DÖNEM : 21 CİLT : 4 YASAMA YILI : 1

1. – 1999 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeli İdareler Bütçe Kanunu Tasarıları ile 1997 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeli İdareler ve Kuruluşlar Kesinhesap Kanunu Tasarıları (1/1; 1/2, 1/3, 3/122; 1/4, 3/123) (S. Sayıları: 3, 4, 8, 9)

1. – İçişleri Bakanlığı 1999 Malî Yılı Bütçesi

2. – Sahil Güvenlik Komutanlığı 1997 Malî Yılı Kesinhesabı

2. – Telsiz Genel Müdürlüğü 1997 Malî Yılı Kesinhesabı

1. – Petrol İşleri Genel Müdürlüğü 1999 Malî Yılı Bütçesi

1. – Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 1999 Malî Yılı Bütçesi

1. – Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 1999 Malî Yılı Bütçesi

1. – Turizm Bakanlığı 1999 Malî Yılı Bütçesi

1. – Konya Milletvekili Veysel Candan’ın, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanı Mustafa Cumhur Ersümer’in şahsına sataşması nedeniyle konuşması

Macaristan’a gidecek olan Millî Eğitim Bakanı Metin Bostancıoğlu’na, Devlet Bakanı Hasan Gemici’nin vekâlet etmesinin uygun görülmüş olduğuna ilişkin Cumhurbaşkanlığı tezkeresi Genel Kurulun bilgisine sunuldu.

1999 malî yılı bütçeleri ile 1997 malî yılı kesinhesapları kabul edildi.

Nejat Arseven Başkanvekili Burhan Orhan Cahit Savaş Yazıcı Bursa İstanbul Kâtip Üye Kâtip Üye

1999 malî yılı bütçeleri ile 1997 malî yılı kesinhesapları kabul edildi.

Ali Ilıksoy Başkanvekili Hüseyin Çelik Mehmet Ay Van Gaziantep Kâtip Üye Kâtip Üye

BAŞKAN – Sayın milletvekilleri, kâtip üyenin istifası nedeniyle, İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanlığının kâtip seçimine dair bir ek tezkeresi daha vardır; okutuyorum:

l.- 1999 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeli İdareler Bütçe Kanunu Tasarıları ile 1997 Malî Yılı Genel ve Katma Bütçeli İdareler ve Kuruluşlar Kesinhesap Kanunu Tasarıları (1/1; 1/2; 1/3, 3/122; 1/4, 3/123) (S.Sayısı: 3, 4, 8, 9) (1)

BAŞKAN – Dokuzuncu turda, İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Ulaştırma Bakanlığı ve Telsiz Genel Müdürlüğü bütçeleri yer almaktadır.

Dokuzuncu turda, grupları ve şahısları adına söz alan sayın üyelerin isimlerini okuyorum:

Grupları adına: Fazilet Partisi Grubu adına, Bursa Milletvekili Sayın Faruk Çelik, Tokat Milletvekili Sayın Bekir Sobacı; Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına, Tokat Milletvekili Sayın Hasan Hüseyin Balak, Manisa Milletvekili Sayın Mustafa Enöz; Anavatan Partisi Grubu adına, Aydın Milletvekili Sayın Cengiz Altınkaya, Antalya Milletvekili Sayın Cengiz Aydoğan; Demokratik Sol Parti Grubu adına, Manisa Milletvekili Sayın Cihan Yazar, Ordu Milletvekili Sayın Hasan Fehmi Konyalı, Antalya Milletvekili Sayın Mustafa Vural; Doğru Yol Partisi Grubu adına, Antalya Milletvekili Sayın Kemal Çelik, Balıkesir Milletvekili Sayın İlyas Yılmazyıldız.

Sayın milletvekilleri, İçişleri Bakanlığı, ülkenin huzur ve güvenini, emniyet ve asayişini sağlamak ve kamu düzenini korumakla görevli en önemli bakanlıklarımızdan biridir. İnsan bünyesinde yaşam için nasıl vazgeçilemeyecek organlar var ise, devlet yönetiminde de İçişleri Bakanlığı bu mesabededir. Takriben dörtyüz yıllık geleneği olan bu Bakanlığımıza bağlı çok önemli genel müdürlükler, genel komutanlıklar vardır ve Bakanlığımız, hizmetlerini bu birimlerle yürütmektedir.

Bildiğiniz gibi, 56 ncı hükümetin Başbakanı Sayın Ecevit döneminde, güneydoğu için, Türkiye'nin bir günde ödediği faiz tutarı olan yaklaşık 40 trilyon lira ayrılmıştı ve bu 40 trilyon lira da üç yıl içerisinde güneydoğudaki durumun düzeltilmesi için kullanılacaktı; ama, geliniz görünüz ki, bu para gitmediği gibi, eğer, bundan sonra da, güneydoğu hadiselerinde, güneydoğunun rehabilitesi konusunda 57 nci hükümet de böyle bir yol izleyecekse, bu yolun çıkış yolu olmadığını ifade etmek istiyorum; daha ciddî, daha köklü tedbirler alınması gerektiğini burada belirtiyorum.

Değerli milletvekilleri, sosyal devlet, sorunlarını her gün aza indirgeyen, her gün sorunlarını çözen devlettir. Ülkemizin yönetim yapısına baktığımız zaman, maalesef, aşırı merkeziyetçi bir yapı içerisinde olduğunu müşahede etmekteyiz, görmekteyiz ve bu aşırı merkeziyetçi yapı neticesinde de, ülkemiz, pek çok tehlikeli sonuçlarla karşı karşıya kalmıştır. Merkeziyetçi anlayış, bir taraftan havaleciliği, diğer taraftan bedavacılığı, diğer taraftan ihaleciliği, son olarak da karşımıza çeteciliği beraberinde getirmiştir. Ayrıca, inisiyatifin merkezde olması sonucu, âdeta bir kurtarıcı kültürü oluşmuş; dolayısıyla, merkez, kurtarıcı rolünü üstlenmiş, aşırı yük altındaki siyaset, siyasetçi, bürokrat ve bürokrasi, âdeta sürmenaj olmuştur.

Bakınız, toplumumuzda intiharların artması, boşanma davalarının artması, trafik kazalarındaki korkunç tablo, uyuşturucu kullananların sayısının artmasının yanında, yaş ortalamasının düşmesi, hırsızlık, gasp ve cinnet olaylarına baktığımızda ise her yıl artarak devam ettiğini görmekteyiz. Birkaç rakam vermek istiyorum:

Bakınız, boşanma davalarında son üç yıl, 1996, 1997 ve 1998 yıllarında 329 292; takriben 330 000 dava açılmıştır; bu, aile yapımızın hangi noktada olduğunu göstermesi açısından son derece önemlidir. Trafik kazalarına baktığımızda ise, 1968-1977 yılları arasındaki dokuz yıl içerisinde 48 bin ölü, yine 1985-1994 yılları arasında ise 72 000 ölüm vakası gerçekleşmiştir, meydana gelmiştir. İntiharlara baktığımızda ise, yine çok acı bir tabloyla karşı karşıyayız; 1997-1998 yılları arasında 10 464 kişi intihar etmiştir, hayatına kıymıştır, hayatına son vermiştir.

21 inci Yüzyıla girerken bu tablolar hepimizi düşündürmeli. Bu tabloların durup dururken meydana gelmediğini düşünmemiz gerekiyor. Aziz milletimiz de, bizi, bu Yüce Parlamentoya gönderirken, bu tablolara, bu yanlış gidişata dur dememiz için göndermiştir; çözüm mercii burasıdır ve bu olumsuz gelişmeler, devlet anlayışımızda yeni bir yapılanmanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. İnşallah, 21 inci Dönem parlamenterleri olarak, yerinden yönetim, yerel yönetimler reformunu gerçekleştiririz ve çağdaş yönetim anlayışıyla, inşallah, Türkiye'yi iç içe getirmiş oluruz; Türkiye'yi, bu sıkıntılardan, elbirliğiyle, birlikte kurtarırız.

Değerli milletvekilleri, güvenlik güçlerimizin, bir yandan kanun hâkimiyetini tesis ederken, öte yandan temel hak ve özgürlükleri de özenle korumak gibi görevleri vardır. Gösteri ve yürüyüş, düşünce ve düşünceyi ifade, haberleşme hürriyeti, hatta, özel hayatın gizliliği gibi haklar neredeyse ihlal edilmekte ve kullandırılmamaktadır. Bazı şüpheli şahıslar bahane edilerek, işte, Cumhurbaşkanının dinlenildiği, Başbakanın dinlenildiği, milletvekillerinin, Genelkurmay Başkanlığının, gazete yöneticilerinin ve gazetecilerin dinlenildiğini gazetelerde manşet manşet takip ediyoruz, okuyoruz. Biz, tabiî, buradan Sayın Bakanımıza ve Bakanlığımıza soruyoruz: Kim bunlar; kimin adına kimi dinliyorlar? Bu sorunun mutlaka cevabı alınmalıdır. Vatandaşın güvenliğinin teminine görevli memur, vatandaşın özgürlüklerini tehdit eden bir unsur haline gelmemelidir; gelmişse, problem, sanıldığı kadar da küçük bir problem değildir. Problemlerin boyutu çok daha üst düzeylerde, çok daha büyüktür diye ifade etmek istiyorum.

Değerli milletvekilleri, bir hususu daha belirtmek istiyorum: Bir toplumda eğer hukukî müeyyideler artıyorsa, o toplumda ahlakî özellikler geriliyor demektir. Hukukî müeyyideler, aslında, insanların özgürlüklerini sınırlayan birer temel taşlardır. Hukukî müeyyidelerle toplumsal huzuru temin etmek mümkün değildir; aslolan, ahlakî müeyyideleri önplana çıkarıp, toplumsal huzuru sağlamamız gerekiyor. Eğer, biz, huzur ve barış ortamı istiyor isek, İçişleri Bakanlığının yükünü hafifletmek istiyor isek, hukukî mevzuata boğulmayan, ahlakî değerleri önplana çıkaran bir sisteme geçmeliyiz; bu, hem Bakanlığımızın iç eğitimi açısından son derece önemlidir hem de ülkemizin genel eğitim sistemi açısından son derece önemlidir. Aksi takdirde, telekulak, en yetkililer tarafından gerçekleştiriliyorsa, o olayı gerçekleştiren en yetkilinin üzerine bir başka yetkiliyi de koyamayacağınıza göre, hukukî müeyyideler bir yerde tıkanıp kalıyor ve ahlakî müeyyidelerin önemi de burada ortaya çıkmaktadır.

Değerli milletvekilleri, İçişleri Bakanlığımızın içerisinde son günlerde yapılan bir değişiklikle, kaymakam adaylarının stajının en önemli bir bölümü ve dört ayı aşan bir bölümü, Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğince gerçekleştirilmektedir. Oysa, Bakanlığın, Eğitim Dairesi Başkanlığı ve eğitim tesisleri vardır; kaymakam adaylarının neye ihtiyaç duyduklarının en iyi bu birim tarafından bilinip yürütülmesi gerekir. Son günlerde, vali yardımcılarına da iki grup halinde, anılan sekreterlikçe oriyentasyon kursları düzenlendiği dikkate alınırsa "hizmetiçi eğitim konusunda, Eğitim Daire Başkanlığının yetersiz mi kaldığı" sorusu aklımıza gelmektedir.

Değerli milletvekilleri, bir önemli konuya daha temas etmek istiyorum. Bildiğiniz gibi, bu vatan için şehit olanların, bizleri istikbali için, ülkenin istikbali için şehit olanların dul ve yetimlerine, gazilere, yeteri kadar sahip çıkmadığımız da ortadadır. Şehitlerin yaptıklarına bizim karşılık vermemiz mümkün değildir; ama, hiç olmazsa, onların yakınlarına, onurlu bir şekilde bu toplumun içerisinde yaşamalarına olanak sağlayalım diyorum ve netice olarak, onaltı yıldır devam eden terörle mücadele ve olağanüstü halin, yöre vatandaşları üzerindeki psikolojik etkileri, kapatılan siyasî partiler, nereden düğmeye basıldığı belli olmayan son günlerdeki Fethullah Hoca Efendi ile ilgili ithamlar, değerlendirmeler, insan haklarını hiçe sayan bazı uygulamalar, hukukun siyasallaşması görüntüsü, geniş halk kitlelerimizin devletimize olan güvenini sarsmaktadır. Bundan dolayı, şu hususları, Sayın Başkanımızın...

BAŞKAN – Arkadaşınızın süresini kullanmak isterseniz, buyurun efendim.

FP GRUBU ADINA BEKİR SOBACI (Tokat) – Sayın Başkan, değerli arkadaşlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum. Sözlerime başlamadan önce, geçen hafta pazar günü, Tokat'ta meydana gelen çok yoğun bir dolu afetinde zarar gören hemşerilerime geçmiş olsun diyorum. Ülke ekonomisine ve Tokat ekonomisine 7-8 trilyon kadar katkı sağlayacak tarımsal üretimi yok eden bu afetle ilgili olarak, ilgili bakanlık, hükümet ve kuruluşlarımızın dikkatini çekiyorum; teşekkürler ediyorum.

21 inci Yüzyılın ilk çeyreğine gelindiğinde, dünya gayri safî millî hâsılasının, üretiminin yüzde 67'si Asya'da yapılacaktır. İşte Türkiye, Asya'da oluşacak -Çin ortada, Ortaasya cumhuriyetleri ortada- bu büyük üretimin taşınmasında, intikalinde nasıl bir pay alacaktır; uzun vadeli projeksiyonları nedir; yatırım planlamaları nedir? Maalesef, bu noktada, Türkiye, transit taşımacılıkta, 1980'li yıllarda elde ettiği gelirden hızla kayıplar yaşamaktadır. Bu noktada, güzergâh değişiklikleri Türkiye'yi vurmuştur.

Yine, 1980'li yıllarda, ülkemize çok büyük döviz kazandığımız, Karadeniz limanlarımızı canlı tutan, karayollarını TIR'larla dolduran transit Avrupa-Asya taşımacılığı da sona ermiştir, TIR'ların sayısı azalmıştır; niye; İran, Köstence, Batı Karadeniz ve Gürcistan Soçi limanlarını kullanarak, oradan da Bakü'de kendi Hazar kıyılarında Bender Anzali'yle, doğuda da Bender Türkmen Limanını kullanarak, bu transit taşımacılığı kendi ülkesine kaydırmıştır. İşte Türkiye, bu transit taşımacılığa karşı yatırım yapmak zorundadır, Kars-Tiflis yeterli değildir.

Cumhurbaşkanımıza da bir vesileyle ifade etmiştim; bu noktada Türkiye'nin yapacağı, doğudan batıya en kısa güzergâhta bir transit demiryolu yatırımıdır arkadaşlar. Bunun da güzergâhı, şu anda TTEK Projesi olarak bilinen Bakü-Tiran E-80 karayoludur. Buna paralel yapılacak bir demiryolu, Erzincan'dan, Kelkit Vadisinden Niksar-Erbaa-Taşova-Merzifon-Osmancık-Tosya-Gerede'den Arifiye'ye bağlanacak olan en kısa güzergâh olan demiryolu transit taşımacılığı, aynı zamanda, Zonguldak-Filyos yöresinde düşündüğümüz sanayi havzasını ve bu paralel yola dikey inen Samsun-Sıvas demiryolu ve Zonguldak-Çerkeş demiryoluyla da ülkemiz çok büyük bir hareketlilik kazanacaktır. Sayın Bakanımız ve ilgili kuruluşların bu projeye dikkatlerini arz ediyorum.

Refahyol döneminde Avrupa'daki işçilerimizin biriktirdiği paralardan yüzde 10 faizle 1,5 milyar dolar para geldi. Bugün, bankalar, dolar bazında yüzde 30 faiz veriyor ve bu konjonktürde Refahyol döneminin Ziraat Bankası yöneticileri, bu 1,5 milyar doları niye getirdin diye devlet güvenlik mahkemesinde yargılanmaktadır. Hangi zalim el, gizli güç bu yargılamayı sağlamaktadır?!

Türkiye'de, önce, reel ekonomiyi ve üreteni sevmek lazım. Bunu becerebilirsek, şu anda birer dünya şirketi olma noktasında olması gereken TÜLOMSAŞ, TÜVASAŞ, TÜDEMSAŞ gibi kuruluşlar, bugün büyükşehirlerin raylı sistemlerini kurabilirdi, damgasını vurabilirdi; bize de milyarlarca dolar döviz getirebilirdi; ama, bugün, hâlâ, Türkiye, demiryolu rayı ithal eden bir ülkedir. Türkiye'deki demir-çelik sektörünün teknoloji birikiminin, demiryolu rayı üretiminin üstesinden gelebileceğine inanıyorum ve zararın neresinden dönülürse kârdır diye düşünüyorum.

Yine, ülkemizde, Arifiye-Sincan hızlı demiryolu projesi var; Sayın Bakanımızın tutanaklardan gördüğüm ifadelerinde "bu proje, şu anda revize ediliyor, yeni bir projeyle hazırlanıyor..." Şimdi, Türkiye'de yatırımların uzun sürdüğünü zaten biliyoruz; acaba, bir yığınak hatası mı vardı bu projenin, yirmibeş yıl önce projelendirilirken?!. Milyonlarca doları şu anda çöpe atmakla karşı karşıya kaldık! Teknolojik gelişmeler, bu proje hazırlanırken, fizibilitesi göz önüne alınmamalı mıydı; onun için, bu noktada da, Bakanımızdan, inşallah, doyurucu bilgiler istiyoruz.

Yine, bu projenin devamı olan İstanbul demiryolu Boğaz tüpgeçişi... Çok önemli bir projedir; ama, Türkiye'de, maalesef, Sarıyer ve Beykoz ormanlarının arazilerini yağmalayan ve peşkeş çektirmek isteyen lobi, üçüncü köprüde ısrar ediyor. Yapılan objektif değerlendirmeler, Türkiye'de köprülerin İstanbul trafiğine çare olmadığını göstermiştir. Birinci köprü kurulduktan sonra, 1972-1974 arasında Boğazdan geçiş yapan araç sayısı yüzde 170 artmış, insan sayısı sadece yüzde 4 artmış; biri aritmetik dizi, biri geometrik dizi... İkinci köprü açıldıktan sonra araç sayısı yüzde 1180 artmış, insan sayısı sadece yüzde 170 artmış. Köprü çare değil; bunu bütün bağımsız kuruluşlar ortaya koymuştur. Onun için, Boğaz geçişi, sadece bir demiryolu transit geçişi değil, toplutaşıma raylı sistemini de içermelidir ve burada Sayın Bakanımızdan bir istirhamım var; malumuâlileri, kendi ifadeleri "Halkalı-Gebze demiryolunu metro şekline çevireceğiz" diyor; güzel bir fikir; ama, şu anda İstanbul'daki Gebze-Halkalı demiryolu malumuâliniz ki, hep, sahil kesiminden gitmektedir. Avrupa yakasında hızlı tramvay ve metro yatırımları bir noktada trafiği rahatlatmıştır; ama, Asya yakasında E-5 güzergâhının güneyi şu anda zaten imara meşbudur, doymuştur; ama, kuzey kesimi, özellikle, Gebze hattına doğru çok yoğun bir nüfus kesafeti arz etmektedir ve Gebze kuzeyindeki organize sanayi bölgeleri, orada çok büyük bir nüfus yoğunluğunu da karşımıza çıkaracaktır. Şimdi, Sayın Bakanımdan istirhamım şudur: İstanbul Büyükşehir Belediyesi birkaç yıl önce, E-5 güzergâhı üzerinde, orta refüjde raylı sistem taşımacılığıyla ilgili bir proje hazırladı; ama, siyasî amaçlarla tasdik edilmedi. Şimdi, düşündüğünüz bu sistemle Boğaz tüp geçişiyle beraber eğer, bu projeyi tevhidini ve telifini sağlarsak, hem o nüfus kesafetinin olduğu bölgeye yakın bir taşımacılığı elde etmiş hem de verimliliğin artmış olacağını düşünüyorum.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

Çorlu Havalanı Rus charter uçaklarına açılması olumludur; ancak, bu yetmez. İtalya, şu anda havaalanları, otelleriyle, 1 milyon metrekarelik Rus pazarı inşa etti. Biz, kaçırdığımız Rus pazarını... Çorlu Havaalanının etrafının bir serbest bölge gibi-ki, Çerkezköy, Çorlu bir tekstil ve deri bölgesidir- olmasını sağlarsak kaçan pazarı yeniden elde etmiş oluruz diye düşünüyorum.

Şimdi, bu noktada kısa keseceğim. Bizim devletimiz büyük bir devlettir; Türkiye, on sene içerisinde dünya devleti olur; Osmanlı yıkıntı döneminde, Hicaz demiryolu gibi bir ağır projeyi gerçekleştirmiştir. Genç Türkiye Cumhuriyeti Osmanlının düyunu umumiyesini omuzladı; ama, onun bıraktığı çekirdek coğrafya olarak bizler, onun bıraktığı tarihî mirası da omuzlamakla müşterisi olmak, onun ısrarcısı olmak zorundayız. Dün Mostar'da köprüyü uçuran Sırp, seksen doksan sene önce Hicaz demiryollarını uçuran Lawrance, bizi oralardan bu eserleri yok ederek kovmak istemiştir; ama, heyhat!.. Şimdi ülkemde Lawrance yok; ama, on asırdır bu ülkenin oluşturduğu barış köprülerini uçuran Levantenler, Sabbatayistler ve yerli Lawranceler var.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

Süreniz 10 dakikadır.

3046 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunla, içgüvenlik kuruluşları, ülkenin ve milletin bölünmez bütünlüğünü, yurdun içgüvenlik ve asayişini, kamu düzeni ve genel ahlakı, Anayasada yazılı hak ve hürriyetleri korumak, sınır, kıyı, karasularımızın muhafaza ve emniyetini sağlamak, karayolları trafik düzenini sağlamak ve denetlemek, suç işlenmesini önlemek, suçluları takip etmek ve yakalamak, her türlü kaçakçılığı men ve takip etmekle görevlendirilmiştir.

Jandarma ve Sahil Güvenlik teşkilatı, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde yer alması sebebiyle, ben, burada, bilhassa Emniyet teşkilatıyla ilgili görüşlerimi açıklayacağım. Zira, polis, nüfus kesafetinin ağırlıklı olduğu şehir merkezlerinde görev yapmaktadır. 1997 yılında yapılan nüfus sayımı göz önüne alınacak olursa, kentsel kesimde; yani, polis sorumluluk bölgesinde yaşayan insan sayısının 41 milyon 257 bin kişiye ulaştığı ve polisin, Türkiye nüfusunun yüzde 65'ine hizmet götürdüğü görülmektedir.

Avrupa standartlarına göre her 250 kişiye bir polis düşmesi lazım gelirken, ülkemizde 418 kişiye bir polis düşmektedir. Demek ki, ülkemizin yüzde 65'ine hizmet götüren Emniyet teşkilatı, bu hizmetini, 1937 yılında çıkarılan Emniyet Teşkilat Kanununa bağlı olarak ifa etmektedir. Bu durum ise, hizmetin aksamasına sebebiyet vermektedir. Hızla gelişen polis teşkilatının bu kanunla yürütülmesi mümkün görülmemektedir. Her ne kadar, 3201 sayılı Kanunda bugüne kadar bazı değişiklikler yapılmışsa da, hızla gelişen ve büyüyen Emniyet teşkilatına uyum sağlayamamıştır. Bu sebeple, 3201 sayılı Kanunun, günümüzün gelişen ve değişen şartlarına göre yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtildiği gibi Emniyet teşkilatı, İçişleri Bakanlığı bağlı kuruluşları içerisinde, altmışiki yıldır aynı kanunla yönetilmeye çalışılan yegâne teşkilattır. Nitekim, Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında, kamu hizmetlerinde etkinliğin artırılması projesi ve kamu kesiminde ücret adaletinin sağlanması (adalet ve güvenlik hizmetleri) açıklama bölümünde; "güvenlik hizmeti veren kuruluşların yeniden yapılandırılması için master planı hazırlanması ve 1999 yılı sonuna kadar, İçişleri Bakanlığının 3152 sayılı, Emniyet Genel Müdürlüğünün 3201 sayılı, Jandarma Genel Komutanlığının 2692 sayılı teşkilat kanunları, bu kuruluşların, bugünün ve geleceğin ortaya koyacağı her ortamda başarılı olmalarını sağlayacak bir yapıya kavuşturulacaktır" denilmesine rağmen, böyle bir çalışmanın olmadığı, teessürle müşahede edilmiştir.

Ülkemizin içerisinde bulunduğu coğrafî konumu, stratejik ve jeopolitik konumu, ülkemizin hızla kalkınma gayreti, dışgüçler tarafından gıptayla karşılanmasına rağmen, yine, bu güçler tarafından engellenmek istenmektedir. İnsanlarımızı ve ülkemizi bölmeye yönelik faaliyetlerinde, yerli işbirlikçilerini de yanlarına alarak ülkemiz üzerindeki kötü emellerini gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. Bu sebeple, ülkemiz, yıllardır, iç ve dışkaynaklı terör olaylarına sahne olmaktadır. Güçlendirilmiş, güçlü bir polis teşkilatı, bu sorunu halledecek güçte olacaktır.

İçişlerine bağlı içgüvenlik kuruluşlarından sadece Emniyet teşkilatı 657 sayılı Kanuna tabiîdir; diğer kuruluşlar ise, kendi özel kanunlarına tabidir. 19.2.1980 tarihinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen ek geçici 54 üncü maddesiyle Emniyet teşkilatı personel kanunu çıkarılmasına imkân sağlanmıştır; ancak, aradan ondokuz yıl geçmesine rağmen, bu çalışma gerçekleşememiştir. Bir an önce çıkarılması gereken Emniyet teşkilatı personel yasası, Emniyet teşkilatı mensuplarımızın tüm özlük haklarının, daha verimli, etkin ve hızlı bir şekilde yasal çerçevede düzenlenmesine imkân sağlayacaktır.

Emniyet teşkilatı mensuplarına, aylık, ekgösterge, kıdem ve taban- aylığı, fazla mesai ücreti, emniyet hizmetleri makam tazminatı ile iş riski ve iş güçlüğü teminindeki güçlük zammı ve tayın bedeli ödenmektedir. Emniyet teşkilatı mensuplarına verilen maaş bordroları incelendiğinde, aylık ödeme ve ekgöstergelerinin çok düşük olduğu görülmektedir.

Aylık tazminat ve zamların tespitinde, hizmetin özelliği, sürekliliği ve hayatî riski göz önüne alınarak, polisin lehine bir durum yaratılması lazım gelirken, aksine değerlendirme yapılarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunundaki diğer meslek sınıfları, ücret yönünden polisin önüne geçmiştir. Polis memurlarına yüzde 77 ile yüzde 93 oranı arasında emniyet hizmetleri tazminatı ödenirken, öğretmenlere yüzde 85 ilâ yüzde 100 oranında eğitim hizmetleri tazminatı ödenmektedir.

Diğer taraftan, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği Teşkilat Personeli Ekgösterge Cetveline bakıldığında, daire başkanının ekgöstergesinin 7 000, müdürün ekgöstergesinin 4 800 ilâ 6 400 arasında, müdür yardımcılarının 5 500, yükseköğrenim gören rehber, kalemkâr, kalfanın 5 500, 2 nci derece kalfanın 4 800, aşçıbaşı, şef garson, başbahçıvan, başbekçi (2 nci derece) için ekgöstergenin 3 900, şef, amir için 5 500 ekgöstergedir. Bu personelin hayatî riskinin, bir polis memurunun hayatî riski ve çalışma saatleriyle karşılaştırılıp kıyaslanması asla mümkün değildir. Emniyet örgütünde çalışan yüksek tahsilli bir polis memurunun ekgöstergesi, hâlâ 800'dür.

Polisin çalışma saatleri düzene sokulmamıştır. Büro hizmetleri haricindeki bütün personele 24 saat görev verilmekte veya 12 saat çalıştırılmakta, 12 saat ise istirahat ettirilmektedir. Yani, diğer devlet memurlarına göre, haftada 24 saat fazla çalışmaktadırlar. Çoğu zaman, fevkalade hallerde, hafta tatillerinin kesilmesi gelenek halini almıştır. Bayram yok, hafta tatili yok, gece yok, gündüz yok, kelle koltukta mütemadiyen çalış... Maddî durumu bozuk olduğu için, yıllık izninde seyahat edemez. Çoluk ve çocuğunun kıyafetinin bozukluğundan dolayı, arada bir de olsa polisevlerine gidemez, mahcubiyet duyar, sürekli olan görevi esnasında çoluk çocuğunun rızkını düşünerek, bir simitle nefsini köreltir.

HASAN HÜSEYİN BALAK (Devamla) – Sayın Başkanım, 1 dakika rica edeyim.

Ülkemizin ekonomik kalkınmasında, ulaştırma ve haberleşmenin rolü çok büyüktür. Ulaştırma sektörü, tarım, sanayi, turizm, ithalat ve ihracat gibi diğer sektörlerin altyapısını da oluşturmaktadır. İyi bir ulaştırma sistemi bulunmayan bir ülkenin, kalkınmış bir ülke olarak vasıflandırılması da mümkün değildir.

Hizmet bakanlıklarımızdan olan Ulaştırma Bakanlığına, 1999 yılı için genel bütçeden ayrılan toplam 49 trilyon 745 milyar lira ödeneğe baktığımızda, bunun, 10 trilyon 225 milyar lirasının cari giderlere, 31 trilyon 935 lirasının yatırım giderlerine, 5 trilyon 363 milyar lirasının da transfer giderlerine ayrıldığını görmekteyiz. Yani, Bakanlık, bütçesinin yüzde 68 gibi büyük bir bölümünü, kamulaştırma ve yatırıma kanalize etmiştir. Ancak, Ulaştırma Bakanlığına 1999 yılı için öngörülen bu ödeneği yeterli bulmak da mümkün değildir.

Ülkemizde demiryolları ihmal edilmiştir. Bu ihmal sonucu, karayoluna dayalı olarak yürütülen yanlış ve çarpık ulaşım politikaları nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında, her yıl, yaklaşık 10 000'e yakın vatandaşımız ölmekte, 100 000'den fazla insanımız da yaralanmaktadır. Yılda, 1,5-2 katrilyon lira tutarında da maddî kayıplarımız olmaktadır. Bugün, ülkemizde, yolcu ve yük taşımalarının yüzde 90 gibi büyük bir bölümü karayoluyla gerçekleştirilmektedir. Ulaşımın karayolları ağırlıklı olması nedeniyle, enerji savurganlığımız her geçen gün biraz daha artmakta, akaryakıt tüketimi fazlalaştıkça, petrol yönünden dışa bağımlılığımız da gün geçtikçe artarak, petrol tekellerine daha çok döviz öder hale gelmekteyiz. Demiryolu, karayoluna göre çok daha güvenlidir, daha az enerji tüketilmektedir. Demiryolu yapım maliyeti, karayolu yapımından da daha ucuzdur. Çok daha az toprak kaybı meydana gelmekte, daha uzun ömürlü ve ekonomik olmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün yeniden yapılanması konusundaki çalışmaların, bir an evvel, gerçekleştirilmesini de arzu etmekteyiz. Öte yandan, mevcut demiryolu altyapısının rehabilitasyonu da tamamlanmalıdır. Ülkemiz ekonomisine sağlayacağı katkıların yanı sıra, siyasî özellikleri de bulunan, 93 kilometrelik kısmı ülkemiz sınırları içerisinde, 32 kilometrelik kısmı ise Gürcistan sınırları içerisinde kalan toplam 125 kilometre uzunluğundaki, Türkiye'yi Kafkasya üzerinden Ortaasya'ya, oradan da Çin'e bağlayacak olan Türkiye - Gürcistan yeni demiryolu projesinin; ayrıca, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine demiryoluyla bağlayacak olan demiryolu boğaz tüp geçişi ve demiryolu banliyö hatlarının metroya dönüştürülmesi projesiyle, iki yaka birleştirilecektir. Büyük önem arz eden bu projelerin daha fazla sürüncemede bırakılmamasını ve derhal hayata geçirilmesini de arzu etmekteyiz.

Özellikle turizm ve ihracat potansiyeli yüksek bölgelerimizdeki havaalanları yatırımlarına öncelik verilerek, mevcut havaalanlarımızın hizmet kapasitelerinin ve şartlarının yükseltilmesine yönelik çalışmaları da memnuniyetle karşılamaktayız. Ayrıca, diğer illerde kurulması düşünülen havaalanları için gerekli yatırımların bir an önce hayata geçirilmesini de bekliyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülkeye sahip olmamıza rağmen, deniz ulaşımı ve nakliyatı için altyapımız bütünüyle yetersizdir. Bunun için, limanların geliştirilmesi, denizyollarının canlanması, limanlar ile demiryolları bağlarının artırılması şarttır. İç bölgelerin en kısa yollarla limanlara bağlanması ve limanların altyapı imkânlarının geliştirilmesiyle bu alanda bir devrim yaşanabilir. Ülkemiz etrafının denizlerle çevrili olması nedeniyle, limanlarımız da çok önem taşımaktadır. Bir taraftan mevcut limanların kapasiteleri artırılırken, yeni limanların yapılması da zorunlu görülmektedir.

BAŞKAN – Sayın Enöz, 1 dakika süre veriyorum; buyurun efendim.

