2010-05-07 - 02:11
Anayasa değişikliği teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. TBMM Genel Kurulu, 2. tur görüşmelere 2 Mayıs Pazar günü başladı ve gece
yarısına kadar sürdü. İlk günkü görüşmeler 10 saat 45 dakika sürdü ve teklifin ilk 6 maddesi kabul edildi.
Anayasa değişikliği teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.
TBMM Genel Kurulu, 2. tur görüşmelere 2 Mayıs Pazar günü başladı ve gece
yarısına kadar sürdü. İlk günkü görüşmeler 10 saat 45 dakika sürdü ve teklifin
ilk 6 maddesi kabul edildi.
İkinci gün görüşmeleri ise 3 Mayıs Pazartesi günü başladı ve 11 saat 30
dakika süren görüşmelerde toplam 7 madde görüşüldü.
Bu görüşmelerde, teklifin, siyasi partiler hakkında kapatma davası
açılmasını TBMM'nin iznine bağlayan 8. maddesine ilişkin gizli oylamada 327 kabul
oyuyla öngörülen beşte üç çoğunluğun (330) altında kalarak düştü.
Teklif üzerindeki 2. tur görüşmelerin üçüncü gününde (4 Mayıs) ise Genel
Kurulunun toplam 8,5 saatlik çalışmasıyla 4 maddeye ilişkin gizli oylama süreci
tamamlandı.
Dördüncü gün görüşmeler 5 Mayıs Çarşamba günü başladı ve gece yarısını
biraz geçe tamamlandı. Bu çalışmalarda teklifin 6 maddesine ilişkin gizli oylama
yapıldı. Genel Kuruldaki dördüncü gün görüşmeleri 13 saat sürdü.
Teklifin 2. tur görüşmelerinin son günündeki görüşmelere 24. maddeden
başlandı. Teklifin reddedilen 8. maddesine bağlı düzenlemeler içeren Geçici 18.
maddesi de öngörülen yeterli kabul oyunu alamayarak, reddedildi. Geçici 18.
maddenin gizli oylamasına 282 milletvekili katıldı. Oylamada 203 kabul, 72 ret
oyu kullanıldı; 3 milletvekili çekimser kaldı, 1 oy boş çıktı ve 3 oy da geçersiz
sayıldı.
Anayasa değişikliği teklifinin 2. tur görüşmelerine ilişkin süreçte
yaklaşık 58 saat mesai yaptı.
TBMM Genel Kurulunun Anayasa değişikliği teklifinin 1. turundaki mesaisi,
19 Nisan Pazartesi günü başlamış ve 23 Nisan günü yapılan özel gündemli toplantı
dışında aralıksız 9 gün sürmüştü. Genel Kuruldaki 1. tur görüşmeleri yaklaşık 134
saat süren çalışmaların ardından 29 Nisan'ın ilk saatlerinde tamamlanmıştı.
Genel Kurulun, anayasa değişikliği teklifinin 1. ve 2. turlarındaki
görüşmelerinin süresi toplam 192 saate ulaştı.
Anayasa değişikliği teklifi üzerindeki görüşmelere ilişkin süreçte
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile bakanlar çalışmalarını TBMM'de sürdürdüler.
Görüşmeler sırasında zaman zaman yaşanan tartışmalar Genel Kurulda
gerginliğe yol açtı. Muhalefet partileri her madde üzerinde değişiklik önergesi
verip, görüşlerini açıklamak üzere kürsüye gelerek İçtüzüğün verdiği engelleme
haklarını kullandılar.
