Komisyon, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Teklifin ilk imza sahiplerinden AK Parti Osmaniye Milletvekili Seydi Gülsoy, teklifin Anayasa Mahkemesi kararlarının gereğinin yerine getirilmesi, hukuki belirliliğin sağlanması, sosyal devlet ilkesinin güçlendirilmesi ve ekonomik-istihdama yönelik politikaların desteklenmesi gibi çok boyutlu ve sistematik bir amaç çerçevesinde hazırlandığını belirtti.
Teklifle, aday memurların güvencesi üzerine düzenleme öngördüklerini ifade eden Gülsoy, "memuriyetle bağdaşmayacak durumlar" ifadesindeki belirsizliği ortadan kaldırdıklarını söyledi.
2019'da 1000 lira ile başlayan alt sınır aylığı uygulamasının sosyal güvenliğin en önemli koruma kalkanlarından biri haline geldiğini dile getiren Gülsoy, şunları söyledi:
"2025 Temmuz ayında 16 bin 881 lira olan bu rakam, 6 aylık enflasyon oranı olan yüzde 12,19'un üzerinde bir artışla, yaklaşık yüzde 18,48 oranında artırılarak 20 bin liraya yükseltilmektedir. Bu düzenlemeden önce, mevcut durumda 4 milyon 11 bin emeklimiz faydalanıyorken yapılan düzenlemeyle bu sayının 4 milyon 917 bin kişiye çıkması öngörülmektedir. Düzenlemenin 2026 yılı toplam maliyeti 110,2 milyar lira olarak hesaplanmıştır. Bu rakam, Orta Vadeli Program hedeflerimiz ve bütçe disiplininden taviz vermeden, büyüme sonucu elde edilen refahın toplumun en kıymetli kesimi olan emeklilerimize aktarılmasıdır."
Türkiye'de istihdamın artırılması, ekonomik durgunluk, doğal afet ve pandemi gibi olağanüstü dönemlerde mevcut istidamın korunması için başvurulan temel politikaların başında, mali destek programlarının geldiğini belirten Gülsoy, uygulamaya devam edilen ve farklı kanunlarda düzenlenen toplam 14 farklı sigorta prim teşviki, destek ve indirimi bulunduğunu anlattı.
İşverenlerin üzerindeki mali yükü azaltmak, kayıtlı istihdamı korumak ve rekabet gücünü artırmak için 2016'dan beri uyguladıkları asgari ücret desteğini, asgari ücrete yapılan zam oranında artırdıklarına dikkati çeken Gülsoy, şöyle konuştu:
"Sigortalı başına aylık 1270 lira olmak üzere günlük 42,33 lira olarak belirlenen bu desteğin yıllık maliyeti 76,37 milyar liradır. İstihdamın desteklenmesi amacıyla yürütülen bu programlar kapsamında sigortalı ve işverenlerimize 2025 yılının ilk 10 ayında yaklaşık 358,8 milyar lira, 2004-2025 ekim arasında ise toplam yaklaşık 1 trilyon 345 milyar lira teşvik desteği sağlanmıştır. Bu teşviklerin her biri uygulandığı dönemde amacına başarıyla hizmet etmiş, özellikle çeşitli nedenlerle iş gücü piyasasında yaşanabilecek daralmanın engellenmesine, çalışanlarımızın istihdamda kalmalarına ve yeni istihdam alanlarının açılmasına imkan sağlamıştır."
Gülsoy, Türkiye'nin ekonomik kalkınma hamlesinin lokomotifleri olan Türkiye Varlık Fonu ve İstanbul Finans Merkezi ile ilgili düzenlemelerin de bu teklifin önemli maddelerinden olduğuna işaret etti.
Siber güvenlik ve yeni nesil ulaşım araçları konusunda da yasal boşlukları kapattıklarını kaydeden Gülsoy, paylaşımlı elektrikli skuter işletmeciliğinde denetim yetkisini Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına vereceklerini belirtti.
