2022-10-25 - 17:04
TÜTÜN, TÜTÜN MAMULLERİ VE ALKOL PİYASASINA İLİŞKİN TEKLİF, TBMM ADALET KOMİSYONUNDA KABUL EDİLDİ
Adalet Komisyonunda kabul edilen, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifine göre; Ürün İzleme Sistemi'ne müdahale edenlere 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası verilecek. Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlar, 2 yıldan 5 yıla kadar hapisle cezalandırılacak. Tütün, tütün mamulleri ve alkollü içecekler piyasasında üreticilerden 50 milyon liraya kadar teminat alınacak. Kesintisiz 1 yıl boyunca sinyal alınamayan cep telefonlarının IMEI'leri pasife alınacak.
Komisyon, AK Parti İstanbul Milletvekili Abdullah Güler başkanlığında toplandı.

İlk imza sahiplerinden AK Parti Bursa Milletvekili Osman Mesten, teklif üzerine yaptığı sunumunda, suç örgütleri ve terör örgütleri ile mücadelenin, vatandaşların huzuru ve ekonominin sağlıklı yürütülmesi açısından devletin temel görevlerinden olduğunu belirterek, kanun teklifiyle bu anlamda bir adım daha atacaklarını kaydetti.

Mesten, kaçakçılığın ekonomik zarara, vergi kaybına neden olduğunu dile getirerek, "Kayıt dışı ekonomi ve kaçakçılıkla mücadele konusunda ülkemizin yürümesi gereken epey mesafe olduğu kanaatindeyim. Diğer ülkelerle kıyasladığımızda orta noktalarda bulunuyoruz. Kaçakçılık oranını ne kadar aşağı çekebilirsek ülke ekonomisine, vatandaşın refahına daha ciddi katkılarda bulunulacaktır. Kanun teklifimizin de bu anlamda katkısı olacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Bir ara yüzde 42'lere kadar yükselen kayıt dışı ekonominin yüzde 28'lere kadar gerilediğini anlatan Mesten, söz konusu kaçakçılık sonucu oluşan vergi kaybının yanı sıra kalitesiz ürün ve merdiven altı üretim nedeniyle halk sağlığının da zarar gördüğünü kaydetti.

Osman Mesten, konuyla ilgili kamu davalarının hızlandırılmasının da öngörüldüğünü belirterek, makaron, yaprak sigara kağıdı ve filtre üretmek isteyenlerden yıllık 2 milyar üretim kapasitesinin talep edildiğini bildirdi. Mesten, daha öne sigara üretimine getirilen kapasite şartının bu ürünlere getirilmesinin de öngörüldüğünü ifade etti.

Tütün mamulleri ve alkollü içecek piyasasında devlet alacaklarının teminat altına alınması bakımından Tarım ve Orman Bakanlığı uhdesinde olmak üzere, 50 milyon liraya kadar teminat alınmasının söz konusu olduğuna işaret eden Mesten, teklifin maddelerine dair bilgi verdi.

Teklifin ilk imza sahiplerinden AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, tütünün, hangi formda tüketilirse tüketilsin öldürücü olduğuna işaret ederek, bu konuda halk sağlığı uzmanlarının fazlasıyla mücadele ettiğini söyledi.

Halk sağlığı açısından bu kadar kritik bir ürünün kaçakçılığa konu olmasına tahammül edilemeyeceğini vurgulayan Durgut, "Tütün ürünleri kapsamına giren sigara kağıdı, sigara filtresi, makaron gibi ürünlerin kaçakçılığının engellenmesi, ürün izleme sistemiyle bu ürünlerin hem yakından takip edilmesi hem denetlenmesi gibi halk sağlığı açısından önemli kazanımlar elde edeceğimiz düzenlemeler içeriyor bu kanun." diye konuştu.

Kaçakçılığın vergi kaybına da neden olduğuna değinen Durgut, "Tütün ürünleri sağlık sorunlarıyla SGK'nın ve devletin bütçesine, Sağlık Bakanlığı bütçesine önemli yükler bindirirken bir taraftan da vergi kaçakçılığına da neden oluyor." dedi.

Dünya Sağlık Örgütü'nün de tütünle mücadelede en önemli müdahale olarak vergilendirmeyi öngördüğünü ifade eden Durgut, vergilendirmeyle çocuk ve gençlerin ürüne erişimini de engelleyeceklerini umduklarını dile getirdi.

Durgut, tütün ürünlerinde yüzde 10'luk bir vergilendirmenin bile çocuk ve gençlerde bu ürünlere erişimde yüzde 15'lik bir azalma sağladığını aktardı.

Komisyonda, teklifin geneli üzerindeki görüşmelere geçildi.

Teklifin geneli üzerinde milletvekilleri söz aldı.

