yangınlara müdahale etme şansımız kalmayacaktır. Yangınların ülkemize verdiği zararlar herkesin malumudur. Güzel ülkemiz çok büyük maddî kayba uğramaktadır. Ülkemiz, sadece zarar etmiyor; aynı zamanda, çirkin bir görünüm kazanıyor; yağışların düzeni bozuluyor. Helikopter ve uçak gibi araçlardan özenle istifade etmek mecburiyetindeyiz. Elimdeki birtakım doküman bilgiler çerçevesinde öğrendim ki, 30 Haziran tarihinde ihalesi yapılmış olan uçağın alımı hâlâ sonuçlandırılamamıştır; sonuçlandırılırsa, yangınlara koşturmak için, yangınları söndürmek için bu uçak kullanılacaktır. Bu, çok geç bir tedbir. Diliyoruz ki, mevsim gelmeden önce bu bürokratik işlemler bir an önce bitirilsin ve millî servet heba olmasın.

Türkiye’deki yağışlar, Avrupa’daki yağışların yarısı kadardır. Barajlar yapılmaktadır. Enerji ve sulama yönünden çok önemli olan barajlarımızın etrafında ağaçlandırma yapılmalıdır. Ağaçlandırma ihmal edilirse, barajların ömrü azalır, baraj çevresinde erozyonlar meydana gelir; kayan topraklar sebebiyle barajlar kısa zamanda dolar. Bu sonuç, ülke ekonomisine büyük zarar verir. Mutlaka, barajların etrafı ağaçlandırılmalıdır.

Çok önemli gördüğüm bir husus var; eğer, zamanım dolarsa, şunun okunmasına kadar müsaade edilmesini istirham ediyorum.

Ormanlar, şairlerin ilham kaynağıdır; kuşların ötüştüğü, her cinsten canlının birlikte yaşadığı bir dünyadır; yağan yağmur ve karların çamın her türlüsüyle kenetlendiği bir ortamdır. Ona dokunulmazsa, zarar verilmezse bize neler verir neler. Ah, onu bir anlayabilsek!.. İnsanlar onunla nefes alır, orada stres atılır ve o mekânda huzur bulunur. Onun için, ne olur ey insanlar, ormanlara, dünya sahasında yaşayan hayvan ve hayvancıklar kadar dokunmasak ve bu dünyayı bedbaht etmesek ne olur!.. Yakmayalım, yıkmayalım, dolayısıyla da çok sevdiğimiz ve faydalandığımız bu dünyaya ihanet etmeyelim.

Sayın milletvekilleri, bu yıl, hepinizin bildiği gibi, Osmanlı cihan İmparatorluğunun kuruluşunun 700 üncü yılını kutluyoruz. Ecdadımızın kurmuş olduğu bu İmparatorluğun başlangıç noktası olan Söğüt-Bilecik Milletvekili olmaktan gurur duyuyor ve ecdadımıza Allah’tan rahmet diliyorum.

Jeopolitik yönüyle, dünya milletlerinin gözü hep üzerimizde olmuş, bu sebeple de, bu asil millet, uzak ve yakın tarihinde büyük savaşlar yaşamıştır; Sultan Alparslan, Osman Gazi, Fatih Sultan Mehmet Han ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün liderliğinde büyük destanlar yazmıştır. 21 inci Yüzyılın eşiğinde olduğumuz bugünlerde de, aziz vatanımız bu tarihî önemini muhafaza etmektedir. Soğuk savaş döneminin sona ermesiyle birlikte, tek süper güce ve bu nedenle, çok taraflı, karmaşık dengelere dayanan bir dünya düzenine geçilmiştir. Balkanlarda, Kafkaslarda, Ortadoğu’da, Afrika ve Asya’da ortaya çıkan çatışma ve bunalımlar, yeni yaklaşım ve değerlendirmeleri de mecburî kılmaktadır.

Sayın Başkan, değerli üyeler; yaşamakta olduğumuz dönemin şartları, soğuk savaş döneminden çok farklı özellikler arz etmektedir. Bugünün en önemli meselesi, barış ve istikrarı sürekli kılmaktır. Özellikle, NATO, Batı Avrupa Birliği ve Barış İçin Ortaklık gibi güvenlik örgütleri, bu amacın gerçekleşmesinde her zamankinden daha büyük önem kazanmıştır. Soğuk savaş döneminin bitmesiyle birlikte, yeni dünya düzeni sürecinde NATO da yeni bir oluşum içine girmiştir. Bu sürecin başlamasından sonra hem stratejisini hem de kuvvet yapısını tekrar gözden geçirerek, Avrupa güvenlik yapısında üstlendiği önemli rolü sürdürmeye kendini yenileyerek devam etmektedir.

