TBMM Genel Kurulunda, ekonomiye ilişkin düzenlemeler içeren Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin birinci bölümünün tümü üzerindeki görüşmeler tamamlandı.
Teklifin birinci bölümü üzerinde İYİ Parti Grubu adına söz alan Ankara Milletvekili Ayhan Altıntaş, teklifin adında Elektrik Piyasası Kanunu ibaresi olmasının kimseyi yanıltmaması gerektiğini, 13 maddelik teklifte elektrik piyasasıyla ilgili sadece 3 madde olduğunu söyledi.
Altıntaş, teklifte yer alan maddelerin birçok komisyonu ilgilendirmesine rağmen sadece Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda görüşülmesinin son derece yanlış olduğunu savundu.
Dördüncü kez karşılarına gelen, bazı limanların özelleştirilme sürelerinin uzatılmasına ilişkin maddeyle, belirli sürelerle işletme hakkı verilen bazı limanların sözleşme sürelerinin 49 yıla uzatılmasının öngörüldüğünü belirten Altıntaş, şunları kaydetti:
"Tekirdağ, Ordu, Sinop, Hopa limanları 1997 yılında; Antalya Limanı 1998 yılında; Alanya Limanı 2000 yılında; Marmaris Limanı ise 2001 yılında 30 yıllığına özelleştirilmişti. Sözleşmelerin başlangıç ve bitiş tarihlerine bakınca en erken özelleştirilen ve sözleşme süresi en erken dolacak olan limanların sözleşmelerinin bitişi olarak 2027 yılı görülmektedir yani bu sözleşmelerin dolmasına daha 4 sene civarında bir zaman kaldığı ortada. Haziran 2023'te seçim yapılacağını düşünürsek ki seçimden sonra dahi sözleşmelerin bitişine 3 seneden fazla bir zaman kalacağı ortada. İktidar partisi hiçbir önceliği olmamasına rağmen neden bu kadar aceleci davranıyor, anlayamıyoruz."
İktidarın milli politikalarının her zaman destekçisi olduklarını belirten Altıntaş, "Bizim muhalefetimiz iktidarın gündelik ve milli çıkarlarımıza aykırı politikalarınadır. Yoksa, Togg'a, Kızılelma'ya, Karadeniz doğal gazına değildir. İktidarı bu limanlar konusunun milli menfaatlere ne kadar aykırı olduğunu fark etmeye davet ediyorum." değerlendirmesinde bulundu.
MHP Hatay Milletvekili Lütfi Kaşıkçı, Tuz Gölü'ndeki doğal gaz depolama tesisi ile geçen hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açılışı yapılan Silivri Yer Altı Doğal Gaz Depolama tesisinin, Türkiye'nin enerji arz güvenliği açısından son derece önemli olduğunu vurguladı.
Türkiye'de BOTAŞ'ın yönetiminde iki doğal gaz depolama tesisi olduğunu aktaran Kaşıkçı, "Enerji kriziyle boğuşan Avrupa'da doğal gaz endişesi yaşanırken Türkiye şu an itibarıyla yüzde 100 dolu olan iki doğal gaz depolama tesisiyle enerji arz güvenliğini teminat altına almış bulunmaktadır. Ülkemizin enerji arz güvenliğini temin ve tesis etme önceliğiyle sürdürülen doğal gaz depolama çalışmaları dünya ölçeğinde projelerdir. Türkiye son yıllarda gerçekleştirdiği devasa enerji projeleri ve altyapı yatırımlarıyla bugün enerjide transit ülke olma pozisyonundan merkez ülke konumuna kararlılıkla ilerlemektedir." diye konuştu.
HDP Diyarbakır Milletvekili Garo Paylan, kanun teklifinde en çok eleştirilmesi gereken konunun, hükümete 200 milyar lira borçlanma yetkisinin verilmesi olduğunu savunarak, "Bu 200 milyar lirayla ne yapacaklarına dair bir bilginiz var mı size hesap verdiler mi?" diye sordu.
"Ana bütçeyi yediler, ek bütçeyi yediler, 200 milyar lira daha para istiyorlar." ifadesini kullanan Paylan, "Niye yetmiyor biliyor musunuz? Çünkü bütçe tercihleri halktan yana değil, saraylardan, savaşlardan, aşırı güvenlikçi politikalardan ve maalesef israftan yana. İşte bu tercihleri değiştiremediğimiz sürece bu iktidar ek bütçeler istemeye ve halkı yoksullaştırmaya devam edecek." ifadelerini kullandı.