Gülsoy, "Bütçemizin imkanlarını, toplumsal refahı ve hukuki istikrarı koruyacak şekilde seferber ediyoruz. Sunmuş olduğumuz kanun teklifi uygulamada karşılaşılan aksaklıkları gideren, vatandaşımızın ekonomik ve hukuki güvenliğini önceleyen reform hamleleridir. Öngörülebilir ve şeffaf bir Türkiye hedefimiz doğrultusunda hazırladığımız kanun teklifimizin ülkemize, milletimize ve özellikle de emeklimize, işverenlerimize ve çalışanlarımıza hayırlı olmasını diliyorum." diye konuştu.
Komisyon'da daha sonra kanun teklifinin tümü üzerinde görüşmelere geçildi.
Öte yandan toplantı öncesinde CHP'li milletvekilleri, yanlarında getirdikleri tabut maketi ve tencereyle protesto yaptı. CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, "Emeklinin tabutuna son çiviyi birazdan AK Parti milletvekilleri çakacak. Bu çekici AK Parti milletvekillerine vereceğiz. Bu tencerede ise et, tavuk yok. Taş var, dert var." dedi.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, en düşük emekli aylığının artırılmasını da içeren Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede (KHK) Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin tümü üzerindeki görüşmeler tamamlandı.
CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, en düşük emekli aylığı olarak belirlenen rakama tepki gösterdi. Emeklinin 3'te 1'inden fazlasının 20 bin lira maaş alacağını anlatan Ağbaba, "TÜRK-İŞ'in açıklamış olduğu açlık sınırı 30 bin 143'ün hem de 28 bin asgari ücretin oldukça altında kalan bir emekli aylığıyla 5 milyon emekli açlığa mahkum edilmiş durumda. Peki geri kalan yüzde 60 ne durumda? Geri kalan yüzde 60'ın da durumu iyi değil. Ortalama emekli maaşı 23 bine kadar gerilemiş durumda. Emekli memura seyyanen zam verecektiniz, vermediniz. Makas gittikçe açılıyor, artık memurlar emekli olamıyor, emekli olanlar maalesef çalışmaya devam ediyor, iş kazalarında ölmeye devam ediyor. 70 yaşında, 80 yaşında insanlar inşaatta bekçilik yaparken düşerek ölüyor." ifadelerini kullandı.
En düşük emekli aylığını yükseltmenin sorunu kalıcı şekilde çözmediğini savunan Ağbaba, "5 bin gün prim ödeyen birisi ile 7-8 bin gün prim ödeyen aynı maaşı alacak. İnsanlar 30-40 yıl prim ödüyor, tabandan prim ödeyenler ile yüksek prim ödeyenler aynı maaşı alıyor." dedi.
DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç, iktidarın şimdiye kadar emeklilik sisteminde reform yapması gerektiğini savundu.
Emeklilerin bütçeden aldığı payın her yıl azaldığını anlatan Oluç, "Emekliler hiç hak etmedikleri bir yaşam mücadelesi vermek zorunda kalıyorlar, emekli olduktan sonra. Bunun da nedeni yanlış politik kararlar, çok açık biçimde söyleyelim. Sabit gelirliler için de böyle ama emekliler için katbekat böyle. Alım gücü her gün düşüyor emeklilerin." şeklinde konuştu.
Emeklilerin ekonomik büyümeden haklarına düşen payı alamadığını savunan Oluç, şöyle konuştu:
"Büyümenin meyveleri emeklilerden sistematik olarak uzak tutuluyor, yansıtılmıyor. Büyüme dediğiniz şeyin meyvelerinin kime yansıtıldığını burada çok konuştuk, tartıştık, emekçiye değil, emekliye değil, asgari ücretliye değil, dar gelirliye değil, orta sınıfa değil ama sizin çok sevdiğiniz, orta sınıfın üstünden en üste kadar giden yerlere yansıtılıyor, bu büyümenin payları."