Tarihi boyunca hür ve bağımsız yaşamış bu millet, ilelebet hür ve bağımsız yaşayacaktır. Bunun en büyük teminatı da, hiç şüphe yoktur ki, tarihte olduğu gibi bugün de her yönüyle güçlü, düşmana korku, dosta güven veren Silahlı Kuvvetlerimizdir. Türkiye’nin iç ve dış tehditlere karşı kendini savunabilmek amacıyla bağrından çıkardığı kahraman Türk Silahlı Kuvvetlerinin, nereden gelirse gelsin, hür türlü tehditle başa çıkabilecek, iyi veya kötü her arazi ve hava şartlarında mütecavizlerle mücadele edebilecek silah ve teçhizatın yanı sıra, eğitilmiş ve etkin birliklere ihtiyacı bulunmaktadır.

Taktik saha muhabere sistemi, dost düşman tanıtma sistemi, çok namlulu roketatar, bilgi otomasyon projeleri gibi önemli projeler, her ne kadar iç tedarik yoluyla temin edilmeye çalışılsa da, diğer sistemler, yani rapier füzesi, tanksavar silah sistemi, Türk tipi firkateyn, geliştirilmiş Preveze sınıfı denizaltı, güdümlü mermili hücümbot, trac-II, radar yaklaşma ve kontrol sistemi, yük helikopteri, harpy bataryası, hava muhabere eğitim sistemiyle ilgili ihtiyaç duyulan tedarik konuları, dış tedarik sistemi kapsamındadır.

Millî Savunma Bakanlığı bütçesinin fonksiyonel dağılımı incelendiğinde, bütçenin yüzde 29,7’sini personel giderleri oluşturmaktadır. Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin barınma, beslenme, giyim gibi yasalarla belirlenmiş yasal istihkakları; akaryakıt, yakacak, taşıma, ulaşım ve tüketim mal ve hizmet alımları ile modernizasyon programlarının yer aldığı ve diğer cari harcamalar olarak nitelenen grup, bütçede yüzde 69,8 ile en büyük payı teşkil etmektedir.

NATO başta olmak üzere, üyesi olduğumuz uluslararası kuruluşlara yapacağımız üyelik aidatı ödemelerinin yapılması, Türk cumhuriyetleri ve diğer dost ve müttefik ülkelerden eğitim amacıyla gelen personelin giderlerinin karşılanması, kamulaştırma bedelleri gibi kalemleri oluşturan transfer harcamaları ise bütçede onbinde 4’lük bir paya sahiptir.

Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerli üyeleri; ülkemizin milletiyle olan bölünmez bütünlüğünün temin edilmesi maksadıyla yurdun pek çok bölgesinde sürdürülen içgüvenlik operasyonlarının yanı sıra, Adriyatik Denizinden İtalya’ya, Bosna’dan Kosova’ya kadar uzanan geniş bir yelpazede, gerek ülkemizde ve gerekse dünyada, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün buyurduğu “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesinin haklı yerine yükseltilebilmesi için, Türk Silahlı Kuvvetleri, her türlü tabiat şartında, her türlü arazi şartında gece ve gündüz demeden, büyük fedakârlıklarla görev yapmaktadır.

Buyurun Sayın Şandır. (MHP sıralarından alkışlar)

Orman ve ormancılık kavramlarının anlam ve önemini hepiniz biliyorsunuz. Günümüzde ulaştığı üniversel değer ve fonksiyonları arz etmeden önce, ülkemiz ormancılığına ait bazı acı gerçekleri dikkatlerinize sunmak istiyorum.

Cumhuriyet tarihinin tüm anayasalarında, ormanların korunması, geliştirilmesi ve işletilmesi görevi, devlete verilmiştir; ancak, bugüne kadar bu görevin yeterince yerine getirildiğini söylemek, maalesef mümkün değildir. Bir orman yüksek mühendisi olarak maksadım, günü tüketmeden yarınları yaratmak idealine ulaşmayı hedef gösteren Sayın Maliye Bakanı ve bugüne kadar bütçe kanunları çıkarmış, bunları uygulamış, denetlemiş tüm siyasetçilerin dikkatine, ülkemiz ormancılığının tükenmesine nasıl seyirci kalındığını ve bu sorumsuzluğun bugün ülkemizi hangi sonuçlarla karşı karşıya getirdiğini arz etmektir ve yine maalesef, bugüne kadar Orman Bakanlığı yapmış hiçbir parlamenter bu salonda bulunmamaktadır.

Biz, ulaşılan sondan başlayalım. Bugün, ülkemiz topraklarının yüzde 88,6’sında erozyon yaşanmaktadır. Her yıl 500 milyon ton verimli toprak örtüsünü, denizlere, göllere, barajlara döküyoruz. Toprak, ayağımızın altından bizlerle birlikte denizlere doğru kayıyor, farkında değiliz. Ülkemizin özellikle orta kesiminde, yüksek ve çok yüksek derecelerde çölleşme yaşanmaktadır. Kendini doyuramayan ülkeler arasına katılmaktayız, tahıl ithal etmekteyiz ve hayvancılığımız öldü diye feryat etmekteyiz.