CHP Kocaeli Milletvekili Tahsin Tarhan, kanun teklifinin içeriğinde, limanların peşkeş çekilmesinin, OHAL'in uzatılmasının, sendikaların bitirilmesinin ve 200 milyar lira daha borçlanmanın yer aldığını savundu.
Özelleştirmelerin yapıldığı dönemlerde limancılık faaliyetlerinin bugünkü kadar önemli olmadığını ancak limanların artık stratejik bir konumda olduğunu dile getiren Tarhan, "Çin Yunanistan'ın Pire, İsrail'in Hayfa Limanı'ndan sonra Avrupa'nın en büyük limanı Hamburg Limanı'nı da aldı; kilit noktaları da ele geçiren Çin pandemiyle dünyayı tedarik krizine soktu. Değeri her geçen gün artan limanların ihalesiz, pazarlıksız, rekabetsiz yapılacak süre uzatımı bu vatana ihanettir." dedi.
BOTAŞ'ın, Varlık Fonuna devredilmesinden sonra sürekli borçlandığını, bu teklifle borçların silindiğini ileri süren Tarhan, ayrıca petrol arama ve sondaj faaliyetlerinde çalışanların 7,5 saatten fazla gece çalışması yapabilmesinin önünün açıldığını, ağır ve tehlikeli bir işte işçilerin iki vardiyada 12 saat çalıştırmanın doğru olmadığını dile getirdi.
Torba kanun teklifini eleştiren Tarhan, "Bu torba Anayasa'yı ihlal torbası, bu torba günah torbası, gün gibi açık bir ah torbası." ifadelerini kullandı.
AK Parti Samsun Milletvekili Fuat Köktaş, kanun teklifinin içerisinde milletin hizmetine sunulacak, sektörlerin önünü açacak, ülkeye döviz kazandıracak birçok madde bulunduğunu söyledi.
Pandemi dönemi ve Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle artan doğal gaz fiyatlarının devlet tarafından sübvanse edildiğini vurgulayan Köktaş, "Yüzde 75 daha ucuz fiyattan bu millete verdiğimiz doğal gazın BOTAŞ'a getirmiş olduğu bir yük var. Burada kanuni düzenlemenin bir maddesiyle BOTAŞ'ın ithalattan doğan vergi harç borçlarının maliye tarafından karşılanması ve o taraftan ödenmesi maddesi var." ifadelerini kullandı.
Köktaş, sağlık sigortası primini ödeyemeyen 2 milyon 40 bin kişinin 1 milyar 700 milyon liralık alacaklarının da affedileceğini belirtti.
En çok konuşulan limanların işletme sürelerinin uzatılması konusu olduğuna dikkati çeken Köktaş, sözlerini şu şekilde sürdürdü:
"Biz limanların süresini 49 yıl yapıyoruz. Yeniden 49 yıllık bir ihale yapmıyoruz, mevcut süreyi 49 yıla uzatıyoruz. Daha önce Anayasa Mahkemesi iptal etti, doğru. Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği 4046 sayılı Kanun'a ilave ettiğimiz 30'uncu maddedeki gerekçe farklıydı. Şimdi, yeniden değerlemeler sisteminde ya bunların beyan etmiş oldukları bilançolar üzerinde olacak ya da ihaleyi aldıkları tarihteki döviz kuruna dönüp bugüne TÜFE'yle güncellenerek bir fiyat tespiti yapılacak."
Köktaş, "Limanların özelleşmesiyle ne kazanacağız? Sürdürebilirliği kazanacağız, yeniden istihdamı kazanacağız, dünyada tedarik zincirinin çok önemli olduğu lojistiğin önünü açacağız ve devletimize gelir elde edilecek" dedi.
Teklifle, Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu'na geçici madde eklendi.
Buna göre Hazine ve Maliye Bakanlığının borçlanma yetkisine 200 milyar lira ilave edilecek. Böylece 293 milyarlık olan borçlanma yetkisi 493 milyar liraya çıkıyor.
Teklifle Türkiye Denizcilik İşletmeleri Anonim Şirketi ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğüne ait bazı limanların işletme hakkı verilmesi veya devri yöntemiyle özelleştirilmeleri neticesinde imzalanan 49 yıldan az süreli sözleşme süreleri, 49 yıla kadar uzatılacak.