- "Çözüm bulmak zorundayız"
CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır, CHP grubunun 8 gündür Meclis'te nöbet tuttuğunu aktardı. Emeklilerin ileri yaşlarına rağmen çalışmak zorunda kaldığını söyleyen Başarır, "65 yaş üzeri 150 yurttaşımız iş kazasında ölmüş. Utanç verici bir tablo. Bunu çözmek zorundayız. Bu Meclis 20 bin liranın yetmediğinde hemfikirse buna çözüm bulmak zorundayız, ne gerekiyorsa yapmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.
İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta, en düşük emekli maaşının açlık sınırının 3'te ikisinin altında olduğunu ileri sürdü. 2010'da emeklilere ödenen maaşın milli gelir içindeki payının 6,8 olduğunu, bu payın 2020'ye kadar yaklaşık bu seviyede seyrettiğini ifade eden Usta, 2021'den itibaren bu payın düştüğünü aktardı.
Nüfus yaşlanırken bu oranın artması gerektiğini kaydeden Usta, emeklilerin nüfus içindeki payı artarken pastadan aldıkları payın azaldığını ileri sürdü.
2002'de ortalama emekli aylığının asgari ücretten yüzde 22 daha fazla olduğunu kaydeden Usta, bugün bu oranın eşitlendiğini belirtti.
En düşük emekli maaşı üzerinden değerlendirme yapmanın SGK'yi prim toplamakta zorlayacağını ileri süren Usta, "Sistem ister istemez böyle. En düşük emekli maaşı üzerinden konuşmak zorunda kalıyoruz. En düşük emekli maaşı üzerinde yapılan artış tüm emeklilere yapılmak zorundadır. 9-10 bin gün prim ödeyen insanların suçu ne?" dedi.
Ortalama emekli aylığı ile en düşük emekli aylığının birbirine yaklaştığını anlatan Usta, bu durumun değiştirilmesi gerektiğini söyledi.
Usta ile AK Parti Uşak Milletvekili İsmail Güneş arasında tartışma yaşandı. Tartışmanın devam etmesi üzerine Komisyon Başkanı Mehmet Muş birleşime ara verdi.
Yeni Yol Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, en düşük emekli aylığının 20 bin liraya çıkarılmasını düzenleyen maddeyi görüşmekten utandığını ifade etti. 20 bin liranın geçinmek için yetip yetmeyeceğine ilişkin birbirlerini ikna etmemeleri gerektiğini anlatan Kısacık, "Buradaki herkes biliyor ki 20 bin lira emekliye yetmez. Biz burada neyi tartışıyoruz? Biraz hayat, matematik bilen bu maaşın yetmeyeceğini biliyor." dedi.
Emeklilerin ileri yaşına rağmen tehlikeli işlerde çalışmak zorunda kaldığını ileri süren Kısacık, "16 milyon emeklimiz var. 2025'te, 640 bin kişi sadece 25 bin liranın üzerinde maaş alıyor. 16 milyon emeklimizin çoğunluğu, 20 bin ve çevresinde maaş alıyor. Bu maaş yeter mi, yetmez." şeklinde konuştu.
Açlık sınırının altında maaş verilemeyeceğini ifade eden Kısacık, iktidarın geliri ve verimliliği artırarak daha yüksek maaşlar vermesi gerektiğini belirtti.
- "Emeklilerimizin beklentilerinin önümüzdeki süreçte karşılanacağına inanıyoruz"
MHP Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı, kanun teklifiyle Anayasa Mahkemesinin bazı iptal kararları nedeniyle oluşan hukuki boşlukların giderilmesine yönelik düzenlemeler yapıldığını belirtti.
