GENEL BİLGİLER

KURULUŞU

Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’nin kurulması konusu ilk kez Dönemin TBMM Başkanı Sayın Ömer İZGİ’nin  29 Mart 2001 tarihinde Kazakistan’a yaptığı ziyaret sırasında Kazakistan Meclis Başkanı  Sayın Jarmahan TUYAKBAY tarafından gündeme getirilmiştir.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Sayın Nursultan NAZARBAYEV de 26-27 Nisan 2001 tarihleri arasında İstanbul’da yapılan VII. Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirvesinde Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesinin kurulması önerisini dile getirmiştir.
Dışişleri Bakanlığı Orta Asya ve Kafkasya Genel Müdür Yardımcılığı tarafından 16 Ocak 2007 tarihinde TBMM Genel Sekreterliğine gönderilen yazıda, TBMM Başkanlığınca uygun görüldüğü takdirde, Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’nin kurulması önerisinin hayata geçirilebilmesi için gerekli hazırlık çalışmalarını başlatacak bir toplantı düzenlenmesi ve Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan Parlamento Başkanları ve beraberindeki heyetlerin ülkemize davet edilmesinin uygun olabileceği ifade edilmiştir.

Dönemin TBMM Başkanı Sayın Köksal TOPTAN tarafından muhatap parlamento başkanlarına davetiye gönderilmiş, 21-22 Şubat 2008 tarihleri arasında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’den Parlamento Başkanvekillerinin katılımıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’nin kurulmasına yönelik ilk çalışma grubu toplantısı Antalya’da gerçekleştirilmiş ve anılan ülkelerin Parlamento Başkanvekilleri tarafından Taslak Anlaşma Metni ile Niyet Mektubu imzalanmıştır.

İkinci çalışma grubu toplantısı, Kazakistan Parlamentosunun ev sahipliğinde 27-28 Mart 2008 tarihleri arasında Astana’da gerçekleştirilmiş, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’den Parlamento Genel Sekreterleri katılmıştır. Bu toplantıda da Antalya’da imzalanan metin üzerinde çalışmalar yapılarak Anlaşma Metni daha da olgunlaştırılmıştır.

Dönemin TBMM Başkanvekili Sayın Nevzat PAKDİL 27-28 Nisan 2008 tarihleri arasında TÜRKPA çalışmaları konusunda temaslarda bulunmak üzere Türkmenistan’ın başkenti Aşkabat’a bir ziyaret gerçekleştirmiş ve ziyaret sırasında Türkmenistan Meclis Başkanı Sayın Akça NURBERDİYEVA ile görüşmüştür. Türkmenistan Meclis Başkanı Sayın Akça NURBERDİYEVA Türkmenistan’ın uyguladığı tarafsızlık politikası gereği çok taraflı ilişkiler yerine ikili ilişkilere öncelik verdiklerini, TÜRKPA çalışmalarını yakından takip ettiklerini ve ileriki dönemlerde TÜRKPA’ya gözlemci statüsünde katılmalarının mümkün olabileceği belirtmiştir.

Dönemin TBMM Başkanvekili Sayın Nevzat PAKDİL, TÜRKPA çalışmaları konusunda temaslarda bulunmak üzere Özbekistan’a da bir ziyaret gerçekleştirmeyi arzu etmiş, ancak Özbekistan tarafı uluslararası parlamenter örgütlerin yararına inanmadıkları gerekçesiyle müspet bir cevap vermemiştir.

21 Kasım 2008 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen toplantıya Azerbaycan Milli Meclis Başkanı Sayın Oktay ASADOV, Kazakistan Senato Başkanvekili Sayın  Mukhambet KOPEYEV, Kırgızistan Meclis Başkanı  Sayın Aytibay TAGAYEV ve Dönemin  TBMM Başkanı Sayın Köksal TOPTAN katılmış ve Türk Dili Konuşan Ülkelerin Parlamentoları arasındaki tarih, kültür ve dil birliğine dayanarak ulusal mevzuatların yakınlaştırmak ve diğer parlamentolararası faaliyetler konusunda sıkı işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi’ni (TÜRKPA) kuran İstanbul Anlaşması imzalanmıştır.

ÜYE ÜLKELER

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye’dir.

Her ülke delegasyonu Parlamento Başkanları da dahil olmak üzere 9’ar üyeden oluşur. Parlamento Başkanları üye ülke delegasyonlarının başkanlarıdır.

TÜRKPA Azerbaycan Grubu Üyeleri

Oktay ASADOV	Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclis Başkanı ve TÜRKPA Azerbaycan Grubu Başkanı
Nizami JAFAROV
Ahliman AMIRASLANOV
Sevinj HUSEYNOVA
Ulvi GULIYEV
Chingiz GANIZADEH
Igbal AGHAZADEH
İlham ALIYEV
Sadagat VALIYEVA

 

TÜRKPA Kazakistan Grubu Üyeleri

Ural MUKHAMEJANOV	Kazakistan Cumhuriyeti Meclis Başkanı ve TÜRKPA Kazakistan Grubu Başkanı
Kayrat MAMI	Kazakistan Cumhuriyeti Senato Başkanı
Amzebek ZHOLSHIBEKOV
Uzakkali ELEUBAYEV
Amangeldy MOMYSHEV
Bekbolat TILEUXAN
Garifolla YESIM
Kayrat ISHANOV