Ülkemiz yüzölçümünün yüzde 26’sı olan 20,2 hektar tutarındaki ormanlarımızın, yine maalesef, 12 milyon hektarı bozuk, verimsiz ormanlardır. Bunun büyük kısmı, açma-yerleşme tecavüzüne ve erozyona açıktır. 21 milyon hektarlık mera-çayır alanımız imar ve ıslah edilmediği için erozyona açıktır. Yine, yüzde 15 meylin üzerindeki tarım alanları erozyona açıktır.

Kalkınma planlarında ağaçlandırma ve erozyon kontrolü için tespit edilen hedeflerle gerçekleşme durumunu gösteren grafikler, bu konudaki ciddiyetimizi açıkça sergilemektedir. Gerçekleşme rakamları, program rakamlarının yanında, Hasan Dağının tepesiyle eteğindeki oduncunun kulübesi gibi kalmaktadır. Mesela, 1992 yılı programındaki hedeflerle gerçekleşme arasında 7 kat fark vardı; 156 bin hektar olarak hedeflenen program, maalesef, 20 bin hektar olarak gerçekleşmiştir. Bu grafik, Sayın Bakana sunulan brifing notunda bulunmaktadır ve bu brifingler, her gelen bakana da sunulmaktadır.

Bakınız, 1999 yılı ilk altı aylık dönemde, 20 965 hektar ağaçlandırma planlanmış, ancak, bunun 6 855 hektarı gerçekleştirilmiştir. Halbuki, Türkiye’de, yalnız orman içinde 3,6 milyon hektar ağaçlandırılacak saha bulunmaktadır. Yılda 120 bin, 150 bin hektar ağaçlandırma yapılması, erozyonla mücadele ve odun hammadde ihtiyacını karşılamak için zorunluluktur.

Peki neden böyle oluyor? 1995 yılında 4122 sayılı Millî Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Seferberlik Kanunu çıkarıldı; bir Ağaçlandırma Fonu oluşturuldu; kanunda tek tek sayıldı, birçok devlet kuruluşu -Karayolları, Devlet Su İşleri, Köy Hizmetleri, Orman Genel Müdürlüğü, ORÜS, Turizm, Çevre gibi- gelir ve projelerinden bu fona para aktaracaklardı; ama, maalesef, 1998 yılında, fon gelirlerinin gerçekleşme oranı yüzde 31’dir. Burada, mangalda kül bırakmayan, söz ve politika ustası politikacıların hiçbirisi, bu Fonun arkasına düşmedi, hesap sormadı; bütçe kanunları çıktı, hükümetler kuruldu, bakanlar geldi bakanlar gitti.

Ağaçlandırma Genel Müdürlüğüne göre, yılda ortalama 120 000 hektar ağaçlandırma yapılmalıdır. Bunun için de, yılda 75 milyon dolar gerekmektedir, yani 30 trilyon Türk Lirası. Halbuki, 1999 yılının ilk altı ayında, 1,7 trilyon kaynak sağlanmış, bununla da ancak 6 855 hektar ağaçlandırma yapılabilmiştir. 2030 yılına gelindiğinde, eğer yılda 120 000 hektar ağaçlandırma yapılmazsa, 2030 yılında her yıl 2 milyar 850 milyon dolar tutarında odun hammaddesi ithal etmek zorunda kalacağız.

ANAP GRUBU ADINA TURHAN TAYAN (Bursa) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Millî Savunma Bakanlığı bütçesi üzerinde Anavatan Partisi Grubunun görüşlerini arz etmek üzere huzurlarınızdayım; sözlerimin başında hepinizi Grubum ve şahsım adına saygıyla selamlıyorum.

Sayın milletvekilleri, borç ve faiz bütçesi olan Hazine Müsteşarlığı ve Maliye Bakanlığı bütçelerinden sonra en yüksek ödeneğe sahip bakanlık, 2 katrilyon 507 trilyon lirayla Millî Savunma Bakanlığıdır. Bunu, 2 katrilyon 131 trilyon lirayla Millî Eğitim Bakanlığı izlemektedir. Cumhuriyetimizin kurucusu Büyük Önder Atatürk, Savunma ve Eğitim Bakanlıklarının başına millî niteliğini koymak suretiyle çok önemli bir vurgu yapmış, mesaj vermiş ve hedef belirlemiştir. Atatürk’ün gösterdiği çizgide, millî bir savunma, millî bir eğitim hedefi geleceğimizin güvencesidir. Geleceğimiz, silahlı ordumuz ile ilim ve irfan ordumuzun sağlamlığına ve gücüne bağlıdır.