OYLAMA SONUÇLARI
TBMM Genel Kurulunda, Anayasa değişikliği teklifine ilişkin gizli
oylamalara ilişkin sonuçlar şöyle:
. 1. TUR OYLAMA - 2. TUR
OYLAMA
MADDE KAPSAM VE ANAYASA MADDESİ KATILAN KABUL RET DİĞER* KATILAN KABUL RET DİĞER* SONUÇ
- Maddelere geçilmesi 410 333 73 4 - - - - -
1.Md Eşitlik ilkesiMd.10 407 336 70 1 408 332 75 1 Kabul
2.Md Kişisel verilerMd.20 405 337 68 - 408 334 72 2 Kabul
3.Md Yurt dışına çıkma yasağı - Md.23 408 337 71 - 407 335 71 1 Kabul
4.Md Ailenin korunması ve çocuk hakları -Md.41 408 336 69 3 408 338 69 1 Kabul
5.Md 1'den fazla sendika üyeliği - Md.51 405 333 70 2 409 335 70 4 Kabul
6.Md Memura toplu sözleşme - Md.53 408 336 70 2 409 338 71 - Kabul
7.Md Dayanışma grev ve lokavtı hakkı-Md.54 408 335 69 4 409 337 71 1 Kabul
8.Md Parti kapatma zorlaşıyor-Md.69 414 337 72 5 410 327 76 7 Ret
9.Md Kamu denetçiliği kurumu-Md.74 406 334 70 2 409 340 69 - Kabul
10.Md Kapatma kararı ve vekillik-Md.84 408 335 70 3 409 335 73 1 Kabul
11.Md TBMM Başkanlık Divanı-Md.94 409 338 70 1 408 336 70 2 Kabul
12.Md YAŞ kararlarına yargı yolu-Md.125 408 336 70 2 409 338 69 2 Kabul
13.Md Toplu sözleşme hakkı-Md.128 408 338 70 - 409 339 70 - Kabul
14.Md Memur disiplin kovuşturması-Md.129 408 336 71 1 408 339 69 - Kabul
15.Md Adalet hizmetleri denetimi-Md.144 407 335 71 1 409 338 70 1 Kabul
16.Md Askere sivil yargı yolu-Md.145 407 337 70 - 410 336 72 2 Kabul
17.Md Anayasa Mah. üye yapısı-Md.146 407 331 72 4 410 337 69 4 Kabul
18.Md Anayasa Mah. üye görev süresi-Md.147 406 335 70 1 408 337 71 - Kabul
19.Md Bireysel başvuru, Yüce Divan-Md.148 407 337 69 1 408 337 70 1 Kabul
20.Md Anayasa Mah. çalışma usulleri-Md.149 408 338 70 - 408 336 71 1 Kabul
21.Md Ask.Yarg. hakimlik teminatı-Md.156 408 338 70 - 407 336 71 - Kabul
22.Md Ask.Y.İd.Mah. hakim. teminatı-Md.157 407 335 70 2 408 337 71 - Kabul
23.Md HSYK'nın yapısı - Md.159 409 336 72 1 409 334 73 2 Kabul
24.Md Ekonomik Sosyal Konsey-Md.166 409 340 69 - 407 336 71 - Kabul
25.Md Geçici 15. Md. kaldırılıyor 407 336 70 1 409 337 72 - Kabul
Geç.18 Reddedilen 69. Md.değişikliğinin uygulanması 408 338 70 - 282 203 72 7 Ret
Geç.19 Anayasa Mah. yeni üye seçim usulleri 409 336 71 2 408 337 71 - Kabul
Geç. 20 HSYK'da yeni üye seçim usulleri 408 337 70 1 408 336 72 - Kabul
26.Md Geçici maddeleri içeren çerçeve md. 408 338 70 - 409 338 71 - Kabul
27.Md Yürürlük ve halk oyuna sunma 407 335 71 1 409 336 72 1 Kabul
- DEĞİŞİKLİĞİN TÜMÜ - - - - 409 336 72 1 Kabul
*DİĞER: Çekimser, boş, geçersiz oyların toplamı.
(NOT: AK Parti: 336, CHP: 97, MHP: 69, BDP: 20, Bağımsız: 12, DSP: 6, DP:
1, TP: 1)
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün onaylaması halinde, 330-367 aralığında
kabul edildiği için, teklif halkoyuna sunulacak.
Teklif, halkoylamasında bütün halinde oylanacak. Oyların yarısından bir
fazla olması durumunda teklif kabul edilmiş olocak ve sonuçların Resmi Gazetede
yayımı tarihinde yürürlüğe girecek. Aksi durumda teklif reddedilmiş olacak.