İYİ Parti Aksaray Milletvekili Ayhan Erel, teklifin gerekçesinin kaçakçılığı önlemek ve kayıt dışı üretimi ortadan kaldırmak olduğunu belirterek, emeği geçenlere teşekkür etti. Ancak kaçakçılığı teşvik eden, buna neden olan sosyolojik sebeplerin araştırılıp araştırılmadığını soran Erel, "Ben, sigara ve alkol kullanmayan bir kişi olarak sigaraya ve alkole yapılan zammın, her geçen gün artarak devam eden bu zammın, kaçakçılığa ve kaçakçılığa konu ürünlere olan talebi arttırdığını düşünüyorum." dedi.

Vergiler arttığında vatandaşın tütün ve alkol tüketimini bırakmadığını, kaçak veya kendi yaptığı ürünü kullandığını öne süren Erel, vatandaşın kaçakçılığa ve kaçakçılığa konu olan ürünlere eğilmesinin temelinde devlet eliyle piyasaya arz edilen ürünlerin çok pahalı olmasının yattığına yönelik değerlendirmede bulundu.

MHP Kırıkkale Milletvekili Halil Öztürk ise teklifte, tütün ve tütün mamullerine ürün izleme sistemi getirilmesi, yaprak sigara kağıdı ve sigara filtresi üretmek isteyenler için yıllık 2 milyar adet üretim kapasitesine sahip tesis kurma zorunluluğu getirilmesi, ürün izleme sistemine müdahale edenlere Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlara hapis cezası öngörülmesi, tütün, tütün mamulleri ve alkollü içecekler piyasasında üreticilerden 50 milyon liraya kadar teminat alınması; kesintisiz 1 yıl boyunca sinyal alınamayan cep telefonlarının IMEI'lerinin pasife alınması gibi kaçakçılık ve mevzuat dışı uygulamalar hakkında önemli düzenlemelerin bulunduğunu kaydetti.

"Tütün: Gezegenimizi Zehirliyor" raporuna göre tütün ve türevlerinin kullanımından dolayı yılda 8 milyondan fazla insanın öldüğünü belirten Öztürk, bu ölümlerin 1,2 milyonunun ise pasif içicilikten kaynaklandığını aktardı.

Öztürk, bu rapora göre, Türkiye'de tütün kullanan erkeklerin oranı azalırken, kadınların oranının arttığını dile getirdi.

Halil Öztürk, sigara kaçakçılığının, terör grupları ve illegal yapılanmalarda bulunan örgütler için getirisi yüksek, cazip bir finans kaynağı olduğunu söyledi. Öztürk, "Kaçakçılığın ülkemize verdiği çok boyutlu zararlara engel olabilmek adına yapacağımız mevzuat düzenlemelerini oldukça önemli bulmaktayız." diye konuştu.

HDP Batman Milletvekili Mehmet Ruştu Tiryaki de AK Parti'nin 2002'de iktidara geldiğinden beri tütüne karşı mücadele yürüttüğünü, ancak tütün ve tütün mamullerinden aldığı vergileri sürekli arttırarak, tütünü önemli bir gelir kalemi haline getirdiğini savundu.

Tiryaki, 2002 yılında yerli tütün üretimiyle geçimini sağlayan çiftçi sayısının 400 bin olduğu tahmin edilirken, bu rakamın bugün 50 bin ya da 70 bin olarak konuşulduğunu hatırlattı.

Türkiye'de yetişen tütünün sigarada kullanım oranının 2003'te yüzde 42 iken TEKEL'in özelleştirilmesinden sonra yüzde 11'e düştüğünü anlatan Tiryaki, vergi artırımıyla şirketlerin sigara üretimi azalsa da tahminlere göre 20 milyar adet sarma ve kaçak sigara tüketiminin söz konusu olduğunu ileri sürdü. Tiryaki, "Yani bu yürüttüğünüz vergi politikası sigara tüketimini azaltmış değil; tam tersine, sarmalık tütün, 'kaçak' dediğimiz tütünün kullanılmasının oranını arttırmış durumda." değerlendirmesinde bulundu.

CHP Adıyaman Milletvekili Abdurrahman Tutdere ise yanında getirdiği sarmalık ve yaprak tütünü göstererek, bunların yerli tütün olduğunu ve yerli tütünün Adıyaman, Malatya, Batman gibi illerde üretiminin yapıldığını dile getirdi.

Tutdere, yerli tütünün yurt dışından getirilen kaçak tütün ile aynı olmadığını, ancak hep kaçak tütün ile karıştırıldığını ve üreticiye yanlış yapıldığını, vatandaşın mağdur edildiğini öne sürdü.

Teklifle, yerli ürünün de kaçak tütün gibi değerlendirileceğini savunan Tutdere, "Bu işi çözmek istiyorsak kaçakçılık kanununda, içim özelliğine sahip yerli tütünü istisna dışında tutmak lazım. Tütün ticaretini, yerli tütünü de içine katacak bir hüküm ihdas etmekle bu sorunu çözemeyiz. Hapis cezası, yerli tütün için tamamen ortadan kalksın, millet de rahat nefes alsın." ifadesini kullandı.

AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonunda kabul edildi.

