TUZLA TERSANELERİ ARAŞTIRMA KOMİSYONU...

Gemi İnşa Sanayindeki İş Güvenliği ve Çalışma Şartlarının Sorunlarının Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırma Komisyonu,
çalışmalarını tamamlayarak hazırladığı raporu, TBMM Başkanlığına sundu.

Komisyon Başkanı AK Parti İstanbul Milletvekili Mehmet Domaç, 197
sayfadan oluşan raporunu bu sabah TBMM Başkanı Köksal Toptan'a teslim
etti.
Dünya ve Türkiye ekonomisi, gemi inşa sanayi, Tuzla gemi inşa sanayi
bölgesi, iş güvenliği işçi sağlığı, eğitim gibi konu başlıklarından
oluşan raporun son bölümünde, yapısal sorunlar, çalışma koşulları ve
organizasyon, sendikalaşma, barınma ve sosyal tesisler, eğitim, itfaiye
ve hastane olmak üzere 7 başlıkta önerilerde bulunuluyor.
Yapısal Sorunlara İlişkin Çözüm Önerileri arasında, tersane alanlarında
sıkışıklıkların ortadan kaldırılması ve genişleyecek tersane alanları
üzerinde iş sağlığı ve güvenliğine uygun çalışma şartlarının sağlanması
için Tuzla Gemi İnşa Sanayi Bölgesinde şahıs, kolektif, limited ve küçük
anonim şirketlerinin birleşmesinin teşvik edilmesi gerektiği yer alıyor.
Tersanelerde yapılan ana işler tek tek belirlenmesi istenen ve bu işler
her ne ad altında olursa olsun alt işverene (taşeron) verilmesi
gerektiği belirtilen raporda, yapısal sorunlara ilişkin diğer çözüm
önerileri ise şöyle sıralanıyor:
- Alt işveren uygulaması objektif kriterlere bağlanmalıdır. Sektörde alt
yüklenici firmaların çalışma standartlarının ve alanlarının
belirlenmesine ilişkin yapılacak yasal düzenlemeler ile standardı
yüksek, sertifikalı ve vasıflı taşeron çalıştırılması sağlanmalıdır.
- Tersaneler için ölçülebilir kriterlere dayalı kapasite belirleme
çalışmaları yapılmalıdır.
- Tuzla Aydınlı Koyu için yapılan deniz içi yatırımlar sonucunda koyda
meydana gelen daralmanın önüne geçilmesi için bir Master Plan çalışması
yapılmalıdır.
- Koy içerisinde onaylı imar plan sınırları dışında yapılan izinsiz
dolguların ilgili valilik tarafından izlenmesi ve denetlenmesi
gerekmektedir.
- Gemi inşa sanayinde kurulacak her bir yeni tersane için uluslararası
sermayenin de yatırım yapmasını cazip hale getirecek büyük tersane
alanları oluşturulmalıdır.
- Tuzla tersaneler bölgesinde yaşanan ulaşım ve park sorunu İstanbul
Büyükşehir Belediyesinin hazırlamış olduğu planlar doğrultusunda hızla
çözüme kavuşturulmalıdır.
- Tersanelerde gemi bloklarını teçhiz ettikten sonra kızak üzerinde
birleştirerek verimlilik ve inşa kabiliyetini artırıp, iş güvenliği
risklerini azaltacak ileri dizayn teknolojisinin uygulanması
sağlanmalıdır.
- Gemi üretiminde özellikle kesme, kaynak ve boyama işlemlerinde
otomasyona geçilmelidir.
- Tuzla Gemi İnşa Sanayi Bölgesinde diğer kamu kurumlarınca rasyonel
olarak kullanılmayan alanlar, dar bir alana sıkışmış yat imalatçılarının
sorunlarını çözmek için öncelikle yat imalatçılarına tahsis edilmelidir.
- Denizcilik Müsteşarlığı tarafından hazırlanmakta olan ''Tersane, Tekne
İmal ve Çekek Yerlerine İşletme İzni Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik'' bir an önce çıkarılarak yürürlüğe konulmalıdır.
- İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tedbirleri yerine getirmeyen
tersanelerin faaliyetlerine devam etmelerine izin verilmemeli ve
önlemler alınıncaya kadar faaliyetlerinden men edilmelidir.
- Ruhsatsız tersaneler ruhsatlandırma işlemini ivedilikle tamamlamalıdır.
- Denizcilik sektörünü kurumsal bir yapıya kavuşturması için sektörde
genellikle etkin olan aile şirketleri yerine SPK'ya açık sermaye
şirketleri haline dönüştürülmelidir.
- Tuzla yan sanayisi, Tuzla, Yalova, İzmit ve
Sakarya bölgelerinde mevcut olan tersanelere hizmet verebilecek bir
noktada kurulacak bir Organize Sanayi Bölgesine taşınmalıdır.
- Gemi inşa yan sanayisini geliştirmek amacıyla ana makine, yardımcı
makine, şaft, kovan pervane ve navigasyon cihazlarının üretimlerine
ilişkin yatırımlar teşvik edilmelidir.