Cumhurbaşkanı Gül'ün teklifin tümünü ya da bazı maddelerini bir kez daha
görüşülmek üzere TBMM geri gönderme yetkisi de bulunuyor. Bu durumda, görüşme
sürecinin yenilenmesi gerekecek.
ANAYASA MAHKEMESİ VE HSYK YENİDEN YAPILANDIRILACAK
TBMM Genel Kurulunda, kabul edilen anayasa
değişikliği şu düzenlemeleri içeriyor:
Kadın-erkek eşitliği konusunda alınacak tedbirler, Anayasanın eşitlik
ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacak. Çocuklar, yaşlılar ve özürlüler ile harp
ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak
tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacak.
Herkes kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına
sahip olacak. Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında
bilgilendirme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep
etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de
kapsayacak. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık
rızası ile işlenebilecek.
Yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması
nedeniyle ve hakim kararıyla sınırlandırabilecek.
Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı
olmadıkça ana ve babası ile kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına
sahip olacak. Devlet, her türlü istismara karşı çocukları koruyucu tedbirleri
alacak.
Aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunabilecek.
Memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı
tanınacak. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde,
taraflar Kamu Görevlileri Kuruluna başvurabilecek. Kurul kararları, kesin ve
toplu sözleşme hükmünde olacak. Toplu sözleşme emeklilere de yansıtılacak.
Greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri
sonucu grev uygulanan iş yerinde neden oldukları maddi zarardan sendika sorumlu
tutulamayacak. Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grevi ve lokavtı, genel
grev ve lokavt, iş yeri işgali, iş yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişlere
ilişkin yasaklar kaldırılacak.
''Kamu Denetçiliği Kurumu'' (ombudsmanlık) oluşturulacak. Kurum, TBMM
Başkanlığına bağlı olarak kurulacak ve idarenin işleyişi ile ilgili şikayetleri
inceleyecek. Kamu başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla ve 4 yıl için
seçilecek.
Milletvekilliğinin düşürülmesi uygulaması kaldırılacak.
TBMM Başkanlık Divanı 2. dönem sonuna kadar görev yapacak.
YÜKSEK ASKERİ ŞURA KARARLARI
Yüksek Askeri Şuranın (YAŞ) terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle
emekliye ayırma hariç, her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu
açılacak.
İdari yargı, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile
sınırlı olacak, ''yerindelik denetimi'' yapılamayacak.
TOPLU SÖZLEŞME HAKKI
Memurlara verilen uyarma ve kınama cezaları yargı denetimine açılacak.
Adalet hizmetleri ile savcıların idari görevleri yönünden Adalet
Bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hakim ve savcı mesleğinden olan iç
denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet
müfettişlerince yapılacak.
ASKERİ YARGI
Askeri yargının görev alanı yeniden belirlenecek. Askeri yargı, askeri
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülecek. Askeri mahkemeler,
asker kişiler tarafından işlenen askeri suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara
ait davalara bakmakla görevli olacak.
Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve düzenin işleyişine karşı suçlara
ait davalar, her durumda adliye mahkemelerinde görülecek.
Siviller, savaş hali dışında askeri mahkemelerde yargılanamayacak.
ANAYASA MAHKEMESİNİN YAPISI
Anayasa Mahkemesi yeniden yapılandırılacak. Halen 11 asıl 4 yedek üyeli
Anayasa Mahkemesi, 17 asıl üyeden oluşacak. TBMM, 2 üyeyi, Sayıştay Genel
Kurulunun gösterdiği 3'er aday arasından; 1 üyeyi ise baro başkanlarının
avukatlar arasından göstereceği 3 aday arasından gizli oyla seçecek.