Görüştüğümüz bütçe, Türk cumhuriyetleri askerine eğitim veren, El-Halil’de asker bulunduran, Somali’de insanlığa yardım elini uzatan, Balkanlarda, Arnavutluk’ta, Kosova’da, Bosna’da görev yapan Türk Silahlı Kuvvetlerinin bütçesidir; görev alanı, sorumluluk anlayışı çok değişmiştir. Bu şartlarda, bu bütçenin ideal bir bütçe olduğunu söylemek elbette mümkün değildir. Gerek bölgede gelişen olumsuzluklar gerek savunma teknolojisindeki korkunç gelişmelere ayak uydurma gereği gerekse yeni savunma konseptlerinin ortaya çıkması, içgüvenlik sorunlarındaki gelişmeler karşısında Türkiye’nin, daha ileri bir teknolojiye sahip, aktif, etkin bir silahlı güce ihtiyacı açıktır.

Klasik dünya yerini, rakipsiz süper güce dayalı, karmaşık ve nazik dengelere dayalı yepyeni bir dünyaya bırakmıştır; iki dünya savaşına sebep ve sahne olmuş Balkanlarda, Ortadoğu’da, Kafkaslarda yeni değerlendirmeleri gerekli kılmıştır. Yepyeni stratejiler oluşmuş, güvenlik kavramı değişikliğe uğramıştır. Uluslararası ve bölgesel tehditleri yalnızca karşılamak artık mümkün değildir; hesaplar altüst olmuştur; görünen odur ki, olmaya da devam edecektir.

Öte yandan, geçtiğimiz aybaşında yürürlüğe giren Avrupa Birliği Amsterdam Anlaşmasıyla, Avrupa ortak dış güvenlik politikası çerçevesinde gelecek yıla kadar Avrupa Birliği ve Batı Avrupa Birliği arasında hedeflenen yakın ilişkilere dikkat çekmek isteriz. Uluslararası alanda en köklü ve güçlü ayağımız NATO’dur. Batı Avrupa Birliğini Avrupa Birliğine entegre etme gayretlerini çok iyi izlemeliyiz, bu alanda emrivakilere karşı dikkatli olmalıyız. Batı Avrupa Birliğindeki haklarımızın elden gitmemesi gerekir. Hükümetimizin, bu konuda aktif, uyanık ve kararlı olmasını dileriz.

Balkanlarda son yıllarda olup bitenler, hüzün ve endişe vericidir. Bosna’daki vahşet, Deytin Anlaşmasıyla sona ermiş; ancak, hâlâ kalıcı bir barış sağlanamamıştır. NATO’nun, Bosna savaş suçlularının yakalanması ve yargılanması konusunda, Deytin Anlaşması gereği daha aktif ve kararlı olması gerekir. Vahşi Sırpların, yapanın yanına kâr kalır anlayışıyla aynı vahşeti Kosova’da tekrarladıklarını görüyoruz. Kosova’da, Miloseviç’in savaş suçlusu ilan edilmesi, Amerika Birleşik Devletlerinin başına ödül koyması, bu defa, daha kararlı ve etkili bir yaklaşımın gündeme geldiğini gösterir.

Kosova’da gelinen noktayı önemsiyoruz; ancak, yeterli bulmadığımızı ifade etmek istiyorum. Bir karışık buruk ve flu bir sonuçla karşı karşıyayız. Kara taburumuzun Kosova’ya intikalinin geciktirilmesi düşündürücüdür. Bulgaristan, geçiş iznini henüz verebilmiştir. Türkiye, Kosova olayında, gerek askerî gerek insanî tüm görevleri yerine getirmiştir. Bütün bunlara rağmen, olayın sonuçlarında bir eşitsizlikle karşılaştığımız izlenimini taşımaktayız. Bu izlenim mutlaka Hükümetimiz tarafından giderilmelidir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bana ayrılan zamanın darlığını bilerek, bazı konulara kısaca temas ederek, sözlerimi toparlamak istiyorum. Kafkaslardaki durum nezaketini korumaktadır. Ermenistan’daki yönetim değişikliği bir ara beliren iyimserliği, maalesef, alıp götürmüştür. İran’ın PKK’ya arka çıkışı, Kuzey Irak’taki gelişmeler, Suriye’nin değişmez tutumu sürmektedir. Amerika Birleşik Devletlerinin Barzani ve Talabani’yi bir araya getirerek, Kuzey Irak’ta bir yönetim tesisine yönelik çalışmaları, Saddam’ı devirme planları bölgenin sıcaklığını göstermektedir. Irak’ın toprak bütünlüğüne olan hassasiyetimiz kesindir. Bölgede bir Kürt devleti kurma veya kurdurma gayretlerine ilgisiz kalamayız. Kuzey Irak’ta PKK’nın cirit atmasına da pek tabiî ki izin veremeyiz.

Sayın Başkan, sayın üyeler; son günlerde Kıbrıs sorunu yeniden gündemdedir. S-300 füzelerini Kıbrıs’ın güneyine tesis etmeye kalkışan Rumlar Türkiye’nin kararlı tutumu karşısında geri adım atmışlardır. Yunanistan, Kardak’tan sonra yine diğer kayacıklarla oynaşmaktadır. Yunanistan, Kosova’daki vahşet karşısında bir NATO üyesi olarak çok kötü bir sınav vermiştir, müttefik gibi değil, hasım gibi davranmıştır. Aynı Yunanistan PKK konusunda suçüstü yakalanmıştır. Bütün bunlar, Akdeniz, Ege ve Trakya’da bir huzursuzluk kaynağının mevcudiyetini gösterir.