Ülkemiz, haberleşme alanında, özellikle son yıllarda büyük mesafeler katetmiştir. Dünyanın birçok ülkesiyle ya da gelişmiş birçok ülkeyle birlikte en son haberleşme teknolojisi ülkemize getirilmiş, insanlarımızın hizmetine sunulmuştur. Bu konu, elbette, üzerinde önemle durulacak bir konudur ve sevinilecek de bir konudur; ancak, burada bizleri üzen, maalesef, son teknoloji bu sistemlerin büyük çoğunluğunun, serbest rekabetin verdiği rehavet içerisinde, yurt dışından, çok büyük miktarlarda...

ANAP GRUBU ADINA CENGİZ ALTINKAYA (Aydın) – Sayın Başkan, Yüce Meclisin değerli üyeleri; İçişleri Bakanlığı ve bağlı kuruluşları olan; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının 1999 yılı bütçeleri üzerinde Anavatan Partisi Grubu adına söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle, hepinizi, en içten saygılarımla selamlıyorum.

Ülkemizin bütünlüğü ve güvenliğinin sağlanması esnasında, yapmış oldukları mücadelede şehit düşen emniyet mensuplarımıza, askerlerimize ve vatandaşlarımıza, bu vesileyle, Allah'tan rahmet, yaralılarımıza da acil şifalar diliyorum. Şehit yakınlarımıza ve gazilerimize, devletimizin bugüne kadar sahiplendiği düzeyin daha da ileriye gitmesi, elbette ki hepimizin beklentisidir, arzusudur ve şehit yakınlarımız için, gazilerimiz için, devletimiz ne yapsa -Anavatan Partililer olarak düşüncemiz- azdır. Güvenlik güçlerimizi, gerek Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgelerimizde gerekse yurdumuzun diğer yerlerinde canlarını hiçe sayarak sürdürdükleri bu görevlerden ötürü kutluyor ve onları saygıyla selamlıyorum.

Emniyet Genel Müdürlüğümüzün, yasalardan kaynaklanan, adlî, idarî, siyasî ve trafikle ilgili görevleri vardır. İdarî görevleri; asayiş, amme ve şahıs emniyeti ile mesken masuniyetini korumak, halkın can ve malını muhafaza etmektir. Siyasî görevlerine baktığımızda; anayasal rejimimizi korumak, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü muhafaza etmek ve bütünlüğünü bozmak isteyen her türlü bölücü ve bölgeci mihraklara karşı tedbirler almak olduğunu görmekteyiz. Ayrıca, trafikle ilgili görevlerine baktığımızda ise, duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek gibi çok ciddî görevleri de üstlenmişlerdir.

Görüldüğü gibi, tüm bu görevler, toplumun her kesimiyle ilgili görevler olup, çalışma şartları açısından, 24 saat, gece gündüz, yaz kış demeden çalışmayı gerektirmektedir.

Bu görevleri yerine getirmekle yükümlü olan Bakanlığımızın ve bağlı kuruluşlarımızın 1999 yılı bütçe tekliflerine baktığımızda ise, toplam 1 katrilyon 135 trilyon lira civarında bir ödenek tahsis edildiğini görmekteyiz. Bu ödeneklerle, büyük çapta, personel giderleri karşılanmaktadır. Örneğin, Emniyet Genel Müdürlüğü, 1999 yılında, 580 trilyon lira kullanacaktır. Bu miktarın 480 trilyon lirası personel ödemelerine, ancak 36 trilyon lira kadarı da yatırımlara ayrılabilmektedir. Elbette ki, gönül isterdi ki, bu önemli kuruluşlarımızın yatırım ödenekleri çok daha yüksek düzeylerde yapılabilsin; ancak, inanıyoruz ki, bütçenin elverdiği imkânlar ölçüsünde, kendilerine tahsis edilen bu ödeneklerle, bu kuruluşlarımız, görevlerini en iyi şekilde yürüteceklerdir.

Bu kuruluşlarımızın daha dinamik bir yapıya kavuşturulması, elbette ki, beklentimizdir ve kaçınılmazdır. Hizmet gecikmeleri, malzeme ve zaman kayıpları mutlaka önlenmeli ve bu çerçevede, bugüne kadar alınmış olan tedbirlere ilave olarak da Emniyet teşkilatının ciddî boyutlu ekipman ve teçhizatla donatılması gerekmektedir. Bu amaçla, teşkilatın güçlendirimesi için hazırlanan plan dahilinde, helikopter, zırhlı araç, deniz botu, haberleşme otomasyon, kriminal laboratuvarlar, teknik bürolar, trafik, kaçakçılık, asayiş ve istihbarat projeleri gerçekleştirilerek, hizmetlerin yüksek teknolojiyle yürütülmesine de bir an önce geçilmelidir diye düşünüyoruz.

Bu amaçla, güvenlik güçlerinin sorumlulukları gözden geçirilerek, etkin, tarafsız, insan haklarına saygılı güvenlik hizmeti verilmesi için yasal düzenlemelere de başlanılmaktadır.

Halkımızın ve kentlerimizin terör ve suç örgütlerinden ve her türlü yasadışı eylemlerden korunmasına özen gösterilmekte ve bu hususlarda gerekli tedbirler alınmaktadır. Bölücü akımlara ve her türlü teröre karşı, devlet güvenlik güçlerinin özverili ve başarılı mücadelesi, kesin sonuç alınıncaya kadar kararlılıkla sürdürülecektir. Bu çerçevede, 55 inci hükümet döneminde alınan kararlardan ve atılan adımlardan taviz verilmeden mücadelenin sürdürülmesi esas alınmalıdır.

Diğer yandan, Mahallî İdareler Yasasında, günün ihtiyaçlarına cevap verecek; hatta, çağın ihtiyaçlarına cevap verecek yeni bir düzenleme yapılması artık zaruret haline gelmiştir ve bütün toplumda, artık, bu konuda herkes hemfikirdir; çünkü, Türkiye'de, yönetim sorunları ve sıkıntıları duvara dayanmıştır. Bütün siyasî parti sözcülerimizin, bu konudaki duyarlı davranışları, ifadeleri ve yaklaşımları memnuniyet vericidir. İnşallah, bakanlık düzeyinde hazırlanmış olan ve geçmiş hükümetler zamanında da çeşitli uzlaşma hükümleri ilave edilerek 20 nci Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisinin gündemine gelmiş olan; ama, seçim nedeniyle kadük olan mahallî idareler reformu, bu dönem, hep birlikte yapacağımız çalışmalarla kanunlaşsın ve ülkemizin yönetim sorunları, en az onbeş yirmi yıl ülkenin önünü açacak şekilde bertaraf edilsin; yerel yönetimler, çağdaş, daha etkili, daha iyi kaynak kullanan, bölge önceliklerini yerinde tespit eden, daha demokrat, daha katılımcı, daha şeffaf ve yerinden denetlenebilir bir şekle kavuşsun. Buna, Türkiye'nin önemle ihtiyacı var; çünkü, bugün ortaya çıkmış olan birçok sıkıntının, hatta dava konusu edilmiş olan problemlerin, daha doğmadan yerinde çözülecek olması, ülkemizde, hem toplum huzurunu hem de kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlayacaktır ve bu konuda atılacak her adım, herhalde, Allah katında büyük bir sevap olarak da kayda geçecektir.

Sözlerimi bitirmeden önce, yine, Emniyet Genel Müdürlüğümüzün önemli hizmetlerinden birisi olan trafik konusunda, kısaca bir iki hatırlatmada bulunmak istiyorum. Yapılan istatistikler ve elde edilen donelere göre, son yıllarda, trafik kazalarında, ölümlü kaza oranında bir azalmayı nispeten görmekteyiz. Özellikle, şehiriçi kazalarında, 1994 yılını endeks kabul ettiğimiz takdirde, örneğin, 1998 yılında, şehiriçinde, ölümlü kazalarda...

BAŞKAN – Sayın Altınkaya, 1 dakika süre veriyorum; buyurun efendim.

... ölüm endeksi 1998 yılında 66'ya kadar düşmüştür. Özellikle şehir içine tekrar döndüğümüz zaman -1994 yılını 100 kabul edersek- önceki yıllarda 108 olan, 106 olan, 1993'te 115 olan endeks, bakınız, 1998'de 66'ya kadar düşürülebilmiştir. Bu konuda, tabiî, bu sonucu elde eden, tedbirleri alan, uygulayan, şehiriçi hem altyapı hem de trafik denetleme olaylarını yürütenleri tebrik etmek istiyorum. Türkiye'de trafik kazalarında kayıp sayımız, 7 000'lerden, 7 500'lerden -ki, bu rakam 1986'nın rakamı- 1998'de 4 852'ye kadar düşmüştür.

CENGİZ ALTINKAYA (Devamla) – Bütün bu hizmetleri, insanımızın huzuru için, daha sağlıklı ve uzun ömürlü yaşaması için yaptığımıza göre, trafik konusunda ele alınacak her türlü projeyi, her türlü iyileştirmeyi sonuna kadar destekleyeceğimizi bir kere daha ifade ediyorum.

Anavatan Partisi Grubu adına ikinci söz, Antalya Milletvekili Sayın Cengiz Aydoğan'ın.

Bütçesini görüşmekte olduğumuz Ulaştırma Bakanlığı, çok geniş bir alana ve kitlelere hizmet veren, şu anda 12 genel müdürlüğü ve 200 bine yakın çalışanı bünyesinde barındıran büyük bir kuruluştur; ulaştırma ve haberleşme hizmetlerinin teknik, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, kamu yararına ve millî güvenlik amaçlarına uygun olarak yürütülmesi ve geliştirilmesi için görevlendirilmiştir.

Ulaştırma ve haberleşme sektörünün gelişiminde cumhuriyetin kuruluşundan beri etkin faaliyet gösteren Bakanlık, önemli yatırımlar gerçekleştirmiştir. Son dönemde gündeme getirilen projeler, ülkemiz ulaştırma sektörü açısından büyük önem arz etmektedir. Avrupa Birliğiyle entegrasyon açısından ulaştırma politikalarında uyum sağlanmasının yanı sıra, bağımsız Türk devletleriyle gelişen ekonomik ve uluslararası ilişkilerin gerektirdiği ulaştırma altyapısındaki eksikliklerin bir an önce giderilmesi ve ülke yararları doğrultusunda ve ülke olanakları ölçüsünde yeni ulaşım hatlarının vakit kaybedilmeden tesisi gereklidir.

Coğrafî konumu itibariyle Avrupa, Asya, Ortadoğu ve Uzakdoğu ulaşım yollarının kesiştiği bir bölgede bulunan ülkemizde, taşıma türlerinin hemen hemen hepsi ayrı ayrı önem arz etmektedir. Bu nedenle, demiryollarımızın modernizasyonu ve yeterli duruma getirilmesi başta olmak üzere, tüm havayolu, karayolu, denizyolu sistemlerinin geliştirilmesine, büyük projelerin bir an önce tamamlanmasına ihtiyaç vardır. Bu bağlamda, İstanbul Boğazı tüp geçiş projesinin hayata geçirilecek olması, Alanya-Antalya demiryolu hattının yap-işlet-devret metoduyla yapılabilmesi için YPK'dan izin alınması, Ankara-İstanbul hızlı demiryolu projesine ağırlık verilmiş olmasını öğrenmek sevindiricidir.

Türkiye'deki demiryolu sistemlerinin en kısa zamanda daha çağdaş ve verimli hale getirilmesi amacıyla, Bakanlığın gündeminde bulunan projeler ve demiryolu hatlarının tamamlanması için gerekli olan finansmanın sağlanması, en büyük dileğimizdir. Demiryolu taşımacılığının ülke genelinde yaygınlaşmasıyla enerji, döviz, zaman tasarrufu sağlanacak; gürültü ve hava kirliliğinde de azalma meydana gelecektir.

Bakanlık, işletmecilik standartları bakımından yeterli düzeyde olmayan demiryollarını yeniden yapılandırmalıdır. Türkiye'de demiryolunun ulaştırma sektörü içindeki pazar payı, özellikle son kırk yıl içinde giderek azalmış, yurtiçi yük taşımalarında yüzde 7'ye, yolcu taşımalarında ise yüzde 4'e düşmüştür. Buna karşın, karayolunun taşıma payı aynı oranda yükselmiştir. Oysa, gerekli olan, karayolu ile demiryolunun birbirlerini dengeli ve mantıklı bir çerçevede tamamlamalarının planlanması ve bunun sağlanmasıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizin dışa açılan kapıları durumunda olan hava meydanlarımız, özellikle turizm hareketleri açısından büyük önem arz etmektedir. Ulaştırma Bakanlığının son yıllarda gerçekleştirdiği havaalanı projeleri, ülkemizin bu sektördeki büyük bir eksikliğini gidermiştir. Diğer taraftan, Ulaştırma Bakanlığının, her ile bir stol havaalanı yapımı ile, askerî havaalanlarından sivil havacılık alanlarında yararlanılmasına yönelik yürüttüğü faaliyetleri olumlu buluyor ve destekliyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; üç tarafı denizlerle çevrili ve 8 300 kilometre uzunluğunda kıyı şeridine sahip bulunan ülkemiz, denizin sunduğu avantajlardan en iyi şekilde faydalanmalıdır. Bu amaçla, Ulaştırma Bakanlığı, Karadeniz Bölgesinde Filyos Limanı, Marmara Bölgesinde Tekirdağ Limanı, Ege Bölgesinde Kuzey Ege Limanı, Akdeniz Bölgesinde de Mersin Konteyner Limanı ile İskenderun Limanı tevsi projelerini başlatmış bulunmaktadır. Bu projelerin gerçekleşmesiyle, hizmet vermekte olduğu uluslararası ticaret ve içticarette en ucuz taşımacılık olan deniz ulaştırması sektörünün gelişmesine imkân sağlanmış olacaktır.

Ulaştırma Bakanlığının ilgili kuruluşu olan Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğünce, Samsun, Haydarpaşa, Derince, İzmir, Mersin ve İskenderun Limanlarında mevcut kapasiteyi artırıcı ve iyileştirici yatırımlara devam edilmelidir. Bu limanlarımızdan özellikle İstanbul bölgesine hizmet veren Haydarpaşa ve Derince Limanları, her türlü ekipman ve teçhizat yönünden takviye edilmelidir.

Yine, Ulaştırma Bakanlığınca yapımları gerçekleştirilen balıkçı barınaklarıyla ilgili projelerin, ülkemiz balıkçılığı açısından ve kıyı kesiminde yaşayan halka ve balıkçılara hizmet vermesi bakımından bir an önce tamamlanarak, sürüncemede bırakılmadan, ekonomiye kazandırılması önem arz etmektedir. Balıkçı barınağı inşaatlarının, Alanya balıkçı barınağı inşaatında da olduğu gibi, uzun yıllar sürdüğü hepimizin malumudur. Balıkçı barınakları için yeterli ödeneğin ayrılması ve projelerin bir an önce bitirilerek halkın hizmetine sunulması gereklidir.

Bilgi toplumunu oluşturabilmek amacıyla, üretilen bilginin yaygın kullanımına imkân veren bir enformasyon altyapısının kurulabilmesi için bilgi ağı planlamasına bir an önce başlanmalıdır. Bu ağın, küresel bilgi ağlarıyla bütünleşmesi için gerekli kriterlere uyum sağlanmalı ve yasal altyapı ivedilikle hazırlanmalıdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bilgi ve teknolojinin ülke sınırlarını aştığı bu kültürel, siyasal ve ekonomik küreselleşme döneminde, ülkemizde de, ulaştırma ve haberleşme yatırımlarına özel bir önem verileceğini umuyor; ulaştırma camiasının, başta Sayın Bakanı olmak üzere, tüm çalışanlarına başarılar diliyorum.

İçişleri Bakanlığı, yurdun içgüvenliğinin ve asayişinin sağlanması, kamu düzeninin korunması, genel yönetimle ilgili verimli çalışan bir taşra yönetim mekanizmasının tesis edilmesi, mahallî idarelerimiz açısından yön verici düzenlemelerin yapılması, kaçakçılığın men ve takibi ile devlet ve toplum hayatımız bakımından önem arz eden hizmetleri yerine getirmekle görevli bir bakanlıktır. Bakanlığın teşkilatı ve bu teşkilatın her kademesindeki mensupları, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına, demokratik, laik ve sosyal devlet anlayışına, Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlılık, temel hak ve özgürlüklere saygı ilkelerini esas alarak, etkin ve tarafsız bir hizmet yarışı içinde bulunmaktadır.

Her geçen gün deneyim kazanan, modern silah ve teçhizatlarla donatılan güvenlik güçlerimiz, gerektiğinde sınırötesi harekâtları gerçekleştirerek, teröristleri adım adım izlemektedir. Ne yazık ki, terör örgütü, konuyu uluslararası platforma taşımakta, eylemlerini insan hakları savunuculuğu ve hak mücadelesi olarak göstermeye çalışarak, asıl amacı olan, devletimizi bölme gayesini perdelemektedir.

Bu arada, terör örgütlerini karşılarına almamak düşüncesiyle terörist eylemlere gözyuman dost ve komşu devletlerin, bu tutumlarını şiddetle kınıyoruz.

Terörle mücadelede başarıda, güvenlik güçlerimizin yanı sıra, hükümetimizin çok önem verdiği ekonomik, sosyal ve eğitim amaçlı çalışmaların da büyük bir önem taşıyacağı inancındayız. İşsizliğin azaltılması, yöre halkının yaşam düzeyinin yükseltilmesi için alınan 193 sayılı teşvik tedbirlerinin, eğitimde başlatılan büyük hamlenin, bu mücadelede bizi başarıya götüreceğine olan inancımız tamdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; güvenlik güçlerimizin sürdürdükleri bu mücadelenin, elbette bir bedeli vardır. Bu bedel, maddî kaynaklardan da öteye, verilen şehitlerimiz ve yaralılarımızdır. 1998 yılı ocak ayından günümüze kadar yurt düzeyinde meydana gelen toplam 4 448 terör nitelikli olayda, subay, assubay, polis, erbaş, er ve geçici köy korucusu olmak üzere, 495 şehit verdik; yaralı sayımız ise 1 316'dır. Aynı dönem içerisinde, 201 vatandaşımız hayatını kaybetmiş, 742 vatandaşımız da yaralanmıştır. Bu dönem içerisinde, 2 019 terörist ölü, 164 terörist yaralı, 21 800 militan ve sempatizan da sağ olarak ele geçirilmiştir. Kalplerimizde yaşattığımız şehitlerimize, terörist saldırılarda hayatlarını kaybeden vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet, gazilerimize acil şifalar diliyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Demokratik Sol Parti Grubunun uyuşturucuyla ilgili görüşlerine gelince: "Altın Hilal" bölgesinden, yani, Pakistan ve Afganistan'dan Avrupa'ya, Türkiye, İran ve Bağımsız Devletler Topluluğu üzerinden taşınan uyuşturucunun, ancak çok küçük bir kısmı yakalanabilmektedir. Ülkemizde uyuşturucu trafiğini tahrik eden en önemli faktörlerden biri terördür; çünkü, terör, parasal ihtiyaçlarının büyük bir bölümünü uyuşturucu ticaretinden elde etmektedir. Birleşmiş Milletler Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Programı tarafından yayımlanan rapora göre, uyuşturucu ticaretinde dönen para 500 milyar dolardır. Bu miktar, dünya toplam ticaretinin yüzde 8'ini oluşturmaktadır; bu da, terör odakları için çok büyük bir cazibe taşımaktadır.

Uyuşturucu ticareti ve uyuşturucu kullanımında hızlı bir artış olduğu da bilinen bir gerçektir. Son yıllarda, kokain üretiminde 2, eroin üretiminde 3 kat artış olduğu belirlenmektedir. Dünya genelinde, 13 milyon eroin bağımlısı, 8 milyon da kokain bağımlısı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, terör örgütünün işini son derece kolaylaştırmaktadır. Kahraman güvenlik güçlerimiz, PKK'nın ana beslenme damarlarından olan uyuşturucu madde kaçakçılığı bağlantılarını çökertmekte üstün bir başarı sağlamaktadır. 1998 yılı ocak ayından itibaren, ülke düzeyinde toplam 2 700 olayda, 6 336 kilogram esrar, 4 570 kilogram eroin, 754 kilogram bazmorfin, 145 kilogram afyon sakızı, 604 kilogram kokain, 18 bin kilogram asitanhidrit ele geçirilmiş ve faili durumunda bulunan toplam 6 912 sanık adlî mercilere sevk edilmiştir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

...merkezî idare tarafından yürütülmektedir. İdare sistemimizin iki unsuru olan merkezî idare ile mahallî idareler arasındaki hizmetin niteliğine ve ülke gerçeklerine uygun bir görev bölüşümü sağlamak; etki, yetki, teşkilat ve malî imkânlara kavuşturmak suretiyle idare sistemimizi sağlıklı bir yapıya dönüştürmek ve sonuçta toplumsal mutluluğu sağlamak mümkün olacaktır.

Demokratik Sol Parti, 21 inci Yüzyıla güçlü, özerk, demokratik, katılımcı bir mahallî idare reformuyla girmeye hazırlanmaktadır. 55 inci cumhuriyet hükümeti tarafından merkezî idare ile mahallî idareler arasında görev bölüşümü ve hizmet ilişkilerinin esaslarının düzenlenmesi ve çeşitli konularda mahallî idarelerle ilgili değişiklikler yapılması hakkında kanun tasarısı hazırlanmıştır. Tasarının kanunlaşmasıyla ülkemizde gerçek bir idarî reform ve yapısal dönüşüm yolunda önemli bir adım atılmış olacaktır.

BAŞKAN – Sayın Yazar teşekkür ediyor, ayrıca geçmiş olsun diyoruz.

DSP GRUBU ADINA HASAN FEHMİ KONYALI (Ordu) – Sayın Başkan, Yüce Meclisin çok değerli üyeleri; Demokratik Sol Parti Grubu adına, İçişleri Bakanlığı bütçesi üzerindeki görüşlerimizi ifade etmek için huzurlarınızdayım; bu vesileyle, Yüce Meclisi ve televizyonları başında bizi izleyen değerli yurttaşlarımızı en içten sevgi ve saygılarımla selamlıyorum.

Değerli milletvekilleri; bugün İçişleri Bakanlığının bütçesini görüşürken, İçişleri Bakanlığı bütçesinde yüzde 59, bağlı kuruluşlar olarak Bakanlık Teşkilat Yasasında yer alan Emniyet Genel Müdürlüğü bütçesinde yüzde 71, Jandarma Genel Komutanlığı bütçesinde yüzde 79 ve yine, Sahil Güvenlik Komutanlığı bütçesinde de yüzde 79'luk bir artış olduğunu; reel artışın da yüzde 9, yüzde 21, yüzde 29 olduğunu görüyoruz. Tabiatıyla, bu en mükemmeli değil, cumhuriyet hükümetinin verdiği en mükemmel ödenek değil; ama, şu kıt kaynakla içinde, ekonominin içinde bulunduğu darboğazlara karşın, bu durumda verilen en iyidir diye düşünüyorum; hayırlı olsun.

Ayrıca, yine mülkî idare amirlerimizin, yani, vali ve kaymakamlarımızın, genel güvenlik, kamu güvenliği, kamu esenliği, tasarrufa müteallik hizmetleri, artı, sahil ve kıyı güvenliği gibi, güvenlik açısından da sorunlarının en önemlisini, en değerlisini yerine getirmek durumundadırlar. O halde, izninizle, polis ile mülkî idare amirlerini, burada birlikte değerlendirelim diye düşünüyorum.

Konuşmamın başında, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bütçesi üzerinde görüşürken de ifade ettiğim gibi, Jandarma Genel Komutanlığının ve Sahil Güvenlik Komutanlığının, bildiğiniz gibi, eğitimi, öğretimi Genelkurmayca sağlanıyor; ama, yüzelli yılı aşan bir süredir, jandarma teşkilatımızın, polis teşkilatının olmadığı kırsal kesimde ve henüz yeni kurulan ilçelerde kamu güvenliğini ve esenliğini sağladığı, Sahil Güvenlik Komutanlığının da, sahil kesiminde, eskiden jandarmanın olan görevleri, kıyı kesiminden karasularına kadar her türlü zabıta görevlerini ve kurtarma işlemlerini yaptığı malumlarınız.

Polis teşkilatımızın, son derece ağır, son derece meşakkatli bu görevlerinin yanı sıra, aldığı ücretin çok düşük olduğu ve kadro eksikliği nedeniyle üç vardiyayı iki vardiyaya sığdırmak suretiyle yorgun, bitkin düştüğü, son hizmet yaptığım iki yerde de, yüzde 25 - 30 eksik kadroyla çalıştığı tarafımızdan gözlemlenmiştir.

Polisin, başka doğal görevleri de çok önemli, terör ve anarşi dışındaki olağan görevleri de çok daha karmaşık; çünkü, demokratik bir ülkede, anayasanın öngördüğü temel hak ve özgürlüklerin söz konusu olduğu bir ülkede, polisin görevi kıldan ince, kılıçtan keskindir. Çünkü, polis, hem can ve mal güvenliğini sağlayacak hem suçluyu takip edecek hem terör ve anarşiyi önleyecek; ama, hem de insan haklarını zedelemeyecek. Polis, hem ruhsatsız yerleri men edecek hem kaçakçılığın men ve takibini yapacak, ama, hem serbest ticaret özgürlüğünü engellemeyecek; hem lâik cumhuriyeti koruyacak, ama, din ve vicdan özgürlüğünü zedelemeyecek.

HASAN FEHMİ KONYALI (Devamla) – O halde, polisin, bugün, bu üstün görevlerini ifade ederken ve büyük bir feragatla ifa ederken, eğitim düzeyinin yüksek olması, çıtayı yukarıya kaldırmamız gerektiğini, ideal olanın da askerî liseler gibi dört yıllık polis kolejlerinin yaygın hale getirilmesi olduğunu ifade ediyor; eğitim süreci içerisinde, polise temel hak ve özgürlükler ve demokrasi kültürünün aşılanmasını, ama, seçiminin de, özellikle polis amirlerinin seçiminin de mülkî idare amirleri valilerle birlikte, artık siyasetten arındırılmasını, ister adına konsey deyin, ister şûra deyin, ama, mutlaka tarafsız bir komisyonca adayların tespitini, ama, tasarrufun yine hükümete bırakılmasını ve bu görevlilere, gerek mülkî idare amirlerine gerek polis teşkilatımıza, devlet ve hükümet mümessilliği ve 24 saat, yaz kış demeden, gece gündüz demeden çalışan bu feragatlı görevlilere kendi görevleriyle mütenasip ücret ödenmesini, ama, bunun, hiç değilse önümüzdeki yıllar içinde değerlendirilmesini diliyorum ve İçişleri Bakanlığının böyle üç beş dakikada görüşülmeyeceğini takdirlerinize bırakarak, Yüce Meclise en derin saygıylarımı sunuyorum. (DSP sıralarından alkışlar)

Süreniz 6 dakikadır.

Gerçi "1983-1993 Ulaştırma Anaplanı" adı altında, ülkemize özgü koşullar bağlamında ulusal bir plan yapılmıştır. Ne var ki, bu plan, gerçekleşme şansına kavuşamamıştır. Eğer anaplan uygulanabilseydi, bugüne kadar döviz karşılığı satın alınan milyonlarca metreküp petrol tasarrufu sağlanacak, trafik kazalarında binlerce kişinin ölümü, onbinlerce kişinin de yaralanması önlenmiş olacaktı. Bu olumsuzlukların ve tıkanıklıkların ülkemize maliyeti ise, milyarlarca Amerikan Doları olmuştur. Bu ürkütücü tablo, Türkiye'nin acilen yeni bir ulaştırma master planı hazırlamasını zorunlu kılmaktadır.

Gerek hükümet protokolü ve programında gerekse Ulaştırma Bakanı Sayın Öksüz'ün Plan ve Bütçe Komisyonundaki sunuş metninde, 57 nci hükümetin demiryolu taşımacılığı ile kıyı şeridinde denizyolu taşımacılığına verdikleri önem sevindiricidir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; bu vesileyle, gecikmiş bir teşekkürümü de yerine getirmek istiyorum. Seçilmeden önceki görevim nedeniyle birçok yabancı havayolu şirketiyle seyahat etme fırsatı buldum. Kişisel inancım odur ki, Türk Hava Yollarının seyahat ettiğim bu şirketlerden aşağı kalır yeri yoktur; özellikle de, uçaklarının yeniliği ve personelinin içtenliğiyle de çoğundan üstündür. Eksikliklerini de bilerek, Türk Hava Yollarının bugünkü duruma gelmesinde emeği geçen herkese huzurlarınızda teşekkür ediyorum.

Seçim çevrem Antalya'daki yatırımlarla ilgili görüşlerimi de aktarıp, iletişim konusuna değinmek istiyorum. Ulaştırma Bakanlığı çalışma programında, Antalya-Alanya arasında planlanan 121 kilometre uzunluğundaki demiryolu ihalesinin 1 Temmuz 1999 tarihinde yapılacak olmasından, Antalya Havalimanı uçak ve yolcu trafiğini rahatlatmak için planlanan Gazipaşa Havaalanının bir an evvel tamamlanmasına gösterilen çabadan ve stol tipi havaalanı olarak planlanan Kaş Havaalanı proje ve ihale çalışmalarının hızlandırılmasından duyduğum memnuniyeti belirtmek istiyorum.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; iletişimde teknolojik gelişmenin hızı, baş döndürüyor; yaşadığımız şu günlerde de, baş ağrıtıyor. Türkiye, gerek teknoloji ve gerekse hizmet itibariyle, bu gelişimin gerisinde kalmamalıdır; zira, toplumumuz, şehirde olsun kırsal alanda olsun, çağdaş teknolojinin özelliklerini ve zorunluluklarını artık algılamıştır. Hem seçim kampanyası döneminde hem de seçimlerden sonra yurttaşlarımızın şikâyetleri, özellikle kırsal alanda, kapasitesi yetersiz, teknolojisi geri telefon santrallerinin yarattığı sorunlara ilişkindir.

2000 yılında üçüncü haberleşme uydusunu da uzaya atacak olan Türkiye, yerdeki iletişim sorunlarını çözecek teknolojik yatırımları kısa sürede tamamlamalıdır. Ülkemiz, hem kablolu TV hem de internet altyapısı konusunda önemli yatırımlar yapmıştır ve yapmaktadır; ancak, nedendir bilinmez, hizmeti sunmada yavaş kalındığı da yaşanan bir gerçektir. Sokak başlarına kadar getirilebilen dağıtım kutularından abonelere ulaşılmakta yetersiz kalınması, hizmet karşılığı elde edilecek kazançlardan, ülke bütçesini yoksun bırakmaktadır.

Doğru Yol Partisinde ilk söz, Antalya Milletvekili Sayın Kemal Çelik'te.

Hepinizin çok iyi bildiği gibi, İçişleri Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyetinin en temel bakanlıklarından biridir. İçişleri Bakanlığı menupları, çok iyi bir şekilde, Bakanlıkça hazırlanan çok önemli bir eğitimden geçtikten sonra görev alırlar. İçişleri Bakanlığı denilince, genellikle, sadece, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı olarak bilinir; ama, İçişleri Bakanlığının başka görevleri, ülke için çok önemli başka birimleri de vardır. Merkezî idarenin, taşra teşkilatının temsilcisi olan, devletin ve hükümetin temsilcisi olan vali ve kaymakamlarımız da, İçişleri Bakanlığına bağlı teşkilatların başındaki mensuplarımızdır. Yine, mahallî idareler teşkilatı da İçişleri Bakanlığına bağlıdır.

Bu kadar önemli görev ve fonksiyonu ifa eden İçişleri Bakanlığının bütçesi, ne kadar artırılırsa artırılsın, maalesef, son derece düşüktür. İçişleri Bakanlığının bu hakkını hepimiz teslim edelim, bu görev ve fonksiyonlarını teslim edelim. Şu da görülüyor ki, Türkiye'de en çok eleştirilen bakanlık da İçişleri Bakanlığıdır. Tabiî ki, çalışan bakanlık eleştirilecektir; biraz sonra biz de eleştireceğiz.

Değerli milletvekilleri, biliyorsunuz, ülkemiz, onbeş yıldan bu yana, dünyanın en kanlı terör örgütünün saldırısına maruz; 30 bin civarında polisimiz, askerimiz ve vatandaşımız PKK tarafından katledilmiş, şehit olmuşlardır; ama, şu da bir gerçek ki, Türkiye Cumhuriyeti, onbeş yıldan bu yana, terörle mücadelede her zaman kararlı bir şekilde çalışmıştır; cumhuriyet hükümetlerinin hepsi, terörle mücadelede son derece başarılı adımlar atmışlardır. Ülkenin birlik ve beraberliğinin ve üniter yapısının bozulmaması için, İçişleri Bakanlığı mensupları, askeri, polisi, üzerine düşeni en iyi şekilde yerine getirmiştir. Özellikle 1993'ten sonra, modern teknik ve cihazlarla, o günkü hükümetimizin sağladığı imkânlarla, terörle mücadelede çok önemli mesafeler alınmıştır. Hatırlayacaksınız o günleri; okullar kapalı, saat 15.30'dan sonra dışarıya çıkılamaz, maalesef, gazeteler dağıtılamaz haldeyken, devlet, kararlı bir şekilde, güvenlik güçlerine sağladığı destekle bu mücadelenin üstesinden gelmiş ve o gün başlatılan, o tarihlerde kararlı bir şekilde başlatılan mücadele sonucu, bugün, terör örgütünün başı, İmralı'da hesap verir hale gelmiştir.

