TBMM MİLLİ EĞİTİM KOMİSYONU

Çoğaltılmış Fikir ve Sanat Eserlerini Derleme Kanunu Tasarısı,
Komisyonda, AK Parti'li milletvekillerinin verdiği önergelerle değiştirilerek
benimsendi. Tasarı, fikir ve sanat eserleriyle anlaşmalar uyarınca yurt dışında
çoğaltılan fikir ve sanat eserlerinin etkin, sağlıklı ve eksiksiz bir biçimde
toplanması, gelecek kuşaklara aktarılması, elverişli ortamlarda saklanması,
korunması ve toplumun bilgi ve yararına sunulmasını sağlayacak esasları
düzenliyor.
Tasarı, her çeşit basma, ozalit, teksir, ofset, optik, manyetik,
elektronik ve benzeri başka çoğaltma yöntemleriyle satılmak ya da parasız
dağıtılmak üzere üretilen çoğaltılmış fikir ve sanat eserinin derlenmesi, derleme
işlemlerini yürütecek birimlerle derlemeye ilişkin usul ve esasları kapsıyor.
Tasarıyla, Türkiye sınırlarında ve dışında derlenecek eserler
belirleniyor. Buna göre, ülke sınırları içinde basılan ve çoğaltılan; kitap,
kabartma harfli kitap, kitapçık, ansiklopedi, albüm, atlas ve nota gibi tek
başına ya da bir takımın veya bir dizinin parçası niteliğinde olan ayrı
yayımlanmış eserler, gazete, dergi, yıllık, bülten, takvim gibi süreli eserler,
afiş, kartpostal, gravür, reprodüksiyon, basılı fotoğraf gibi grafik eserler,
slayt, film parçası makara, kaset, kartuş, film ve mikroform gibi materyaller,
her türlü bilgisayar, müzik ve video cihazlarında kullanılmak üzere üretilmiş
ses, görüntü ve veri içeren optik ve manyetik ortamlara kaydedilerek çoğaltılmış
eserler, pul ve kağıt para gibi eserler, coğrafik, jeolojik, topografik ya da
meteorolojik harita, plan ve krokiler derlenecek.
Yurt dışında basımı ve çoğaltımı yapılarak, yurt içinde satışı ve
dağıtımı yapılan eserlerle elektronik ortamda üretilerek kullanıma sunulmuş
elektronik yayınlar da derleme kapsamına alınacak.
Ülke sınırları dışında derlenecek eserler ise kanunlarla, ikili ya da çok
taraflı anlaşmalar uyarınca, yabancı uyruklu gerçek ya da tüzel kişilerin
Türkiye'deki kütüphane, müze, arşiv ve belgeliklerden yararlanarak hazırladıkları
eserlerle Türkiye'de yaptıkları arkeolojik kazı ya da araştırmaların yöntem ya da
sonuçlarına ilişkin olarak yurt dışında yayımlamış ve çoğaltmış eserler, Türkiye
sınırları içinde faaliyet gösteren derleme mükelleflerinin yurt dışında basımını
ve çoğaltılmasını gerçekleştirdiklerinden oluşacak.