-ÇALIŞMA KOŞULLARI VE ORGANİZASYON-

Raporda, çalışma koşulları ve organizasyona ilişkin çözüm önerilerinde
de bulunuyor. Tersanelerdeki asıl işveren ve alt işverenlerin,
çalıştırdığı işçi sayısına bakmaksızın en az bir iş güvenliği uzmanı ve
iş güvenliği elemanı bulundurması istenen raporda, çalışan sayısına göre
istihdam edilecek iş güvenliği elemanı sayısının ise artırılması
gerektiği vurgulanıyor.
Tüm tersaneler işçi sayısına bakmaksızın iş yeri hekimi çalıştırması
gerektiği ifade edilen raporda, iş yeri hekimlerinin de öncelikli olarak
koruyucu sağlık hizmetlerini yerine getirmesi ve iş sağlığı eğitimi
vermesi isteniyor.
Çalışma koşulları ve organizasyona ilişkin öneride bulunan diğer konular
ise şöyle:
- İş yeri hekimi tarafından işçilerin işe giriş ve periyodik sağlık
muayeneleri etkin olarak yapılmalıdır.
- İş yeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı ücretleri, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı tarafından karşılanmalı ve söz konusu ücretler
işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yatırılmalıdır.
- İşçilerin sigortalılığı ile fiili ve kaydı sigortalı primlerinin
incelenmesi amacıyla ilgili kurumlar tarafından izleme çalışmalarına
devam edilmelidir.
- Tersanelerde sigortasız işçi çalıştırılmasını önlemeye yönelik denetim
mekanizması etkin hale getirilmeli ve işçilerin sigorta primlerinin
gerçek ücretleri üzerinden yatırılması sağlanmalıdır.
- Tuzla Gemi İnşa Sanayi Bölgesinde İş Müfettişlerinin ve Sosyal
Güvenlik Kurumu Müfettişlerinin sürekli denetim yapmalarını sağlayacak
bir yapı oluşturulmalıdır.
- Tersanelerde ölümle sonuçlanan kaza nedenleri (yüksekten düşme,
malzeme çarpması/düşmesi, elektrik çarpması, patlama, sıkışma ve
benzeri) öncelikli olmak üzere bütün kaza nedenlerinin ortadan
kaldırılması için İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına ve ilgili
standartlara uygun önlemler alınmalıdır.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Taslağı bir an önce kanunlaşmalı, iş
sağlığı ve güvenliğine ilişkin hazırlanmakta olan yönetmelikler bir an
önce tamamlanarak yürürlüğe konulmalıdır.
- Tersanelerde yürütülen faaliyetlerden, sağlık kuralları bakımından 7.5
saat ve daha az çalışılması gereken İşler Hakkında Yönetmelik kapsamında
olan işlerde 7,5 saatten fazla çalışma yapılmasını önleyici tedbirler
alınmalıdır.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının koordinatörlüğünde işveren,
işçi sendikaları, üniversiteler, yerel yönetimler ve akreditasyon
kuruluşlarından oluşan 'İş Sağlığı ve Güvenliği Danışma Kurulu'
oluşturulmalıdır.