Değerli arkadaşlarım, tabiî, teröristle mücadeleyi çok başarılı yürüttük; ama, teröristle mücadele yapılırken, terörle mücadeleyi de hiçbir zaman gözardı etmememiz gerekiyor; yani, teröre maruz kalan o bölgenin ekonomik ve sosyal konuları üzerinde durmamız, vatandaşlarımızın, özellikle gençlerimizin terör örgütüne meylini önleyici ekonomik ve sosyal tedbirleri almamız gerekiyor, oradaki işsizliği gidermeye yönelik tedbirleri özellikle almamız gerekiyor.

Şimdi, yapılması gereken şu: Bizim, orada, devletimizin temsilcisi olan valiler var. Valilere güvenelim; kredilerde, yatırımlarda, merkeziyetçiliği bırakalım ve bu yatırımların bitirilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması yetkilerini, doğrudan doğruya valilere verelim. Bu konu son derece önemli. Artık ihaleler merkezden yapılırken, o ihalelerin, oraya harcanan paraların yerinde kalmadığını görüyoruz. Bu nedenle, devletin ve hükümetin temsilcisi olan valilere öncelikle güvenelim.

Değerli arkadaşlarım, terörle mücadelede bizim en büyük sıkıntılarımızdan biri de şudur: Haklı mücadelemizi dünyaya anlatamıyoruz. Maalesef, dünya, bugün, Türkiye'yle ilgili insan hakları, işkence ithamlarında bulunuyor; polisimiz, askerimiz, hak etmediği ithamların altında kalıyor; ama, biz, dünyaya haklılığımızı ilan edemiyoruz. İşte, bu İmralı'daki karardan sonra, şu şekilde karar verirseniz Avrupa Birliğine giremezsiniz, şu şekilde karar verirseniz Avrupa Konseyinden çıkarsınız gibi şeyler oluyor. Bu nedir; bu, biz kendimizi dışarıda iyi anlatamıyoruz, onun için...

Bakınız, bir gazetemizde Avrupa'daki patronların başı, önemli bir şahıs diyor ki: "Türkiye bazı haklar sağlamalıdır o bölgede." Birisi soruyor: "Acaba, PKK terör örgütü Türkiye'de kaç insanın, kaç askerin, polisin canını aldı, biliyor musunuz?" "Hayır, onların, öyle, bir kişiyi öldürdüklerini, askeri öldürdüklerini bilmiyorum" diyor. Yani, bütün hükümetlerle temas halinde olan bu kişinin, etkili bir kişinin bile, maalesef, bundan haberi yok. Bu konuyu son derece iyi anlatmamız gerekiyor.

Kuzey Irak konusu da terörle mücadelede çok önemlidir. Geçenlerde anlattım. Kuzey Irak' konusunda, maalesef, Türkiye, 1996'daki Barzani ve Talabani'yi Ankara'da buluşturma sürecini, Ankara sürecini çok iyi değerlendirememiş ve Washington'da, Kuzey Irak'la ilgili federe devletin temelleri atılır olmuştur. Bu, bizim, terörle mücadelemiz açısından büyük bir zafiyetin yanında, Türkiye'nin geleceği açısından da son derece tehlikeli bir durumdur.

Değerli arkadaşlarım, polis, jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlığı, gerçekten, görevlerini gayet güzel yaptılar. Jandarmamız, kırsal kesimde her zaman başarılı oldu; gayet disiplinli bir şekilde görevini yürütüyor. Sahil Güvenlik Komutanlığımız, sahillerimizin güvenliği açısından da, hiçbir probleme meydan vermeyecek şekilde başarılı sonuçlar alıyor. Ancak, özellikle son günlerde, polisimizi yıpratıcı beyanlar çok fazla. Bunlara, tabiî ki, İçişleri Bakanlığı gerekli cevabı verecek.; ama, şurada... Geçenlerde bir televizyon programında, bana "Sayın İçişleri Bakanı, Emniyet kahvehaneye dönmüş dedi; siz ne diyorsunuz" diye sordular. Tabiî, ben buna son derece üzüldüm; böyle bir beyanın olabileceğini düşünemiyorum, ben duymadım, ama, söylenmişse yanlış söylenmiş dedim. İnşallah söylenmemiştir. Bana göre talihsiz bir beyandır. Bunu ifade etmek istiyorum.

Biliyorsunuz, son günlerde bir telekulak olayı var. Bu konu, müfettişler tarafından soruşturuluyor. Mülkiye müfettişlerinin en doğruyu bulacağını biliyorum. Yargıya intikal etti, o konu yargıda da çözülecek; ama, şunu hatırlatmak istiyorum: 11 kişiyi Sayın Bakanımız görevinden aldı, görevden uzaklaştırdı. Bana göre, zamanında alınmıştır, doğru bir karardır; ama, şunu da hatırlatmak istiyorum sayın milletvekillerimize: Bu 11 kişi, 55 inci hükümet döneminde alınmıştır ve bu dönemde de görevlerine son verilmiştir. Bu konuya dikkatinizi çekmek istiyorum.

KEMAL ÇELİK (Devamla) – Münferit bazı hatalar, yanlışlar olmuş olabilir, yanlışlıkla izlenmeler olmuş olabilir; ama, bu konuda, bana göre, polisi yıpratmadan... Çünkü, şu var; bazıları da diyor ki: "İşte, bu, münferit olaydır." Evet, münferit olay olduğu için bunu söyleyeceğiz; yani, Emniyet Teşkilatında, her zaman polis dinleyici değildir; amirlerimiz de, gayet iyi biliyorum ki, bu konuda, astlarına hiçbir zaman emir falan da vermezler. Yani, Türk Milleti, bu konuda, aslında, müsterih olmalıdır; münferit olaylarda üzerine gidilmiştir, bundan sonra da gidilecektir.

Bu konuda, maalesef, Türkiye'de şu var: Enformasyon hukuku Türkiye'de gelişmemiştir. Emniyet Genel Müdürlüğümüz, özellikle üniversitelerle işbirliği yaparak, Türkiye'de enformasyon hukukunu geliştirmeli ve yeni bir hukukî düzenlemeye gidilmelidir. Yani, biliyorsunuz, bilgisayar suçları var, dinleme olayları daha çok teknik olmuş, teknolojik suçlar var; bu konularda, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü üzerine düşen...

Hepinize saygılar sunuyorum. (DYP sıralarından alkışlar)

Ulaştırma Bakanlığı, çok geniş bir kitleye hizmet eden, şu anda, bağlı ve ilgili kuruluşlar dahil 12 genel müdürlüğü ve 210 000 civarında çalışanı bünyesinde barındıran, ülkemizin, haberleşme ve ulaştırma hizmetlerini yerine getiren büyük bir teşkilattır. Bu Bakanlığın genel bütçeden 1999 malî yılı için almış olduğu ödeneğe baktığımızda, 57 nci hükümetin bu Bakanlığa 1999 malî yılı bütçesinden ayırmış olduğu ödenek miktarı, 49 trilyon 745 milyar liradır. Bunun yatırımlar için ayrılan bölümü, 31 trilyon 935 milyar Türk Lirasıdır.

Biz, DYP olarak, bu bakanlığımız vasıtasıyla, bir çok projeyi daha önce hayata geçirdik; birçoğunu da bitirmemize rağmen, açılışları bize nasip olmamıştır; ancak, açılışlarının yapılması da, Doğru Yol Partisi olarak, bize mutluluk vermektedir.

Ulaştırma Bakanlığımıza, 1999 malî yılı bütçesinden tahsis edilen ödeneğin ne kadar küçük ve yetersiz olduğunu görmek açısından bir kıyaslama yapmak gerekirse, ülkemizin ödemiş olduğu birbuçuk günlük dışborç faizine tekabül etmektedir; yani, ülkemizin ödediği birbuçuk günlük dışborç faizi, az önce bahsettiğim 12 genel müdürlüğü bünyesinde barındıran Ulaştırma Bakanlığının bütçesi oluşturmaktadır. Gerek ulaştırma gerekse haberleşme yönünden bu kadar önemli olan bakanlığımıza genel bütçeden ayrılan ödeneklerle hizmetlerin ne derece sağlıklı yürütüleceğinin kuşkusunu taşımaktayım.

Bilindiği gibi, çağımızda, tüm ekonomik, sosyal, kültürel ve turistik faaliyetler, süratli, güvenli ve yeterli ulaştırma ve haberleşme sektörüyle mümkün olabilmektedir. Küreselleşme olgusu içinde, serbest piyasa ekonomisini tercih etmiş olan ülkemizin, uluslararası ilişkiler ve diğer sektörlerin menfaatları ve uyumları açısından makro seviyede dengeli bir ulaştırma politikası üretmesi, buna paralel olarak yatırımlarını dinamik bir yapı içerisinde programlayıp realize etmesi ve bu husustaki zamanlamaya itina göstermesi zorunluluğu vardır.

Ulaştırma sektörünün alt sektörlerini oluşturan, karayolu, havayolu, denizyolu ve demiryolu sistemleri birbirinden bağımsız olarak düşünülemez. Ülkemizin tüm demiryolları, tüm ulaştırma limanları, yat limanları, balıkçı barınakları ve hava meydanları inşaatlarını gerçekleştirmek üzere görevli olan bir genel müdürlüğün 197 projesi için 31 trilyon 710 milyar TL ödenek ayrılmış bulunmaktadır. Ayrılan bu ödeneklerle, ortalama her proje için 161 milyar Türk Lirası ödenek ayrılmış olmaktadır ki, bununla, hiçbir ulaştırma altyapısının kısa zamanda ve hatta, orta vadede yapımı mümkün değildir.

Demiryollarımız, dünyanın en geri kalmış demiryolu şebekesine sahip olup, yolcu taşımacılığında yüzde 4'lük ve yük taşımacılığında da yüzde 5'lik bir paya sahiptir. Bu nedenle, zararın her yıl katlanarak devam etmesi kaçınılmaz bir neticedir. Bu durumdan bir an önce kurtarılabilmesi için, özellikle iki metropolü birbirine bağlayacak olan Ankara-İstanbul hızlı demiryolu, bir an önce ele alınarak gerçekleştirilmelidir. Kısa vadade bu yapılmazsa, mevcut Ankara-İstanbul demiryolu, en kısa zamanda rehabilite edilmelidir.

Bölgemiz için hayatî öneme sahip Bandırma-Bursa-Osmaneli demiryolu hattının etüt projesi artık bu yıl tamamlanmalıdır. Balıkesir İlindeki Savaştepe-Soğucak arası 27 kilometrelik yol yenilenmesi için 2 trilyonluk bir ödenek gerekmektedir; bu tamamlanmalıdır. Özellikle, Bandırma-İzmir arasındaki demiryolunun mutlaka iyileştirilmesi lazım. İstanbul'dan Bandırma'ya kadar 1 saat 45 dakikada hızlı feribotla geliyorsunuz; ama, Bandırma'dan İzmir' 6 saatte zor varıyorsunuz.

Limanlarımızda, 2015 yılına kadar 200 milyon ton/yıl ilave kapasite artırımıyla 400 milyon ton/yıla ulaşılması planlanmıştır. Halen en önemli limanlarımızı işletmekte olan Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğünce, Samsun, Haydarpaşa, Derince, İzmir, Mersin ve İskenderun Limanlarında, mevcut kapasiteyi artırıcı ve iyileştirici ekipman ve tesisat yatırımları gerçekleştirilmelidir.

Bandırma Limanı, ülkemizin dördüncü büyük limanıdır. Çevresinde büyük sanayi kuruluşları bulunmaktadır. Yakın bir zamanda, Balıkesir ve Gönen deri oranize sanayi bölgeleri de hizmete girecektir. Bursa-Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi de bu limanden istifade etmektedir. Limanın konteyner altyapısı bittiği halde, bu limana tahsis edilen grenler, Derince ve Samsun Limanlarına kaydırıldığı için, konteyner yüklemesi yapılamamaktadır. Bir an önce, bu grenlerin temin edilerek, Bandırma Limanının da konteyner yüklenebilir hale getirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, Erdek feribot İskelesi ve çekek yeri inşaatı da kısa zamanda tamamlanmalıdır. Bu limanın, özellikle, İzmir'e doğru bağlantısını sağlayan Susurluk ve Bandırma, Karacabey ve Bursa'ya doğru bağlantılarını sağlayan karayollarının, acilen iyileştirilmesi lazımdır; deve sırtı gibi son derece kötü, bozuktur, standardının yükseltilmesi lazımdır.

Yine, Çanakkale köprüsü yapıldığı takdirde, Körfez Havaalanının ve Balıkesir Havaalanının istifade edeceği Ayvacık-Akçay-Edremit-Havran-Körfez yolunun da bir an önce tamanlanması gerekmektedir.

Ülkemiz Akdeniz'deki yat limanı kapasitesinde, İtalya, Fransa ve Yugoslavya gibi ülkelerin gerisinde, ancak, beşinci sırada bulunmaktadır. Yat turizm sektörünün üçüncü sıraya yükselebilmesi için, kapasitenin 25-30 bin yata çıkarılması halinde, yat limanlarındaki turizm gelirimiz en az 4 misli artarak, 2 milyar dolardan 8 milyar dolara çıkacaktır. Bu meyanda, Marmara yat limanının da bir an önce yapılmasını talep etmekteyiz.

Bunun dışında, son yıllarda telekomünikasyon yatırımlarına tahsis edilen ödenekler azalmıştır. Örneğin, telefon santral kapasitesi için Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planında 2000 yılı sonu değeri 24 milyon hat, fiberoptik kablo uzunluğu 110 bin kilometre olmasına karşılık, mobil telefon sayısı 1,5 milyondan 2,5 milyona çıkmış, bugün için bu değerler, 19 milyon hat ve 53 bin kilometredir; yani, planın yarı yarıya gerisindedir. Bunun telafisi için yatırımlar hızlandırılmalıdır.

Böylece, gruplar adına konuşma süresi tamamlanmış bulunuyor.

Malumları olduğu veçhile, dünyamızda ekonomik, siyasî ve teknolojik gücün beraberinde getirdiği sınır tanımaz özellikler ve bu özelliklerin neticesinde, ülkelerin egemenlik haklarının ihlali ve bu üç unsurun altında ezilmiş unsurların beraberinde getirdikleri hususlara bakıldığında, bozulmuş idarenin ve bu idarenin düzeltilmesi için halkın beklentileri ve halkın, bunun çözülmesi için aktif konuma gelmesi hususundaki çalışmalar...

Bütün bunların ışığı içerisinde, Bakanlığımızın üstlenmiş olduğu görev düzenine bakıldığında, yıllardan beri gelen ve hiçbir ıslahat hareketi şeklinde düzenlemesi yapılmayan, sadece şeklî olarak, o günkü koşullar altında düzenlemeye gidilen ve bugünlere gelindiğinde, bozulmuş idarenin ve bu idarenin düzeltilmemesi hususunda mücrimlerle işbirliği yapan gizli ve tehlikeli fikirli siyasetçiler, suçlularla ilişkili avukatlar, doktorlar ve diğer mensuplar, siyasî ve malî ceza sistemiyle ceza sistemimiz, onun yarattığı adlî yargı ve nihayet, adi ve aptalca etkilere karşı son derece süratle etki altında kalan halkımız...

Bütün bu unsurların içerisine bakıldığında, güvenlik güçleri içerisinde birkaç kişinin yapmış olduğu hatalardan dolayı bütün teşkilatın üzerine doğru yönlenen halkın nefreti ve o nefreti ortadan kaldırmak için, o günkü siyasetçi ve bürokratların, bütün bu pisliği kökten kurtarmak için halkın reaksiyonundan dolayı ıslahata gidememesi.

Görüleceği gibi, 57 nci hükümet programına, polis teşkilatının eğitim düzeyinin yükseltilmesi için madde de konulmuştur. Şerefli güvenlik güçlerinin içerisinde, kendi vücutlarıyla hareket eden hainler vardır, bunların, süratle bu teşkilatlardan uzaklaştırılmasının artık zamanı gelmiştir. (ANAP, DSP, MHP ve FP sıralarından alkışlar) Bu konuda, önümüzdeki günlerde, gerek eğitim alanında ve gerekse bütün yasal düzenlemeler içerisinde Yüce Meclisinize her hususta yasa tasarıları gelecektir ve bu yasal boşluklar doldurulduğunda, inanıyorum ki, güvenlik güçleri ve onun ışığında vali ve kaymakamlarımız, halkımıza hizmet eden bir yapıda olacaklar ve halkın beklentileri de o düzeydedir. Bizim görevimiz de, sizlerin desteğiyle halkımıza en iyi şekilde hizmet vermektir. Bu hizmetin amacı, kanun hakimiyetinin mutlak suretle uygulanması, bunun uygulanabilmesi için nitelikli insan yetiştirilmesi ve bütün bunların ışığında da sizlerin, seçilmiş olduğunuz bölgelerinizde bütün aksaklıkların ortadan kaldırılması için Bakanlığa destek verilmesi...

Eğer, münferiden, sadece güvenlik güçlerinin veya kamu görevlilerinin şeklî davranışlarından dolayı kişisel çıkar uğrunda hareket tarzı yapılacak olursa, halkımızın beklentilerine cevap verme şansı son derece az olur. Onun için, dileğimiz odur ki, Bakanlığımızın, sadece kendi bakanlığımın değil bütün bakanlıkların önünü açan bir yapıda olduğu hususu dikkate alındığında, yapacağı hizmetler, süratle ekonominin düzeltilmesine, halkın güvenliğinin sağlanması neticesinde halkımızın güvenli ortam içerisinde çalışmaya yönlendirilmesine ve ekonomik gücünün artırılmasına yönelik olacaktır ve İçişleri Bakanlığının görevi son derece önemlidir.

Hepinizi saygı ve sevgiyle selamlıyorum. (Alkışlar)

Malumları olduğu üzere, yaşadığımız yüzyılda, tüm ekonomik, sosyal, kültürel ve turistik faaliyetler, süratli, güvenli ve yeterli ulaşım ve haberleşme sistemleriyle mümkün olabilmektedir. Ulaştırma ve haberleşme hizmetlerini çağımızın standartlarına uygun bir şekilde, gereği gibi yerine getirebilmek ve aynı zamanda, ekonomik gelişmemize yardımcı olacak şekilde planlamak ve işletmek özel bir önem arz etmektedir. Bu bakımdan, çağdaş ve ekonomik nitelikli ulaştırma ve haberleşme sistemlerini tüm yurt sathına yayma arzusu ve kararı içerisindeyiz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Bakanlığımız, 1999 malî yılı bütçesi ve yatırım programının hazırlıklarında, uygulamada önemli aşama kaydederek, kısa sürede tamamlanıp, ekonomiye katkı sağlayacak projelere öncelik vermiştir. Ulaştırma Bakanlığının 1999 malî yılı bütçe teklif toplamı 49 trilyon 745 milyar Türk Lirası olup, bunun 10 trilyon 225 milyar Türk Lirası carî giderlere, 31 trilyon 935 milyar Türk Lirası yatırım giderlerine, 5 trilyon 363 milyar Türk Lirası da transfer giderlerine ayrılmıştır.

1999 malî yılında bakanlık merkezî için ayrılmış bulunan toplam 31 trilyon 935 milyar Türk Lirası yatırım ödeneğinin sektörler itibariyle dağılımı şu şekildedir: Demiryolları altyapı inşaatlarına 8 trilyon Türk Lirası, ulaştırma, liman altyapı inşaatlarına 7 trilyon 80 milyar Türk Lirası, havameydanları inşaatı ve donanımına 6 trilyon 490 milyar Türk Lirası, turizm sektöründe yer alan yat limanlarına 3 trilyon 940 milyar Türk Lirası, tarım sektöründe yer alan balıkçı barınaklarına 6 trilyon 200 milyar Türk Lirası ödenek ayrılmıştır.

Ayrıca, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün yeniden yapılandırılması için 160 milyar Türk Lirası, Haberleşme Genel Müdürlüğümüzce gerçekleştirilecek olan sektördeki düzenlemelere ait muhtelif etütlerle bilgisayar sistemleri kurulması için toplam 30 milyar Türk Lirası ve Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğümüzün ihtiyacı olan bilgisayar sistemi kurulması için de 30 milyar Türk Lirası ödenek ayrılmış bulunmaktadır.

1999 yılı Bakanlık bütçemizin taransfer harcama kalemleri içinde yer alan 5 trilyon Türk Lirası da, Demiryollarımızın yol, bakım ve onarım giderlerini karşılamak üzere teklif edilmiştir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Karayollarımızdaki taşıt sayısının artması, karayolu taşıma sektörünü önemli ölçüde etkilemiş bulunmaktadır. Bu artış, karayolu sektörümüzde bazı düzenlemeler yapmayı zorunlu hale getirmiştir. Halen yürürlükte olan ulusal ve uluslararası yolcu ve eşya taşımacılığını düzenleyen yönetmeliklerin yetersiz kalması nedeniyle daha geniş kapsamlı ve sektörün bütününü düzenlemek amacıyla hazırlanmış olan karayolu taşıma kanunu tasarısı taslağına, kamu kurum ve kuruluşlar ile meslekî teşekküllerin görüşleri alınarak son şekli verilmiş olup, en kısa sürede Başbakanlığa sunulacaktır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; taşıma sistemleri içerisinde en güvenli ve en ucuz taşımacılık olan demiryolu taşımacılığını ülkemizde de hayata geçirme azmi ve kararlılığı içerisindeyiz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; denizcilik sektörünün yönlendirilmesi Bakanlığımızın uhdesinde olmamakla birlikte, Bakanlığımız bu sektörde, liman, iskele, yat limanı ve balıkçı barınaklarının yapımıyla ilgili hizmet vermekte olup, 1999 yılında toplam 17 trilyon 220 milyar Türk Lirası ödenekle, denizcilik sektöründe 151 proje üzerinde çalışmalarını sürdürmektedir.

Bugün için ülkemizde iç ve dışticarete hizmet veren 21 adet kamu limanı bulunmaktadır. Bunların yıllık kapasitesi 50 milyon ton/yıl civarındadır. Bu kapasite, özel sektör liman ve iskeleleri ile, akaryakıt da dikkate alındığında, toplam kapasite 200 milyon ton/yıla ulaşmaktadır. Bakanlığımız, 2015 yılına kadar 200 milyon ton/yıl kapasite ilavesiyle ülke genelinde liman kapasitemizin 400 milyon ton/yıla çıkarılmasını hedeflemiş bulunmaktadır. Zonguldak'taki Filyos Limanı ve Derince Konteyner Terminali işlerinin, yap -işlet- devret modeliyle ihaleleri yapılmış olup, Tekirdağ Limanı, İzmir-Çandarlı Limanı, Mersin Konteyner Limanı ve İskenderun Konteyner Terminali inşaatlarının, yap -işlet- devret modeliyle ihaleleri önümüzdeki aylarda yapılacaktır.

Telefon hizmetinin kırsal alana götürülmesini teminen 9 190 adet kırsal alan yerleşim yerine telefon santralı tesis edilmiş, böylece çevrelerindeki yerleşim yerleriyle birlikte 40 108 kırsal alan yerleşim yerinde evlere kadar telefon hizmeti verilir duruma gelmiştir.

Ülkemiz, uydusu olan sayılı ülkeler arasında olup, halen uzayda çalışır durumda TÜRKSAT 1-B ve TÜRKSAT 1-C isimli 2 uydumuz bulunmaktadır. Yeni nesil uydu serisinden olan TÜRKSAT 2-A uydusunun üretimi sürmekte olup, söz konusu uydunun, 2000 yılının ilk çeyreğinde, yörüngesine oturtularak, hizmet vermeye başlaması öngörülmektedir.

Genel olarak, bakanlık bağlı ve ilgili kuruluşlarımız açısından durum şu şekilde özetlenebilir: İnsangücü ve kalite sıkıntımız yoktur denilebilir. Proje stoklarımız yeterli olup, ek yapma ve gözden geçirme çalışmalarımıza zamanında ulaşabilmekteyiz, zamanında bunu ele alabilmekteyiz. Ulaştırma Bakanlığı olarak bizim eksiğimiz, kaynak yetersizliğidir. Zaten, sayılan proje ve maliyetler ile, ayrılabilen kaynaklar dikkate alındığında, mesele kendiliğinden açıkça ortaya çıkabilmektedir.

Buyurun efendim. (FP sıralarından alkışlar)

Dünya, teknoloji çağını yaşıyor. Sosyal ve iktisadî kalkınma, yüzyıllar boyu ulaşımın ve iletişimin yoğun olduğu bölgelerde kendini göstermiştir. Ulaştırma deyince aklımıza ilk gelen, ulaşım araçlarındaki güvenilirlik, hız, konfor ve maliyet gibi unsurlardır. Hızlı, güvenilir ve ucuz bir ulaşım sistemi, Türkiye'nin kalkınmasında, olmazsa olmaz bir şarttır.

Bugün, karayollarımızı ele aldığımızda, ulaşımın çok da güvenilir olmadığını görüyoruz; gerek yol kalitesi, otoyolların eksikliği ve gerekse bireysel ve teknik hatalardan kaynaklanan millî gelir kaybı, çok ciddî boyutlara ulaşmıştır. Karayolu taşımacılığının, Türkiye'de, riski yüksek taşımacılık olduğu bilinmesine rağmen, yıllardır aynı hatalar tekrarlanarak, yanlış projelere, zamanı gelmemiş yatırımlara milyar dolarlar, âdeta heba edilmiştir. Yatırımlar yapılmadan önce, mutlaka, ülkemizin ihtiyacı olan öncelikler tespit edilerek öncelik sırasına konulması, zaten yetersiz olan Bakanlık bütçesinin reel yatırımlara kaydırılması uygun olacaktır. Örneğin, yat limanı yapımına ayrılan yaklaşık 4 trilyon paranın bir kısmının da Karadeniz sahillerindeki balıkçı barınaklarına ayrılması gerekmez miydi? Bakanlık bütçesi, böylesine riskli yatırımlara değil, bilakis, ticaret merkezlerimize, finans ve mal piyasalarının bulunduğu yerlere, üniversite kentlerine, sağlık merkezlerine, sanayi ve liman kentlerine en ucuz ve en hızlı zamanda konforlu bir ulaşımı sağlayabilecek raylı sistemlerin kuruluşuna tahsis edilmelidir. Bir memleketin gelişmişlik seviyesinin en önemli göstergelerinden birisi ulaşım ve iletişim hizmetlerinin gelişmişliğiyle ölçülür. Bu hizmetlerin gelişmişlik ölçüleri de şöyle sıralanabilir; hız, güvenlik, ekonomiklik, konfor.

Gelişmiş memleketlerde plan ve projeler bu temel vazgeçilmezlere göre planlanır. Memleketimizde maalesef, siyasî kaygılar yatırımların yönünü ve miktarını belirlemektedir. Bu temel bir sorundur. Gönül isterdi ki, şimdi, memleketimizi batıdan doğuya, kuzeyden güneye kuşatan hızlı demiryolu projelerini tartışalım, bu mümkün olamıyor; bu imkânsız değil; ancak, kalkınma için öncelikli olan enerji ve ulaşıma ayrılan payın, hükümet bütçesinde ciddî bir ağırlık taşıması gerekmektedir. 1999 yılı Ulaştırma Bakanlığı bütçesine bakıldığında yaklaşık 50 trilyon Türk Lirasıdır. Bu, 1998 yılı Ulaştırma Bakanlığı bütçesinin yüzde 58 fazlasıdır. Halbuki, 1999 yılı genel bütçe artış oranı 1998 yılına oranla yüzde 84'tür. Bu oran, Ulaştırma Bakanlığı bütçesinin geçen yıla göre reel olarak yüzde 24 küçüldüğünü göstermektedir.

Bu şartlarda, hayatî önem taşıyan demiryolları, denizyolları ve havayolları projelerine büyük kaynaklar aktarmak mümkün olmamaktadır. Samsun'dan Sarp sınır kapısına kadar sahil karayolunu rahatlatacak bir demiryolu projesinin acilen hükümetlerimizin gündemine alınması gerekmektedir. Bu demiryolu, şartlar mümkün olduğu ölçüde Türkî cumhuriyetlerine kadar uzanmalıdır.

Günümüzde en hızlı ulaşım havayoluyla sağlanmaktadır. Ancak, bu ulaşım şekli çok ekonomik değildir. Hız olarak havayoluna alternatif en yakın ulaşım demiryolu ulaşımıdır. Demiryollarının cumhuriyet tarihimizdeki yatırım serüvenlerine bakar isek, bu konuya gerekli ehemmiyetin gösterilmediğini rahatlıkla anlayabiliriz. 1940 yılından önce, ortalama, yılda 200 kilometre demiryolu yapılırken, 1950-1960 yılları arasında, bu, yıllık 30 kilometreye kadar düşmüştür. 1925 yılında 3 957 kilometre olan ray uzunluğu 1940'da 7 380 kilometreye ulaşmış, bu yıllardan sonra âdeta duraklamış ve 1997 yılında, bu uzunluk, ancak 8 607 kilometreye ulaşabilmiştir.

Ulaştırma Bakanlığı bütçesinden, yaklaşık 4 trilyon TL'nin turizm sektöründe sadece yat limanına tahsis edilmesi, kesinlikle rasyonel bir politika olmayacaktır. Bugün, yat turizmi çerçevesinde Türkiye'ye gelen turistlerin belli bir gelir düzeyinin üzerinde olduğu ve kendi yatlarıyla geldikleri ve tüm ihtiyaçlarını yatlarındaki stoklardan karşıladıkları bilinmektedir. Hatta, öyle ki, Türkiye'ye ayak basmadan geri dönmektedirler.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bütün bu söylenenleri yapmak için, aslında, büyük paralara ihtiyaç yoktur; üzülerek belirteyim ki, Türkiye'nin birbuçuk günde ödediği faiz miktarı kadar bir payın, 70 milyon nüfusa ulaşmış, gelişmekte olan bir büyük ülkenin Ulaştırma Bakanlığına ayrılmış olması, büyük bir talihsizliktir. Tabiîdir ki, bu bütçeyle ülkemizin ihtiyaç duyduğu ulaştırma hizmetlerini sağlayabilmek mümkün olmayacaktır.

Burada, şunu da belirtmekte fayda görüyorum: Bütün imkânsızlıklara rağmen, bütçeden Ulaştırma Bakanlığına ayrılan pay, ülkemizin ulaştırma alanındaki öncelikleri tespit edilerek adaletli bir şekilde bütçe uygulamasına gidilmiş olsa, yine de bazı projeleri gerçekleştirmek mümkün olabilir; ancak, pratik uygulamalar, üzülerek belirteyim ki, bu şekilde olmamaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün, Türkiye'de yük taşımacılığının yüzde 90'a ulaşan kısmının karayollarıyla yapılıyor olması, çok ciddî bir maddî kayba yol açmaktadır. Bu durumun ortadan kaldırılmasının temel şartı, öncelikle demiryollarına gerekli ağırlığın verilmesi, belli merkezler arasında hızlı tren projelerinin bir an önce gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Özellikle İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Konya, Kayseri gibi, büyük merkezlerde şehiriçi ulaşımı için hafif raylı sistemlere gerekli destek verilmesi gerekmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; insan iletişiminde büyük bir aşama olan telsiz cep telefonu kullanımı bir felç haline gelmiştir. Aradığımız telefonlardan, hepimizin tanıdık olduğu "ulaşılamaz" mesajlarından başka bir ses gelmemektedir. İletişimimizi sağlayan iki özel şirketin, bu konuyla ilgili teknolojiyi sağlıklı olarak kullanmalarının, Ulaştırma Bakanlığımız tarafından sağlanması gerekmektedir. Özellikle büyük şehirlerimiz başta olmaz üzere kablolu TV yayınlarının gerçekleştirilmesi, kalitesinin artırılması ve yaygınlaştırılması, haberleşme ve bilgi ağının gelişmesi açısından faydalı olacaktır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

Bilindiği gibi, yaşadığımız yüzyılda, bütün ekonomik, sosyal, kültürel ve turistik faaliyetler, süratli, güvenli, yeterli ulaştırma ve haberleşme sistemleriyle mümkün olabilmektedir. Dolayısıyla, ulaştırma ve haberleşme hizmetleri, tüm ülke ekonomisini ve kalkınmasını etkileyecek mahiyettedir. Bu noktadan hareketle, koalisyon protokolü, hükümet programı ve Bakanlığın bütçesi incelendiğinde, bu çok önemli ülke meselesine gerekli ehemmiyetin verilmediğini, maalesef, üzülerek görmekteyiz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bakanlığın 1999 yılı bütçesi yuvarlak 50 trilyon TL.dir. 1998 yılı bütçesine göre, arkadaşlarımızın da ifade ettiği gibi, yüzde 58 artış yapılmıştır. Bu 50 trilyon liralık bütçenin, yine ifade edildiği gibi, Türkiye'nin iki günlük faiz ödemesinden daha az bir rakamı ifade etmesi, bu hükümetin genel politikalarının, maalesef, Ulaştırma Bakanlığının bütçesine de yansıdığını göstermektedir.

Avrupa'da, yüksek hızlı demiryollarının yaygınlaştırılması planlarının arkasında, başlıca sebepler olarak, karayolu ve özellikle havayolu taşımacılığında giderek artan tıkanmaların Avrupa'nın ulaştırma sistemini tehdit etmesi, demiryollarının çevre ve enerji sorunlarına karşı en uygun bir ulaştırma türü olması, ulaştırma sistemlerinin Avrupa düzeyinde entegrasyonu gösterilmektedir. Başta, Fransa, Almanya ve İspanya olmak üzere, birçok Avrupa ülkesinde hızlı demiryolu projeleri planlanmış ve çoğu da gerçekleştirilmiştir. Avrupa'da durum bu iken, Avrupalılaşmayı hedef alan ülkemizde demiryollarının durumu nedir?