Cumhurbaşkanı; 3 üyeyi Yargıtay, 2 üyeyi Danıştay, 1 üyeyi Askeri
Yargıtay, 1 üyeyi Askeri Yüksek İdare Mahkemesince gösterilecek 3'er aday
içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere 3 üyeyi ise YÖK'ün kendi üyesi olmayan
yüksek öğretim kurumları öğretim üyeleri arasından göstereceği 3'er aday içinden
seçecek. Cumhurbaşkanı, 4 üyeyi de üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, 1.
sınıf hakim ve savcılar ile en az 5 yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi
raportörleri arasından belirleyecek.
Anayasa Mahkemesi iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışacak. Bölümler,
başkanvekilinin başkanlığında 4 üyenin katılımı ile toplanacak. Genel Kurul ise
mahkeme başkanının veya başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en
az 12 üye ile toplanacak. Bölümler ve genel kurul, kararlarını salt çoğunluk ile
alacak.
Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları
ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara, Genel Kurul bakacak.
Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişikliğinde iptale, siyasi partilerin
kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi
için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğuyla karar alacak.
Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları, Anayasa Mahkemesince öncelikle
incelenip karara bağlanacak.
Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalar dışında kalan
işleri, dosya üzerinden inceleyecek. Ancak, bireysel başvurularda duruşma
yapılmasına karar verilebilecek. Mahkeme, gerekli gördüğü hallerde sözlü
açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları
çağırabilecek, siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasi partinin genel
başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinleyecek.
Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt
çoğunluğu ile 4 yıl için bir başkan ve iki başkanvekili seçilecek. Görev süresi
bitenler yeniden seçilebilecek.
Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilecek. Bir kişi 2 defa üyeliğe
seçilemeyecek. 12 yıldan önce yaş sınırını dolduran üye emekliye ayrılacak.
Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek üyeleri ''asıl üye'' sıfatını
kazanacak.
YÜCE DİVAN
Anayasa Mahkemesine kişisel başvuru yapılabilecek.
Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ile Jandarma
Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanacak.
Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilecek. Genel
Kurulun yeniden inceleme sonucu verdiği kararlar kesin olacak.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyeleri için ''hakimlik
teminatı'' geçerli olacak.
HSYK'NIN YAPISI
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) yeniden yapılandırılacak.
HSYK'nın halen 7 olan üye sayısı 22'e, 5 olan yedek üye sayısı ise 12'a
çıkarılacak. HSYK, 3 daire halinde çalışacak.
HSYK'nın Başkanı, Adalet Bakanı olmaya devam edecek. Adalet Bakanlığı
Müsteşarının Kurulda yer alması uygulaması da sürecek.
Kurulun, 4 asıl üyesi, yüksek öğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve
siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri, üst kademe yöneticileri
ile avukatlar arasından Cumhurbaşkanınca; 3 asıl ve 3 yedek üyesi, Yargıtay
üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca; 2 asıl ve 2 yedek üyesi, Danıştay
üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca; 1 asıl ve 1 yedek üyesi, Türkiye
Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından; 7 asıl ve 4 yedek
üyesi, birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri
yitirmemiş adli yargı hakim ve savcıları arasından adli yargı hakim ve
savcılarınca; 3 asıl ve 2 yedek üyesi idari yargı hakim ve savcıları arasından
idari yargı hakim ve savcılarınca dört yıl için seçilecek. Süresi biten üyeler
yeniden seçilebilecek.
Kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasından önceki 60 gün
içinde yapılacak.
Kurulun ''meslekten çıkarma'' cezasına ilişkin kararlarına itiraz yolu
getirilecek. Kurulun diğer kararlarına karşı yargı mercilerine
başvurulamayacak.
HSYK'nın mevcut asıl ve yedek üyelerinin görevleri, seçildikleri sürenin
sonuna kadar devam edecek.
GEÇİCİ 15. MADDE
''Ekonomik ve Sosyal Konsey'' Anayasa kapsamına alınacak.
12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde
kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi'nde görev alanların yargılanmasını önleyen
geçici 15. maddesi yürürlükten kaldırıldı.
Anayasa değişikliği halkoyuna sunulurken tümüyle oylanacak.