Hal böyleyken, G-8 toplantısından Kıbrıs sorunu için tarafları müzakereye çağıran mesajlar, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde ise, bu yıl sonunda tarafların masaya oturması kararı çıkmaktadır. Ancak, öncelikle şu bilinmelidir ki; adada iki eşit devlet vardır. Yine, adada yaşayan Türkler, Türkiye Cumhuriyetinin garantisi altındadır. Bu etkisi altındadır. Bu eşitliği görmeyen, bu garantiyi tanımayan hiçbir öneri Kıbrıs’a çözüm getiremez. Bu bağlamda, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan’ın davetine verilen olumsuz cevabı yerinde buluyoruz.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; ülkemizin bir bölgesinde 15 yıldır bölücü terörle mücadele edilmektedir. Bu mücadelede Türk Silahlı Kuvvetlerimiz büyük bir başarı elde etmiştir. Bölücübaşı yakalanmış ve adalete teslim edilmiştir. Bu sonucun alınması kolay olmamıştır. Binlerce şehit verilmiş, milyarlarca dolar harcanmıştır. Ülkenin ve milletin bölünmezliği için bu mücadelede hizmeti geçenlere teşekkür, şehitlerimize rahmet, yakınlarına sabır, gazilerimize sağlık dileriz. Teknolojik düzeyi ve imkânı yüksek, etkin bir kuvveti, bölgesel ve içgüvenlik gelişmeleri karşısında göreve hazır tutmaya mecburuz.

TURHAN TAYAN (Devamla) – Teşekkür ediyorum.

TURHAN TAYAN (Devamla) – Eğitim düzeyi ve disiplini yüksek Silahlı Kuvvetlerimizin modernizasyonu için son yıllarda gösterilen çabalar önemlidir. Savunma sanayii alanındaki sonuçlar takdire değerdir. İhtiyaçlarımızın mümkün olduğu kadar yurtiçi üretimle karşılanması gayretleri ısrarla sürdürülmeli, ARGE çalışmalarına destek verilmelidir. 10 yıllık tedarik planının sanayicilere açıklanması, savunma sanayii sektörü için çok yerinde olmuştur. Bu alanda yapılan çalışmalar sürdürülmeli, Savunma Sanayii Destekleme Fonundan sanayicilere destek verilmeli, teşvik verilmelidir. Bunun için de fonun geliştirilmesine önemle ihtiyaç vardır.

Öte yandan, Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin moral gücünü olumlu kılacak özlük hakları politikasının nezaketini hükümetimizin takdirine sunuyorum.

ANAP GRUBU ADINA SÜHAN ÖZKAN (İstanbul) – Sayın Başkanım, değerli hazırun; ben, Orman Bakanlığı bütçesi üzerinde, daha ziyade, orman köylüsünün şu anda mevcut durum içerisindeki yeri açısından konuyu incelemeye çalışacağım.

Hepinizin bildiği gibi, 1961 Anayasasında 161 inci madde, 131 inci madde ve 1982 Anayasasında da 169 ve 170 inci maddeler “Ormanlar ve orman köylüsü” kenar başlıklarıyla konunun önemine binaen meseleye çok ciddî düzenlemeler getirmişlerdir. Bu düzenlemelere paralel olarak yapılan kanun değişiklikleri, uygulanmakta olan politikalarda meydana gelen aksaklıklar, ta Osmanlı’dan bu yana fermanlarla, buyruklarla, kanunnamelerle ve bütün pozitif hukuka dayanarak yapılan bu kadar çok düzenlemeye rağmen, Türkiye’de, halihazırda, millî bir orman politikasının hâlâ ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Genelde ormanın tarıma açılmasında bazı tereddütler doğmaktadır, bazı endişeler sivil toplum örgütlerince ileriye sürülmektedir. Ormanın tarıma açılmasında normalde yağma yoktur; ormanın kendi içinde orman köylüsüyle takası söz konusudur. Hatay’dan Edremit’e kadar, dağların sahile uzan eteklerinde mümbit orman arazileri, çalılıklar, fundalıklar, makilikler, yaban zeytinliklerinin hepsi tarıma açılarak, orman köylümüze kazandırılmak suretiyle, köylülerimizin de, bu konudaki mağduriyetlerinin giderilmesinde önemli adımlar atılmaktadır. Anayasamızın 169 ve 170 inci maddeleri mana itibariyle budur. Orman vasfını yitiren, tarlaya, topluyerleşim yerine dönüşen yerler ise, ormandan çıkarıldığında, 170 inci maddeye göre değerlendirilecektir. Bu yerler, 2924 sayılı Kanunun 11 inci maddesine göre, şagiline rayiç değerinden satılarak, imar ve ihyanın, orman köylüsünün ve bu kamulaştırmadan sonra doğacak finansmanının kendi içinde gerçekleşmesine sebep olacaktır.