-SENDİKALAŞMANIN ÖNÜ AÇILMALI-

Öneriler arasında sendikalaşmaya ilişkin hükümler de yer alıyor. Buna
göre, tersanelerde iş sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanması açısından
önemli olan sendikal örgütlenmenin önündeki engellerin kaldırılarak
sendikalaşmanın yaygın hale getirilmesi isteniyor. Bakanlar Kurulunca
hazırlanan Sendikalar Kanun Tasarısının da bir an önce kanunlaştırılması
talep ediliyor.

-BARINMA VE SOSYAL TESİSLER-

Barınma ve Sosyal Tesislere İlişkin Çözüm Önerileri arasında ise şunlar
bulunuyor:
- Devlet ve sanayi işbirliği içerisinde, hazine ve yerel yönetimlerin
arsa temininde sağlayacağı kolaylıklarla her tersane veya tuzla gemi
inşa sanayi bölgesinin tümü için seçilecek lojman, sosyal konut veya
yurt projelerinden biri veya birkaçının işveren katkılarıyla
gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
- Tersanelerde genel olarak çalışan işçi sayısına göre yetersiz olduğu
görülen soyunma yeri, tuvalet, duş, dinlenme yeri, yemekhane gibi sosyal
tesisler mevzuatlarda istenen standart ve ölçülere uygun hale
getirilmeli ve tersaneler bölgesinde işçilerin fiziken dinlenmelerini ve
ihtiyaçlarını karşılayacak sosyal donatı alanlarının oluşturulması
sağlanmalıdır.

-İŞVEREN VE İŞÇİ EĞİTİMİ-

Raporun öneriler bölümünde eğitimin önemine dikkat çekiliyor. Yönetim
kadrosu dahil olmak üzere tersanede çalışanların tümü iş sağlığı ve
güvenliği eğitimi alması gerektiği belirtiliyor ve Mesleki eğitim
almayan işçilerin tersanelerde çalıştırılmalarını önleyici tedbirler
alınması isteniyor.
Klas kuruluşları tarafından kaynakçılara getirilen sertifikalandırılma
zorunluluğunun gemi inşasıyla ilgili diğer işler (boya, eğme, bükme ve
benzeri) için de getirilmesi talep edilen raporda, teknik meslek
liselerinde gemi inşa bölümlerinin arttırılması; gemi inşa teknik meslek
liselerinin, tersane ve sahil bölgelerinde öncelikli olarak kurulması;
teknik liselerin son sınıfında iş sağlığı ve güvenliği eğitimi
verilmesi; meslek yüksek okullarında gemi inşa bölümlerinin
oluşturulması ve söz konusu bölümlerin son sınıflarına iş sağlığı ve
güvenliği eğitimi derslerinin konulması isteniyor.
İş sağlığı ve güvenliği meslek yüksek okullarında öğretim üyesi sayısı
arttırılması ve bu okul mezunlarının başta tersanelerde olmak üzere iş
güvenliği uzmanı olarak istihdamının özendirilmesi gerektiği ifade
edilen raporda, gemi inşa fakültelerindeki öğretim üyesi ve araştırma
görevlilerinin sayısının artırılması ve bu fakültelerin son sınıflarında
zorunlu iş sağlığı ve güvenliği derslerinin konulması gerektiği
belirtiliyor.
Eğitimle ilgili öneriler arasında ayrıca tersanede çalışan işçilere her
sabah işe başlamadan önce yarım saat iş güvenliği eğitimi verilmesi yer
alıyor.

-İTFAİYE VE HASTANE-

Raporun öneriler kısmında, Tuzla gemi inşa sanayi bölgesinde kara ve
deniz itfaiyesinden oluşan İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı özel
bir itfaiye birimi ve Tuzla'da acil, yanık, mikro cerrahi, ortopedi ve
travmatoloji, beyin cerrahisi bölümlerinin bulunduğu bir hastane
kurulması isteniyor.