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizde son elli yıldan beri sürdürülen yanlış ve plansız ulaştırma politikaları nedeniyle, demiryollarına gereken önemi vermek şöyle dursun, tabiri caizse, âdeta üvey evlat muamelesi yapılmıştır. Osmanlıdan devralınan en gelişmiş ulaştırma altyapısına demiryolları sahip olduğu halde, İkinci Dünya Savaşı başladıktan sonra, 1940 ve onu izleyen yıllarda demiryolu yapım çalışmaları çok yavaşlamıştır. 1950'lerden sonra ise demiryollarımız, karayollarının rekabeti karşısında güçsüz ve desteksiz bırakılmıştır. 1950 - 1998 yılları arasında karayollarımızın uzunluğu yüzde 80 artarken, demiryollarımızın uzunluğu sadece yüzde 11 artmıştır. Osmanlı'dan devralınan toplam 4 559 kilometre hat uzunluğu, bugün toplam 10 508 kilometredir; yani, mevcut demiryollarının yarıya yakını cumhuriyetin ilanından önce yapılmıştır. 1923 - 1950 yılları arasında, yılda, ortalama 172 kilometre demiryolu yapılırken, 1950'den sonra -demiryolu yapımı neredeyse durduğu gibi, rehabilitasyon faaliyetlerine dahi kaynak ayrılamamış ve- yılda ortalama 27,5 kilometre yol yapılabilmiştir. 1920 - 1950 arası, Türkiye'nin imkânları ve teknolojisi ile günümüz Türkiye'sinin imkânları ve demiryolu inşası konusundaki teknolojik gelişmeler dikkate alındığında, demiryolları konusunda, yarım asırdır, neredeyse çivi çakılmadığı görülmektedir.

Ulaştırma sektörü içerisindeki yatırım payı ise, Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planından itibaren, karayolları için yüzde 70, demiryolları için ise yüzde 15 civarında olmuştur. Dolayısıyla, 1950'li yıllarda, genel ulaştırma sistemleri içerisinde, yolcuda yüzde 42, yükte yüzde 78 olan demiryolu taşıma payı, 1998 yılında yolcuda yüzde 4'e, yükte ise yüzde 7'ye düşmüştür. Karayollarının payı ise, yolcu taşımacılığında yüzde 95, yük taşımacılığında ise yüzde 93 civarındadır. Bazı Avrupa ülkelerine bakıldığında, demiryoluyla yolcu taşıma payı, İtalya'da yüzde 24, Portekiz'de yüzde 30, Hollanda'da ise yüzde 45'tir. Yük taşıma payı ise, Fransa'da yüzde 28, Amerika Birleşik Devletlerinde yüzde 38, Çekoslovakya, Macaristan ve Romanya'da ise yüzde 55 ile 80 arasında değişmektedir.

Görüldüğü gibi, ülkemizde, yolcu ve yük taşımacılığında karayolu tek sektör durumuna gelmiştir. Netice ise, tam manasıyla vahimdir. Hızla artan nüfusumuz, hızlı şehirleşme eğilimi, taşıt sayısının hızlı artması ve giderek artan iç ve dış turizm hareketleri sonucu yetersiz kalan karayolu kapasitesine, mevcut karayolunun yüzde 70'inin standartların altında kalmasına, yapılan taşımacılığın dağınık ve düzensiz oluşunu da eklersek, meydana gelen karayolu trafik kazalarında, yılda, büyükçe bir ilçe nüfusunun kaybedilmesine, büyük bir ilimiz nüfusu kadar vatandaşımızın da yaralanmasına kadar varan bir sonuçla karşılaşmaktayız. Bu gerçeklere karşı duyarsız kalmamız mümkün değildir. Türkiye, savaşa girmeden, yılda 6-7 000 vatandaşını trafik kazalarında kaybetmektedir.

Yine, bu politika çerçevesinde hazırlanacak master planlarda yatırımlar planlanmalı ve gerekli finansman kaynakları da bu planlarda mutlaka belirlenmelidir.

Bugün için, elektrik enerjisinden istifadeyle ulaşım yapabilen tek sistem demiryolu sistemidir. Dolayısıyla, Türkiye gibi petrolde dışa bağımlı bir ülkenin, tamamen petrole dayalı ulaşım sistemi üzerinde ısrarcı olmasını anlamak mümkün değildir. Demiryolu sektöründe yapılan en büyük yanlışlık, 1970'li yıllarda dizelizasyona geçilmsesi olmuştur. Oysa, buharlı çekimden doğrudan elektrikli çekime geçiş şansına sahip olan Türkiye, elektrifikasyona harcayacağı kaynağın birkaç mislini, dizelizasyonun özelliği nedeniyle akaryakıt, yedek parça, tamir-bakım giderleriyle, eğitim ve atölye giderleri olarak harcamıştır. Bundan dolayı, Türkiye, ivedi olarak elektrikli tren işletmeciliğine geçme durumundadır.

Etüt proje çalışmaları devam etmekte olan Çankırı-Çorum-Amasya demiryolunun, Divriği'den Karabük'e yapılan cevher transit taşımacılığının ithalat ve ihracata katkıları olacaktır. Samsun Limanının mevcut Irmak-Ankara hattına bağlanması amacıyla yapılacak bu yolun uzunluğu 239 kilometredir. Sayın Bakanın bu yolun bir an önce tamamlanarak işletmeye alınması konusunda gereğini yapacağı ümidini taşıyorum.

Şimdi, soru-cevap işlemine ve daha sonra da cetvellerin oylanmasına geçeceğiz. Ancak, 16 ncı Birleşimde alınan karar uyarınca saat 13.00'te birleşime ara vermemiz gerekiyor. Uygun görürseniz, dokuzuncu tur görüşmeleri bitinceye kadar görüşmelere devam edelim.

2 nci soru, yine Sayın Evliya Parlak'a ait.

ULAŞTIRMA BAKANI ENİS ÖKSÜZ (İçel) – Hakkâri Yüksekova Havaalanı, yatırım programımızda 98-E-030240 proje numarasıyla yer almaktadır. 1999 yılı yatırım programına kamulaştırma için 1 trilyon Türk Lirası ödenek konulmuştur. Bütçe kanunu çıkar çıkmaz, kamulaştırma işine derhal başlanacaktır.

3 üncü soru, Erzurum Milletvekili Sayın Lütfü Esengün'e ait.

Soru: Son günlerde, emniyette bazı görevliler tarafından, devletin en üst yetkililerinin -Cumhurbaşkanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Bakanlıklar ve benzeri- telefonlarının dinlendiğine dair iddialar ortaya atılmış ve olay soruşturma konusu olmuştur.

Teşekkür ederim.

4 üncü soru, Sayın Esengün'e ait.

4- Orduluların yıllardır özlemi haline gelen Or-Gi havalimanını hangi tarihte bitireceksiniz?

Telsiz telefon sistemi ihale edilmiş ve peyderpey ithal edilmektedir. Ordu İlimize de bu sistem tahsis edilmiştir; ancak, sistemin çalışabilmesi için transmisyon altyapısına ihtiyaç vardır. Şu an, altyapı çalışması yapılmaktadır. Sistemin montajının eylül ekim aylarında yapılması planlanmıştır.

Demiryoluyla ilgili konu; Karadenizdeki mevcut Trabzon, Rize ve Hopa Limanlarının demiryoluyla Sarp Sınırkapısına bağlanması amacıyla planlar mevcuttur. Hattın fizibilite etüdü yapılmış ve hat fizibl çıkmıştır. 2 trilyon 462 milyar Türk Lirası proje maaliyeti vardır ve inşaat maliyeti 388 trilyon Türk Lirasıdır. Ödenek yetersizliğinden ihale edilememiştir. Konu, DPT'ye iletilecektir ve buradan gelen duruma göre programa alınması düşünülmektedir.

Balıkçı barınakları: Karadeniz sahillerinde halen 42 adet balıkçı barınağı mevcuttur. 1 695 kilometre olan Karadeniz sahil şeridinde her 40 kilometreye ortalama bir balıkçı barınağı düşmektedir. Türkiye ortalaması ise, 61 kilometredir. Elbette ki, bunlar yeterli değildir. Halen yapımı devam eden 53 adet balıkçı barınağının bitirilmesiyle, 10 bin olan balıkçı teknesi kapasitemiz 15 bin adede yükselecektir.

1- Genel olarak Karadeniz Bölgemizde özel olarak da Ordu İlimizde meydana gelen terör olaylarının önlenmesiyle ilgili olarak ek tedbirler almayı düşünüyor musunuz; hangi tedbirleri alacaksınız?

Bu konu, dikkatle değerlendirilmiştir. Vagon üreten ve tamir eden 2 fabrikamız mevcuttur; Adapazarı Vagon Fabrikası, Sıvas Vagon Fabrikası. Malatya'da yeni bir vagon fabrikasının yapılması, atıl bir kapasite meydana getirmektedir. Malatya Valiliği, bu alanın özel idareye verilmesini talep etmiştir; talebi değerlendirilmektedir. Valilik, özel sektörle işbirliği yapmak istemektedir ve biz de, bu konudaki çalışmalarımızı bitirmek üzereyiz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Soru: Bir süredir üzerinde çalışılan MERNİS Projesi;

Sayın İçişleri Bakanımızdan aşağıdaki soruları cevaplandırmasını tensiplerinize arz ederim.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Polislerimizi sosyal ve ekonomik yönden rahatlatacak düşünce ve programlarınız var mıdır?

KAMER GENÇ (Tunceli) – Efendim, bundan önceki uygulamamızda, her partiye bir soru sorma konusunda bir adalet vardı.

Sayın Osman Aslan?.. Burada.

12 nci soru, Osmaniye Milletvekili Sayın Şükrü Ünal'a aittir.

Şükrü Ünal Osmaniye

İçişleri Bakanı Sayın Sadettin Tantan'ın aşağıdaki sorular hakkında bilgi vermesini arz ederim.

15 inci soru Elazığ Milletvekili Sayın Mustafa Gül'e ait.

Soru: Türk Hava Yollarınca haftada üç gün olarak gerçekleştirilen Kahramanmaraş-Ankara-İstanbul seferlerinin artırılması düşünülüyor mu?

Bir sanayi ve ticaret merkezi haline gelen Kahramanmaraş'ın günbegün artan yolcu ihtiyaçları da dikkate alınarak cevaplandırılmasını diliyorum.

ULAŞTIRMA BAKANI ENİS ÖKSÜZ (İçel) – Bu sorunun sadece uçuş kısmı bizimle ilgili, o konudaki müracaatlar değerlendiriliyor. Müsaade ederseniz, bu konuda arkadaşlarımızdan çok fazla soru geldiği için konuyu biraz açmak istiyorum.

ULAŞTIRMA BAKANI ENİS ÖKSÜZ (İçel) – Türk Hava Yolları Özelleştirme İdaresine bağlıdır, bizim bir müdahalemiz olmamaktadır; ancak, hizmetin gereği, Türk Hava Yolları Ulaştırma Bakanlığına bağlanmalıdır diye düşünüyoruz. Görüşlerimizi iletmekten başka burada yapabileceğimiz, belki, Yüce Meclisimizin dikkatine sunulması gereken, hükümet programıyla ilgili ve görüşlerimizle ilgili konuyu arz ediyorum.

Türk Hava Yollarının özelleştirilmesinin Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde gerçekleştirilmesi gerektiğine inanıyoruz; çünkü, hava ulaştırması özel ihtisas gerektirmektedir ve yoğun işleri dolayısıyla Özelleştirme İdaresinin mevcut yapısı çok sağlıklı ve hızlı neticelendirmeye mâni gözükmektedir. Bu bakımdan, müsaade ederseniz, böyle bir uygulamanın kamuoyunu da çok yakından ilgilendirmesi bakımından hükümet programındaki bir maddeyi hatırlatmak istiyorum.

Stratejiler belirlenirken, özelleştirmenin sağlıklı kurallara bağlanarak hızlandırılmasına, özelleştirmenin önündeki önemli engellerden biri olan uluslararası tahkim konusuna temel ulusal çıkarlarımıza ters düşmeyen bir çözüm getirilmesine, özelleştirmede şeffaflık ve güvenceye özen gösterilecektir.

Sayın milletvekilleri, soru ve cevap için ayrılan süre tamamlanmış bulunuyor; ancak, sorular bize intikal ettiğinde, fotokopileri çekilmek suretiyle, sayın bakanlara sunulmuştur. Bu sorulara yazılı cevap verilmesini Sayın Bakanların takdirlerine arz ediyorum.

SAFFET ARIKAN BEDÜK (Ankara) – Sayın Başkan, milletvekillerimizin il adını zikretmek suretiyle okumanızda fayda var; çünkü, zaten, Tüzüğümüz gereği uygulama da böyle. İzniniz olursa, bu uygulamayı gerçekleştirirseniz iyi olur efendim; çünkü, uygulama sırasında, birkısım partilere mensup olan milletvekilleri, haklı olarak, önceden müracaat ettiler ve o sual hakkını da aldılar, birkısım partilere mensup olan bazı arkadaşlarımız hiç almadı.

Bursa Milletvekili Sayın Ali Arabacı, Iğdır Milletvekili Sayın Ali Güner, Nevşehir Milletvekili Sayın Mehmet Elkatmış, Şanlıurfa Milletvekili Sayın Ahmet Karavar, Konya Milletvekili Sayın Ali Gebeş, İstanbul Milletvekili Sayın Bozkurt Yaşar Öztürk, Tunceli Milletvekili Sayın Kamer Genç, Kayseri Milletvekili Sayın Hasan Basri Üstünbaş, Eskişehir Milletvekili Sayın Mehmet Sadri Yıldırım, Edirne Milletvekili Sayın Şadan Şimşek, yine Sayın Şimşek'in bir sorusu daha var, Hakkâri Milletvekili Sayın Hakkı Töre, Konya Milletvekili Sayın Hüseyin Arı, İçel Milletvekili Sayın Akif Serin, Eskişehir Milletvekili Sayın Mehmet Sadri Yıldırım, Malatya Milletvekili Sayın Basri Coşkun, Antalya Milletvekili Sayın Cengiz Aydoğan, Muğla Milletvekili Sayın Metin Ergun, Osmaniye Milletvekili Sayın Birol Büyüköztürk, Antalya Milletvekili Sayın Cengiz Aydoğan, Ankara Milletvekili Sayın M. Zeki Çelik, Eskişehir Milletvekili Sayın Mehmet Sadri Yıldırım, Ordu Milletvekili Sayın Hasan Fehmi Konyalı, İçel Milletvekili Sayın Hidayet Kılınç, İçel Milletvekili Sayın Cahit Tekelioğlu, Muğla Milletvekili Sayın Metin Ergun.

A – C E T V E L İ

(A) cetvelinin genel toplamını okutuyorum:

A – C E T V E L İ

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 3 352 500 000 000

Dış Proje Kredilerinden Ertesi

A – C E T V E L İ

Kodu A ç ı k l a m a L i r a

BAŞKAN– Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

A – C E T V E L İ

A – C E T V E L İ

- İptal Edilen Ödenek : 580 866 435 000

A – C E T V E L İ

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 5 363 000 000 000

A – C E T V E L İ

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 52 600 000 000

B – C E T V E L İ

Sayın milletvekilleri, İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Ulaştırma Bakanlığı, Telsiz Genel Müdürlüğü 1999 malî yılı bütçeleri ile 1997 malî yılı kesinhesapları kabul edilmiştir. Bütçelerin, öncelikle kurumlarına, sonra da milletimize ve ülkemize hayırlı olmasını diliyor, dokuzuncu tur görüşmelerinin tamamlandığını arz ediyorum.

III. — KANUN TASARI VE TEKLİFLERİYLE KOMiSYONLARDAN

BAŞKAN – Onuncu turda, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü bütçeleri yer almaktadır.

Sayın milletvekilleri, soru sormak isteyen milletvekillerinin, kısa, gerekçesiz ve kişisel görüş ileri sürmeksizin, kişilik ve özel yaşama ilişkin konulara dokunmayacak şekilde hazırlayacakları sorularını, gruplar adına yapılacak konuşmalar bitinceye kadar, yazılı olarak Başkanlık Divanına göndermeleri gerekmektedir. Gruplar adına yapılacak konuşmalar tamamlandıktan sonra gönderilecek sorular kabul edilmeyecektir.

Gruplar adına: Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına, İzmir Milletvekili Sayın Yusuf Kırkpınar, Ağrı Milletvekili Sayın Nidai Seven, Niğde Milletvekili Sayın Mükerrem Levent; Anavatan Partisi Gurubu adına, Rize Milletvekili Sayın Ahmet Kabil, Şanlıurfa Milletvekili Sayın Mehmet Güneş; Demokratik Sol Parti Grubu adına, Antalya Milletvekili Sayın A. Sancar Sayın, Konya Milletvekili Sayın M. Emrehan Halıcı, İstanbul Milletvekili Sayın Ziya Aktaş; Doğru Yol Partisi Grubu adına, Çanakkale Milletvekili Sayın Nevfel Şahin, Konya Milletvekili Sayın Mehmet Ali Yavuz; Fazilet Partisi Grubu adına, Konya Milletvekili Sayın Veysel Candan, Konya Milletvekili Sayın Teoman Rıza Güneri.

Ülkemizin kalkınabilmesi için çözüme kavuşturulması gereken en önemli hususların başında ulaşım sorunları yer almaktadır. Ulaşım ağı, ülkenin kan dolaşımını sağlayan damarlar, enerji ise üretimin ana unsurudur. Ulaşım sistemi, karayolu, denizyolu, demiryolu ve havayoluyla birlikte entegre bir sistemdir. Ulaşım sistemiyle ilgili planlama yapmak ve bu planları geliştirmek, plan ve program olarak, ülke kaynakları göz önünde bulundurularak kısa sürede ülke ihtiyaçlarına cevap veren ulaşım sistemini kurmamız gerekiyor.

1999 yılı bütçesi incelendiğinde, özellikle, karayolları bütçesine bakıldığında, Bayındırlık ve İskân Bakanlığına ayrılan bu ödenek ve imkânlarla, bu işlerin nasıl yapılacağı merak konusudur. Yaptığım incelemede, millî bütçeden, geçmiş yıllarda yüzde 13, yüzde 10 pay alan karayollarının payının 1992 yılında yüzde 2,7'ye, 1995 yılında yüzde 2,1'e, 1996 yılında ise yüzde 1,6'ya ve 1998 yılında da, maalesef, yüzde 1,5'e düştüğünü, hayretle, öğrendim. 1999 yılı bütçesinin daha da azaldığı, 1998 yılına göre, yatırım ödeneklerinin de yüzde 60 gerilediğini tespit ettim.

Ulaşım sistemi ve bunun önemli bir parçası olan karayolu ulaşımı ülkemizin kan damarıdır. Bunları en iyi şekilde yapmamız ve işletmemiz gerekmektedir. Plan ve Bütçe Komisyonunda Bayındırlık ve İskân Bakanı Sayın Koray Aydın'ın takdim ve isteklerini dikkatle izledim. 12 metre genişliğindeki satıh kaplamalı bir yolun kilometre maliyetinin 120-130 milyar liraya, asfalt, beton yolun 1 kilometresinin 250 milyar liraya, bölünmüş yolun ise 1 kilometresinin, en az 400 milyar liraya mal olduğu göz önüne alındığında, karayolu ulaşımı yapım, bakım, onarım ve işletmesi ile trafik güvenliğinden sorumlu olan Karayollarına, 153 trilyon ödenek ayrılması gerçeklerle bağdaşmamaktadır. Sayın Bakanın istekleri değerlendirilmeli, Karayollarına yeterli ödenek ayrılmalıdır.

Mevcut yollarda da önemli sorunlar vardır. Artık, çizilmemiş yol, işaretleri eksik yol olmamalıdır. Trafik kazalarının inanılmaz seviyelere çıktığı ülkemizde, yol güvenliği de istenilen seviyeye çıkarılmalıdır.

Kısa adı "TEM" olarak bilinen, Kuzey-Güney Avrupa Otoyolu Projesi, 1977 yılında Helsinki Nihai Belgesi Kararları doğrultusunda 10 Avrupa ülkesinin katılımıyla, ECE (Avrupa Ekonomik Komisyonu) ve UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) desteğinde başlatılmış ve halen devam etmekte olan uluslararası bölgesel bir projedir. TEM Projesinin Türkiye ulusal koordinatörlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

Türkiye, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Arnavutluk, Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Moldova ve Ukrayna'nın üyesi olduğu bu projenin karayolu ulaşım konusundaki en önemli hususu, ilk aşamada üye ülkelerin ana akslarından oluşan yol ağının belirlenmesi ve belirli standartlara ulaştırılmasıdır.

Başlangıçta, Türkiye, İran ve Pakistan arasında ekonomik, sosyal, teknik ve ticarî alanlarda işbirliği amacıyla kurulmuştur. 28-29 Kasım 1992'de İslâmabad'da yapılan Bakanlar Konseyi toplantısında, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan ve Afganistan ve daha sonra da Tacikistan'ın katılımıyla, ECO'nun üye sayısı 10'a yükselmiştir. Ayrıca, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti de gözlemci olarak katılmaktadır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

YUSUF KIRKPINAR (Devamla) – Batı-Doğu Koridoru Projesi:

Türkmenistan karayolu master planı, Kırgızistan karayolu master planı, çok önemli konulardır; ama, zaman darlığından dolayı başka bir konuya geçiyorum.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Karadeniz duble yolu süratle bitirilmelidir. Ankara-Erzurum istikametinde duble yol projelendirilmeli ve bu yol kısa zamanda hayata geçirilmelidir. Türk cumhuriyetleri ve Kafkaslar, Karadeniz yolu ve Doğu Anadolu istikametindeki yollarla bağlanmalıdır. Kars-Tiflis demiryolu bir an önce ihale edilmelidir. Yük taşımacılığı demiryolu ve denizyoluna kaydırılmalıdır; trafik kazalarını önleyecek en önemli hususlardan biri budur.

Belediyelere yardımcı olan teknik işlerle ilgili genel müdürlük ile İller Bankası yeniden günün şartlarına göre düzenlenmelidir. İller Bankası, diğer bankalardan faizle para alıp, üzerine yüksek miktarda faiz uygulayarak belediyelerimizi çok büyük sıkıntılara sokmaktadır. Önemli bir reform çalışması yapılmalıdır ve İhale Kanunu, bir an önce değiştirilmelidir. Sayın Bakanımızı kutluyorum, bu konuda çalışma başlattığı için, kendilerine teşekkür ediyorum.

Bakü-Ceyhan Hampetrol Boru Hattı Projesi, Güney Kafkasya ve Orta Asya'yı, Türkiye ve Akdenize bağlaması planlanan Doğu-Batı taşıma koridorunun en önemli basamağıdır. Söz konusu proje, Türk boğazlarındaki aşırı trafik yükünden kaynaklanan geçiş risklerinin en aza indirilmesi açısından da açık ve önemli bir avantaj arz etmektedir.

Rusya Federasyonuyla doğalgaz alımına ilişkin bir diğer boruhattı projesi de yürütülmektedir. "Blue Stream" dediğimiz bu proje kapsamında inşa edilmesi planlanan hat, Rusya topraklarından başlayarak Karadeniz'i geçecek ve daha sonra, Samsun'da Türk topraklarına giriş yapacaktır. Projenin son aşamasında hat Ankara'ya uzatılacak ve mevcut doğalgaz sistemine de bağlanmış olacaktır.

Bununla beraber, Türk cumhuriyetlerindeki büyük enerji rezervlerinin Batı'daki pazarlara ulaştırılmasında tarihî bir misyon yüklenmektedir Türkiye. Toprağın altındaki enerji, Türkiye üzerinden Batı'ya ulaşacak ve böylece, bölgeye ekonomik ve siyasî anlamda büyük bir canlılık getirmiş olacaktır.

Kısaca bunu belirttikten sonra, ülkemizde üretilen enerji ve tüketilen enerji arasında, Türkiye'de, bugün, yüzde 20'lik bir kayıp bulunmaktadır. 1997 senesinde yapılan tespitlere göre, TEDAŞ'ta 75 milyon kilovat/saat toplam enerji alındıktan sonra, satılan enerji 59 milyon kilovat/saat olmuş ve bu kayıp, 1997 senesinde 16 milyon kilovat/saate ulaşmıştır. Bu, büyük bir kayıptır; üretim yapmak kadar onu en iyi şekilde değerlendirmek de ekonomik faydadır. Bu kayıpları engelleyecek yatırımlar mutalaka yapılmalıdır.

Gelecek yıllarda yapılması planlanan enerji amaçlı 336 adet baraj vardır. Bunlar siyasî öncelik sırasına göre değil, gerekli öncelik sırasına göre ve kalkınma planlarındaki hedeflere uygunluk sırasına göre yapılmalıdır. Bu ise, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü gibi yatırımcı kuruluşların, siyasî otoritelerin etkisinden kurtarılarak, işi dağıtan değil, işi ikontrol eden bir yapıya kavuşturmakla mümkündür.

Yap işlet modelleri mutlaka desteklenmelidir.

NİDAİ SEVEN (Devamla) – 2 dakika efendim.

Sayın Bakanım, sekiz yıldan beri, Erzurum Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğüne hiçbir eleman alınmadığı gibi, makine parkına da yeni makine girmemiş olup, birçoğu hizmetdışı kalmıştır. Gelişen iletişim ağından dolayı, Ağrı Devlet Su İşleri Müdürlüğünün, doğrudan Genel Müdürlükle irtibatlandırılması noktasında ilgilerinizi bekliyoruz.

Yine, Sayın Bakanım, 1998 yılında Ağrı heyetiyle birlikte sizleri ziyaret ettik. Doğalgaz çevirim santralının Ağrı'da kurulması konusundaki bizlere verdiğiniz ümitleri güncelleştirmenizi sizden talep ediyoruz.

Doğubeyazıt, Diyadin ve Taşlıçay İlçelerimizi sulayacak Yukarı Murat Barajının, eleman sıkıntısından dolayı henüz kati projesinin yapılmadığı; Tutak İlçemizde bulunan Nadirşeyh ve Karahalit Barajlarına, otuz senedir gündemde olduğu halde, eleman sıkıntısı neden gösterilerek başlanılmadığı; yarım kalan Eleşkirt Projesinin henüz tamamlanmadığı; Patnos-II merhale Projesi olan Şekerova Barajının, kesin projelerinin hazır olmasına rağmen, henüz yatırım programına alınmadığını belirtir, bu konularda Sayın Bakanımızın ilgililere gerekli talimatı vermesi için sıcak alakalarını bekler, bütçemizin milletimize hayırlı olmasını diler, Yüce Heyetinizi Milliyetçi Hareket Partisi Grubu ve şahsım adına saygıyla selamlarım. (MHP, DSP ve ANAP sıralarından alkışlar)

Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına son söz, Niğde Milletvekili Sayın Mükerrem Levent'e ait.

Cumhuriyetin ilk yıllarında, madencilik sektörünün, arama, üretim ve hukuk boyutu ele alınmış, 1930'lu yıllarda ardı ardına çıkarılan kanunlarla, MTA ve Etibank kurulmuştur. Bu yıllarda toplam sabit sermaye yatırımlarında madenciliğin payı, toplam yatırımların yüzde 40'ına ulaşmaktadır; ancak, ilerleyen yıllarda bu anlayışın devam etmediğini belirtmek isterim.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

Sayın milletvekilleri, ülkemizin kömür madenciliği, yanlış politikalar sonucu, ciddî sıkıntılar yaşamaktadır. 80'li yılların başında, başta büyük şehirlerde başlayan hava kirliliğinin nedeni, ülkemizin kömürleri olarak görülmüş ve kömür ithaline başlanmıştır. Hava kirliliği birçok faktöre bağlıdır; tek nedeni kömür değildir. Bilinçsiz ithalat sonucu, özel sektör kömürcülerimiz batma noktasına gelmiştir ve Türkiye'de linyit, taşkömürü rezervi 9,5 milyon ton olmasına rağmen, her yıl, yaklaşık 500 milyon dolar ödeyerek kömür ithal etmek zorunda kalınmıştır. Türkiye'nin kömür politikası ele alınmalı, ülkemizin kaynaklarını olumsuz yönde etkileyen politikalar tekrar incelenmelidir.

BAŞKAN – Süreniz 10 dakika.

Sayın milletvekilleri, konuşmama geçmeden önce, bu kürsüden, bir hususa kısaca değinmek istiyorum: İki gün önce, Türkiye'deki huzur ortamını bozmak, halkı, vatanımızın, canımızın, malımızın bekçisi, şerefli kurumlarımıza karşı tahrik etmek maksadıyla, şeref ve haysiyetten yoksun, dengesiz, dinsiz ve densiz bazı kişilerin, yüce dinimizi, Yüce Peygamberimizi ve Kutsal Kitabımız Kur'an-ı Kerimi kirli emellerine alet etmek istediklerini esefle gördüm. Birlik ve beraberliğe ihtiyacımız olduğu bu günlerde, bu hain tahriki ve çirkin senaryoyu şiddetle, nefretle kınıyor, bu sahtekârlığı yapanlar için bu kürsüden millet adına suç duyurusunda bulunuyorum.

55 inci hükümet döneminde, bütün dünyayı sarsan ekonomik kriz ve diğer bütün olumsuz şartlara rağmen, ekonomik dengeler iyileştirildi, enflasyon yüzde 91'den yüzde 50'lere indirildi, devletin kurumları arasında bozulmuş olan dengeler tekrar sağlandı, terörle mücadelede başarılı olundu. Hain teröristbaşı ondört yıl saklandığı Suriye'deki ininden çıkarıldı ve daha sonra yakalanması sağlandı. Türkiye'de, devlet bütçesinden bir kuruş vermeden, yap-işlet modeliyle onsekiz ayda, yetmişbeş yılda üretilen enerjiden çok enerji üretildi. Barajlar, santrallar, otoyollar ihale edildi; ancak, bu başarıdan rahatsız olan bazı partiler uydurma, asılsız bahanelerle azınlık hükümetini düşürüp, zamansız ve gereksiz bir erken seçim ve istikrarsız bir ortam yarattılar. Bu ortamda ekonomi kontrolden çıktı ve bütün dengeler altüst oldu. Yani, kısacası, siyasî çıkar uğruna Türkiye'nin önü kesildi. Bu durumdan siyasî çıkar sağlayan da olmadı.

Bu tablonun ve istikrarsızlığın vebali, tamamen siyasî hesaplarla 55 inci hükümeti düşüren partilerindir. 57 nci hükümetimizin, bu dengeleri, tekrar, eski haline getireceğine inanıyorum.

Planlı ve başarılı çalışmalar yapan Bayındırlık ve İskân Bakanlığı personelini kutluyorum.

Bugün 1 726 kilometre otoyol hizmete girmiş, 1 118 kilometre yol inşaatı devam etmektedir. Otoyollar, ANAP iktidarının eseridir. Ayrıca, 1984'lere kadar otoyol nedir bilinmezken, şehirlerarası 1 kilometre dahi otoyol yok iken, Anavatan iktidarları, otoyol kavramını Türkiye'ye getirmiştir. 1986'larda otoyol yapımına şiddetle karşı çıkan, otoyollar lükstür, israftır diyen partiler, bugün, yapılmış otoyollara sahip çıkma gayretindeler.

Genel bütçeden, Karayolları Genel Müdürlüğüne ayrılan paylara bakıyoruz; 1955-1960 yıllarında yüzde 11, 1970-1975 yıllarında yüzde 7, 1992 yılında yüzde 2,7 ve 1998 yılında yüzde 1,6'ya düşmüştür.

Ayrıca, dış krediyle yapılan projelerin, Karayolları Genel Müdürlüğü yatırım tavanı dışında tutulması zorunludur. Aksi halde, Karayollarının, bundan sonra hiçbir yeni yatırım yapma imkânı yoktur. Halbuki, bizim daha çok yol yapmamız gerekiyor. Türkiye'de kilometrekareye 400 metre yol düşerken, kalkınmış ülkelerde, örneğin, Fransa, Almanya, İngiltere, Japonya gibi ülkelerde kilometrekareye 1,5 ile 2,5 kilometre yol düşmektedir. Halil Rıfat Paşa'nın "gidemediğin yer senin değildir" sözü, yolun önemini gayet iyi belirtmektedir.

Yol ağının standardı ve büyüklüğü, ülkenin kalkınmışlığının bir göstergesidir.

Üzerinde önemle durmamız gereken bir başka husus da şudur: Karayollarında, DSİ'de, Köy Hizmetlerinde çalışan teknik personel maddî yönden perişan durumdadır. Bazı meslek gruplarında iyileştirme yapılmıştır. Trilyonlarca liralık yatırımın denetimini, mesuliyetini verdiğimiz teknik personelin durumunda da iyileştirme yapmak durumundayız. 1970 yılına kadar teknik personel için 10195 sayılı Yasa vardı, o kaldırıldı. Elimdeki bordrolara göre, 1'in 4'ündeki bir bölge müdürünün aldığı aylık 310 milyon lira, aynı yerde çalışan bir bekçinin ücreti ise -ikramiyesiyle birlikte- 407 milyon liradır. Yine, 1'in 4'ündeki bir mühendisin aldığı aylık 206 milyon lira, aynı yerde çalışan bir düz işçinin aldığı ücret ise 242 milyon liradır. "İşçiye verilmesin, fazla veriliyor" demiyorum; ancak, teknik personel de mağdur edilmesin diyorum.