(02.11)
TBMM Genel Kurulu, 2. tur görüşmelere 2 Mayıs Pazar günü başladı ve gece
yarısına kadar sürdü. İlk günkü görüşmeler 10 saat 45 dakika sürdü ve teklifin
ilk 6 maddesi kabul edildi.
İkinci gün görüşmeleri ise 3 Mayıs Pazartesi günü başladı ve 11 saat 30
dakika süren görüşmelerde toplam 7 madde görüşüldü.
Bu görüşmelerde, teklifin, siyasi partiler hakkında kapatma davası
açılmasını TBMM'nin iznine bağlayan 8. maddesine ilişkin gizli oylamada 327 kabul
oyuyla öngörülen beşte üç çoğunluğun (330) altında kalarak düştü.
Teklif üzerindeki 2. tur görüşmelerin üçüncü gününde (4 Mayıs) ise Genel
Kurulunun toplam 8,5 saatlik çalışmasıyla 4 maddeye ilişkin gizli oylama süreci
tamamlandı.
Dördüncü gün görüşmeler 5 Mayıs Çarşamba günü başladı ve gece yarısını
biraz geçe tamamlandı. Bu çalışmalarda teklifin 6 maddesine ilişkin gizli oylama
yapıldı. Genel Kuruldaki dördüncü gün görüşmeleri 13 saat sürdü.
Teklifin 2. tur görüşmelerinin son günündeki görüşmelere 24. maddeden
başlandı. Teklifin reddedilen 8. maddesine bağlı düzenlemeler içeren Geçici 18.
maddesi de öngörülen yeterli kabul oyunu alamayarak, reddedildi. Geçici 18.
maddenin gizli oylamasına 282 milletvekili katıldı. Oylamada 203 kabul, 72 ret
oyu kullanıldı; 3 milletvekili çekimser kaldı, 1 oy boş çıktı ve 3 oy da geçersiz
sayıldı.
Anayasa değişikliği teklifinin 2. tur görüşmelerine ilişkin süreçte
yaklaşık 58 saat mesai yaptı.
TBMM Genel Kurulunun Anayasa değişikliği teklifinin 1. turundaki mesaisi,
19 Nisan Pazartesi günü başlamış ve 23 Nisan günü yapılan özel gündemli toplantı
dışında aralıksız 9 gün sürmüştü. Genel Kuruldaki 1. tur görüşmeleri yaklaşık 134
saat süren çalışmaların ardından 29 Nisan'ın ilk saatlerinde tamamlanmıştı.
Genel Kurulun, anayasa değişikliği teklifinin 1. ve 2. turlarındaki
görüşmelerinin süresi toplam 192 saate ulaştı.
Anayasa değişikliği teklifi üzerindeki görüşmelere ilişkin süreçte
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile bakanlar çalışmalarını TBMM'de sürdürdüler.
Görüşmeler sırasında zaman zaman yaşanan tartışmalar Genel Kurulda
gerginliğe yol açtı. Muhalefet partileri her madde üzerinde değişiklik önergesi
verip, görüşlerini açıklamak üzere kürsüye gelerek İçtüzüğün verdiği engelleme
haklarını kullandılar.