Ek sözleşme imzalanabilmesi için işletmeci şirketlerin işletme hakkını doğuran sözleşmeden kaynaklanan tüm mali yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmiş olmaları ve işletme hakkını doğuran sözleşmeden kaynaklı açılmış davalardan feragat etmeleri gerekecek.
Ayrıca işletmeci şirketler özelleştirme sözleşmelerinde yer alan yatırım şartına ilave olarak ek sözleşme bedelinin yüzde 10'u oranında limancılık faaliyetleri ile ilgili yatırım yapmak ve bu yatırımları ek sözleşmelerin imza tarihinden itibaren 5 yıl içinde gerçekleştirmek zorunda olacak. Süre sonunda işletmeci şirketlerin yatırımın gerçekleştirildiğine dair rapor ve bu durumu tevsik eden bilgi ve belgeleri ilgisine göre Türkiye Denizcilik İşletmeleri Anonim Şirketi veya Devlet Demir Yolları İşletmesi Genel Müdürlüğüne kontrol edilmek üzere sunmaları şart olacak.
İlgili kuruluşça yapılan denetimde bahse konu yatırım zorunluluğunun yerine getirilmemiş olduğunun tespit edilmesi halinde ek sözleşme feshedilmiş sayılacak. Bu durumda işletmeci şirkete ek sözleşme gereği ödenen bedeller de dahil herhangi bir bedel iadesi yapılmayacak.
Maddenin gerekçesinde, "Liman yatırımcılarının gerekli olan yatırımları zamanında yapabilmesi, ülkemizin lojistik ve turizm sektörüne paralel olarak rekabet gücünün korunması, böylelikle kamu yararının sağlanması amaçlanmaktadır. Ana sözleşmelerinde işletme hakkı sürelerinin uzatılması hariç herhangi bir değişiklik yapılmaksızın sadece ek sözleşme bedelleri; adil, şeffaf, kontrol edilip denetlenebilir bir şekilde tüm yatırımcılar için aynı koşullar çerçevesinde belirlenerek ek sözleşmeler imzalanacak ve süre uzatımları yürürlüğe girecektir." ifadelerine yer verildi.
Düzenlemeye göre, BOTAŞ'ın ödenmemiş her türlü vergi, fon ve paylar ile idari para cezaları, bunlara bağlı gecikme zammı ve gecikme faizlerinden oluşan borçları, Hazineden görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık mahsup edilerek silinecek.
İş Kanunu'nda yapılan değişiklikle, petrol sektöründeki araştırma, arama ve sondaj faaliyetlerinde işçilerin gece çalışması yapılabilmesine yönelik düzenleme yapılıyor.
Kamu üniversitesi sağlık hizmeti sunucularının, hizmetin ifasında mali güçlükler yaşamamaları ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği bakımından, söz konusu sağlık hizmeti sunucularının finansal yeterliliğine katkı sağlanması ile önceki yıllara ait incelemeler sonucu cari yılda parasal bir kesintiye uğramamasına yönelik düzenleme yapılıyor.
1 Ocak 2013'ten önce, Türkiye'de oturma izni almış yabancı ülke vatandaşlarından yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan kişiler; başka bir ülkede sağlık sigortasından yararlanma hakkı bulunmayan vatandaşlar ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişiler ile ana ve babası olmayan Türk vatandaşlarından 18 yaşını doldurmamış çocukların genel sağlık sigortası primleri ile gecikme cezası ve gecikme zammı gibi feri alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilecek.
Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı'nda yer verilen hedeflerle uyumlu olarak Elektrik Piyasası Kanunu'nda yapılan değişiklikle, "toplayıcı" ve "toplayıcılık" tanımı yapılıyor.
Buna göre, "toplayıcı", "Bir veya birden fazla şebeke kullanıcısı ile söz konusu şebeke kullanıcıları adına elektrik piyasasında toplayıcılık faaliyeti yürütmek üzere anlaşma imzalamış olan toplayıcı lisansı veya tedarik lisansı sahibi tüzel kişiyi"; "toplayıcılık" ise "Toplayıcı tarafından bir veya birden fazla şebeke kullanıcısının tüketim veya üretimlerinin birleştirilerek işletilmesi kapsamında gerçekleştirilen piyasa faaliyetini" ifade edecek.
Meclis Başkanvekili Süreyya Sadi Bilgiç, teklifin birinci bölümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından birleşime ara verdi.
Bilgiç, aranın ardından, komisyonun yerinde olmaması üzerine, birleşimi yarın saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.