İşte, bu bölgede yıllarca ihmal edilen ve 55 inci hükümet döneminde, her türlü engellemeye rağmen, yabancı krediyle ihale edilen Karadeniz sahil yolu, kredi sorunu nedeniyle, durma noktasına gelmiştir. 57 nci hükümetimizin, bu problemi çözeceğine inanıyorum. Geçmişte, yolun ihalesine karşı çıkanlar, şimdi de bazı medya kuruluşlarıyla işbirliği yaparak, kamuoyunda güzergâh sorunu çıkarmak istiyorlar. Bu da asılsız, mesnetsiz bir iddiadır.

Sayın milletvekilleri, ben, mühendis, eski bir Karayolcu ve iyi bir çevreci olduğumu iddia ediyorum. Mevcut güzergâh, doğaya zarar veren değil, doğayı, çevreyi koruyan güzergâhtır. İstenilen yeni güzergâh, içeriden geçirilecek; Karadenizin dik yamaçlarında 35 metrelik bir yolu geçirmek için oluşacak dik şevlerle 120-130 metrelik bir arazi şeridi tahrip edilecek. Bu dik arazide yapılacak hafriyatlar, denize doğru, -en az 200 metre araziyi de tahrip ederse- 300 metrelik yemyeşil bir arazi şeridi tahrip edilecektir. üstelik, bu arazi şeridinde olan meskenler de kalkacak. Bu mudur doğayı korumak?! Halbuki, şimdi geçen güzergâhta, mevcut istimlak koridoruna çok az bir ilaveyle, yapılmış hafriyattan, sanat yapılarından, tünelden, köprüden, bütün altyapıdan istifade edilerek, yolun maliyetinin beşte 1 maliyetle...

BAŞKAN – Sayın Kabil, 1 dakika daha veriyorum efendim.

Yine, bu güzergâhı istismar edip, yola pürüz çıkarmak isteyen, sözde yazarlar, kin ve husumet dolu siyasî bazı kişilerin sözcülüğünü yapmaktadır; bunları da kınıyorum.

Süreniz 10 dakikadır.

Geleneksel olarak bir tarım ülkesi kabul edilen ülkemizin 78 milyon hektar olan yüzölçümünün yaklaşık üçte 1’ini teşkil eden 28 milyon hektarlık kısmı ekilebilir araziyi oluşturmakta olup, bunun da 26 milyon hektarlık kısmı sulanabilir arazi olarak tasnif edilmektedir; ancak, yapılan etütler sonucunda ve günümüz koşullarında, ekonomik olarak sulanabilir arazi miktarı 8,5 milyon hektar olarak belirlenmiş, bunun sadece 2,5 milyon hektarlık kısmı sulamaya açılmıştır.

Bunlardan tarım sektöründe, Bilecik, Konya, Hatay, Antalya, Burdur, Isparta ve Adana'da 3 adet olmak üzere toplam 9 proje; enerji sektöründe ise Adana, Seyhan, Çatalan projesiyle, hizmetler sektöründe, içme, kullanma ve endüstri suyu amaçlı Antalya içmesuyu projesi 1998 yılında tamamlanmıştır. Ayrıca, Çamgazi, Beyköy, Özlüce, Batman, Sıddıklı, Bakacak ve Yayladağ barajlarında, 1998 yılı içerisinde su tutulmuştur.

Sayın milletvekilleri, hükümetlerarası ikili görüşmeler çerçevesinde, dış kredili olarak yapımı ele alınan hidroelektrik projesinden, 26 adet baraj ve hidroelektrik santralının toplam kurulu gücü 6 600 megavat, yıllık ortalama üretimi ise 22 milyar kilovat/saattır. Dış kredilerle finanse edilen projelerden Muratlı, Borçka ve Deriner Barajları yapım sözleşmeleri Sayıştay Başkanlığınca tescil edilerek işe başlanmıştır. Yusufeli ve Ilısu projeleri için yapılmakta olan görüşmeler de ileri aşamaya gelmiştir.

DSİ'nin 1999 yılı için 2,5 katrilyon TL ihtiyaç talebine karşılık, 1999 yılında, 23,65 katrilyon TL olan devlet konsolide bütçesinin ancak yüzde 2,1'ine tekabül eden 497 trilyon TL'si yatırımlara ayrılabilmiştir. Tahsis bütçenin ihtiyaç bütçeye oranı geçmiş yıllarda yüzde 30 ilâ 40 iken, bu oran, 1999 bütçe döneminde yüzde 25 olmuştur. Tarım sektöründe ise, yatırım tahsis bütçesi, ihtiyaç bütçenin ancak yüzde 12'si kadar tahakkuk etmiştir.

Millî bütçeden tarım yatırım projeleri için ayrılan pay, gelecekte bu oranda tahsis edilmeye devam ettiğinde, Devlet Su İşleri programındaki işlerin tamamlanması için, en iyimser hesaplamalarla otuz yıl gibi bir zaman gerekeceği gibi, başlangıçta yapılan tesisler proje ömrünün önemli bir kısmını harcamış olacaktır. DSİ 1999 bütçesinin, Türkiye'nin bu önemli olan kurumundan beklediğimiz hizmetler ölçeğinde oldukça yetersiz kaldığı çok aşikârdır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; yapılan araştırmalar, sulu tarımda her 50 dönüm ziraî alanın işletmesinde -yani, 5 hektar içerisinde- 5 kişilik bir aileye istihdam ve iş olanağı sağlanabileceğini göstermektedir. Bu araştırma sonucuna göre, tarım işkolunda ekonomik olarak sulanabilir ziraî alanların yeterli sulama tesisleriyle donatılarak sulu tarıma açılmasıyla, ülkemizde işsizlik oranının önemli ölçüde azaltılabileceği aşikârdır.

Güneydoğu Anadolu’da sulu tarım işletmeleri söz konusu olduğunda, yılda iki, hatta, bazı yörelerde üç ürün almaya müsait ziraî alanların toplamı yaklaşık olarak 2 milyon hektar civarındadır. Planlamaları ve bazılarının projeleri tamamlanmış sulama tesislerinin projelerinden Şanlıurfa-Harran Ovasında 165 000, Mardin-Ceylanpınar Ovalarında 310 000, Bozova'da 50 000, Siverek-Hilvan Ovasında 160 000, Suruç-Yaylak Ovasında 115 000 hektar olmak üzere, yalnız Şanlıurfa ve civarında toplam 800 000 hektar alanın sulu tarıma açılmasıyla Şanlıurfa havalisinde 800 000 nüfus, tüm Güneydoğuda ise yaklaşık 2 milyon nüfus iş bulmuş olacaktır.

Sayın milletvekilleri, bu konuda örnek olarak açıklamak istediğim bir bölüm vardır: 100 milyar lirayla 1999 yılında biteceği tespit edilen bir yatırım, 30 milyar lira gibi komik bir rakam konulduğunda, 2000 yılında 70 milyar lira gibi bir ödeneğin ihtiyacı hâsıl olmaktadır. 2000 yılında -katsayının 1.60 olduğunu varsayarsak- tekrar, o yatırımın maliyeti 112 milyar TL'ye yükselmiş olacaktır; yani, bu demektir ki, eğer bir inşaat, hastane olsun, yol olsun, sulama olsun, 50 milyarla, 100 milyarla veyahut da 150 milyarla bitiriliyorsa, bu azıcık ödeneklerle, bu sene Devlet Su İşlerine tahakkuk ettirilmiş olan 497 trilyonluk bir ödenekle bu işlerin bitirileceğine ben pek inanmıyorum...

MEHMET GÜNEŞ (Devamla) – Ancak, 2000 yılında, bu kadarlık olan ödenekler, bitmeye yüz tutmuş olan projelerimize yatırılsın ve bunlar ömürlerini bitirmeden tekrar geri dönüş yapılsın. Buna, biz, sulamayı da ele alabiliriz, bir hastaneyi de ele alabiliriz, bir okulu da ele alabiliriz. Bütün inşaat sektöründe ve bütün yapım sektörlerinde, maalesef -bugünkü koşullarda, bizim ülkemizin üzerine nasıl bir faiz katmeri gittikçe çığ gibi büyüyorsa- bitmeyen işler de aynı şekli almıştır.

BAŞKAN – Buyurun efendim.

Yeryüzünde insanlığın oluşumuyla birlikte, ekonomik gelişmelere paralel olarak, yerleşim alanlarının fizikî yapısının da değiştiğini görmekteyiz. 20 nci Yüzyılın bir kentleşme çağı olması, bu yüzyıl içerisinde sanayileşmede yaşanan hızlı gelişmelerin bir uzantısıdır. Ülkemizde de cumhuriyetle birlikte başlayan sanayileşme çabaları, başlangıçta yüzde 90'lara varan kırsal nüfusun, bugün yüzde 42'lere kadar gerilemesine; buna karşın, kentlerimizin hızla büyümesine yol açmıştır. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, bu hızlı değişimin yarattığı talepleri büyük fedakârlıklarla karşılamaya çalışmakta ve yatırımlarıyla ülke kalkınmasında önemli yer tutmaktadır.

Değerli milletvekilleri, şüphesiz, ülke kalkınmasına yönelik yatırımların arzulanan hedefler ölçüsünde gerçekleşmesi, bütçenin büyüklüğüyle doğru orantılıdır; ancak, bütçenin verimli ve doğurgan yatırımlara yönlendirilmesi de bir o kadar önemlidir. Ülkemizin bugün geldiği noktada, hızlı kentleşmenin bölgelerarası gerek fizikî gerek ekonomik gelişmişliğin farklılaşmasına yol açtığını, yatırımların ülke genelinde dengesiz ve adaletsiz bir biçimde dağıldığını görmekteyiz.

Ülkemizde yıllık nüfus artışı yüzde 2 olmasına rağmen, kentleşme hızı yüzde 6 dolayındadır; yani, yüzde 4 dolayında göçe bağlı kentleşme söz konusudur. Ayrıca, büyük aileden çekirdek aileye dönüşüm, konut gereksinimini daha da artırmaktadır. 2000'li yılların başında, nüfusumuzun yüzde 75'i kadarının kentlerde yaşayacağı tahmin edilmektedir. Bu ise, 5 milyon konut ve daha fazla altyapı üretimi anlamına gelmektedir.

Özellikle büyük kentlerimizin çevresinde, geçmişte kazma kürekle yapılan gecekondular, artık ileri teknoloji kullanılarak, arazi mafyasınca gasp edilmiş hazine ve belediye arazileri üzerinde yapılan çokkatlı kaçak yapılara dönüşmüştür. Kaçak yapılaşmaya ve gecekondulaşmaya siyasî çıkarlar açısından yaklaşılarak, son kırk yılda 11 kez gecekondu affı çıkarılması, gecekondulaşmayı ve kaçak yapılaşmayı teşvik etmiş ve bir araziyi gasp ederek yerleşmenin meşru olduğu gibi tehlikeli bir geleneğin kökleşmesine yol açmıştır. Bugün, Türkiye'de anakentlerdeki nüfusun beşte 3'ü gecekondularda yaşamakta ve bu oran gün geçtikçe artmaktadır.

Ükemizdeki göç hareketleri, genellikle sanayileşme hızının çok üzerinde seyretmektedir. Bu durum, köylerdeki gizli işsizliğin kentlere taşınması olarak nitelenebilecek sosyal bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapılan birçok araştırma, ülkemizin büyük kentlerindeki nüfus yığılmasının sahte ve sağlıksız bir kentleşme olduğunu ortaya koymuştur. Her geçen gün artan gecekondu sorununa, 775 sayılı Gecekondu Yasasıyla çözüm getirilmeye çalışılmaktadır. Bir yandan imar-iskân uygulamalarıyla mevcut gecekondulaşmış alanlar kent bütünlüğüne kazandırılmaya çalışılırken, göç sonucu oluşan yeni taleplerin arsa üretiminin yetersiz kalması sonucu karşılanamaması bu sorunun kronik hale gelmesini sağlamaktadır. Özellikle büyük kentlerin göç sonucu gerçekleşen büyümesi, yılda 100 000 -150 000 artan nüfusun iskân edilmesi ve kentsel altyapının üretilmesi anlamına gelmektedir.

Göç sonucu oluşan sağlıksız kentleşmenin çözümünün, göçün nedenlerini ortadan kaldırmak, bölgelerarası dengesizliği gidermek olduğu açıktır. Bu nedenle, mevcut İmar Kanununun sadece kentlerin fizikî planlamasını ele alan yaklaşımlarından uzaklaşarak, bölgesel planlamaya ağırlık veren yeni bir yaklaşıma ihtiyaç vardır. Bu yaklaşım içerisinde, bölgelerin fizikî planlamasının yanında, ekonomik kalkınma planlarının da yer alması; yani, fizikî gelişme ile ekonomik gelişmenin birlikte ele alınması gereklidir.

Seçim bölgem olan Antalya İli, ülkemizin turizm başkenti ve bir dünya kenti olarak kabul edilmektedir. Ancak, biraz önce değindiğim göçe dayalı sağlıksız gelişim, Antalya'nın geleceğini olumsuz yönde etkilemektedir. Turizm, 1 kilometrelik bir sahil şeridine hapsolmuş, iç bölgelere yayılamamıştır. Tarımın turizm lehine ihmal edilmesi kent ekonomisini olumsuz yönde etkilemiş, ülkemizin iç bölgelerine olan demiryolu taşımacılığının geliştirilememesi, Antalya Limanının kapasitesinin altında kullanılmasına ve organize sanayi bölgesinin yeterince gelişememesine neden olmuştur.

Değerli milletvekilleri, ülkemizin topraklarının yüzde 92'si deprem kuşağında yer almakta ve nüfusumuzun yüzde 95'i bu bölgelerde yaşamaktadır. Her deprem felaketinden sonra yaşanan acılar kısa bir süre sonra unutulmakta, etkin ve kalıcı önlemler alınamamaktadır. Son yedi yıl içerisinde yaşanan afetler değerlendirildiğinde, 1992 Erzincan, 1995 Dinar, 1998 Adana depremlerinde yaklaşık 800 vatandaşımız yaşamını yitirmiş, binlerce insanımız yaralanmış, 35 000’in üzerinde yapı hasar görmüştür. Ayrıca, Ege ve Batı Karadeniz Bölgelerindeki sel felaketleriyle birlikte bütün bu felaketlerin ülke ekonomisine faturası çok ağır olmuştur. Sadece bu yıl için 62 trilyon 500 milyar Türk Lirası ödeneğe ihtiyaç vardır. Kaynak sıkıntısı nedeniyle, otoyollar, enerji üretim projeleri gibi makro projelerin tamamlanamadığı dikkate alınırsa, ekonomik kayıpların ölçüsü daha iyi anlaşılabilir.

Türkiye'de doğal afet zararlarının azaltılmasına yönelik politikalar yerine, afet sonrası yara sarma politikalarına öncelik ve önem verilmiştir. 1997 yılında (10/58) esas numaralı araştırma komisyonunun tespitleri, doğal afetler karşısındaki durumumuzu ortaya koymaktadır. Hızlı nüfus artışı ve göçler, denetimsiz kentleşme ve sanayileşme, yoğun kaçak yapılaşma, her kademede bilgi ve eğitim eksikliği, yapı sigortası, yetkin mühendislik, denetim kuruluşları gibi yöntemlerle yerleşme ve yapı denetimlerinin gerçekleştirilememesi, doğal afetlerin risk boyutunu artırmaktadır.

1985 yılında yürürlüğe giren 3194 sayılı İmar Kanunu da, yapıların denetlenmesine ilişkin zayıf hükümler içermekte ve etkin bir denetim sağlama konusunda yetersiz kalmaktadır. Konuyla ilgili olarak Bayındırlık ve İskân Bakanlığının hazırlatmış olduğu yeni imar kanunu taslağı ile yapı denetim ve sigorta kanunu taslaklarının ...

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Bayındınlık ve İskân Bakanlığının 1999 yılı bütçesinin ülkemize, milletimize hayırlı olmasını diler; sevgi ve saygılarımı sunarım. (DSP sıralarından alkışlar)

Kalkınmış ve gelişmiş bir ülke olmanın temel göstergelerinden biri de, o ülkede üretilen ve tüketilen enerji miktarıdır. Ekonomik gelişmemizi güvence altına alabilmemiz, sürekli ve güvenli enerji sağlayabilmemize bağlıdır. 1998 yılında enerji tüketimimiz 74 milyon ton petrol eşdeğeri, enerji üretimimiz ise 29 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Üretim ve tüketim arasındaki bu açığın yanı sıra, fert başına enerji tüketimimiz, 1998 yılında 1 168 kilogram olmuştur. 1 680 kilogram olan dünya ortalamasının altındaki bu rakam, maalesef, OECD ortalamalarının dörtte 1'ine karşılık gelmektedir.

Değerli milletvekilleri, enerji ve doğal kaynaklarla ilgili ulusal politikamızı belirleyecek temel politikalara kısaca değinmek istiyorum. Ülkemizde, toplam ve fert başına enerji tüketimi, kalkınmaya paralel olarak artırılmalıdır. Enerji tüketimindeki bu artış sağlanırken, kayıplar ve israf azaltılmalı, ayrıca, daha az enerjiyle daha fazla hâsıla sağlamaya dönük teknolojiler kullanılmalıdır. Enerjinin etkin kullanımı olarak açıklanabilecek bu hedef, refah düzeyinden ödün vermeden, daha az maliyetle, daha fazla hâsıla sağlamaya dönük, kalite ve performansın düşürülmediği, bir mal veya bir hizmet üretmek için gerekli olan enerji miktarının azaltılmasına dayanmaktadır.

Enerji üretimindeki ve enerji tüketimindeki artışlarla birlikte, çevre kirliliği, çok daha ciddî bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Aramadan üretime kadar, enerji sektörünün faaliyetlerinin tüm aşamalarında çevre faktörü göz önüne alınmalı ve “çevre, enerji, ekonomi” üçlüsünün optimizasyonunu sağlayacak çevre dostu teknolojiler geliştirilmeli ve uygulanmalıdır.

Genel enerji üretim ve tüketiminde elektrik enerjisinin oranı, iletim ve kullanım kolaylığı ve ayrıca, temiz enerji olması nedeniyle giderek artmaktadır. Yıllık elektrik enerjisi talebimizin yaklaşık yüzde 10 artıyor olması, her yıl 5 milyar dolarlık bir yatırım yapılmasını gerektirmektedir.

Hükümetimizin, finansman ihtiyacıyla KİT'lerin yeniden yapılandırılması ve sektörün özelleştirilmesiyle ilgili olarak düzenlemeleri gündeme getirmesi, son derece sevindiricidir.

Enerji ihtiyacımız, büyük oranda, ithal petrol ve doğalgazla karşılanmaktadır. Dışa bağımlılığımızın azaltılması amacıyla, yerli kaynakların kullanımını sağlayacak ve artıracak projeler üretilmelidir. Petrol ve gaz sektörünü daha sağlıklı bir yapıya kavuşturacak olan petrol kanunu bir an önce çıkarılmalıdır.

Ülkemizde, kalkınmaya paralel olarak, enerji ve madenlere olan talep hızla artmaktadır. Bu talepler, kamu ve özel sektörümüz yanında, gerektiğinde yabancı sermayenin de katılımıyla karşılanmalıdır. Bunun, ekonomik, zamanında, yakıt güvencesi bakımından ülke ve kaynak çeşitlendirmesi de göz önünde tutularak, dürüst, şeffaf ve rekabete açık bir şekilde yapılması önemlidir. Bunu yaparken, ulusal ilkelerimize ve ulusal çıkarlarımıza ters düşmeyecek çözümler üretilmesi ve çalışanlarımızın haklarının gözetilmesi gerekir; çünkü, ülkemiz çıkarının ve halkımız yararının her şeyin önünde ve üstünde tutulması, bizim için, Demokratik Sol Parti için, çok büyük bir önem ve öncelik taşımaktadır.

Değerli milletvekilleri, bilindiği gibi, Uluslararası Enerji Ajansı ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı -kısaca, bildiğiniz gibi OECD- adlı iki uluslararası kuruluş var. Türkiye, her ikisine de üye. Bu iki kuruluş, 1998 yılında, yani geçen yıl "dünyadaki enerji görüntüsü" diye çevirebileceğimiz bir kitap yayımladılar, bir rapor verdiler. Bu raporda yer alan bilgilerin bence en önemli yanı, 1970-1995 yılları , yani yirmibeş yıllık dönemdeki verileri alarak, bir sonraki yirmibeş yıl, yani 1995 ve 2020 yılları arasındaki yıllar için enerji alanında kestirimler yapabilmek. Buna göre, 2020 yılına kadar dünyadaki enerji üretiminde en çok kullanılan ve kullanılacak yakıtların ilk üç sırası şöyle verilmiş: Kömür, gaz ve nükleer yakıt.

Türkiye, nasıl, GAP adlı bir rüya projeyi gerçekleştirme yolunda önemli adımlar atarak, sadece enerji değil, sulama ve taşkın önleme işlevleriyle halkımıza iş ve aş yaratabilecek önemli bir görev üstlenmişse, kanımca, önümüzdeki yeni bir rüya proje de, bu iki boru hattının oluşturduğu projedir. Bu yeni projeyle, tarihî ipek yolu, adını değiştirerek “enerji yolu“ olarak yeniden canlanacak, böylece, Ortaasya ve Kafkaslardaki tarih ve kültür birliğimiz olan kardeş ülkelerin, Avrupa'ya ve tüm dünyaya Anadolu'dan açılmaları mümkün olacaktır. Bu ise, o ülkelerdeki kardeşlerimiz kadar bizim insanımıza da iş ve aş yaratacaktır. Bu projelerde son aylarda hızlanan gelişmelerin aynı hızla devamı için, sadece hükümetimizin değil, bütün partilerimizin de ellerinden gelen çabayı göstereceklerine ve katkıda bulunacaklarına inanıyoruz.

Değerli milletvekilleri, az önce de söylediğim gibi, gelecek yirmi yılın kömür ve gazdan sonra en çok kullanılan üçüncü enerji kaynağı nükleer yakıt olacaktır. Türkiye, 1970'li ve 1980'li yıllarda iki kez açıp iptal ettiği ihalelerden sonra, üçüncü ihalesini 1997 yılında açmıştır. Bu ihalenin 1999 yılı; yani, bu yıl sonuna kadar tamamlanması, ülkemizin yararına olacaktır. Konunun önemi sadece enerji üretimi değildir; 2000'li yılllarla beraber, insanlığın geleceği bilgi çağında, teknoloji de büyük önem kazanmakta, şimdiden bilgi ve teknoloji çoğu kez beraberce kullanılmaktadır. Bilgi teknolojisi, gen teknolojisi, biyoteknoloji gibi teknolojiler yanında, nükleer teknoloji de ülkemizin geleceği için çok önemli ve yararlıdır. Bu alanda da insanımızın bilgi ve beceri kazanabilmesine, Akkuyu'da kurulacak nükleer santral çok önemli katkılarda bulunacaktır. Bu amaçla, TEAŞ, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu ve TÜBİTAK arasında işbirliği sağlayıp geliştirecek bir ortak araştırma, geliştirme biriminin kurulması, çok yararlı olacaktır.

Değerli arkadaşlarım, ülkemizin doğal kaynaklarını yeterince değerlendirmeden kalkınmamızı tam olarak sağlayamayız. Ülkemizin dünya madenciliği içerisinde önemli sayılabilecek bir yeri olmasına karşın, örneğin sadece geçen yıl, 1998 yılında, bu alanda, yani madencilik alanında, ithalatta ödediğimiz dövizin miktarı, ihracattan elde ettiğimiz dövizden daha fazladır. Türkiye olarak bunu kabul edemeyiz, bunu sürdüremeyiz. Küreselleşme sürecinde madenciliğimiz ve ülkemiz çıkarlarının gözetilmesi, en temel görevler arasında olmalıdır. Madencilik sektörünün gelişmesi ve güçlenmesi için, hükümetin, gerekli çalışmaları en kısa zamanda başlatacağına inanıyoruz; zira, kaybedilen sadece döviz değil, madencilik sektörümüzdür, maden işçilerimizin işidir ve aşıdır. Bu nedenle, konu, son derece ivedi önlemler alınmasını gerekli kılmaktadır.

Kısaca değinmek istediğim son konu da atamalardır. Atamalarda liyakatin aranması çok önemli bir genel ilkedir. Ancak, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı bünyesindeki atamalarda, liyakat yanında, kurum bilgisi, konu bilgisi ve uzmanlığı aranması ve atamaların her türlü politik ve kişisel çıkar hesaplarından uzakta yapılması, pek çok bakanlıktan daha büyük önem taşımaktadır. Bu bakanlık bünyesindeki tüm atamalarda ve terfilerde bu ilkeye titizlikle uyulmasını istiyor ve bekliyoruz.

Süreyi eşit mi paylaşacaksınız efendim?

Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Türkiyemizin en eski bakanlıklarından biridir. Gerçekten de, Büyük Atatürk'ün gösterdiği gibi, çağdaş medeniyet seviyesine ulaşmamız konusunda, Bayındırlık Bakanlığı, Türkiyemizin altyapı ve üstyapı yatırımlarını yapmış ve büyük hizmetleri geçmiş bir bakanlıktır. Ben, burada, huzurunuzda, başta Bakan olmak üzere, bütün Bayındırlık Bakanlığı mensuplarına, ülkemizi imar ve inşa ettikleri için sonsuz teşekkürlerimi arz ediyorum.

Bayındırlık Bakanlığı yatırımcı bir bakanlıktır, Türkiye'nin yatırımlarını yapmaktadır. O bakımdan, Türkiye bütçesine de özetle bakmak istiyorum. 1999 bütçesi, 55 inci hükümet tarafından 1998'in kasım ayında hazırlanmış, bilahara, Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmüş ve Meclise inmeden, geçici bütçeyle Türkiye'yi idare etmişiz. Kasım ayında hazırlanan bütçede hiçbir değişiklik yapmadan, sadece, cari harcamalara ve faiz ödemelerine 3 katrilyon ilave edilerek, bugün, huzurumuza gelmiştir.

Sayın milletvekilleri, 55 inci ve 56 ncı hükümetler hangi iddialarla iktidara geldiler; Türkiye'nin bozulan makro ekonomik dengelerini düzeltecekler, Türkiye'nin yatırımlarını artıracaklar, özel sektörün önünü açacaklar, Türkiye'de enflasyonu düşürecekler, içborcu azaltacaklar, refahı yükseltecekler diye iktidara geldiler; ama, baktığımızda, tamamen tersi oldu. Bugün, 1999 bütçesine baktığımızda, gerçekten de, milletimizde heyecan yok, Meclisimizde heyecan yok, hükümetimizde heyecan yok. 18 Nisan seçimleri yapıldı, Türkiye'de yeni bir hükümet kuruldu; Türkiye'nin heyecanı yok. Niçin yok; işte, bu bütçe, Türkiye'ye heyecan vermemektedir. (DYP sıralarından alkışlar)

Türkiye'nin içborçları 4 katrilyon liradan 16 katrilyon liraya çıktı. Türkiye, her ay 1 katrilyon lira faiz ödemek mecburiyetinde. Eğer, tatil ve bayram günlerini çıkarırsak, Türkiye Cumhuriyeti Devleti, her gün 50 trilyon lira faiz ödemek mecburiyetinde ve bugün geldiğimiz durum açık seçik ortada; bu bütçede çiftçilere bir şey yok, bu bütçede esnafa bir şey yok, bu bütçede memura bir şey yok, bu bütçede sanayiciye, üretim yapan insanlara bir şey yok. Kime bir şey var; Türkiye'de, sadece ranttan gelir elde eden 500 000 kişiye bir umut var; her gün 50 trilyon lira faiz... (DYP sıralarından alkışlar)

Yine, huzurunuzda, bazı kurumların yatırım ödeneklerine bakmak istiyorum: Türkiye Büyük Millet Meclisinin yatırım ödeneği 6,4 trilyon lira; Cumhurbaşkanlığının yatırım ödeneği 18 trilyon lira; İçişleri Bakanlığının yatırım ödeneği 8,5 trilyon lira; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün yatırım bütçesi 2,5 trilyon lira. Bu 2,5 trilyon lirayla gençlere ne yapacağız, hangi ilçelere kapalı spor salonları, spor alanları yapacağız? Sanayi ve Ticaret Bakanlığının yatırım ödeneği 17 trilyon lira. Küçük sanayi siteleri, organize sanayi siteleri... Çanakkale'de devam eden iki organize sanayi ve küçük sanayi sitesine bu para yetmiyor... Yine, Kültür Bakanlığının yatırım bütçesi 11,2 trilyon lira. Hangi kültür sitelerini yapacağız? Hükümetin, kültüre, gençliğe, öğrencilere verdiği değer ortada! Çanakkale 18 Mart Üniversitesinin yatırım ödeneği 1,5 trilyon lira. YÖK ve 80 üniversitenin yatırım ödeneği 145 trilyon lira. Her üniversiteye, ortalama, 1,5 trilyon lira, yatırım için para ayrılmış. Yeni kurulan üniversitelerimiz var, gençlerimiz eğitim bekliyor; ama, inşaatlar, yatırımlar tamamen durmuş; millet umutsuz. Peki, özel sektör yatırım yapıyor mu; özel sektör de yatırım yapmıyor. Niçin; çünkü, yüzde 60 reel faiz olan bir ülkede kim üretim yapar? Kaynakları, özel sektörden de devlet aldığı için, özel sektör de yatırım yapamamaktadır.

Buradan şunu açık açık söylemek istiyorum. Bu hükümetin bütçesinde, programında bir ufuk yok, insanlara bir ufuk vermemekte, ülke için bir ufuk yok. Nerede İstanbul Boğaz geçişi, nerede Çanakkale Boğaz köprüsü, nerede eğitim siteleri, nerede bölge ihtisas hastaneleri, nerede sağlık merkezleri ve nerede -Milliyetçi Hareket Partisinden bir arkadaşımız söyledi- Ortaasya otoyolu? Bunların hiçbirisi yok, olması da mümkün değil.

Şimdi, ben, buradan, Milliyetçi Hareket Partili sayın milletvekillerine seslenmek istiyorum. Siz, 57 nci hükümette yeni ortaksınız. Bütçeler, hükümetlerin, ekonomik, sosyal, kültürel ve toplumsal politikalarını ve icraatlarını gösterir. Mademki 55 inci hükümetin, 56 ncı hükümetin hazırladığı projeyi kabul edecektiniz, o zaman bu Meclise niye geldiniz?! Sizin bütçe konusunda bir öneriniz yok mu? Üzülerek söylüyorum ki, 55 inci, 56 ncı hükümetlerin hazırladığı bütçeyi burada kabul ettiniz ve Bayındırlık ve İskân Bakanınızın, Plan ve Bütçe Komisyonunda, Karayolları Genel Müdürlüğüne 243 trilyon lira ilave ödenek istemesine rağmen 1 lira alamadınız. Bir şey daha söyleyeyim: Karayolları Genel Müdürlüğüne ayrılan ödenek 153 trilyon lira. 62 000 kilometre karayolumuz var; 1 700 kilometre otoyol, 30 000 kilometre devlet ve il yolu var.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

Bakın, gerçekten de, devlet ve il yollarında büyük sıkıntı var. İki yıldır Karayollarının bütçesine para konulmuyor ve bugün yama üstüne yama yapılan yolların yarın altyapıları bozulacak, su alacak; o zaman, şimdi gerekli olan 247 trilyon lira ödenek yerine, 1,5 katrilyona yakın ödenek ihtiyacını almak durumunda kalacaksınız.

BAŞKAN – Arkadaşınızın süresini kullanacaksanız, mutabakatınız varsa, devam edin efendim.

NEVFEL ŞAHİN (Devamla) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; gerçekten de, Karayollarına ayrılan ödenekler fevkalade azdır. Kuruluşunda yüzde 15; 1993, 1994 yıllarında yüzde 5; bugün ayrılan ödenek ise yüzde 1,2. Eğer, bu, gerçekten de Karayollarının derdine çare bulacaksa, o zaman, bizim burada konuşmalarımız boşuna olur. Burada, 1999 yılı bütçesi görüşülüyor. Karayolları ödeneklerini huzurlarınıza getirmek istiyorum: 3 trilyon lira ödenek kalmış ve Bütçe Komisyonunda da bu ödenek artırılmamış. Gerçekten de karayollarımızın durumu perişandır, otoyollarımızın durumu perişandır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; enerji ve tabiî kaynaklarla ilgili hedef ve politikaların, ülkenin güvenliği ve refahı, ulusal ekonominin gelişmesi ve güçlenmesi doğrultusunda tespitine yardımcı olan ve enerji ve tabiî kaynakların bu hedef ve politikalara uygun olarak araştırılmasını, geliştirilmesini, üretilmesini ve tüketilmesini sağlayan, Enerji Bakanlığıdır. Bu amaçla kurulan Bakanlık, DSİ, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, EİEİ gibi bağlı kuruluşları, TEAŞ, TEDAŞ, Türkiye Taşkömürü İşletmesi, TKİ, Demir Çelik İşletmeleri, TPAO, BOTAŞ gibi de önemli ilgili kuruluşları da bünyesinde barındırmaktadır.

Hükümetlerin stratejisi, ülkemizin elektrik enerjisi talebinin orta ve uzun vadede, güvenilir bir şekilde karşılanabilmesi için, yapımı devam eden projelerin zamanında tamamlanması, planlanan projelerin de, geciktirilmeden ele alınması gerekmektedir.

1999 yılı yatırım programına baktığımızda, yatırıma verilen 460 trilyon TL'dir. 142 trilyonu fondan ayrılmıştır; DSİ bütçesinden 324 trilyon ödenek ayrılmıştır. Talep edilen de 2,2 katrilyon TL'dir. Bu parayla bu barajlar bitecek mi?!