OYLAMA SONUÇLARI
TBMM Genel Kurulunda, Anayasa değişikliği teklifine ilişkin gizli
oylamalara ilişkin sonuçlar şöyle:
. 1. TUR OYLAMA - 2. TUR
OYLAMA
MADDE KAPSAM VE ANAYASA MADDESİ KATILAN KABUL RET DİĞER* KATILAN KABUL RET DİĞER* SONUÇ
- Maddelere geçilmesi 410 333 73 4 - - - - -
1.Md Eşitlik ilkesiMd.10 407 336 70 1 408 332 75 1 Kabul
2.Md Kişisel verilerMd.20 405 337 68 - 408 334 72 2 Kabul
3.Md Yurt dışına çıkma yasağı - Md.23 408 337 71 - 407 335 71 1 Kabul
4.Md Ailenin korunması ve çocuk hakları -Md.41 408 336 69 3 408 338 69 1 Kabul
5.Md 1'den fazla sendika üyeliği - Md.51 405 333 70 2 409 335 70 4 Kabul
6.Md Memura toplu sözleşme - Md.53 408 336 70 2 409 338 71 - Kabul
7.Md Dayanışma grev ve lokavtı hakkı-Md.54 408 335 69 4 409 337 71 1 Kabul
8.Md Parti kapatma zorlaşıyor-Md.69 414 337 72 5 410 327 76 7 Ret
9.Md Kamu denetçiliği kurumu-Md.74 406 334 70 2 409 340 69 - Kabul
10.Md Kapatma kararı ve vekillik-Md.84 408 335 70 3 409 335 73 1 Kabul
11.Md TBMM Başkanlık Divanı-Md.94 409 338 70 1 408 336 70 2 Kabul
12.Md YAŞ kararlarına yargı yolu-Md.125 408 336 70 2 409 338 69 2 Kabul
13.Md Toplu sözleşme hakkı-Md.128 408 338 70 - 409 339 70 - Kabul
14.Md Memur disiplin kovuşturması-Md.129 408 336 71 1 408 339 69 - Kabul
15.Md Adalet hizmetleri denetimi-Md.144 407 335 71 1 409 338 70 1 Kabul
16.Md Askere sivil yargı yolu-Md.145 407 337 70 - 410 336 72 2 Kabul
17.Md Anayasa Mah. üye yapısı-Md.146 407 331 72 4 410 337 69 4 Kabul
18.Md Anayasa Mah. üye görev süresi-Md.147 406 335 70 1 408 337 71 - Kabul
19.Md Bireysel başvuru, Yüce Divan-Md.148 407 337 69 1 408 337 70 1 Kabul
20.Md Anayasa Mah. çalışma usulleri-Md.149 408 338 70 - 408 336 71 1 Kabul
21.Md Ask.Yarg. hakimlik teminatı-Md.156 408 338 70 - 407 336 71 - Kabul
22.Md Ask.Y.İd.Mah. hakim. teminatı-Md.157 407 335 70 2 408 337 71 - Kabul
23.Md HSYK'nın yapısı - Md.159 409 336 72 1 409 334 73 2 Kabul
24.Md Ekonomik Sosyal Konsey-Md.166 409 340 69 - 407 336 71 - Kabul
25.Md Geçici 15. Md. kaldırılıyor 407 336 70 1 409 337 72 - Kabul
Geç.18 Reddedilen 69. Md.değişikliğinin uygulanması 408 338 70 - 282 203 72 7 Ret
Geç.19 Anayasa Mah. yeni üye seçim usulleri 409 336 71 2 408 337 71 - Kabul
Geç. 20 HSYK'da yeni üye seçim usulleri 408 337 70 1 408 336 72 - Kabul
26.Md Geçici maddeleri içeren çerçeve md. 408 338 70 - 409 338 71 - Kabul
27.Md Yürürlük ve halk oyuna sunma 407 335 71 1 409 336 72 1 Kabul
- DEĞİŞİKLİĞİN TÜMÜ - - - - 409 336 72 1 Kabul
*DİĞER: Çekimser, boş, geçersiz oyların toplamı.
(NOT: AK Parti: 336, CHP: 97, MHP: 69, BDP: 20, Bağımsız: 12, DSP: 6, DP:
1, TP: 1)
Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün onaylaması halinde, 330-367 aralığında
kabul edildiği için, teklif halkoyuna sunulacak.
Teklif, halkoylamasında bütün halinde oylanacak. Oyların yarısından bir
fazla olması durumunda teklif kabul edilmiş olocak ve sonuçların Resmi Gazetede
yayımı tarihinde yürürlüğe girecek. Aksi durumda teklif reddedilmiş olacak.
Cumhurbaşkanı Gül'ün teklifin tümünü ya da bazı maddelerini bir kez daha
görüşülmek üzere TBMM geri gönderme yetkisi de bulunuyor. Bu durumda, görüşme
sürecinin yenilenmesi gerekecek.