 

TÜRKPA Kırgızistan Grubu Üyeleri

Ahmatbek KELDIBEKOV	Kırgızistan Cumhuriyeti Parlamento Başkanı ve TÜRKPA Kırgızistan Grubu Başkanı
Talant MAMYTOV
Kojobek RYSPAEV
Akylbek SULTANOV
Sher BOLOT
Altynai OMURBEKOVA
Urmat AMANBAEVA
Kamila TALIYEVA
Erkingul IMANKOZHOYEVA

 

TÜRKPA Türk Grubu Üyeleri

Cemil ÇİÇEK	TBMM Başkanı ve TÜRKPA Türk Grubu Başkanı
Ülker GÜZEL	Ankara Milletvekili	AK PARTİ
Haluk İPEK	Ankara Milletvekili	AK PARTİ
Mustafa ATAŞ	İstanbul Milletvekili	AK PARTİ
Nevzat PAKDİL	Kahramanmaraş Milletvekili	AK PARTİ
Ömer Faruk ÖZ	Malatya Milletvekili	AK PARTİ
Kadir Gökmen ÖĞÜT	İstanbul Milletvekili	CHP
Muharrem İNCE	Yalova Milletvekili	CHP
Atila KAYA	İstanbul Milletvekili	MHP

  

DAİMİ KOMİSYONLAR

Komisyon Başkanlıkları

Uluslararası İlişkiler Daimi Komisyonu  (Azerbaycan)
Sosyal, Kültürel ve İnsani Konularda Daimi Komisyon (Kazakistan)
Ekonomi, Ticaret ve Finans Konularında Daimi Komisyonu (Kırgızistan)
Hukuk İşleri Daimi Komisyonu (Türkiye)

Toplam 9’ar üyesi olan her ülkenin Parlamento Başkanları hariç diğer 8 üyesi 2’şer olarak 4 komisyonun birine üye olarak seçilmektedir.

Uluslararası İlişkiler Daimi Komisyonu

Ahliman EMİRASLANOV	Azerbaycan Parlamentosu	Kom. Bşk.
Ilham ALIYEV	Azerbaycan Parlamentosu	Üye
Talant MAMITOV	Kırgızistan Parlamentosu	Üye
Bolot ŞER	Kırgızistan Parlamentosu	Üye
	Kazakistan Parlamentosu	Üye
	Kazakistan Parlamentosu	Üye
Ülker GÜZEL	TBMM	Üye
Muharrem İNCE	TBMM	Üye

 

 Ekonomi, Ticaret ve Finans Daimi Komisyonu

Kojobek RISPAYEV	Kırgızistan Parlamentosu	Kom. Bşk.
Akılbek SULTANOV	Kırgızistan Parlamentosu	Üye
Sevinj HUSEYNOVA	Azerbaycan Parlamentosu	Üye
Ulvi GULIYEV	Azerbaycan Parlamentosu	Üye
	Kazakistan Parlamentosu	Üye
	Kazakistan Parlamentosu	Üye
Nevzat PAKDİL	TBMM	Üye
Atila KAYA	TBMM	Üye

 

Sosyal, Kültürel ve İnsani Konularda Daimi Komisyon

Esim GARİFULLA	Kazakistan Parlamentosu	Kom. Bşk.
	Kazakistan Parlamentosu	Üye
Kamilla TALIYEVA	Kırgızistan Parlamentosu	Üye
Urmat AMANBAYEVA	Kırgızistan Parlamentosu	Üye
Nizami JAFAROV	Azerbaycan Parlamentosu	Üye
Sadagat VALIYEVA	Azerbaycan Parlamentosu	Üye
Mustafa ATAŞ	TBMM	Üye
Kadir Gökmen ÖĞÜT	TBMM	Üye

 

Hukuk İşleri Daimi Komisyonu

Haluk İPEK	TBMM	Kom. Bşk.
Ömer Faruk ÖZ	TBMM	Üye
Chingiz GANIZADEH	Azerbaycan Parlamentosu	Üye
Igbal AGHAZADEH	Azerbaycan Parlamentosu	Üye
Erkingul IMANKOCAYEVA	Kırgızistan Parlamentosu	Üye
	Kırgızistan Parlamentosu	Üye
	Kazakistan Parlamentosu	Üye
	Kazakistan Parlamentosu

 

SEKRETARYA

Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) merkezi Azerbaycan’ın Başkenti Bakü’dedir.

Ramil HASANOV	TÜRKPA Genel Sekreteri (AZERBAYCAN)
Mels SEMGALİYEV	TÜRKPA Genel Sekreter Yrd. (KAZAKİSTAN)
Bektemir ZİADİNOV	TÜRKPA Genel Sekreter Yrd.  (KIRGIZİSTAN)
Kürşad Melih SARIARSLAN	TÜRKPA Genel Sekreter Yrd. (TÜRKİYE)

İdari ve teknik konularda 6 memur görev yapmaktadır.

Ayrıca, her üye ülkenin parlamentosunda grup sekretaryaları mevcuttur.