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; baraj yatırımlarının yanında, tarım sektörüne hayat verecek sulama şebekeleri de zamanında bitirilmelidir. Büyük su işleri kapsamında yer alan GAP Projesi, ülkemizin en komplike projesidir; bu proje, enerji, sulama projelerinin yanında, ekonomik, kültürel ve toprak reformu ile bölgesel kalkınma projesidir; dev barajları, Urfa tünelleri ve sulama şebekeleriyle bölgeye hayat vermiştir. Türkiye'nin en büyük bir gelişme projesidir.

Sayın Başkan, değerli milletvekillleri; büyük su işleri kapsamında, GAP'tan sonra ülkemizin en büyük projelerinden birisi de Konya Ovası sulama projeleridir. Konya Ovasını sulama fikri, Osmanlı devrinde gündeme gelmiş ve Almanlar, 200 kilometrelik kanal ve sulama şebekeleri yaparak, Beyşehir Gölünün sularını Konya Ovasına akıtmışlardır. Yapılan birçok baraj ve gölet, ovanın sulama ihtiyacını karşılayamamış, bunun üzerine, Göksu havzasından Konya Ovasına su akıtılması çalışmalarına başlanılmıştır. Bu nedenle, 17 kilometrelik Göksu Mavi Tüneliyle, Konya Ovasına 450 milyon metreküp suyun akıtılması için, Bağbaşı ve Göksu Mavi Tüneli HES, 1994 yılı programına alınmıştır. Dördüncü kez ihalesi iptal edilen bu büyük projenin bir an önce ihale edilmesi gerekmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Orta Anadolu'nun 11 ilini kapsayan KOP Projesi bağlamında, yeterli su kaynağı araştırma çalışmalarına başlanılmalıdır. Orta Anadolu'nun, Ankara, Konya, Afyon, Eskişehir, Kırıkkale, Kırşehir, Aksaray, Karaman, Niğde, Nevşehir, Kayseri, Yozgat, Tokat, Çorum ve Sıvas İllerinin çorak topraklarını sulayacak suya ihtiyaç vardır. Bu su da, Kızılırmak aracılığıyla, yapılacak baraj ve tünellerle, Fırat Nehrinden getirilmelidir. Yapılacak barajlar ve Hirfanlı'yla, Orta Anadolu'nun 11 iline bu su dağıtılmalıdır.

Yeraltı sulamaları, sulama kooperatifleri marifetiyle çok gelişmiştir; kurak topraklar yeşermekte, çiftçinin hayat seviyesi yükselmektedir. Bu nedenle, sulama kooperatifçiliği geliştirilmeli, bunların elektrifikasyonu, pompa alımları zamanında yapılmalı, kuyular atıl durumda bekletilmemelidir.

Genel Müdürlüğümüz, özellikle, son on senedir yeni teknik personel almamıştır. Büyük projelerin sahibi olan DSİ, kontrolörlük yaptıracak mühendis bulamamaktadır. Kati projelerini firmalara vermektedir; kati projeleri, DSİ'nin kendisinin yapması gerekmektedir. Vakit geçirilmeden, DSİ'nin, ihtiyaç duyulan dallarda mühendis alımına gitmesinin elzem olduğuna inanıyorum. Ayrıca, teknik elemanların maaşları da mutlaka iyileştirilmelidir. Sulama birliklerine önem verilmelidir. Geçici işçiler oniki ay çalışır hale getirilmeli ve geçici işçilere kadro tahsis edilmelidir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; ülkemizde, suya dayalı ve termik enerji santralları yapımı devam etmektedir; ancak, bu yapılan santrallar ihtiyaca kâfi gelmeyecektir. Bir türlü yapım safhasına geçemeyen nükleer enerji santrallarının ülkemizde kurulması kaçınılmazdır. Çevreciler, nükleer santrala karşı çıkıyorlar; ancak, enerji açığını gidermenin tek çaresi de nükleer santrallardır. Ülkemizde, uluslararası yüksek teknoloji, sağlıklı çevre ve halkın güvenliğini önplanda tutan santrallar, acilen kurulmalıdır. TEAŞ yatırımında bulunan 1 000 megavatlık nükleer enerji santralı kurulması amaçlanmış; Silifke-Akkuyu'daki tesislerin bir an önce ihale edilmesi gereklidir. Özellikle, çevreye büyük önem veren Avrupa ülkelerinden Fransa'da, Paris'e 40-50 kilometre mesafede nükleer santrallar vardır. Ülkemizin geleceği için, mutlaka bu santralların yapımına başlanmalıdır.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MEHMET ALİ YAVUZ (Devamla) – Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Enerji Bakanlığının, 55 nci hükümet döneminde, RTÜK Kanununa rağmen, özellikle vermiş olduğu enerji ihaleleriyle ilgili birkaç hususa da değinmek istiyorum. RTÜK Kuruluş Kanununda, yüzde 10'dan fazla hissesi bulunan medya kuruluşlarının devlet ihalelerine giremeyeceklerine dair açık hüküm bulunmasına rağmen, bu ihaleler yapılmış ve tasdik edilmiştir.

Sayın Bakan diyecek ki, bu ihaleler 54 üncü hükümet zamanında yapıldı. İhalelerin, ihale ilanı, müracaatların kabulü, incelenmesi ve nihayet ihalenin tasdiki gibi bir süreçten geçtiği herkes tarafından bilinmektedir. İhalelerin ilanının ve müracaatların alınmasının 54 üncü hükümet zamanında olduğu doğrudur. 155 firma müracaat etmiştir; ancak, yapılan müracaatların hukuka uygunluğu, yeterliliklerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi fevkalade önemlidir. Bu safhada iken, 54 üncü hükümet görevden ayrılmış ve 55 inci hükümet kurulmuştur. 55 inci hükümet zamanında, yanlış değerlendirmeler sonucu, kartel medyasına ve yandaş şirketlere ihaleler verilmiştir; işte yanlış buradadır. (DYP sıralarından alkışlar) Şartnamede olmayan hususlar değerlendirme konusu yapılarak, medya iştiraklerinin ihale kazanmasına imkân sağlanmıştır. A grubu 7 firma tespiti yapılmış; bunlardan 5'i medya grubu, 2'si de medyanın şartname vermediği; yani, dosya vermediği firmalardır; ancak, Danıştay Dava Daireleri Kuruluna götürülmüş bu konu. Bu safhada şirket ortaklarının ortaklık payları düşürülmüş, başkalarına devredilmiş, dava dairelerinde görüşülmeye başlanmadan ortaklık payları göstermelik olarak kanuna uygun hale getirilerek, onanması sağlanmıştır. Burada yargı yanıltılmıştır; çünkü, ortaklar aynıdır, paylar göstermelik dağıtılmış ve ihalelerin alınması imkânı sağlanmıştır. Bu iddialar ciddî iddialardır, üzerine gidilecektir ve gidilmelidir.

MEHMET ALİ YAVUZ (Devamla) – Teşekkür ediyorum.

Ben, gündemde olması hasebiyle önemli bir konunun altını çizmek istiyorum. Millî Güvenlik Kurulunda görüşüleceği iddiasıyla, dinimize, Allah'a ve Peygamberimize ve diğer semavi dinlere hakaret eden paçavra bir rapor yayımlandı ve bundan dört gün sonra, Genelkurmay, Millî Güvenlik Kurulu, Cumhurbaşkanı ve Başbakan tarafından "böyle bir rapor görüşülmedi" açıklaması geldi. Bu raporu hazırlayanları ve yayımlayanları kınarken, yalanlamayı da gecikmeli bulduğumu ifade etmek istiyorum.

DSP milletvekilinin, dünkü konuşmasında, Kur'an tercümelerini tarif ederken "kara kitap" kelimesini kullanmasını da esefle karşıladığımı ifade etmek istiyorum. İslamda da, böyle bir tarif ve kelimenin olmadığını açıklamak istiyorum. Bu konuda, özellikle Diyanet İşleri Başkanlığının neden suskun olduğunu, devletin müsaade ettiği kadar dinî konularda konuşması gibi bir hastalığa yakalandığını da ifade etmek istiyorum.

Değerli arkadaşlar, bugün, 1999 bütçesini görüşüyoruz; tarihî seyir içerisinde bütçelere baktığım zaman, 1920'den bugüne kadar 16 defa geçici bütçe uygulaması yapılmıştır. Bu bütçelerden altı aylık sürenin aşıldığı iki dönem vardır; bunlardan bir tanesi Kurtuluş Savaşı, bir diğeri de bu yılki uygulamadır. Düşünebiliyor musunuz; aradan yetmiş yılı aşkın bir zaman geçtikten sonra, tekrar 1920'li yıllardaki ekonomik krize doğru gidiyoruz.

Şimdi, elimdeki rapora bir bakalım, 1999 yılı bütçesine: Giderler 23,6 katrilyon lira, gelirler 18,1 katrilyon lira, bütçe açığı 5,5 katrilyon lira, faiz ödemesi 8,9 katrilyon lira. Şimdi, altı ay içerisinde; yani, yılbaşında alınan kararlar ile revize edilen bugünkü rakamlara baktığımız zaman, bütçede giderler 27,2 katrilyon lira, aradaki fark, altı ayda 3,6 katrilyon liradır; gelirlere baktığımız zaman 17,9 katrilyon lira; yani, 200 trilyon lira azalma vardır. Bütçe açığına baktığımız zaman 5,5 katrilyon lira, 9,3 katrilyon liraya çıkmıştır. Faiz ödemeleri de 8,9 katrilyon liradan 10,3 katrilyon liraya çıkmıştır. Şimdi, bu rakamları özetlediğimiz zaman: Giderler artmış, gelirler azalmış, bütçe açığı çoğalmış, faiz ödemesi de artmıştır. 54 üncü hükümet döneminde "denk bütçe" telaffuz edildiği zaman hafife alanlar, alay edenlerin işteki manzara ve tablosu ortadadır. Bu tabloyla, Bayındırlık Bakanlığının da, Enerji Bakanlığının da yatırım yapması tamamen hayaldir.

VEYSEL CANDAN (Devamla) – "DSP'li Temizel'in övdüğü vergi reformunu yerden yere vurdular." (DSP sıralarından gürültüler)

Değerli arkadaşlar, çok enteresan, maalesef, ben, kişisel kanaatimi de ilave ediyorum. Türkiye Büyük Millet Meclisi aşağı yukarı hemen hemen by-pass edilmiş durumda. Burada, bütçe müzakereleri filan... Mevzuatı yerine getirmekten başka hiçbir şey yapılmıyor. İki sayfalık raporu eline alan arkadaşımız, eğer, hükümet yanlısı bir milletvekiliyse lehte, muhalefet milletvekiliyse, açıkta yakaladığı bir iki husus varsa, getirip, onu ortaya koyuyor. Burada, Türkiye Büyük Millet Meclisinde, bütçe görüşmelerinde, gelen tasarı ve tekliflerin virgülüne bile dokunma şansına ne hükümet sahip ne de milletvekilleri sahip.

Şimdi, çok enteresandır; sanki, Türkiye Büyük Millet Meclisi ret-kabul makinesi gibi, by-pass edilmiş. Doğrusunu söylemek istersek, içime sindiremiyorum böyle bir Meclisi; böyle demokrasi, böyle cumhuriyet, böyle halkın iradesi... Doğrusu, merak ediyorum; bu şekilde dayatma birtakım rakamlarla, dayatma birtakım tasarılarla nereye kadar gideceğiz?!

Eskiden, hep içeride dayatma, şimdi IMF dayatıyor. Bakın, IMF, hükümet yetkililerine 4 şart koymuş, çok orijinal şartlar. Gazetede "buyruk" deniliyor da, ben "şart" diyorum. Bir: "Memur maaşlarına yüzde 10'dan fazla zam vermeyeceksiniz." Bu, bir talimattır. İki: "Tarımsal destekleme fiyatlarında IMF'nin belirleyeceği oranı geçmeyeceksiniz." O da aynen uygulanmıştır. Üç:"İçborç faizlerinde yüzde 15'ten aşağıya düşmeyeceksiniz -yıllık- ve bunları ödeyeceksiniz." Dört: "Tahkim yasasını kabul edeceksiniz." İşte, hükümetin aldığı talimat, yaptığı iş bu.

Değerli Bayındırlık Bakanımızın faaliyet raporunu dikkatle okudum; çok enteresan tespitler var. Bakınız, güzel bir tespit yapmış, diyor ki: "Bu bizim Bayındırlık Bakanlığının balans ayarı bozulmuş." Basında çıkanı söylüyorum. Diyor ki: "1999 yılında ihale açmayacağız; yapılan birkaç ihale varsa, onları tamamlayacağız. Onun dışında, Dünya Bankası kredisiyle yapılan birkaç işi de tamamlayacağız. Ayrıca 248,5 trilyon lira kaynağa ihtiyacım var." Benim incelememe göre, verilen rakam da 8,5 trilyon; yani, bu rakamla bir şey yapmak da mümkün değil.

Şimdi, ben, esas bir konuya gelmek istiyorum: Biz, geçen dönemde, Karadeniz sahil yoluyla İlgili, Sayın Bakanın halef selef olduğu Yaşar Topçu'yla, bu kürsüde, ciddî bir tartışmaya girmiştik ve maalesef, biz orada demiştik ki: Bu ihaleleri orada 5 ayrı firmaya bölmüş ve böldüğü firmalar da dışkredi bulup getireceklerdi; ancak, maalesef, bu krediler getirilemediği gibi, Sayın yeni Bakanın da, aynen ifadesi bu: "1999'da Karadeniz sahil yolu için 170 milyon dolar krediye ihtiyaç vardır, bu da bulunamamıştır, sebebi de, libor+20 döviz bazında faiz" Bu, Banker Kastelli’nin rakamlarından daha kötü, kaldırım tefecilerinin işi...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

Aslında, benim bu konuşmalarım Sayın Bakanın lehinedir, endişe etmesin. Yani, yarın birisi çıkıp da, niye bir iş yapmadın derse, işte rapor meydanda. Yani, bu parayla bu iş yapılmaz, niye; paranın gittiği yer de meydanda, kızmaya da lüzum yok. Madem, memleketini seven insanlar varsa, teklif ediyorum, bir yıl, aldıkları 11 katrilyon liralık anaparadan değil, faizinden vazgeçsin bu vatansever 20 holding; o zaman, memleketi bir düzlüğe çıkaralım. Hep memurdan istemeyin. (FP sıralarından alkışlar) Yani, hep memurdan, işçiden istemeyin, bir kere de bunlardan isteyin bakalım gücünüz yetiyorsa.

İhaleler şeffaf olmalıdır. Mecbur kalmadıkça, davet usulünü tercih etmeyin, 2886'nın dışına fazlaca çıkmayın. Devletin menfaatı azamî ölçüde gözetilmelidir. Yatırımlar aciliyet sırasına göre yapılmalıdır. Yatırımlarda, ihaleye giren firmaların, partinizle, yakınınızla ilgili olup olmadığına azamî dikkat edin. Sizden önce bu Bakanlığı yapan Sayın Bakan, önümüzdeki günlerde komisyondan gelen raporla birlikte Yüce Divana gidecektir.

Şimdi, burada, önemli bir gerçeğe temas etmek istiyorum. 55 inci Hükümetin Başbakanı Sayın Yılmaz'ın beyanlarına bakıldığında, enerjiye büyük önem verdikleri gibi bir izlenim doğmaktadır; ancak, Sayın Yılmaz'ın, gerçekte enerjiye bakışının ne olduğu konusunda şüphelerimiz vardır. Sayın Yılmaz, 75 yılda yapılan yatırımlara eşdeğer yatırımlar yaptıklarını iddia etmektedirler. İşin perde arkasına bakıldığında, durum çok farklıdır. Hükümetleri döneminde, 2010 yılına kadar yapılması gereken ihalelerin neredeyse hepsinin yapıldığını görüyoruz. Önce, müteahhitlere paylaştırılsın, sonra mevzuat düzenlenir gibi bir aceleci yaklaşımı görmekteyiz.

Sayın Yılmaz'ın enerjiye eğilmesinde iki önemli sebep görüyoruz: Birincisi; 55 inci hükümet son derece başarısız olmuş ve ihaleye fesat karıştırmaktan düşürülmüştür. Bu gerçeklerin halkın dikkatlerinden uzaklaştırılması için, birkısım parlak görüntülü icraatın olması istenmiştir ve yarım, bitirilmemiş tesislerin kurdelesi kesilmiş, mevzuatı hazır olmayan tesislerin temelleri atılmıştır. İkincisi ise, henüz mevzuatı hazır olmayan ihaleler yapılarak, yandaş müteahhitlere parsellenmiştir. Bu, öyle boyutlara ulaşmıştır ki, biraz önce de ifade ettiğim gibi, neredeyse 2010 yılına kadar yapılacak ihalelerin tamamı yapılmıştır ve bunlara dayalı olarak da Sayın Yılmaz, yetmişbeş yıla eşdeğer enerji yatırımı yapıldığını, yaptıklarını iddia edegelmiştir. İşte, konuşmamın bu bölümünde süratle bunun üzerinde durmak istiyorum.

Sayın Yılmaz göreve geldiğinde kurulu gücümüz 21 952 megavat iken, şimdi, 23 350 olmuş; aradaki fark önemsenecek boyutta değil ve Türkiye'nin ihtiyaçlarının gerisinde. Bunların büyük kısmında da, yine, sanayicilerin kendileri için kurdukları otoprodüktör sistemler var. Gündemdeki, toplam 5,5 milyar dolarlık, 5 200 megavat gücündeki, yap-işlet modeliyle, Ankara'da, Adapazarı'nda, Gebze'de, İzmir'de ve İskenderun'da kurulacak santralların bütün önhazırlıkları 54 üncü hükümet döneminde yapılmış olup, o dönemde değerlendirme çalışmaları dahi tamamlanmıştır. 55 inci hükümet ise, bir yıl geciktirdikten sonra, ancak, 1998 yılının sonlarına doğru ihaleyi onaylayabilmiştir. Şimdi bırakın, beyanatlarla, iddialarla halkın gözünü boyamayı da, şu enerji darboğazındaki ülkenin, her şeyi hazır bu 5 önemli yatırımının bir yıl geciktirilmesinin hesabını verin diyoruz.

Şimdi, şov amaçlı yapıldığına inandığım santrallara, yapılan icraatlara değinmek istiyorum. Yap-işlet-devret modeli bir santral olan Boyabat Barajının temelini, Sayın Mesut Yılmaz, Sayın Cumhurbaşkanımızla beraber atmışlar ve de hükümetten düştükten sonra bu temel atılmıştır. Yine, Konya-Ilgın Termik Santralının temeli de hükümet düştükten sonra atılan temellerden biridir. Aradan aylar geçmiştir. Şimdi gidip baktığımızda, bu temellerin atıldığı yerde şantiye binasını dahi görmek mümkün değildir. Hatta, ÇED raporları dahi olmayan bu tesislere çevreyle ilgili müesseseler işlem yapmaya gittiklerinde, kurulu bir şantiye binası dahi göremediklerinden, işlemi nereye yapacaklarına dair şaşırıp kalmışlardır.

Nükleer enerjiye derhal geçilmelidir. 54 üncü hükümet döneminde ihale yapılmıştır, her türlü teklifler toplanmıştır; değerlendirilmesinin yapılması, işte, şu geçtiğimiz iki yıldır geciktirilmektedir, ihmal edilmektedir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bu konu üzerinde de kısaca durmak istiyorum. Sayın Bakan yaptıkları konuşmalarda, genelde, bu ihalenin 54 üncü hükümet zamanında yapıldığını ifade etmektedirler; ancak, gerçek şudur ki, 54 üncü hükümet zamanında başlatılan bu ihalenin sonuçlandırılması 55 inci hükümet zamanında yapılmıştır. Ben buradan bir gerçeği sizlere ifade ediyorum ki, eğer, ihalenin sonucunu, 54 üncü hükümet, bu hükümetin yaptığı gibi yapsaydı, yıkılmazdı. (FP sıralarından alkışlar) 54 üncü hükümetin görevden uzaklaştırılma sürecindeki en önemli konulardan biri, işte bu ihaledir, işte bu devirdir. 55 inci hükümetin kuruluşunun hemen bir ay sonrasında bu ihalenin böyle gerçekleşmiş olması, bunun açık bir delilidir.

TEOMAN RIZA GÜNERİ (Devamla) – Sayın Başkanım, 1 dakika daha rica ediyorum.

Buradan doğalgaz konusuna kısaca geçersek, doğalgaz konusunda da, hükümet, gerekli adımları atmamıştır. İki hattımız vardır ve Rusya'dan gelen hattın 14,5 milyar tona çıkmasıyla ilgili takvim işlememektedir.

Değerli arkadaşlar, 57 nci cumhuriyet hükümetinde Bayındırlık ve İskân Bakanı olarak görev aldığım günden bugüne kadar, önyargısız, kimseyi hedef almadan, mevcut şartları en iyi şekilde olgunlaştırarak, geleceğe dönük bir yatırımı nasıl hızlandırabilirim arayışı içerisinde oldum. Onun için, bu yaklaşımımızla, mümkün olduğu kadar, ayakları yere basan, gerçekçi sözler ve hedefler belirlemeye de gayret ettim. Bu anlayışla göreve başlayan bir bakanın, elbette, yapması gereken en öncelikli iş, uhdesine aldığı bakanlığın mevcut durumunu en iyi şekilde analiz etmektir. Bunu da, gerçekçi bir şekilde yapabildiğimizi zannediyorum. Özellikle, kamuoyuna yansıyan ve burada, biraz önce söz alıp konuşan çok değerli milletvekili arkadaşlarımın da ifade ettiği gibi, Bayındırlık ve İskân Bakanlığının balansı bozulmuştur sözü, doğrudur, bana aittir ve tarafımdan, seçilerek, özenle düşünülerek kullanılmış bir cümledir.

Değerli arkadaşlar, bunu söylerken, geriye dönük bir eleştiri konusu yapmadan, sadece mevcut durumu tespit etmek amacıyla bu sözlerimi kullandığımı burada ifade etmek isterim; ama, sözlerime dayanak olan fikirlerimi de, müsaadenizle, burada biraz açmak istiyorum. Söz alan konuşmacı arkadaşlarımın özellikle rakamlarla ifade ettiği Bayındırlık ve İskân Bakanlığının genel bütçeden aldığı payın bütçeye olan oranının -en son itibariyle- 1998 yılında yüzde 1,5'lara düştüğünü ,hemen hemen bütün arkadaşlarım ifade ettiler; doğrudur. Bu, cumhuriyet tarihi boyunca bütçe içerisinde Bayındırlık ve İskân Bakanlığının en alt limite indiği bir orandır. Tabiî, bunun bir seyir defteri de vardır; ama ben, burada, bu seyir defteri üzerinde burada durmak istemiyorum.

1998 yılı, tarihinde, Bayındırlık ve İskân Bakanlığının, bütçeden aldığı pay oranı itibariyle en alt limite indiği ve yine, tarihinde en çok ihalenin yapılarak yatırımın başlatıldığı bir dönem olmuştur. Yani, ters orantı burada kurulmuştur. Bir yandan parasal imkânların en az orana indiği bir dönem, diğer yandan da en çok yatırımın yapılarak, hatta, ihale rekoru kırılarak, en fazla yatırımın yapıldığı bir dönem olması itibariyle de, bugün, içinde bulunduğumuz 1999 yılında, Bayındırlık ve İskân Bakanlığının balansı bozulmuştur. Niye bozulmuştur; bir yandan malî kaynaklar, imkânlar küçülmüştür, diğer taraftan da ihalesi yapılmış birçok otoyol, parasal olarak pastadaki limitten her otoyola düşen dilimi küçültmüş, hatta -tabiri caizse- bu dilim bir lokma haline gelmiştir ve bugün, Bayındırlık ve İskân Bakanlığına bağlı Karayolları Genel Müdürlüğünün bu yıl içerisindeki sıkıntısının kaynağı da buradan oluşmuştur; ama, bunlar bizim gözümüzü korkutmamaktadır. Bunları, hiçbir zaman, bir mazeret olsun diye gündeme getirmedik. Bütün bu konuları topyekûn omuzlayarak çözme kararlılığı ve azmimizi de, burada, siz değerli milletvekili arkadaşlarımın önünde ifade etmek isterim.

Şimdi, 1999 yılında, içinde bulunduğumuz ikinci yarıda, mümkün olduğunca yeni ihale açmayacağımıza dair sözümüzün arkasında bu tespitimiz yatmaktadır. Yani, o da, bilerek, bilinçli olarak, tespit edilerek söylenmiş bir sözdür; rasgele kullanılmış bir söz değildir. Sadece ve sadece, kredi anlaşmaları yapılmış, uygulama projeleri bitmiş işlerin ihalesini yapacağız. Bunun dışında, mümkün oldukça da, bu dönem içerisinde yeni ihale yapmamaya özen göstereceğiz.

Bunu böyle yapmak zorundayız; çünkü, işin ayarını tutturmak ve önümüzdeki dönemde işleri hızlandırıp, öncelikli işler olarak belirlediklerimizi bir an önce hayata geçirerek ekonomiye kazandırmak bakımından da, bunda bir zaruret olduğunu düşünüyorum. Dolayısıyla, önümüzdeki 2000 yılı içerisinde de, mümkün olduğu kadar, öncelikleri belirlenmiş, hakikaten yapımına büyük ihtiyaç olan yolları ihale yaparak, sayıyı yine mümkün olduğu kadar en az limitte tutarak, daha evvel ihalesi yapılmış yolları hızlandırıp, bunları ekonomiye ve halkımızın istifadesine kazandırmayı daha uygun bulduğumu burada ifade etmek isterim.

Bununla ilgili olarak da, ben, şahsen, Bayındırlık ve İskân Bakanı olarak, yine, önyargısız, hiç kimseyi suçlama yoluna gitmeden, hiç kimseyi karşımıza almadan; ama, Türkiye'nin gerçeklerini dikkate alarak, Bakanlığımızla ilgili yaratılmış olan bu olumsuz imajı silecek birtakım faaliyetleri de yapmayı düşünmekteyiz. Bunu, bir paket program olarak hazırlamanın da uygun olduğu kanaatindeyim. Onun için, müteahhitlik karnesi alımından başlayıp, ihale sisteminin yeniden organize edileceği, özellikle ihalenin yapımından sonraki aşama içerisinde bunun denetim mekanizmalarının özel müşavirlik firmalarına devredileceği bir paket program üzerinde bundan sonraki dönem içerisinde yoğun bir çalışma başlatacağımızı, burada, siz değerli milletvekillerimin önünde açıklamayı da bir zaruret olarak görüyorum. Bu çalışmayı yapacağımız sırada, bütün arkadaşlarımızın görüşlerinden istifade etmeye önem vereceğimizi, konuyu sivil toplum örgütleri önünde tartışmaya açacağımızı, herkesin değerli katkılarından istifade etmeye gayret göstereceğimizi de, burada, ayrıca belirtmek isterim; çünkü, bunun hassas bir konu olması ve herkesi ilgilendirmesi dolayısıyla, bu konunun tartışıla tartışıla, müzakere edile edile olgunlaştırılarak Türkiye Büyük Millet Meclisine gelmesinde de fayda vardır.

Değerli arkadaşlar, takdir edersiniz ki, burada görüşmekte olduğumuz bakanlık bütçelerimiz, özel, hızlandırılmış bir programla görüşülüyor. Belki de Türkiye Büyük Millet Meclisi tarihinde -geriye dönüp incelemedim ama- böyle ikişer ikişer bütçe görüşmelerine ilk defa tanık olunuyor. Şimdi, böyle bir yapı içerisinde, değerli milletvekillerimizin söz alarak konuştukları konular hakkında, ben, çok fazla şey söylemek istemiyorum; ama, sabırlı olmalarını, titizlikle çalışacağımızı ve Bayındırlık ve İskân Bakanlığına da zamanı geldiğinde mührümüzü vuracağımızı, burada, herkesin huzurunda ifade etmek isterim. (MHP sıralarından alkışlar) Yoksa, söylenen sözleri, bugünü kurtarmak amacıyla, içi boş olarak söylerseniz, yarın mahcup olursunuz. Bekleyip sabretmek, ileriye dönük nelerin yapılabileceği noktasındaki gayretleri izledikten sonra konuşmak, bugün, yeni açılmış olan Türkiye Büyük Millet Meclisinin bu güzel atmosferi içerisinde daha güzel, daha olgun bir davranış olur diye düşünüyorum; çünkü, her Meclis, yeni bir umuttur, yeni bir soluktur. 21 inci Yüzyıla altı ay kala oluşmuş olan Türkiye Büyük Millet Meclisinde, içerisinde bulunduğumuz dönem itibariyle, inanıyorum ki, yeni umutların, ileriye doğru, halkımızı olumlu yönde etkileyecek bir şekilde filizlenmesi, hepimizin ortak dileğidir. O bakımdan, çatısı altında olduğumuz bu Meclisin, her türlü fikrin rahatlıkla söylenebildiği, tartışılabildiği...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

Ama, bütün bu tartışmalar neticesinde birbirimizi anlamaya özen göstermemiz gerektiğini de burada belirtmek istiyorum.

Değerli arkadaşlar, bu yol, hakikaten, trafik yükü itibariyle, şu anda, Türkiye'nin en ağır yükünü taşıyan ve yapılmasında büyük aciliyet olan yollardan bir tanesidir; bizim de önceliklerimiz arasındadır; hatta, birinci derecede öncelik verdiğimiz konular arasındadır ve bu Bozüyük-Bilecik-Adapazarı yolunun 85 kilometrelik Bozüyük-Mekece arası, Japon OECF kredisiyle, bölünmüş yol olarak inşa edilecektir. Allah nasip ederse, önümüzdeki ay kredi anlaşmasını yaparak bu yolu hayata geçirmek yakın bir zamanda mümkün olacaktır.

Ayrıca, yine, önem verdiğimiz yollardan biri olarak, Antalya-Alanya yolunu söyleyebilirim. Bu da, Bakanlık olarak önem verdiğimiz yollardan bir tanesidir. Milyonlarca insanın, özellike yaz aylarında, gidip geldiği ve dünyaya açılan bir penceremiz olması bakımından da önem verdiğimiz bir yoldur. Bu yolun Antalya-Serik arası tamamlanmıştır; 15-43 kilometreler arası yüzde 66 oranında, 43-109 kilometreler arası yüzde 24 oranında, 109-141 kilometreleri arası ise yüzde 16 oranında tamamlanmıştır. Bugüne kadar, yaklaşık 17,5 trilyon lira harcanmıştır.

Burada, gruplar adına yapılan konuşmalarda, Ağrı Milletvekili Sayın Nidai Seven'e, Niğde Milletvekili Sayın Mükerrem Levent'e, Şanlıurfa Milletvekili Sayın Mehmet Güneş'e, Konya Milletvekili Sayın Emrehan Halıcı'ya, İstanbul Milletvekili Sayın Ziya Aktaş'a, Konya Milletvekili Sayın Mehmet Ali Yavuz'a ve Konya Milletvekili Sayın Teoman Rıza Güneri'ye, Enerji Bakanlığı bütçesiyle ilgili yapmış oldukları konuşmalar ve katkıları için teşekkür ediyorum. Yine, aynı şekilde, 100'ü aşkın soru sorarak da katkıda bulunan milletvekili arkadaşlarımıza da ayrıca teşekkür etmek istiyorum.

Netice itibariyle, burada, bütün Meclisimizin üzerinde hemfikir olduğu bir konu var. Bütün bu bakanlıklar, Türkiye'nin yatırımcı bakanlıkları ve bu bakanlıkların yapması gereken yatırımlar, bu bakanlıkların talep ettikleri ödeneklerle şu anda bütçeleştirmeye çalıştığımız imkânlar arasındaki farka baktığınız zaman, gerçekten, hepimizi bir üzüntü kaplıyor.

Tabiî, diyeceksiniz ki, siz hükümetsiniz, burada, gelip çareyi söylemek zorundasınız; ama, burada, bu çare de iyi kötü söylendi. Ben de, şimdi, biraz olsun değinmek isteyeceğim.

Bakıyoruz, DSİ'ye 1 katrilyon 285 trilyon lira istemişiz; devam eden işlerimizi yapmak, yeni işlerimize imkân tanımak için, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türkiye Cumhuriyeti Devleti bize bu imkânı versin demişiz. Bize gelen, bize verilmeye çalışılan, neredeyse bunun onda 1'ine yakın bir rakam; yüzde 12'sini alabilmişiz. Ben bunu niye söylüyorum; şunu belirtmek için ifade ediyorum: Türkiye cumhuriyetinin, sahip olduğu imkânlarla, bir başka ifadeyle, kendi imkânlarıyla, kendi bütçesiyle bu yatırımları yapması mümkün değil. Aynı şeyi Ulaştırma Bakanlığı, aynı şeyi Bayındırlık ve İskân Bakanlığı için de söyleyecek durumdayız. Ne yapmışız: Her üç bakanlık da, bu manada, yap - işlet - devret projelerini devreye sokmuş; biz bir uygulama yapmışız, yap - işlet modelini devreye sokmuşuz, işletme hakkı devirleri, tamamı kredili, ikili anlaşmalarla, anahtar teslimi projelerle bu projelerimizi, bu imkânlarımızı sektöre sokma çabamızı sürdürmüşüz; ama, ne yaparsak yapalım... Biraz önce Sayın Güner'in de belirttiği gibi, birçok projemizi ihaleye çıkarmışız, firmasını belirlemişiz, yer teslimini yapmışız, Hazineden onayını almışız, Devlet Planlama Teşkilatından onayını almışız, gelmişiz, finansmanda takılmışız; şimdi onun peşindeyiz. Bunu, bu Meclisin sağlayacağına da inanıyoruz.