Alt sınır emekli aylığı ve asgari ücret işveren desteğinin artırılmasına ilişkin düzenleme yapıldığı anlatan Kalaycı, şöyle konuştu:
"Kanun teklifinde, 16 bin 881 lira olan alt sınır emekli aylığı, ocak ayından geçerli olmak üzere 20 bin liraya yükseltilmektedir. En düşük emekli aylığında dosya başına 20 bin liranın altında olan 4 milyon 917 bin emekli vardır. Genel Başkanımızın ifade ettiği üzere, emeklilerimizin derdi derdimiz ve beklentileri beklentimizdir. Emeklilerimizin sonuna kadar yanındayız. Çalışanlara ve emeklilere verilen maaş artışının yeterli olmadığını ifade ediyoruz. Emeklilerimizin beklentilerinin önümüzdeki süreçte de karşılanacağına inanıyoruz. Elbette gönül ister ki daha yüksek artışlar yapılabilsin. Kuşkusuz bütçe imkanları arttıkça çalışanların ve emeklilerin maaşları çok daha yüksek düzeylere ulaşacaktır."
Bütçe açığının düştüğünü anlatan Kalaycı, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Önümüzdeki süreçte bütçenin bir rahatlığa kavuşacağını ve tüm sosyal toplum kesimlerine gerekli iyileştirmeler, refah artışının sağlanacağını açıkça göstermektedir. Aslında emeklilik sisteminde köklü düzenlemelere ihtiyaç var. Her maaş artışı döneminde memur emeklilikleriyle SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıklarında fark ortaya çıkıyor. Bir defa bu farkı giderecek bir düzenleme yapmalıyız."
Kalaycı, değişik tarihlerde emekli olan emeklilerin gelirleri arasındaki farkların iyileştirilmesi gerektiğini belirterek, "Türkiye ekonomisi en zor etapları geride bırakmış, en çetin süreçleri aşmıştır. Önümüzdeki dönemde kalıcı fiyat istikrarı sağlanacak, bununla birlikte MHP olarak üretim, tasarruf, vergi, harcama, gelir dağılımı, çalışma, eğitim ve tarım gibi temel alanlarda yapısal önlemlerin mutlaka uygulamaya konulması görüşündeyiz." dedi.
- "Bugün söylediği laflar halk tarafından dikkate alınmıyor"
AK Parti Konya Milletvekili Orhan Erdem, emekli sayısındaki artışa dikkati çekti. İstedikleri oranda olmayan aylıkları düzeltebilecek gücün AK Parti iktidarında olduğunu söyleyen Erdem, "Bir hatamız, kolay emeklilerle prim yatıranları bir tuttuk. Köklü bir şekilde emekli maaşlarını tekrar masaya yatırıp, insanların ödedikleri prim ve beklentilerini eşitlememiz gerekiyor." şeklinde konuştu.
CHP'nin TBMM Genel Kurulundaki nöbetlerini anlamlı bulduklarını ifade eden Erdem, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Ama yerel seçimlerde İstanbul Belediyesinin her emekliye 10 bin pazar payı ve maaş farkı vereceğini ifade ettiğini hatırlatırsak, sonradan bunu, 'biz yapıyoruz' deyip de 3-5 bin kişiye verildiğini ifade etmeleri kadar komik bir durum olamaz. İstanbul'da 3 milyon 600 bin emekli var, verilen bu sözlerin hiçbiri tutulmamışken, bugün, 'bunları biz yapacak bir iktidar taliplisi partiyiz' demeleri de halkta bu etkiyi yaratmadığını bilmeleri gerekir. Belediyelerinde maaşları ödeyemezken, asgari ücretin yeterlisinden bahsedip, kendi çalışanlarına o parayı bile veremeyen bir anlayışın belediyelerinde, bugünkü söylediği lafların hepsi halk tarafından dikkate alınmadığını bilmelerini isterim."
Emeklilere verilen hiçbir rakamın onlara layık olmadığını söyleyen Erdem, "Elimizdeki imkanlarla bugün bu şekilde yapacağımız düzenlemenin ileriye dönüp daha ileriki düzenlemelerle tamamlanacağına inanıyorum." dedi.
Komisyonda, CHP'li milletvekillerinin Anayasa'ya aykırılık önergeleri kabul edilmedi.
Kanun teklifinin maddeleri görüşülüyor.