ANAYASA MAHKEMESİ VE HSYK YENİDEN YAPILANDIRILACAK
TBMM Genel Kurulunda, kabul edilen anayasa
değişikliği şu düzenlemeleri içeriyor:
Kadın-erkek eşitliği konusunda alınacak tedbirler, Anayasanın eşitlik
ilkesine aykırı olarak yorumlanamayacak. Çocuklar, yaşlılar ve özürlüler ile harp
ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak
tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacak.
Herkes kendisi ile ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına
sahip olacak. Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında
bilgilendirme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep
etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de
kapsayacak. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık
rızası ile işlenebilecek.
Yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması
nedeniyle ve hakim kararıyla sınırlandırabilecek.
Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı
olmadıkça ana ve babası ile kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına
sahip olacak. Devlet, her türlü istismara karşı çocukları koruyucu tedbirleri
alacak.
Aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olunabilecek.
Memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı
tanınacak. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde,
taraflar Kamu Görevlileri Kuruluna başvurabilecek. Kurul kararları, kesin ve
toplu sözleşme hükmünde olacak. Toplu sözleşme emeklilere de yansıtılacak.
Greve katılan işçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri
sonucu grev uygulanan iş yerinde neden oldukları maddi zarardan sendika sorumlu
tutulamayacak. Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grevi ve lokavtı, genel
grev ve lokavt, iş yeri işgali, iş yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişlere
ilişkin yasaklar kaldırılacak.
''Kamu Denetçiliği Kurumu'' (ombudsmanlık) oluşturulacak. Kurum, TBMM
Başkanlığına bağlı olarak kurulacak ve idarenin işleyişi ile ilgili şikayetleri
inceleyecek. Kamu başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla ve 4 yıl için
seçilecek.
Milletvekilliğinin düşürülmesi uygulaması kaldırılacak.
TBMM Başkanlık Divanı 2. dönem sonuna kadar görev yapacak.
YÜKSEK ASKERİ ŞURA KARARLARI
Yüksek Askeri Şuranın (YAŞ) terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle
emekliye ayırma hariç, her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu
açılacak.
İdari yargı, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile
sınırlı olacak, ''yerindelik denetimi'' yapılamayacak.
TOPLU SÖZLEŞME HAKKI
Memurlara verilen uyarma ve kınama cezaları yargı denetimine açılacak.
Adalet hizmetleri ile savcıların idari görevleri yönünden Adalet
Bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hakim ve savcı mesleğinden olan iç
denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet
müfettişlerince yapılacak.
ASKERİ YARGI
Askeri yargının görev alanı yeniden belirlenecek. Askeri yargı, askeri
mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülecek. Askeri mahkemeler,
asker kişiler tarafından işlenen askeri suçlar ile bunların asker kişiler
aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara
ait davalara bakmakla görevli olacak.
Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve düzenin işleyişine karşı suçlara
ait davalar, her durumda adliye mahkemelerinde görülecek.
Siviller, savaş hali dışında askeri mahkemelerde yargılanamayacak.
ANAYASA MAHKEMESİNİN YAPISI
Anayasa Mahkemesi yeniden yapılandırılacak. Halen 11 asıl 4 yedek üyeli
Anayasa Mahkemesi, 17 asıl üyeden oluşacak. TBMM, 2 üyeyi, Sayıştay Genel
Kurulunun gösterdiği 3'er aday arasından; 1 üyeyi ise baro başkanlarının
avukatlar arasından göstereceği 3 aday arasından gizli oyla seçecek.
Cumhurbaşkanı; 3 üyeyi Yargıtay, 2 üyeyi Danıştay, 1 üyeyi Askeri
Yargıtay, 1 üyeyi Askeri Yüksek İdare Mahkemesince gösterilecek 3'er aday
içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere 3 üyeyi ise YÖK'ün kendi üyesi olmayan
yüksek öğretim kurumları öğretim üyeleri arasından göstereceği 3'er aday içinden
seçecek. Cumhurbaşkanı, 4 üyeyi de üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, 1.
sınıf hakim ve savcılar ile en az 5 yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi
raportörleri arasından belirleyecek.