Teklife göre, yetki verilip verilmediğine bakılmaksızın vergi güvenliğini sağlamak için kullanılmasına zorunluluk getirilen özel etiket ve işaretlerle ürünlerin etiketlenmesi, işaretlenmesi, etiketlenen veya işaretlenen ürün bilgilerinin, kurulan veri merkezine aktarılmasını sağlayan Ürün İzleme Sistemi'ne (ÜİS), fiziksel veya bilişim yoluyla müdahale ederek Hazine ve Maliye Bakanlığına elektronik ortamda iletilmesi gereken belge, bilgi veya verilerin iletilmesini önleyenler veya bunların gerçeğe uygun olmayan şekilde iletilmesine neden olanlara 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Makaron, yaprak sigara kağıdı ve sigara filtresi üretmek isteyenler için yıllık 2 milyar adet üretim kapasitesine sahip tesis kurma zorunluluğu getirilecek. Aynı markadan olmak şartıyla sigaranın ithalatında aranan yurt içi üretim şartı, makaron, yaprak sigara kağıdı ve sigara filtresi ithalatında da aranacak.

Makaron ve sigara üretim tesislerinde, Tarım ve Orman Bakanlığına bildirimde bulunmadan, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılması zorunluluğu getirilen özel etiket ve işaretlerle ürünlerini etiketlemeden veya işaretlemeden makine çalışma testleri, ürün denemeleri veya deneme üretimi yapanlara, 10 bin liradan az olmamak üzere üretilen her bir adet başına 1 lira idari para cezası verilecek.

Makaron ve sigara üretim tesislerinde, makine çalışma testleri, ürün denemeleri veya deneme üretimi kapsamında üretilen makaron ve sigaraları süresi içinde imha etmeyenlere, 10 bin liradan az olmamak üzere, üretilen her bir adet başına 1 lira para cezası uygulanacak.

ÜİS'e usulsüz müdahale edenler, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nda yer verilen aykırı fiillerinden dolayı kesinleşmiş mahkumiyet kararı olanlara, bu kanun kapsamında yürütülen faaliyetlere ilişkin hiçbir belge verilmeyecek, verilmiş olanlar Tarım ve Orman Bakanlığınca iptal edilecek. ÜİS'e usulsüz müdahale edenler ile Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na aykırı fiilleri işlediği tespit edilenlere bu kanun kapsamında yürütülen faaliyetlere ilişkin verilen belgeler, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar askıya alınacak ve bu süre içinde söz konusu tesis veya iş yeri için başka bir gerçek veya tüzel kişiye belge verilmeyecek.

Tütün, tütün mamulleri ve alkollü içecekler piyasasında üreticilerden 50 milyon liraya kadar teminat alınacak.

Bu kapsamda izin, uygunluk ve yetki belgesine tabi faaliyetlerde bulunanlardan, belirtilen teminatı vermeyenlerin faaliyete ilişkin belgeleri teminat verilinceye kadar askıya alınacak. Bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de izin, uygunluk ve yetki belgesi verilmeyecek. Bu çerçevede alınan teminatların paraya çevrilmesi halinde paraya çevrilen tutar, alacaklı idareler arasında garameten taksim edilecek.

Tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kağıdı, sigara filtresi, alkol ve alkollü içkilerin üretim ve ithalat faaliyetleri ile tütün ticareti yetki belgesi kapsamındaki faaliyetlere ilişkin izin, uygunluk ve yetki belgesi başvurusu, tadili veya süre uzatımına ilişkin taleplerin yerine getirilmesi için süresinde ödenmeyen idari para cezası borcu, vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcu ile vergi dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı getirilecek.

Kullanılma zorunluluğu getirilen özel etiketi veya işareti olmayan özel tüketim vergisine tabi makaron tespitlerinde, söz konusu ürünleri belirli sayıda bulunduran, üreten veya ithal edenler de cezalı tarhiyattan müteselsilen sorumlu tutulacak.

Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlara 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası verilecek.

7 yıl olan elektronik haberleşme şebekelerinden hizmet almayan cihazların elektronik kimlik bilgilerinin pasife alınma süresi 1 yıla düşürülecek. Bu kapsamda son sinyal alınmasından itibaren kesintisiz 1 yıl boyunca sinyal alınamayan cep telefonlarının IMEI'leri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından pasife alınacak.

Bu suretle elektronik kimlik bilgileri kayıtlı olmaktan çıkarılan cihazlar, son kullanıcılarına ait bir hatla kullanıldığında, bu cihazların elektronik kimlik bilgileri başka bir işleme gerek kalmaksızın tekrar kayıtlı hale getirilecek.

Elektronik kimlik bilgileri bu suretle tekrar kayıtlı hale getirilemeyen cihazlar için BTK'nin düzenlemeleri kapsamında başvuru yapılması gerekecek.

Teklifin, makaron, yaprak sigara kağıdı ve sigara filtresi üretmek isteyenler için yıllık 2 milyar adet üretim kapasitesine sahip tesis kurma zorunluluğu ile Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapanlara 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasını düzenleyen maddesi kanunun yayım tarihinde, diğer maddeleri ise 1 Ocak 2024'te yürürlüğe girecek.