2924 sayılı Kanun süratle vakit geçirilmeden uygulanmalı, tarla, topluyerleşim yeri olduğu ve yıllar boyu kişiler, şagiller elinde kullanıldığı, geri alınmadığı için orman tanımından yasal işlemlerle çıkarılan ve artık ormanla alakası kalmayan bu özel hazine arazilerinin, süratle hak sahiplerine satışı yapılmalıdır. Elde edilen gelirlerle de, tarıma açılacak orman alanları süratle tespit edilmeli ve orman dışına çıkarılarak, satıştan elde edilen kaynakla imar ve ihya edilerek, ormanın içindeki köylerin ve köyler halkının istifadesine sunulmalıdır.

Sayın Başkan, değerli üyeler; orman köylülerinin sorunlarını şöyle çabuk ve kısa başlıklarla inceleyecek olursak, 6831 sayılı Kanunun ek 3/d maddesiyle fon gelirleri arasında yer alan ve geçmiş yıllarda yetersiz miktarda verilen, 1999 yılı bütçesinde de 2 trilyon lira olarak düşünülen orman köylüsüne tanınan bu hak, daha sonra bütçe kanunlarına konulan bir maddeyle uygulanmayacak kanunlar arasına alınmış ve orman köylüsü bu gelirden mahrum bırakılmıştır.

1992 yılında bütün fonlar bütçe kapsamına alınmıştır. Bu nedenle, fon gelirleri arasında yer alan orman ürünleri satışından elde edilen yüzde 3’lük pay da genel bütçeye dahil edilmiştir. Bu gelirlerden, ancak çok az bir kısmının tahsisi yapılmaktadır. Bunların sonucunda, fon bütçesi, az miktarda, 1999 yılı için 3,5 trilyon, ödenekten oluşmaktadır. Çok yetersiz olan bu bütçeyle, yaklaşık 19 bin orman köyünde yaşayan insanlarımızın problemlerinin çözülmesi mümkün değildir.

2924 sayılı Kanunla orman köylüsüne satılan yerlerden sağlanan gelirler, Anayasanın 170 inci ve 2924 sayılı Kanun gereğince, orman köylülerinin kalkındırılması için kullanılması gerekirken, Hazineye intikal ettirilmektedir. 6831 sayılı Orman Kanununun 2/B maddesinin uygulanması sonucu, 381 498 hektar alan orman sınırları dışına çıkarılmıştır. Bununla birlikte, 2924 sayılı Kanun, 4127 sayılı Kanunla değişik 11 ve 12 nci maddeleri gereğince, Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hakkındaki Yönetmeliğin 31.7.1997 tarihinde Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesinden sonra, bugüne kadar ancak 3 158 hektar 2/B sahası orman köylüsü hak sahiplerine satılmıştır. Yeterli sayıda Hak Sahibi Tespit Komisyonu kurulup, araç, gereç ve personel ihtiyacı karşılanmaması durumunda, 2/B ile ilgili satışlar çok uzun zaman alacak ve orman köylüsünün mağduriyeti devam edecektir.

Yine, 2924 sayılı Kanun gereğince, 2/B sahalarının hak sahipliğinin tespiti yapılmadan önce, bu sahaların ifrazıyla kadastrosunun yapılması gerekmektedir. Bu işlem, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünce yapılmakta ve her dekar için belli bir miktar para ödenmektedir. Orman köylülerine, Kalkınma Fonunun yetersiz olması nedeniyle, ancak ücreti ödenen alanların kadastrolarının yapılması, hak sahiplerinin tespit işlemlerinin istenilen seviyede olmasını engellemektedir. Burada, mutlaka, orman kadastrosu ile normal kadastrolar arasında bu nedenle doğan farklılıkların, ayrıcalıkların ve gecikmelerin kaldırılması ve acele tedbirlerin alınması gerekmektedir. Or-Köy Genel Müdürlüğünce, taşradaki çalışmaların tamamının orman köylerine gitmek suretiyle yerine getirilmesi, araç ve diğer imkânlar sorununu gündeme getirmektedir. Bu konularla ilgili tedbirlerin mutlaka alınması gerekmektedir.

1995 yılında, hayvancılık sektörünün geliştirilmesi için üç ayrı bakanlar kurulu kararıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığına 21 trilyon Türk Lirası kaynak tahsisi yapılmış olmasına rağmen, orman köylerindeki hayvancılığı desteklemek üzere Or-Köy Fonuna 250 milyar Türk Liralık kaynak aktarılmıştır; bu miktar, ülkemizde köylü nüfusunun yüzde 51’ini oluşturan orman köylüleri için çok yetersiz miktardır.