Anayasa Mahkemesi iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışacak. Bölümler,
başkanvekilinin başkanlığında 4 üyenin katılımı ile toplanacak. Genel Kurul ise
mahkeme başkanının veya başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en
az 12 üye ile toplanacak. Bölümler ve genel kurul, kararlarını salt çoğunluk ile
alacak.
Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz davaları
ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara, Genel Kurul bakacak.
Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişikliğinde iptale, siyasi partilerin
kapatılmasına ya da devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar verilebilmesi
için toplantıya katılan üyelerin üçte iki oy çokluğuyla karar alacak.
Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları, Anayasa Mahkemesince öncelikle
incelenip karara bağlanacak.
Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalar dışında kalan
işleri, dosya üzerinden inceleyecek. Ancak, bireysel başvurularda duruşma
yapılmasına karar verilebilecek. Mahkeme, gerekli gördüğü hallerde sözlü
açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları
çağırabilecek, siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay
Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasi partinin genel
başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinleyecek.
Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt
çoğunluğu ile 4 yıl için bir başkan ve iki başkanvekili seçilecek. Görev süresi
bitenler yeniden seçilebilecek.
Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilecek. Bir kişi 2 defa üyeliğe
seçilemeyecek. 12 yıldan önce yaş sınırını dolduran üye emekliye ayrılacak.
Anayasa Mahkemesinin mevcut yedek üyeleri ''asıl üye'' sıfatını
kazanacak.
YÜCE DİVAN
Anayasa Mahkemesine kişisel başvuru yapılabilecek.
Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ile Jandarma
Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanacak.
Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilecek. Genel
Kurulun yeniden inceleme sonucu verdiği kararlar kesin olacak.
Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyeleri için ''hakimlik
teminatı'' geçerli olacak.
HSYK'NIN YAPISI
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) yeniden yapılandırılacak.
HSYK'nın halen 7 olan üye sayısı 22'e, 5 olan yedek üye sayısı ise 12'a
çıkarılacak. HSYK, 3 daire halinde çalışacak.
HSYK'nın Başkanı, Adalet Bakanı olmaya devam edecek. Adalet Bakanlığı
Müsteşarının Kurulda yer alması uygulaması da sürecek.
Kurulun, 4 asıl üyesi, yüksek öğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve
siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri, üst kademe yöneticileri
ile avukatlar arasından Cumhurbaşkanınca; 3 asıl ve 3 yedek üyesi, Yargıtay
üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca; 2 asıl ve 2 yedek üyesi, Danıştay
üyeleri arasından Danıştay Genel Kurulunca; 1 asıl ve 1 yedek üyesi, Türkiye
Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından; 7 asıl ve 4 yedek
üyesi, birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri
yitirmemiş adli yargı hakim ve savcıları arasından adli yargı hakim ve
savcılarınca; 3 asıl ve 2 yedek üyesi idari yargı hakim ve savcıları arasından
idari yargı hakim ve savcılarınca dört yıl için seçilecek. Süresi biten üyeler
yeniden seçilebilecek.
Kurul üyeliği seçimi, üyelerin görev süresinin dolmasından önceki 60 gün
içinde yapılacak.
Kurulun ''meslekten çıkarma'' cezasına ilişkin kararlarına itiraz yolu
getirilecek. Kurulun diğer kararlarına karşı yargı mercilerine
başvurulamayacak.
HSYK'nın mevcut asıl ve yedek üyelerinin görevleri, seçildikleri sürenin
sonuna kadar devam edecek.
GEÇİCİ 15. MADDE
''Ekonomik ve Sosyal Konsey'' Anayasa kapsamına alınacak.
12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde
kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi'nde görev alanların yargılanmasını önleyen
geçici 15. maddesi yürürlükten kaldırıldı.
Anayasa değişikliği halkoyuna sunulurken tümüyle oylanacak.
(02.11)