Tabiî, sadece Anayasadaki bu hükmün değiştirilmesiyle -Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı bakımından söylüyorum- enerji sektörünün bütün işlerini bitirmiş olamayız. Biz, Meclisimizin huzuruna tekrar tekrar geleceğiz; Petrol Yasasını değiştirmek için geleceğiz, Maden Yasamızı değiştirmek için geleceğiz, elektrik piyasası kanununu sizlerin tasvibine sunmak için geleceğiz, jeotermal kanununu değiştirmek üzere, jeotermal kaynaklarımızın sektöre alınabilmesindeki imkânı artırmak üzere, yine, Yüce Meclisimizin huzuruna geleceğiz; ama, benim gördüğüm şudur: Birtakım suçlamalar, birtakım iddialar oluyor; ama, neticede, burada yapılan konuşmaların bütününde, enerji meselesinin millîliği, enerji meselesinin aciliyeti, önemi konusunda bütün gruplarımızın fikir birliği içinde olduğunu tespit etmek de, bizim için, ayrıca bir memnuniyet kaynağı oldu.

Tabiî, özellikle enerji projeleriyle ilgili, enerji kaynaklarıyla ilgili değinilen hususlara hızlıca geçmek istiyorum. Gerçekten, Türkiye'nin bir Avrasya enerji koridoru olması noktasında, Hazar bölgesi petrollerinin Anadolu üzerinden Akdenize taşınması noktasında, Bakü-Tiflis-Ceyhan projesinin bir an önce gerçekleşmesi için, 54 de, 55 de, 56 da, 57 nci hükümetlerimiz de önemli işlevler yerine getirmişlerdir; ama, şimdi bir final gerçekleşecek. Azerbaycan, Gürcistan ve IOC'den müteşekkil heyetle iki gün önce yaptığımız görüşme sonucunda, yine, Meclisimizin Plan ve Bütçe Komisyonunun tasvipleriyle bütçe kanunu tasarısına eklenen, garanti verme imkânı yaratan maddeyle birlikte, inşallah, bütçemizin kanunlaşması halinde, o da bir kanun haline gelecektir. Biz, temmuz ayının 10'una kadar, bir yandan hükümetlerarası anlaşmayı, bir yandan evsahibi ülke anlaşmasını, bir yandan anahtar teslimi anlaşmasını, diğer yandan garanti anlaşmasını imzalama imkânına kavuşacağız. Bundan sonra ne olacaktır; bu bir finaldir, bu bir son raunttur; bundan sonra, çıkacağız, finans imkânlarını hep birlikte araştıracağız.

Tabiî, Türkiye'nin doğalgaz imkânlarının çoğaltılması, alternatiflerin artırılması yönünde, Karadeniz'den geçerek gelecek Blue Stream adını verdiğimiz 16 milyar metreküplük doğalgaz alımı imkânını da sağlama noktasında gerekli çalışmalar yapılmaktadır. Batı hattından almakta olduğumuz 6 milyar metreküp gazın 14 milyara çıkarılmasıyla ilgili anlaşma da tarafımızdan imzalanmıştır. Geçtiğimiz yıl 600 milyon metreküplük bir artırım sağladık. Bu yıl, inşallah, daha da artırma imkânına sahibiz. Yurt içinde gerekli yatırımlarımızı yaptık. Loop hatlarımızı, ölçüm istasyonlarımızı bitirdik. Yani, hiç kimsenin en ufak bir endişesi olmasın ki, açılışını yaptığımız Bursa Doğalgaz Santralı gazsız kalmayacaktır. Bunu söylemek için bilhassa bunu da belirttim.

Tabiî, ihalelere değinildi. Gerçekten, Devlet Su İşlerinde, ihaleleri, şu andaki cari sisteme göre hem gazete ilanıyla hem davet usulüyle gerçekleştirdik. Benden önceki bütün hükümetler de, zaten, aynı yöntemleri kullandılar. Sayın Bayındırlık Bakanımızla konuşuyoruz. Eğer bir imkân bulabilirsek... Üzerinde, fikir jimnastiği bazında, proje bazında çalışmalar var. Yapılacak olan ihalelerin, sizlerin de belirttiği gibi, daha şeffaf olması noktasında, hiç kimsede en ufak bir rahatsızlık yaratmaması noktasında gerekli değişiklikleri de mutlaka sağlayacağız.

Tabiî, üzerinde en çok konuşulan ve hepinizin de, herhalde, yine, merakla beklediği bir husus, bu dağıtım ihaleleri. Bunu Meclis -birkaç oldu- tartışıyor, ben de -birkaç oldu- burada dile getiriyorum; ama, her söylediğimin peşinden, tabiî, başka bir şey söyleniyor. Ben, burada çıkıp diyorum ki, firmaların ihaleye müracaatları bizden önceki hükümet döneminde olmuştur; bu firmaların ihaleye girmesi imkânı tanınanları tespit de bizden önceki hükümet döneminde olmuştur diyorum. Şimdi, diyorlar ki: "Yine, Enerji Bakanı gelecek; ne diyecek; işte, efendim, bu iş bizden önce yapıldı." İyi de, şimdi, şurada bir olur var; 24.4.1997 tarihli. Burada diyor ki: "14.4.1997 tarihi itibariyle çalışmalarını tamamlamış olup, oluşturulacak olan değerlendirme komisyonuna devredilecek evraklara ilişkin tutanak ekte sunulmaktadır." Bunlar ne çalışmalarıdır; teklif açma ve yeterlik komisyonu çalışmalarıdır. Şimdi, teklifleri alıyorsunuz, medya mensuplarının girmesine bir itiraz etmiyorsunuz. 3984 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinde deniliyor ki: "Medya kuruluşunda yüzde 10'dan fazla hissesi olanlar ihaleye alınmaz." Niye aldınız bunları yani?! Değil mi?.. (ANAP sıralarından alkışlar)

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Devamla) – Bir dakika...

VEYSEL CANDAN (Konya) – Saptırıyorsunuz...

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Devamla) – Hayır, hayır... Bir dakika gel, gel...

VEYSEL CANDAN (Konya) – Saptırıyorsunuz...

ENERJİ VE TABİÎ KAYNAKLAR BAKANI MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Devamla) – Onlar biliyorlar.

1. —Konya Milletvekili Veysel Candan’ın, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanı Mustafa Cumhur Ersümer’in şahsına sataşması nedeniyle konuşması

VEYSEL CANDAN (Konya) – Sayın Başkan, Sayın Bakan ismimi vererek bir açıklama yaptı; ona cevap vermek istiyorum.

SEMA PİŞKİNSÜT (Aydın) – Yerinden...

VEYSEL CANDAN (Konya) – Değerli arkadaşlarım, şimdi, ihale, 90'lı yılların sonunda 5 firmaya zaten ANAP döneminde verilmiştir; hem bilâbedel, hiçbir ücret alınmadan verilmiştir. Aradan beş yıl geçmiştir; 54 üncü hükümet döneminde müsteşar olan arkadaşımız şu anda ortadadır; canlı, daha iki gün önce görüştüm. Aldığım bütün bilgilere göre -yani, Yüksek Denetlemenin raporlarından söylüyorum- ihaleye açılarak, iş 5 firmaya verilmiştir.

Sayın Bakanın burada ifade ettiği müracaatlara gelince; 113, 143 müracaat yapılmıştır; ancak, o müracaatları kabul etmeme diye bir konu yoktur. Siz ne yapacaksınız; o müracaatları tasnif edeceksiniz. Kaldı ki, incelemenin bütün aşamasında işlemi durdurmak, bakanın yetkisindedir. Rekabet Kurulu 4 tane şart koymuştur. Sayın Bakan Rekabet Kurulunu devre dışı bırakmıştır. Şu anda da, sözleşmenin içerisine konulacak maddeler konulmamıştır.

Değerli arkadaşlar, ben Türkiye haritasını çıkardım; bakın, Trakya yöresi Aydın Doğan grubuna, Karadeniz Bölgesi Aydın Doğan grubuna, Ege Bölgesi İhlas grubuna, Akdeniz Bölgesi Star grubuna... ANAP'ı niye Star grubu defaatle methetmektedir; trilyonlarca borcu var...

BAŞKAN – Hayır efendim; böyle bir usulümüz yok.

ENERJİ VE TABİî KAYNAKLAR BAKANI MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Çanakkale) – Sayın Başkanım, sataşmaya cevap verirken yeni bir hususu dile getirdi.

Yine, devam ediyorum: " 25 bölgenin otuz yıllık işletme hakkı devir bedeli olarak 2,625 milyar ABD Doları sabit bedel tespiti yapılmış; ayrıca, her yöre bölgesi için ayrı ayrı bedeller belirlenerek, söz konusu bedellerin, fiilî devir tarihi itibariyle yüzde 50'sinin peşin, kalan miktarının da iki yılda eşit taksitle alınması..." Bu da, işletme hakkı devir bedelinin tespitine dair; tarih, 9 Ocak 1997. Sayın Candan, alttaki imzayı da siz çok iyi biliyorsunuz; Genel Başkanınız Sayın Recai Kutan'ın imzası.

Türkiye'yi büyük bir borç yükü altına sokuyorsunuz; yani, gidecek bir müteahhit, bir yatırım yapacak, gelecek, parasını cebimizden alacak. Rica ediyorum efendim...

III. — KANUN TASARI VE TEKLİFLERİYLE KOMiSYONLARDAN

2. —Telsiz Genel Müdürlüğü 1997 Malî Yılı Kesinhesabı

Bizler yeni seçildik, bu Meclise yeni geldik; bazı ağabeylerimizden örnek almamız gerekirken, maalesef görüyoruz, birileri kalkıp şov yapıyor, birileri kalkıp polemik yapıyor. Bu memlekete iş yapmak için, hizmet yapmak için, herkesi, taşın altına elini sokmaya davet ediyorum. (MHP ve DSP sıralarından alkışlar)

NİDAİ SEVEN (Devamla) – Sayın milletvekilleri, biz buraya, zaman kaybetmek için gelmedik; biz, önce memleketimiz dedik, sonra partimiz dedik; dolayısıyla, bizlere sataşsanız da, bizlere ne derseniz deyin, biz yine de, önce memleketimiz diyeceğiz. (MHP sıralarından alkışlar)

Bakanlık için 89 trilyon ödenek ayrılmıştır, Karayolları içinse 329 trilyon ödenek ayrıldığı bellidir. Bu bütçe, Bakanlık açısından değerlendirildiğinde 1998 yılına göre yüzde 46,9, Karayolları açısından değerlendirdiğiniz zaman da yüzde 54,1'lik bir artış kaydetmiştir. Tabiî, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Türkiye'de büyük işlere imza attığı için, bunun yeterli olması mümkün değildir; ancak, düşünülmesi gereken çok önemli bir konu vardır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre devlet memuru statüsünde çalışan insanlara trilyonlarca liralık projeleri getirip teslim ediyorsunuz; fakat, bu insanlar, almış oldukları ücretlerle başbaşa bırakıldığında -dürüst insanları tenzih ederek bunu belirtmek istiyorum- bazıları, vicdan ile cüzdan arasında muhasebe yapmak zorunda kalmaktadır. İşte, devletin üzerinde durması gereken en önemli olay, bize göre bu noktadır.

Yine, Karayolları Genel Müdürlüğünün, 1998 yılı yatırım programında 139 adet münferit, 64 adet global proje olmak üzere, toplam 203 adet projede imzası bulunmaktadır. Devlet ve il yolları projelerinin proje tutarı, değerlendirildiğinde, aslında 2,7 katrilyon olmaktadır. Belirtilen bütçenin bu şartlarla verilmesi, bu hizmetlerin ancak on onbeş yıl içerisinde yapılabileceğini göstermektedir; ancak, bir yol ihalesinin yapılması ve yolun bitirilip teslim edilmesi de, hepinizin malumu olduğu üzere, dört beş yıl içerisinde tamamlanmaktadır.

Otoyolların millî bütçeden ayrılan kaynakları çok yetersiz olması sebebiyle, bakım ve işletmelerinin özelleştirme gündemine getirilmesi tarafımızca müşahede edilmektedir

İşte, yıllardır, zaman zaman Türkiye'nin gündeminde yer alan usulsüz ihale söylentileri, birkısım siyasîler ile çıkar çevrelerinin Türkiyemizin gündeminde yer almasına sebep olmuş, kimi bürokrat cezaevine, kimileri Yüce Divanı sevk edilmiş ve neticede bundan, Türk Milleti ve Türkiyemiz zarar görmüştür.

Ödenek çok önemli olmakla birlikte, zamandan tasarruf, maliyette kalite ve israf noktalarında verilen kararlarda, iyi niyet çerçevesi içerisinde gerekli kontrol ve denetim mekanizmalarının iyi çalıştırılıp çalıştırılmadığı önem arz etmektedir. İşte bu açıdan bakıldığında, her türlü yolsuzluğa son verecek, Türkiye'nin imajına ve inşasına damga vuracak bir bakanlık özlemini tabiî ki hepimiz taşımaktayız; bu özlemimizi de Sayın Bakanımızın gidereceği noktasında inancımız tamdır; özellikle insansız ihale yönünde attığı adımı takdirle karşılayıp, bu çabası için kendisine tam destek verdiğimizi de belirtmek istiyorum.

Ağrı-Doğubayazıt yolunun Diyadin İlçesi içinden geçmesi için, seneler önce ihalesi yapılıp, büyük köprüler, menfezler yapılmış, yüzde 20 mertebesinde sanat yapıları ve toprak işleri tamamlanmış; fakat, devletin trilyonlarca parası harcandığı halde, bazı çıkar çevrelerinin engellemeleri sonucunda bu yolun yapımı iptal edilmiştir. Sayın Bakanımın, bu noktada, bu yolun yapımı üzerinde tekrar durmasını, kendilerinden arz ediyorum; çünkü, Diyadin halkı, yedi kilometre ötede otobüsten indikten sonra, ticarî taksilerle ilçeye gitmek zorunda kalmakta ve halk, bu noktada büyük bir perişanlık çekmektedir.

Ağrı-Cumaçay-Kağızman Yolu ve Humak, Hamur-Tutak-Patnos karayolu konusunda da Sayın Bakanın ilgilerini bekliyoruz.

Bayındırlık, medeniyet demektir. Bir ülkeye girdiğinizde, hemen, oradaki binalardan, yollardan, sanat eserlerinden, o ülkenin kalkınmış bir ülke olup olmadığını anlamak mümkün oluyor. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı deyince, önplana çıkan, devlet yapılarıdır; karayolları, İller Bankası, diğer bakanlıklara yapılan hizmetler, imar, afet ve diğer hizmetler de önemlidir; ancak, bu önemli hizmetlerle mütenasip bir bütçesi maalesef yoktur.

Sağ olsun, Bakanımız açıkyüreklilikle ifade ettiler ve dediler ki: "Bayındırlık ve İskân Bakanlığının balansı bozulmuştur." Doğrudur, ihalelerine fesat karıştırılan, yolsuzluklara sahne olan ve 55 inci hükümetin de düşmesine sebep olan bakanlıklardan birisi olan bu Bakanlığın da ayarı bozulmuştur. Bakanımızın "Dünya Bankası kredisiyle yürütülen birkaç proje dışında devam eden projeler tümüyle duracaktır. Bu durumun ülkemizin ekonomik, toplumsal ve siyasal yapısıyla güvenlik ve istihdam politikaları üzerinde doğuracağı olumsuzluklar gözardı edilemeyecek boyutta olacaktır" sözlerini önemsiyorum ve bu tespitine de teşekkür ediyorum.

Ulaşım politikası, sadece karayolları olarak değil, makro ulaşım planı çerçevesinde, limanlarla, demiryollarıyla, havaalanlarıyla entegre bir şekilde ele alınmalı ve ana üretim merkezleri arasında, tarım, sanayi ve turizm de dikkate alınarak, dengeli ulaşım politikaları hızla hayata geçirilmelidir.

1960 yılında karayollarına ayrılan pay yüzde 13 iken, nüfusumuz 27 milyon, millî gelir 10 milyar dolar, karayolları da o zaman 61 000 kilometre. Bugün ayrılan pay ise, maalesef yüzde 1,5'e düşmüş, nüfusumuz 65 milyon olmuş, yani 2,5 misli artmış; ama, millî gelir 200 milyar dolar olmuş, yani 20 kat artmış, buna rağmen, karayolları hâlâ 61 000 kilometrede ve standartlar maalesef bu işlere yetmiyor.

Bakınız, 1999 bütçe uygulamalarında mayıs sonu itibariyle beş aylık dönemde -yuvarlak rakam olarak ifade ediyorum- giderler 10 katrilyon, gelirler 6 katrilyon; yani, beş ayda 4 katrilyon açık olduğu söyleniyor. Bunun 2,5 katrilyonunu personel gideri, 4,5 katrilyonunu borç faizi olarak ayırıyorsunuz, yatırımlara ayrılan ise sadece 294 trilyon liradır. 1999 yılı bütçesi içerisindeki rakamlara baktığınızda, 10 katrilyonun üzerinde; o da, bütçe böyle gerçekleşirse, faize ödenecektir. Yani, Maliye Bakanının da ifade ettiği gibi, günde 30 trilyon faize para ödeniyor. Bu ne demektir; Bayındırlık ve İskân Bakanlığı için ayrılan 90 trilyon liralık ödenek 3 günlük; Karayolları için ayrılan 330 trilyon ödenek ise 11 günlük faiz parasıdır. Vahameti görüşlerinize sunuyorum.

Önemli bir nokta, müteahhitlerin ve ticaret erbabının, yaptıkları iş karşılığında paralarını zamanında alamadıklarını biliyoruz. Devlet bu parayı ödemediği zaman herhangi bir müeyyidesi yok; ama, kendi alacağını tahsil etmediği zaman hemen gecikme cezası uygulamaktadır. Burada bir adaletsizlik söz konusudur. Bunun önlenmesi için ya devlet borcuna karşılık gecikme cezası ödemeli veya bunların alacaklarından vergi, SSK, muhtasar, elektrik ve buna benzer borçların mahsubu yapılmalı; böylece, kısmen de olsa mağduriyetleri önlenmelidir.

Müteahhitlik sicilleri ciddî tutulmalı, her önüne gelenin müteahhit olması önlenmeli, ciddî bir şekilde de takibi sağlanmalıdır. Devlet İhale Kanunu değiştirilerek, herkese açık, rekabet ortamında şeffaf, süratli bir ihale sistemi getirilmeli, işlerin zamanında bitirilmesi için tedbir alınmalıdır. Bilhassa, enflasyonun yüzde 100 olduğu, müteahhit kârının da yüzde 25 olduğu ortamda yüksek tenzilatla iş yapmanın mucize olduğunu ifade etmek yerinde olur. O halde, ciddî iş yapan müteahhitlere ve teknik elemanlara ihtiyaç vardır. Bilhassa, planı, programı, projesi, keşfi ve ödeneğiyle ciddî bir mahal listesi hazırlanarak götürü bedel esası ile anahtar teslimi olarak ihale yapılması yoluna gidilmeli; özel müşavirlik ve danışmanlık firmaları bu çalışmalarda görev almalıdır. Aksi halde, işler sürüncemede kalmakta, uzun yıllar sürmekte ve bitmeden eskimekte, fonksiyonunu da yerine getirememektedir. Tasarruf düşüncesiyle hareket edildiğinde de, yarım kalan hizmetler sonraki yıllarda daha büyük maliyetlere sebep olmaktadır. Burada, bütün bunlar, bilgili ve ehil teknik elemanlarca sağlanabilir.

Ben de bir mühendisim; İller Bankasında -yapı işlerinde- çalıştım, bayındırlık müdürlüğü yaptım. Teknik elemanlar, aldıkları eğitimin ve yüklendikleri sorumluluğun karşılığını alamamakta; ayrıca, maalesef, haysiyet ve itibarlarıyla itham edilme riski altında görev yapmaktadırlar. Bayındırlık Bakanlığında 657'ye tabi çalışan 1 inci derecenin dördüncü kademesindeki bir mühendis -mimar 193 milyon lira, şube müdürü 196 milyon lira, DSİ'deki bir şube müdürü 211 milyon lira, Köy Hizmetlerindeki şube müdürü 219 milyon lira maaş almaktadır; ama, 1475 sayılı Kanuna tabi -ikramiye, mesai ve diğer şeyleri dahil- bir teknisyen 348 milyon lira, şoför 359 milyon lira, sekreter 410 milyon lira, Köy Hizmetlerinde çalışan mevsimlik işçi ise 230 milyon lira almaktadır. Bu dengesizliğin giderilmesi gerekmektedir.

Belediyelerin devlete olan borçlarına çare bulmak için bir af getirilmelidir. Bilhassa Fazilet Partili belediyelerin, tarafgir tutumla ödenekleri kesilmekte ve hizmetleri aksatılmaktadır; bundan vazgeçilmesini talep ediyoruz.

Ben bir Ankara milletvekili olarak şu hususları da belirtmek istiyorum : Bilhassa, büyük trafik yükü olan Ankara-Şereflikoçhisar yolunun bölünmüş yol haline getirilmesi, Evren İlçemizin karayolları ağına dahil edilmesi, Ankara-Polatlı-Sivrihisar yolunun eksikliklerinin tamamlanması, Polatlı-Haymana yolunun standart yol haline getirilmesi -belki Ulaştırma Bakanlığını ilgilendiren bir konu ama- Ankara-İstanbul arasını 4 saate indirecek ve yirmibeş yıldır yapımı süren Ayaş Tüneli ve demiryolu yapımının sağlanması, Ankara/Temelli ve Ankara/Karapürçek gecekondu önleme bölgelerinin en kısa zamanda hayata geçirilmesi faydalı olacaktır.

M. ZEKİ ÇELİK (Devamla) – Kaynak nerede diye soracaksanız; bakınız, 1996 yılında faiz giderlerimiz yüzde 38; 1997'de, bu, yüzde 28'e düşmüş, 1998'de tekrar yüzde 40'a yükselmiş; yüzde 10-12 puan arasında bir fark var, işte, buradan, size, 3,5 katrilyon liralık bir kaynak. Ayrıca, akılcı şehir planlarıyla, kamu arazilerinin, şehir rantlarının satış yoluyla vatandaşa açılması, buradan ele geçecek gelirlerle ve kaynaklarla hizmetin götürülmesi gerekmektedir; ama, netice itibariyle bütün bunları yapacak olan, insandır. Eğer, siz, insanı mükemmel yetiştiremezseniz, o takdirde, başarılı olunamayacağı da muhakkaktır.

Şunu iyi bilmeliyiz ki; 75 yıllık cumhuriyet döneminde ortaya çıkan en büyük sorun, devlet ile millet arasında yaşanan ve giderek hız kazanan güven bunalımıdır; millet devlete, devlet millete güvenmemektedir. Güven bunalımının doğurduğu belirsizlik, ekonomiyle birlikte sosyal yapıyı da altüst etmektedir. Millet ve devlet elele vererek bir Anadolu rüyası için mücadele vermedi, tam tersine, devlet, milletle, ekonomiden politikaya, kılık kıyafetten müziğe kadar her alanda değişik yoğunluklarda mücadele verdi.

Bütçeniz hayırlı olsun.

Mehmet Elkatmış

BAŞKAN – Sayın Bakan?..

Sayın Öksüz buradalar mı efendim?

İhaleyi niye iptal ettik; onu da söylemek istiyorum. Benim geçtiğim bakanlık dönemimde ihaleye çıktığımız bir konuydu, tamamı kredili olarak ihaleye çıktık. Biliyorsunuz, bu ihaleli sözleşmelerde iki zarf veriyor müracaat edenler, iştirak edenler; biri, temin ettikleri krediyle ilgili, diğeri yapacakları iskontoyla ilgili. Tabiî, Hazine de, birçok krediyi uygun kredi olarak değerlendirmiyor.

Biz, Hazine ile görüştük o dönemde; dedik ki: "Biz, size kredi zarflarını gönderelim; içlerinde uygun olmayanları ayırın, uygun olmayan kredilerin iskonto zarflarını da hiç açmayalım." Ancak, Hazineden "bizim uygulamamız bu şekilde değildir; siz bütün zarfları açın, bize uygun gördüğünüzü gönderin" dediler. Biz de öyle yaptık; açtık, kredi ve iskonto bakımından uygun gördüğümüzü Hazineye gönderdik. Hazine döndü bize dedi ki: "Bu kredi uygun değildir." İlgilisine uygun kredi bulması konusunda bir iki defa mehil vermemize rağmen, netice almamız mümkün olmadı; ihale iptal edildi. Şimdi yine aynı şekilde kredili ihaleye çıkacağız. 30 milyarlık bir iz bedel koyduk; ama, bu sefer, önce bu krediyi değerlendirsinler de bize yine yine iş yaptırmasınlar diye, Hazineden daha da ısrarlı olacağız.

4 üncü soru, Niğde Milletvekili Sayın Mükerrem Levent'e ait.

1. Ekim 1997'de karayolları ağına alınan Fatsa-Kumru-Niksar ve Fatsa-Korgan-Niksar yollarının son durumu nedir? Yaz mevsiminde ihaleye çıkmayı düşünüyor musunuz?

7 nci soru, Eskişehir Milletvekili Sayın Mehmet Sadri Yıldırım'a ait.

BAYINDIRLIK VE İSKÂN BAKANI KORAY AYDIN (Ankara) – Ankara-Sivrihisar'a kadar olan bölünmüş yolu, öncelikli yol kapsamına bu sene aldık. Bu yıl sonunda o yolu tamamen bitirmeyi planlıyoruz. Sivrihisar'da yapılacak olan kavşakla ilgili olarak da gerekli ödeneği ayırdık. Onun da bu yıl sonunda bitirilmesini söyledim; ama, teknik olarak pek mümkün gözükmüyor; onu da hızlandırarak, en kısa zamanda ulaşıma kazandırmayı düşünüyoruz.

Sayın Malkoç?.. Buradalar.

10 uncu soru, Tunceli Milletvekili Sayın Kamer Genç'e ait.

Soru: Tunceli ve Bingöl illerimizdeki TEDAŞ'ın özelleştirilmesi hususundaki işlemlerin sonuçlanmak üzere olduğu gözlenmektedir. Çok dağlık bir arazi yapısı ve yoğun bir terör yatağı halindeki bu illerde özelleştirme yapıldığı takdirde, buralarda özel teşebbüsçe hiçbir yatırım ve hizmet götürülemeyeceği ve bölgenin karanlığa gömüleceği kuşkusuzdur.

Rekabet Kurulu, bize, 4 maddeden oluşan bir kararla talimat vermişti. Bizim yaptığımız sözleşmelerde, 4 maddenin 2'si yer alıyordu. Diğer 2 madde, bizim yaptığımız sözleşmelerde hukuken ve fiilen yer alması mümkün olmayan maddelerdi. Hiç, böyle, iddia edildiği gibi, şu veya bu manada değiştirmeye yönelik değil, hukuken ve fiilen uygulanması mümkün olmadığı için, biz, Rekabet Kuruluna bildirdik. Sanırım, önümüzdeki hafta başı veya hafta içinde, Rekabet Kurulu bir karar verecek; vereceği bu karara göre, biz, bu devir işlemlerini başlatacağız.

Tabiî, burada, siz, olaya, özel sektörün faaliyet yapıp yapamayacağı noktasında bakıyorsunuz; ama, özel sektörün bize vermiş olduğu taahhütlerde, bu kayıp, kaçak oranının, normal uluslararası oranlara düşürüleceği taahhüdü var ve düşüremedikleri her oran kadar, yani, her kilovat/saat bedeli olarak da, bize, cezaî şart ödeyecekler.

Sayın Bıçakçıoğlu?.. Buradalar.

12 nci soru, Elazığ Milletvekili Sayın Latif Öztek'e ait.

1. Elazığ İlimizde, uzun yıllardan beri yapımı devam eden Kuzova pompaj sulaması birincisi kısım inşaatına, 1999 yılı bütçesinde kaç lira ödenek ayrılmıştır? Ayrılan bu parayla projenin birinci kısmı tamamlanabilecek midir?

Elazığ-Kuzova pompaj sulaması birinci kısım inşaatına 1999 yılı bütçesinden 630 milyar Türk Lirası ayrılmış olup, inşaat, bütçe imkânları nispetinde, önümüzdeki yıllarda tamamlanabilecektir.

14 üncü soru, Bayburt Milletvekili Sayın Suat Pamukçu'ya ait.

Saygılarımla.

Laleli Barajıyla da ilgili, doğrudur, Laleli Barajı BOT programındaydı, teklifler alındı; ancak, gelen teklifler, normal ortalama fiyatın çok çok üstünde, pahalı tekliflerdi. O nedenle, benim geçen bakanlık dönemimde Kanada ile imzalamış olduğum ikili anlaşmayla, tamamı kredili, anahtar teslim baraj yapımı içine alındı. Şu anda Kanadalı firmayla görüşmeler eylül ayı başında başlayacak ve tamamı kredili, anahtar teslim proje olarak yapımına başlayacağız.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

3. Bayburt-İspir ve Bayburt-Dağbaşı-Araklı karayolları için 1999 yılı bütçesinde ne kadar ödenek ayrılmıştır?

Aracılığınızla Sayın Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanımıza aşağıdaki soruyu açıklamaları için sormak istiyorum.

ENERJİ VE TABİî KAYNAKLAR BAKANI MUSTAFA CUMHUR ERSÜMER (Çanakkale) – Sayın Başkanım, GAP bölgesindeki sulama projelerimizin hayatiyete geçirilmesi noktasında, bütçe imkânları dışında, ülkelerle, ikili anlaşmalar yaptığımız karma ekonomik kurul toplantıları sonucunda belirlenen kararlara göre, tamamını kredili yapma çabası içindeyiz. Yaylak sulaması da, yine aynı kapsam içinde, İsrail ile yapılmış olan anlaşmaya göre, ikili protokole göre ihale edilecektir.

146 sorunun 16'sını okuyabildik; ancak, bu soruların tamamı Sayın Bakanlara takdim edilmiştir. Bu sorulara yazılı olarak cevap verme kendi takdirlerindedir.

BAŞKAN – Sayın milletvekilleri, benim bildiğim kadarıyla, sorular sekreterya tarafından alınıyor ve gruplar konuşmaya başlayınca, onlar aldıkları tarihi ve saati, dakikayı üzerine yazıyorlar. Ben, zannediyorum, Sayın Bakanlara verilen soru kâğıtlarında da bunlar görülecektir; bunları ben görmüyorum. (MHP sıralarından gürültüler)

Şanlıurfa Milletvekili Mustafa Niyazi Yanmaz, Şanlıurfa Milletvekili Mustafa Niyazi Yanmaz, Rize Milletvekili Mehmet Bekaroğlu, Rize Milletvekili Mehmet Bekaroğlu, Hakkâri Milletvekili Evliya Parlak, Samsun Milletvekili Musa Uzunkaya, Samsun Milletvekili Musa Uzunkaya, Diyarbakır Milletvekili Osman Aslan, Diyarbakır Milletvekili Osman Aslan, Adana Milletvekili Mehmet Metanet Çulhaoğlu, Adana Milletvekili Mehmet Metanet Çulhaoğlu, Adana Milletvekili Mehmet Metanet Çulhaoğlu, Antalya Milletvekili Cengiz Aydoğan, Antalya Milletvekili Cengiz Aydoğan, Elazığ Milletvekili Ahmet Cemil Tunç, Mardin Milletvekili Veysi Şahin, Konya Milletvekili Mehmet Ali Yavuz, Bursa Milletvekili Ali Arabacı, Rize Milletvekili Ahmet Kabil, Rize Milletvekili Ahmet Kabil, İstanbul Milletvekili Bozkurt Yaşar Öztürk, İstanbul Milletvekili Bozkurt Yaşar Öztürk, İzmir Milletvekili Mehmet Özcan, Bursa Milletvekili Orhan Ocak, Samsun Milletvekili Yekta Açıkgöz, Şanlıurfa Milletvekili Mehmet Güneş, Şanlıurfa Milletvekili Mehmet Güneş, Balıkesir Milletvekili İsmail Özgün, Samsun Milletvekili Şenel Kapıcı, Gaziantep Milletvekili Mustafa Rüştü Taşar, İstanbul Milletvekili Bozkurt Yaşar Öztürk, İçel Milletvekili Yalçın Kaya, İçel Milletvekili Yalçın Kaya, Bilecik Milletvekili Hüseyin Arabacı, Bilecik Milletvekili Hüseyin Arabacı, Mardin Milletvekili Veysi Şahin, Şanlıurfa Milletvekili Mehmet Güneş, Osmaniye Milletvekili Şükrü Ünal, Şanlıurfa Milletvekili Mehmet Yalçınkaya, Şanlıurfa Milletvekili Mehmet Yalçınkaya, Balıkesir Milletvekili Aydın Gökmen, Aydın Milletvekili Bekir Ongun, Aydın Milletvekili Bekir Ongun, Aydın Milletvekili Bekir Ongun, Kütahya Milletvekili Kadir Görmez, Balıkesir Milletvekili Aydın Gökmen, Kütahya Milletvekili Kadir Görmez, Karaman Milletvekili Hasan Çalış, İçel Milletvekili Hidayet Kılınç, Edirne Milletvekili Mustafa İlimen, Edirne Milletvekili Mustafa İlimen, Balıkesir Milletvekili İsmail Özgün, Kayseri Milletvekili Hasan Basri Üstünbaş, Trabzon Milletvekili Şeref Malkoç, Trabzon Milletvekili Şeref Malkoç, Kayseri Milletvekili Hasan Basri Üstünbaş Adana Milletvekili Mehmet Metanet Çulhaoğlu, İzmir Milletvekili Rahmi Sezgin, Siirt Milletvekili Ahmet Nurettin Aydın, İzmir Milletvekili Mehmet Çümen, Hatay Milletvekili Namık Kemal Atahan, Şanlıurfa Milletvekili Yahya Akman, Şanlıurfa Milletvekili Yahya Akman, İstanbul Milletvekili Erol Al, İstanbul Milletvekili Ahmet Güzel, Osmaniye Milletvekili Birol Büyüköztürk, Muğla Milletvekili Metin Ergun, Muğla Milletvekili Metin Ergun, İstanbul Milletvekili Mehmet Pak, Ordu Milletvekili Cemal Enginyurt, Çanakkale Milletvekili Sıtkı Turan, Adana Milletvekili Ali Halaman, Kahramanmaraş Milletvekili Edip Özbaş, Kahramanmaraş Milletvekili Edip Özbaş, İzmir Milletvekili Mehmet Özcan, İzmir Milletvekili Mehmet Özcan, İçel Milletvekili Hidayet Kılınç, Şanlıurfa Milletvekili Mehmet Yalçınkaya, İstanbul Milletvekili Yücel Erdener, Muş Milletvekili Zeki Eker, Bursa Milletvekili Ali Arabacı, Muğla Milletvekili Tunay Dikmen, Samsun Milletvekili Şenel Kapıcı, Samsun Milletvekili Şenel Kapıcı, Van Milletvekili Maliki Ejder Arvas, Van Milletvekili Maliki Ejder Arvas, Artvin Milletvekili Ergün Bayrak, Yalova Milletvekili Hasan Suna, İzmir Milletvekili Salih Dayıoğlu, Iğdır Milletvekili Ali Güner, Muğla Milletvekili Tunay Dikmen, Hatay Milletvekili Mehmet Şandır, Hatay Milletvekili Mehmet Şandır, Hatay Milletvekili Mehmet Şandır, Ağrı Milletvekili Nidai Seven, Ankara Milletvekili Aydın Tümen, Adana Milletvekili Mehmet Metanet Çulhaoğlu, Van Milletvekili Fethullah Erbaş, Van Milletvekili Fethullah Erbaş, Şanlıurfa Milletvekili Ahmet Karavar, Gaziantep Milletvekili Ali Özdemir, Nevşehir Milletvekili Mükremin Taşkın, Iğdır Milletvekili Abbas Bozyel, Muğla Milletvekili Nazif Topaloğlu, Şanlıurfa Milletvekili Ahmet Karavar, Şanlıurfa Milletvekili Ahmet Karavar, Adıyaman Milletvekili Dengir Mir Mehmet Fırat, Adıyaman Milletvekili Dengir Mir Mehmet Fırat, Bingöl Milletvekili Hüsamettin Korkutata.