Orman köylüleri, ülkemizde, kalkınma ve refah açısından en ihmal edilen kesimdir. Fiziksel yapı ve iklim şartlarının zorluğu, geleneksel devlet kuruluşlarının bu kesime gerektiği şekilde hizmet götürmesini engellemektedir. Götürülen altyapı hizmetlerinin maliyeti de çok yüksek olmaktadır. Aile başına düşen tarım arazisi miktarı çok azdır. Bu nedenle, köylerin tarımsal faaliyetleri tarım işletmesi olarak değerlendirilemez. Orman köylerinde açık ve gizli işsizliğin yol açtığı göçler, belli oranda aktif nüfusun azalmasına ve metropol kentlerde çarpık kentleşmeye sebep olmaktadır. Orman içi ve bitişiğindeki meralar, aşırı ve düzensiz otlatma nedeniyle bozulmuştur. Disiplinsiz ve serbest otlatmaya dayalı verimsiz yerli ırklarla yapılan mera hayvancılığı halen devam etmekte olup, verimi yüksek kültür ırklarıyla bu konudaki hayvancılığı yaygınlaştıramamıştır.

Orman arazisi kadastrosu tamamlanmadığı için, tarım arazisi ile orman arazisi iç içe girmiştir. Orman köylüsünün büyük oranda mülkiyet sorunu vardır. Mülkiyet sorununa dayalı olarak, Doğu Karadenizden itibaren gerekli tedbirlerin acilen alınması lazımdır. Özel Orman İşletmeciliği Mevzuatı mutlaka basitleştirilmelidir. Haklarını kaybetmiş orman köylülerine bir fırsat daha vermek için, 4785 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde “bir yıllık süre” yerine, bugün tekrar makul bir süre vererek, bugünkü rayiç değerler üzerinden vatandaşın malının bedeli ödenmeli ve ormanı bugüne dek koruyanları mükâfatlandırarak, vatandaşların ormanı koruması teşvik edilmelidir.

Orman kadastrosunun 1937 yılından bu yana hâlâ tamamlanmaması nedeniyle bir orman kadastrosu genel müdürlüğü kurulmalıdır. Ormandaki üretimin tamamına yakın bölümünü gerçekleştiren orman köylerinin, köylerinde kurulu köy kalkınma kooperatiflerinin kuruluş, mevzuat ve denetim işleri Orman Bakanlığı tarafından yapılmadığı için, Bakanlık politikaları kooperatiflere yansıtılamamakta ve yönlendirilememektedir.

Sayın Başkan, değerli üyeler; bu konuda konuşulacak çok şey var; fakat, zamanımız kısıtlı ve sonuna gelmiş bulunuyoruz. Ormanları, sadece orman ürünü yetiştiren yerler olarak görmek yerine, milyonlarca mikro organizmanın yetiştiği bir ekosistem olarak değerlendirmek gerekmektedir. Ormanlar, aynı zamanda, dünyada, en önemli, oksijen depolayan bir ekosfer düzenindedir . Onun için, çevre açısından da ormanlarımızı son derece önemle mütalaa etmeli ve bütün tedbirleri, bu Meclis olarak, öncelikle almalıyız. Bu Meclisin en önemli misyonlarından biri budur. Yanılmıyorsam, bir Kızılderili atasözünde söyleniliyor: “Biz, dünyayı çocuklarımızdan ödünç aldık.” Şu anda, Türkiye’de, gerek çevre gerek ormanlar için yaptığımız hesaplaşmada, çocuklarımızla ibralaşacağımızı zannetmiyorum; ama, hiç olmazsa torunlarımızla ibralaşma imkânını kaçırmamamız gerekiyor.

Değerli milletvekilleri, hükümet adına söz talepleri vardır.

MİLLÎ SAVUNMA BAKANI SABAHATTİN ÇAKMAKOĞLU (Kayseri) – Sayın Başkan, değerli milletvekili arkadaşlarım; Millî Savunma Bakanlığı bütçesini görüşmekte olduğumuz şu sıralarda, esasen daha genişçe bir konuşma metnini sizlere dağıtmış olmamıza rağmen, sınırlı süre içerisinde bazı açıklamaları yapmak için söz almış bulunuyorum; bu vesileyle, Sayın Başkan ve siz milletvekili arkadaşlarımı selamlıyor, saygılar sunuyorum.

Bu açıklamamız, bir bakıma, Millî Savunma Bakanlığı 1999 yılı bütçe teklifimizin gereklerini ve gerekçelerini özetlemek mahiyetinde olacaktır. Huzurunuza getirilen Millî Savunma Bakanlığı bütçemiz, mevcut ekonomik ve sosyal politikalar, kalkınma planları ve Silahlı Kuvvetlerimizin ihtiyaçları ile uluslararası siyasal durum dikkate alınarak hazırlanmış bulunmaktadır. Savunma bütçesinin görüşülmesi, savunma faaliyetleri ve savunmaya tahsis edilen kaynakların programlanması ve kullanılması bakımından olduğu kadar, uluslararası askerî ilişkilerde meydana gelen gelişmeler hakkında da Genel Kurulumuzu bilgilendirme ve yapılan ve yapılacak eleştiriler üzerine görüşlerinizi alma yönüyle de özel bir değer taşımaktadır inancındayım.

Güvenlik kavramı bir değişiklik içerisindedir. Bugün, açıkça anlaşılmaktadır ki, ne kadar güçlü olunursa olunsun, hiçbir devlet, uluslararası veya bölgesel güvenliği hedef alan tehditlerin veya bu çerçevede karşılaşılan çatışmaların üstesinden tek başına gelemeyecek görünmektedir. Yine, bilinmektedir ki, Türkiye, dengelerin henüz oluşturulmadığı, istikrarsızlık ve belirsizliklerle dolu, Balkanlar, Kafkaslar ve Ortadoğu üçgeninin ortasında bir ülkedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yaşamakta olduğumuz dönemin şartları soğuk savaş günlerinden de artık çok farklı özellikleri taşımaktadır. Bugünün en önemli meselesi, barış ve istikrarı sürekli kılmaktır; özellikle, NATO, Batı Avrupa Birliği, Barış İçin Ortaklık gibi güvenlik örgütleri, bu amacın gerçekleşmesi çalışmalarında, her zamankinden daha büyük önem kazanmış bulunmaktadır. Sovyetler Birliği dağılmış, Varşova Paktı dağılmış olmasına rağmen, NATO, yeni bir oluşum içine girmiştir. Bu sürecin başlangıcından itibaren, NATO, hem stratejisini hem de kuvvet yapısını tekrar gözden geçirerek, Avrupa güvenlik yapısında üstlendiği önemli rolü sürdürmeye, kendini yenileyerek devam etmektedir.

Washington’da düzenlenen son NATO zirvesinde kabul edilen, ittifakın yeni stratejik konseptinde, Avrupa güvenlik ve savunma kimliğinin ittifak içinde geliştirilmesine devam edilmesi gereği ifade edilmiştir. NATO’nun, askerî bakımdan katılmayacağı operasyonlarda, Avrupalıların, NATO imkân ve kabiliyetlerinden yararlanması, NATO Konseyinin kararına bırakılmıştır. NATO’nun temel taşı olan anlaşmanın 5 inci maddesindeki transatlantik bağ, ittifakın yeni stratejisinde de önem ve önceliğini korumaktadır.

Bildiğiniz gibi, 1 Mayıs 1999’da yürürlüğe giren Avrupa Birliği Avrupa Ortak ve Dış Güvenlik Politikası çerçevesinde, 2000 yılına kadar, Avrupa Birliği ve Batı Avrupa Birliği arasında daha yakın kurumsal ilişkiler geliştirilmesi hedeflenmektedir. Biz, Türkiye’nin bu süreçten dışlanamayacağını ifade ederek, Batı Avrupa Birliğinin, Avrupa Birliğine entegre edilmesi halinde, Batı Avrupa Birliğindeki kazanımlarımızın korunmasını, hukukî bir temele oturtulmasını ve bu alandaki beklentilerimizin karşılanması için temaslarımızı yoğunlaştırmış bulunuyoruz. Son olarak, Bonn’da düzenlenen BAB Savunma Bakanları toplantısında da bu hususlar üzerinde özellikle durulmuştur.

Değerli Başkan, değerli milletvekilleri; Kosova olayında, Yugoslav Federal Cumhuriyeti ile NATO’nun askerî teknik anlaşmayı kabul etmesiyle gelinen son durumda, diplomatik çabaların olumlu sonuç vermesini memnuniyetle karşıladığımızı ifade ediyoruz. Meydana gelen sistematik vahşetin bir daha yaşanmamasını, Kosova’da, NATO öncülüğünde bir güvenliğin sağlanmasını ve tüm mültecilerin, en kısa zamanda evlerine dönmelerini arzu ediyoruz. Mülteci durumuna düşen Kosovalılara insanî yardım yapmak üzere, halihazırda, Arnavutluk’ta görev yapan bir sahra bölüğümüz mevcuttur. Ayrıca, oluşturulan Kosova kuvvetine -KFOR- tabur seviyesinde katılım sağlanacağını da biliyorsunuz.

Bütün bu olumsuz görünüme rağmen, bölgede, barış ve istikrarın sağlanması yolunda yapabileceğimizin en iyisini yapmaya kararlıyız. Bu çerçevede, bahsettiğimiz BİO Eğitim Merkezini, 1998 yılı haziran ayında Ankara’da faaliyete geçirmiş bulunuyoruz. Bu merkezde, 28 Güneydoğu Avrupa ülkesinin ve Avrupa ülkelerinin katılımda bulunduğu kurslarda, 416 personele eğitim verilmiştir.

Ortadoğu ve Akdeniz havzasında, terörizm, etnik azınlıklardan kaynaklanan sıkıntılar, tartışmalı sınırlar ve bölge ülkelerinin birbirlerinden toprak talepleri, su