A – C E T V E L İ

Kodu Açıklama Lira

113 Doğal Afetlerin Zararlarını Önleme ve Giderme Hizmetleri 1 509 800 000 000

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 35 290 006 000 000

A – C E T V E L İ

— Ödenek Dışı Harcama : 891 794 000

A – C E T V E L İ

Kodu Açıklama Lira

112 Karayolu Yatırım Hizmetleri 136 809 000 000 000

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 2 140 605 000 000

BAŞKAN– Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Türü Açıklama Lira

2 Vergi Dışı Normal Gelirler 2 426 100 000 000

3 Özel Gelirler, Hazine Yardımı ve Devlet Katkısı 327 383 035 000 000

B – C E T V E L İ

Karayolları Genel Müdürlüğü 1997 malî yılı kesinhesabının bölümleri kabul edilmiştir.

Sayın milletvekilleri, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı 1999 malî yılı bütçesinin bölümlerine geçilmesini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

1. – Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı 1999 Malî Yılı Bütçesi

Kodu Açıklama Lira

BAŞKAN—Kabul edenler... Kabul etmeyenler...

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 16 090 000 000 000

BAŞKAN– Kabul edenler... Etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Kodu Açıklama Lira

BAŞKAN—Kabul edenler... Kabul etmeyenler...

111 Petrol Faaliyetleri ve Akaryakıt Politikası 282 035 000 000

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 58 330 000 000

BAŞKAN—Kabul edenler... Kabul etmeyenler...

Türü Açıklama Lira

2 Vergi Dışı Normal Gelirler 7 300 000 000

3 Özel Gelirler, Hazine Yardımı ve Devlet Katkısı 629 030 000 000

A – C E T V E L İ

Kodu Açıklama Lira

BAŞKAN—Kabul edenler... Kabul etmeyenler...

103 Makine İkmal Hizmetleri 17 883 000 000 000

111 İşletme ve Onarım Hizmetleri 3 566 000 000 000

BAŞKAN—Kabul edenler... Kabul etmeyenler...

112 Büyük Su İşleri 278 392 000 000 000

113 Küçük Su işleri 31 567 000 000 000

114 Yardımcı Tesis Yapımı Hizmetleri 1 814 000 000 000

900 Hizmet Programlarına Dağıtılamayan Transferler 2 910 550 000 000

999 Dış Proje Kredileri 12 006 000 000 000

Türü Açıklama Lira

3 Özel Gelirler, Hazine Yardımı ve Devlet Katkısı 490 446 550 000 000

BAŞKAN– Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

BAŞKAN – Onbirinci turda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı, Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü bütçeleri yer almaktadır.

Gruplar adına konuşmalara başlamadan evvel, sayın milletvekillerimizin soru sorma konusundaki tereddütlerini hep beraber çözmek istiyoruz.

Bildiğiniz gibi, gruplar adına konuşmalar tamamlandıktan sonra soru sorma imkânı kalmayacaktır; ancak, daha konuşmalar başlamadan, Başkanlığa, önümüzdeki bütçelerle ilgili olarak, 100’ün üzerinde soru gelmiştir. Bu soruların bir sıraya konması mümkün olmamıştır; çünkü, bazı sayın milletvekilleri, sorularını kavaslar aracılığıyla ulaştırmışlar ve değişik ellerden ulaşan sorular arasında önceliği, sıralamayı yapmak, Başkanlık Divanınca mümkün olmamıştır. Bu sebeple, Başkanlık Divanı olarak, iki yol öneriyoruz; ya soruları gruplara veririz -grup başkanvekillerimiz burada- sözlü olarak cevaplandırılmasına önem verdikleri soruları seçerler, adedi 3’ü, 4’ü geçmemek kaydıyla bize verirler; biz, onlara öncelik tanırız ve diğerleri sayın bakanlara gene verilir; onlar, yazılı olarak, bakanlarımızın takdiriyle cevaplandırılır veyahut kura çekeriz.

BAŞKAN – Şimdi, sıralama yapma şansımız yok. Bir adalet içerisinde olsun istiyoruz.

BAŞKAN – Her partiden alınacak soruyu biz seçmeyelim, parti grubu seçsin diyoruz.

İSMAİL KAHRAMAN (İstanbul) – Efendim, buradaki sual sorma hakkı, doğrudan doğruya milletvekilinin şahsına aittir, gruplara ait değildir; eğer, böyle bir durum meydana gelirse, grubun suali gibi bir vaziyete karar vermiş oluruz. O ayırımı siz yapabilirsiniz, partiler olarak siz ayırabilirsiniz ve kurayı siz çekebilirsiniz. Sual sorma, milletvekillerinin şahsına aittir efendim. Kurayı sizin çekmeniz, hem teamülidir hem daha uygundur bence.

BAŞKAN – Efendim, grupların sıralaması dışında, bir de kura önerisi var.

BAŞKAN – Bu da başka bir öneridir.

Şimdi, en aykırı öneriden başlıyorum.

ZEKİ ÇAKAN (Bartın) – Sayın Başkan, usul hakkında söz istiyorum.

ZEKİ ÇAKAN (Bartın) – Sayın Başkan, Başkanlık Divanının görev ve yetkisinde olan bu husus, ayrıca, Danışma Kurulunda karar altına alınmıştır. Danışma Kurulu, beş grup başkanvekilinin yaptığı toplantı neticesinde, Mecliste bütçe görüşmeleriyle ilgili soru sorma ve cevap verme süresini 20 dakika olarak belirlenmiştir. Belirlenen bu hususu tekrar oylamak, usule aykırı olduğu gibi, İçtüzüğe de aykırıdır; açık söylüyorum. Bu görev ve yetki Başkanlık Divanınındır. Soruların cevaplandırılma şeklini, siz, Başkanlık Divanı olarak tayin edip, bu konuyu, milletvekillerine, ilgili bakana anlatma ve bu konuda, burayı yöneten Başkan olarak buradaki kararınızı verip uygulama konumundasınız. Dolayısıyla, özetliyorum, bu, Başkanlık Divanının görevindedir ve ilgili bakanlar, soruları 20 dakikada cevaplamak mecburiyetindedir; Danışma Kurulu kararı altına alınmıştır, değiştirmek de mümkün değildir.

YÜCEL ERDENER (İstanbul) – Kabul edildi, bitti.

Biz, buradan daha rahat görüyoruz efendim. Zatıâliniz başkan olarak geldiğinizde sayarsınız.

BAŞKAN – Efendim, şimdi kura çekimini oylarınıza sunacağım. Kura çekiminde bazı şartlar var. Bir, her üyenin tek sorusunun cevaplandırılması; iki, bakanlıklar itibariyle kuraların ayrı ayrı çekilmesi. Zannediyorum iki bakanlık bütçesi görüşüyoruz. Binaenaleyh, kuralar da aynı şekilde çekilmek kaydıyla kura sıralaması sonuçlarını, bir, bir bakanlıktan; bir, diğer bakanlıktan olmak üzere gündeme getireceğim. 20 dakikanın bittiği yerde sorular da bitecek; tabiî, yazılı cevaplandırmak sayın bakanların takdirine ait olmak üzere.

Önergelerin, kura usulüyle, öncelik sıralamasının tespitini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmiştir.

Sayın milletvekilleri, grupları ve şahısları adına söz talebinde bulunan sayın milletvekillerinin isimlerini okuyorum:

Gruplar adına; Anavatan Partisi Grubu adına, Edirne Milletvekili Sayın Evren Bulut, Afyon Milletvekili Sayın Halil İbrahim Özsoy; Demokratik Sol Parti Grubu adına, İstanbul Milletvekili Sayın Yücel Erdener, Uşak Milletvekili Sayın Mehmet Yaşar Ünal; Doğru Yol Partisi Grubu adına, Erzurum Milletvekili Sayın Zeki Ertugay, Gaziantep Milletvekili Sayın İbrahim Konukoğlu; Fazilet Partisi Grubu adına, Elazığ Milletvekili Sayın Latif Öztek, Adana Milletvekili Sayın Ali Gören; Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına, Erzincan Milletvekili Sayın Mihrali Aksu, Kayseri Milletvekili Sayın Hasan Basri Üstünbaş.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Türkiye’de nüfusun yüzde 45’ini ilgilendiren, açık bir şemsiye altında, Kars’tan Edirne’ye kadar her konuda tarım yapan insanlarımızı ilgilendiren önemli bir bakanlıktır; fakat, sekizinci defa, bu Bakanlık bütçesinde konuşmama rağmen, hükümetlerimizin -49 uncudan 57 nci hükümete kadar- istikrarsızlığından dolayı, gelen iyiniyetli bakanlarımız, hükümetlerimiz olmasına rağmen, Tarım Bakanlığını, bir türlü, dünyadaki değişime, Avrupa gümrük birliğine girmemize rağmen, GATT’a anlaşmalarımızı imzalamamıza rağmen... 1995’te de gümrük birliğine girerken, Türk tarımının beş sene zarfında -yani altı ay sonra- o şartlara uymamız için taahhütlerde bulunduk.

Şimdi, beni sevindiren bir tek nokta, 51, 52, 53 üncü hükümetlerde hazırlamış olduğum Tarım Sigortası Kanunudur. Bugün yine, -üç ilimizde- Bartın, Sakarya ve Kocaeli’nde sel vardır; ama, Türkiye’nin meteoroloji istatistiklerine baktığımız zaman, cumhuriyetten bu yana, dünya kurulduğundan bu yana en az 50 ilimizde bu felaket olmaktadır. Türk çiftçisi bir senelik mahsulünü, harman zamanı kaybetmektedir, kuraklıktan kaybetmektedir, hastalıktan kaybetmektedir. Hükümetler çıkar “yaralar sarılacaktır” der; ama, mevcut kanuna göre, biliyorsunuz, yüzde 40’ın üzerindeki zararlar ödenmemektedir; böyle bir kaynak yoktur. Basit bir misal vereyim, geçen sene bu zamanda, Türkiye’nin çok büyük ilinde afat oldu; o günkü hükümetimiz, yalnız, Edirne’de 6 300 çiftçimizin zararlarını karşıladı; hatta, 1 400 ton çeltik tohumunun parasını, Bakanlar Kurulu kararnamesi çıkmasına rağmen, imkânsızlıktan ödeyemedik; bu, bakanların veya hükümetin kusuru değil.

Bakın, bugün, 1 milyon 400 bin ton şeker var; bu Şeker Şirketinin, Pankobirlik’in günahı mıdır? Neden; çünkü, dünyadaki 220 dolarlık şeker, Türkiye’de 750 dolardır. Adamın, öyle, eroin, esrar kaçırmasına gerek yok. Bu, 1 milyon 400 bin ton şekerin kalması; işte bu, rantçıların Türkiye’ye şeker sokmasındandır. Sen, pancarcıyı da cezalandıracaksın, kota uygulayacaksın, ekim sınırlarını daraltacaksın... Türkiye’nin, şeker politikasını, ihtiyacına göre belirlemesi lazımdır. Bunu, Şeker Fabrikaları ve çiftçiler, Samsun’un Ladik dağlarında tohumu üretip, Bolu Dağlarında tohum haline getirip, 500 kantarla ürünü fabrikalara teslim etmektedir; ama dünyada, şekerkamışıyla rekabet etmemiz mümkün değildir; çünkü, bildiğiniz gibi, şekerkamışını bir sene ekiyorsunuz, yedi sene biçiyorsunuz. Biz, bunu kendi tüketimimiz kadar planlamalıyız ve bu ithalatı mutlaka önlemeliyiz.

Devlet destekleme ürünlerine ödediğimiz paranın 2 milyar doları geçtiğini söyleyemezsiniz. Bugün, çiftçi, ürününün parasını almak için bir sene bekleyecek... Halbuki, mazota, ilaca, gübreye on ayda yüzde 100 zam yapılmıştır. Geçen seneki buğday fiyatları için, o günkü hükümete, 55 inci hükümete teşekkür ediyorum; 430 trilyon parayı anında ödemiş ve 8 milyon ton buğday almıştır.

Türkiye, buğday ekmekten vazgeçemez, stratejik bir maldır. Bugün, kişi başına 200 kilogram buğday tüketildiğini kabul edersek, 12 milyon ton ekmeklik buğday, 2 milyon ton tohumluk, 2 milyon ton da yem sanayii için buğdaya ihtiyacımız vardır; bir de, Silahlı Kuvvetlerimizin, Tarım ve Köyişleri Bakanlığına vazettiği gibi, ekonomik ve harp hali için gereken buğday stokumuz 18 milyon tondur; bu sene üretilen buğday da 18 milyon tondur. Hazine Müsteşarlığından ve Dış Ticaret Müsteşarlığından sorumlu devlet bakanlarımızı uyarıyorum; 30 Haziranda yeni numaralar üretti bu rant sahipleri. Bunlar, ihraç karşılığı, tarım ürünü ithal ediyorlar. Nedir bu ihraç karşılığı; vergisi yok, fonu yok, 30 bin liraya buğday getireceksin, ben bunu un yapıp, makarna yapıp, irmik yapıp satacağım diye taahhüt edeceksin, iç piyasada bunu satacaksın... Eskiden TIR’larla geçiriyorlardı; işte 10 ton ihraç edeceğine 2 tane TIR kalıbına uydurulurdu; şimdi, yalnız, kâğıtlar gidip geliyor! Bunu, 30 Haziranda, mutlaka, bu hükümetin durdurması lazımdır. Namuslu sanayiciler bunlarla baş edememektedir.

Türkiye, gümrükleriyle, Ticaret Bakanlığıyla, Tarım Bakanlığıyla ve işte, anlattığım, hazineden sorumlu devlet bakanları bir araya gelmedikçe... Biz, 5 grubun Tarım Komisyonu üyesiyiz ve 25 kişiyiz. İşte, DSP’den 6 milletvekili arkadaşım var ve başkanı Konyalı, başkanvekili MHP’den, ben de sözcüsüyüm. Bu 25 insan yalnız kanun mu yapacak orada; bize danışmıyor musunuz? Ben, bir buğday üreticisi olarak buğday fiyatlarını, ayçiçek fiyatlarını, çeltik fiyatlarını gazeteden mi öğreneceğim? İşte, benim burada bulunmamın anlamı budur zaten; yoksa, bu iş bize... Bizim sanatımız değil siyaset o zavallı insanların hiçbir koruması olmayan... Bugün köye elektrik getirmişsin, su getirmişsin, medeniyeti getirmişsin bunların parasını ödüyor, çocuklarını sekiz yıllık eğitimde okutuyor; peki, çiftçinin senede bir kere mahsul alan...

BAŞKAN – Sayın Bulut, 1 dakika eksüre veriyorum; buyurun efendim.

MEHMET ALİ YAVUZ (Konya) – Sayın Başkan, yol aldı, devam etsin!

Değerli milletvekilleri; Sağlık Bakanlığı 1999 bütçesi 663 trilyon 123 milyar 501 milyon lirayla bağlanmıştır. Bunun yüzde 81’i personel giderleri, yüzde 7’si yatırımlar, yüzde 7’si transfer harcamaları, yüzde 5’i de cari harcamalar olarak şekillenecektir. Genel bütçedeki oranı yüzde 2,8; gayri safî millî hâsıla içindeki oranı yüzde 4’tür. Bu yüzde 2,8’lik oran ve yüzde 4’lük oran bazı çevrelerce eleştirilecektir. Hemen hemen her bütçe görüşmelerinde bu oran ele alınır “niye daha fazla para ayrılmadı” şeklinde eleştirilir. Aslında, 1999 bütçesi, 1998 bütçesine göre yüzde 69,9 daha fazladır.

Gönül ister ki, daha fazla para ayrılsın; ancak, artık gelişmiş ülkelerde, bu konu, genel bütçedeki orana göre değil, gayri safî millî hâsıladaki orana göre değil, gayri safî millî hâsıla ile kişi başına harcanan sağlık giderlerinin paralel yahut da diskordans olup olmayışına göre değerlendirilmektedir. Gayri safî millî hâsıla eğrisi ile kişi başına harcanan sağlık giderleri, 1995 yılına kadar diskordans teşkil ediyordu, 1995’ten sonra, artık paralelizm teşkil etmeye başlamıştır ki, memnuniyet vericidir. Bunun manası şudur: Halkımız bilinçlenmiştir, sağlığına sahip çıkmaktadır, daha fazla para harcayabilmektedir.

Ayrıca, 2,8 veya 4’lük eleştirilere katılmak mümkün değildir; çünkü, genel bütçede sağlık sektörüne ayrılan para, sadece Sağlık Bakanlığı bütçesiyle de sınırlı değildir; Millî Savunma Bakanlığı, tıp fakültesini bünyesinde bulunduran üniversiteler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, belediyeler, vakıflar, dernekler, tüm kurum ve kuruluşların sağlık giderleri de sağlık sektörüne ayrılan para olarak değerlendirilmelidir.

Değerli milletvekilleri, 18 Nisan seçimlerine katılan tüm siyasî partilerin seçim bildirgeleri ve meydanlarda yaptıkları konuşmalar incelendiğinde görülüyor ki, hemen hemen her parti, ekonomi ve terörden sonra sağlığa büyük yer vermiştir; bu, çok sevindirici bir olaydır. Dolayısıyla, bu bildirgeleri incelediğinizde, yalnız şunu özellikle vurgulamak gerekir ki, karanlıkta el feneriyle yürüyen insan manzaraları ortaya çıkmaktadır; yani, sistemi sorgulamaktadırlar; sistemin tıkanan, çürüyen, işlemeyen, afonksiyon olan kısımları tespit edilmiş, onu iyileştirmek veya yerine koyabilmek için bazı alternatifler ifade edilmiştir. Bunların, ilerisi için, sağlığın geleceği için teminat olarak kabul edilmesi lazımdır.

Aslında, sağlık sistemimiz 1989’lu yıllardan itibaren sorgulanmaya başlanmıştır; hele 1991-1997 yılları arasında sağlık reformu çalışmaları gündemden hiç düşmemiştir; âdeta, halkımız beklenti içine sokulmuştur, reform kanunu çıkacak, Türkiye’deki tüm sağlık sorunları bir anda halledilecek zannedilmiştir, o imaj verilmiştir; fakat, gerek medyada gerek basında gerek sivil toplum örgütleriyle yapılan toplantılarda ve diğer çalışmalarda, artık, sağlık reformu bir türkü olarak söylenmiş, 1997 yılına kadar da bu türkü notaya geçirilip bir yasa tasarısı olarak Meclise sunulamamıştır.

Hükümete geldiğimizde, 30 Haziran 1997’de, bu çalışmaları önümüzde bulduk. Bu çalışmalara katkıda bulunan gelmiş geçmiş tüm bakanlara huzurlarınızda teşekkür ediyorum. Biz de, tabiî ki, reform çalışmalarını başlatmak mecburiyetindeydik ve bu reform çalışmalarına başlamadan evvel, Türkiye’nin bir sağlık envanterini bilmemiz gerekiyordu. Bir envanter çıkardık ki, devasa bir kuruluş.

Bakınız, birkaç rakam vereyim: 1961 yılında kabul edilen ve 1963’te Muş’un Varto İlçesinde hayata geçirilmeye başlanılan sağlık hizmetlerini sosyalleştirme; yani, 224 sayılı Kanun gereği, o günden bugüne, ülkemizin her ilinde, ilçesinde, köyünde, beldesinde, dağında, taşında 5 274 sağlık ocağı, buna bağlı olarak 11 800 sağlık evi, 261 ana çocuk sağlığı merkezi, bir o kadar verem savaş dispanseri, sıtma savaş dispanseri, halk sağlığı vesaire gibi tüm kuruluşlar... Ayrıca, 1998’e kadar sayısı 698 olan -bugün 727’dir- adı devlet hastanesi veya eğitim hastanesi olsun çeşitli büyüklükte hastaneler yer alıyor ve bunlarda büyük bir özveriyle 213 bin sağlık personeli çalışıyor. İşte, bunlarla beraber, sağlık reformunu gerçekleştirip, Türkiye’nin sağlık sorunlarını halletmek mecburiyetindeydik; fakat, üzülerek ifade edeyim ki, -eskiyi eleştirmek için söylemiyorum; onların da kendilerine göre gerekçeleri olacaktır- bu sağlık ocaklarının pek çoğu çalışamaz haldeydi.

Sağlık ocakları, Türkiye’de, sadece aşı günleri hatırlanan birer kurum ve kuruluş halinde, afonksiyonel hale getirilmişti. Ebe sayısındaki yüksek yetersizlikten dolayı, sağlıkevlerinin çoğu kapalıydı. Hastanelerin birkısmı ise yatak işgal oranı dolayısıyla düşük kapasiteyle çalışıyordu. Bunlara bir motivasyon vermek gerekirdi. Onun için, ilk altı ayda, 55 inci hükümet olarak “sağlıkta öncelikler” diye bir program tespit ettik ve bu programı hayata geçirmeye çalıştık. Bu programların birincisi de sağlık ocaklarının yeniden yapılandırılması ve güçlendirilmesiydi. İlk fırsatta da 1 478 sağlık ocağını, personel, fizikî mekân, teknoloji ve diğer ihtiyaçları karşılanmak suretiyle çalışır hale getirdik. Ayrıca, karayolu üzerinde bulunan sağlık ocaklarından sadece sağlık ocağı fonksiyonu görmesin, ilkyardım istasyonu olarak da görev yapsın diye onları, ilkyardım istasyonu olarak görevlendirdik ve dizayn ettik.

Bunlarla beraber, bir taraftan, sadece karayolu üzerinde bulunan sağlık ocaklarını ilkyardım istasyonu olarak değil, karayolu üzerinde bulunan il ve ilçe hastanelerinin acillerini yeniden dizayn ettik ve Türkiye’de acil mefhumunu yerleştirmeye çalıştık; en önemli başarımız da budur. Ankara-İstanbul-Edirne, Ankara-Samsun-Rize, Ankara-Kayseri-Malatya-Elazığ, Ankara-Konya-Adana, Ankara-Afyon-İzmir, Ankara-Afyon-Antalya yolu üzerinde olan tüm il ve ilçe devlet hastanelerinin özellikle mutfak, çamaşırhane, morg ve acil servisleriyle, yoğun bakımlarını yeniden elden geçirdik, yeniden yapılandırdık.

Bunları niye yaptık özellikle veya niye yapmak istedik; reform tasarısını çıkaracaktık. Bir binanın temeli sağlam olmalıydı, halk beklenti içindeydi. Bu reformun hayata geçirilmesinde mutlaka başarı sağlamak mecburiyetindeydik, hatta mahkûmduk. Dolayısıyla, altyapıyı güçlenlendirmek mecburiyetindeydik, altyapıyı ayağa kaldırmak mecburiyetindeydik.

HALİL İBRAHİM ÖZSOY (Devamla) – Çok haklısınız Sayın Başkan, sağlık konusu 10 dakikaya, 10’larca dakikaya sığacak bir şey değil. Daha konuşmamın, maalesef, başındaydım. O yüzden, ben, Yüce Heyetinizden özür diliyorum. Yeni Bakanımıza başarılar diliyorum. İnşallah, bu bütçeyle pek çok şeyin hakkından geleceğine inanıyorum. Anavatan Partisi olarak, her yapılan iyi işte, doğru işte daima yanlarında, destekçisi olacağımızı ifade ediyor, Anavatan Partisi hükümetleri zamanında başlanılan işlerin bitirilmesi konusunda takipçisi olacağımızı ifade ediyor, Yüce Heyetinize ve Türk Milletine, Sağlık Bakanlığı bütçesinin hayırlı olmasını diliyor, saygılar sunuyorum. (Alkışlar)

DSP GRUBU ADINA YÜCEL ERDENER (İstanbul) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; zamanı layıkıyla değerlendirmek için, konuşma metnini okumak mecburiyetindeyim; affınıza sığınıyorum.

Görüşülmekte olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığının 1999 malî yılı bütçe tasarısıyla ilgili Demokratik Sol Parti Grubunun görüşlerini açıklamak için söz almış bulunuyor; Grubum ve şahsım adına hepinize saygılarımı sunuyorum. Ayrıca, Türkiye tarımına gönül veren ve dünya devletleriyle aynı finalde olma çabasını gösteren her kesimi de gönülden alkışlıyorum.

2000’li yıllara girerken, kamu kurum ve kuruluşlarındaki yapı değişikliklerinin sonuçları, bizleri yeni bir düzenlemenin yapılmasına zorlamaktadır. Yeni düzenlemelerdeki amaç; birim alandan sağlanan geliri en yüksek düzeye çıkarmaktır. Bu gelir artışındaki verimin artışı ise, tarım tekniğinin düzeyi, üretimde kullanılan girdilerin miktarı ve kalitesi, tarımsal yapının yeniden düzenlenmesi ile toprak ve su kaynaklarının etkin biçimde kullanılmasına bağlıdır.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; ekonomik gelişme, tarım sektörünün gelişmesine bağlıdır. Tarımsal kalkınmayı kolaylaştırmak, her şeyden önce, yeterli bir altyapı, iyi bir fiyat politikası, üreticilere sağlanacak olan birtakım kolaylıklar ve örgütlenmelerle olacaktır. Bunu sağlamış olan Batı’nın sanayileşmiş ülkeleri, tarım sektörüne yatırdıkları değerlerin kat kat karşılığını alarak sanayi toplumuna dönüşmüşlerdir. Yurdumuzda tarım kesiminin genel nüfus içindeki oranı yüzde 41, istihdamda yüzde 46, millî hâsılada yüzde 15, ihracattaki payı ise yüzde 18’dir. Nüfusumuz, her yıl, yüzde 1,6 oranında artmaktadır. Bu nüfusun beslenme gereksinimini ise, tarım sektöründen sağlamaktayız.

Tüm dünya ülkeleri kendi tarım sektörlerini koruyup kollarken ve her türlü desteklemeyi yaparken, Türkiye’yi yönetenler, tarımı, vahşi kapitalizmin acımasız koşullarına teslim etmişlerdir. Sektöre yönelik sabit sermaye yatırımları hiç gelişmemiş, aksine, küçülmüştür. Gerek kamu gerekse özel sabit sermaye yatırımları hızlı bir şekilde gerilemektedir; tarım sektörü, o oranda yoksullaşmıştır. Tarım sektörünün gelişmesi, tarımda çağdaş yöntemleri kullanarak etkin bir üretim planlaması gerçekleşmesiyle olur. Üretim planlamasıyla, köylülerin ve çiftçilerin iç ve dışpazar koşullarındaki beklentilerine göre hangi ürün türlerine yöneleceklerini zamanında bilmeleri, ekim ve dikimde kayıp içinde olmalarını önleyecektir.

İktidarımızla, yoksulluk, köylünün yazgısı olmaktan çıkacaktır. Son yıllarda, iktidarların görmezlikten geldiği bu gerçeğe, hükümetimiz gereken önemi verecek ve ekonomik gelişmede tarımı lider sektörler arasına alacak ve kalkınmayı köylüden başlatacaktır. Böylece, köylü, boğaz tokluğuna çalışmaktan kurtulacak, tasarruf yapabilir hale gelecektir.

Hükümetimiz, hayvancılığı yeniden geliştirerek, damızlık, yapay tohumlama, besi kredilemesi ve benzeri birçok programı uygulamaya koymanın yanında, ülkemizin 1/3’ünü kaplayan otlaklar hakkında çıkan yasaların uygulanması, yeterli yapıya ulaştırılması, korunması ve hakça kullanılması için yasal düzenlemeler de getirecektir. Bu düzenlemeler, hayvancılığın gelişmesine yardım etmenin ötesinde, kırsal alanlardaki toprak erozyonunu da durduracaktır. Tarımsal üretimden sorumlu olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, çiftçi ve birliklerin desteklenmesinde devredışı kalmış, bu yetki, başka bakanlıkların bünyesine verilmiştir. Elbette böyle bir yapılanma için hiçbir yere varılamayacaktır, Türk tarımına yön verilemeyecektir. Tarıma büyük destek veren bu kuruluşların, yanlış politika sonucu işlevsiz hale getirilmesine mani olunarak, sektördeki çarpık yapılaşma, tarımın lehine derhal düzeltilmelidir.

Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; tarımda altyapıyı kurulduğu yıllardan itibaren başarılı bir şekilde yürüten, toprak ve su kaynaklarımızı geliştiren Toprak Su Teşkilâtı, Köy Hizmetlerine dönüştürülmüştür. Toprak, su hizmetlerinin daha etkin yürütülmesini sağlamak için, halen Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yürütülen, içinden geldiğim, onurlu geçmişinden kıvanç duyduğum, ülke yararına pek çok iyi hizmetler vermiş olan bu kurumun; yani, Toprak Su Genel Müdürlüğünün, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesine aktarılarak, yeniden, toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesi ve kuruluştaki eski fonksiyonel haline dönüştürülmesi örgütlenmesinde, Türk tarımının yanlış uygulamalarının düzeltilmesi için ilk adım olacaktır; çünkü, Tarım Bakanlığımızın içi boşaltılmış, ilgisi olan kurumlar ilgisiz olduğu başka bakanlıklar bünyesine alınmıştır.

Bu tür çiftçilerimize hükümetimiz sahip çıkmalı ve mağduriyetlerini gidermelidir.

Kuruluşu olup da fonksiyonel olmayan pek çok kamu birimleri fonksiyonel hale getirilmelidir.

Devlet üretme çiftliklerinin adı “TİGEM” olarak değiştirilerek, üretim dışına itilmiştir. Arazi ve eleman sayısıyla büyük bir potansiyeli olan bu kuruluşlar mutlaka özerkleştirilmeli, yeniden üretim yapar hale dönüştürülmeli ve üzerlerinden siyasî tercih kaldırılmalıdır. Geçmiş yıllarda çiftçinin tohum ve damızlık hayvan gereksinimini karşılayan bu kuruluşlar, eskiden olduğu gibi, yeniden, üretken, fonksiyonel hale getirilmelidir.

Ülkemiz tarım üretiminde bugün kendi yeterliliğinin sürdürülmesinde katkısı olan tüm Türk üreticilerini, tüm meslektaşlarımı saygıyla anıyorum. Araştırma ve ıslah çalışmalarıyla yeni çeşitler geliştiren, çağdaş teknikleri geçerli kılarak uygulamaya koyan, 10 milyonluk bir Türkiye’ye yetmezken, 65 milyona, pek çok ürün açısından yetebilen, sanayie kaynak aktarabilen, ihracatımızın bugün bile omurgasını oluşturan bu sektöre çabalarıyla damga vuran ziraat mühendislerimize, veteriner hekimlerimize, tarım ve veteriner teknisyenlerine...

DSP GRUBU ADINA MEHMET YAŞAR ÜNAL (Uşak) – Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Sağlık Bakanlığı ile Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün 1999 yılı bütçesi üzerinde, Demokratik Sol Parti Grubu adına söz aldım; Grubum adına, sizleri ve bu konuya ilgi duyarak bütçe gö