-DERLENECEK ESERLERİN GÖNDERİLECEĞİ YERLER-

Derleme nüshalarını vermekle yükümlü olan gerçek ya da tüzel kişilerin
kimler olduğunu da belirleyen tasarıya göre, derleme işleri, Kültür ve Turizm
Bakanlığı tarafından yürütülecek ve koordine edilecek.
Derleme işlemlerinin ve derlemeyle amaçlanan hizmetlerin etkin bir
biçimde yürütülebilmesine ilişkin usul ve esaslar, Kültür ve Turizm Bakanlığınca
çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
Kitap, kabartma harfli kitap, kitapçık, ansiklopedi, albüm, atlas ve nota
gibi tek başına ya da bir takımın veya bir dizinin parçası niteliğinde olan ayrı
yayımlanmış eserler, gazete, dergi, yıllık, bülten, takvim gibi süreli eserler,
yerel ve bölgesel gazeteler hariç, 4 nüsha derlenerek Milli Kütüphaneye, TBMM
Kütüphane Dokümantasyon ve Tercüme Müdürlüğüne, İstanbul Beyazıt Devlet
Kütüphanesine ve Ankara'da bakanlıkça belirlenecek bir kütüphaneye
gönderilecek.
Afiş, kartpostal, gravür, reprodüksiyon, basılı fotoğraf gibi eserler,
veri içeren her türlü slayt, şerit, film parçası, makara, kaset, kartuş film ve
mikroform gibi materyal, her türlü bilgisayar, müzik, video cihazlarında
kullanılmak üzere üretilmiş ses, görüntü ve veri içeren optik ve manyetik
ortamlara kaydedilerek çoğaltılmış eserler, prospektüslerle birlikte blok veya
tek olarak pul ve kağıt paralar, coğrafik, jeolojik, topografik ya da
meteorolojik harita, plan ve krokiler ikişer nüsha derlenerek, biri Milli
Kütüphaneye, diğeri ise Beyazıt Devlet Kütüphanesine iletilecek.
Elektronik ortamda üretilerek kullanıma sunulmuş, elektronik yayınlar
sadece Milli Kütaphaneye, yerel ve bölgesel gazeteler ikişer nüsha derlenerek
Milli Kütüphaneye ve yayımlandığı ilde bulunan il halk kütüphanesine
gönderilecek.
İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi ile İzmir Milli Kütüphanesine derleme
nüshaları verme yükümlülüğü kaldırılacak.

-SORUMLULUK VE YAPTIRIMLAR-

Derleme mükellefleri, derleme nüshalarını derleme birimlerine vermekle
yükümlü olacak. Eserlerin derleme nüshaları, çoğaltılmış diğer kopyalarla aynı
olması zorunlu olacak. Derleme nüshaları çoğaltma işlemini izleyen 15 gün
içerisinde eksiksiz ve hatasız olarak derleme müdürlüğü veya derleme bürosuna
teslim edilecek.
Yurt dışında Türkçe basılıp Türkiye'de satışı yapılan eserlerle, yabancı
uyruklu kişilerin Türkiye'de yaptıkları eserler ise 60 gün içinde teslim
edilecek.
Yabancı uyruklu derleme mükelleflerinin gerekli izin almaları için kanuna
uyacaklarına ilişkin imzalı belge alınacak.

-İDARİ PARA CEZASI-

Kanunda yer alan sorumluluklarını yerine getirmeyen derleme
mükelleflerine, derlemenin yapıldığı yerdeki en büyük mülki amir tarafından
yaptırımlar uygulanacak.
Derleme nüshalarını zamanında derleme müdürlüğü veya bürosuna
göndermeyenler, her derleme nüshası için bin liradan 5 bin liraya kadar idari
para cezasına çarptırılacak.
Verilen idari para cezaları hakkında, Kabahatler Kanunu hükümleri
uygulanacak. Para cezasını ödemiş olmak, derlemeye ilişkin yükümlülüğü ortadan
kaldırmayacak.

-MALİYET BEDELİ, GİDER OLARAK DİKKATE ALINACAK-

Derlenen eserler kütüphane ve arşiv hizmetlerine yönelik olacak.
Derleme nüshası olarak verilen eserlerin maliyet bedeli, kazancın
saptanmasında gider olarak dikkate alınacak. Bu şekilde gider fazlalığından doğan
zarar, bir sonraki yıla devredilemeyecek.

-GÖRÜŞMELER-

CHP İstanbul Milletvekili Nur Serter, İstanbul Üniversitesi Merkez
Kütüphanesinin, derleme gönderilecek kütüphaneler arasından çıkarılmasına karşı
çıktı.
Kültür Bakanlığı yetkililerinin 2002 yılında dönemin rektörü Kemal
Alemdaroğlu'nun kütüphanenin koşulları nedeniyle derleme gönderilecek
kütüphaneler arasından çıkarılması talebini içeren yazıyı göstermeleri üzerine
Serter, üniversite yönetimiyle görüştüğünü, eski uygulamanın devamını
istediklerini söyledi.
AK Parti İstanbul Milletvekili Necat Birinci de İstanbul Üniversitesi
Kütüphanesinin geçmişte derleme eserleri depolarda tutuğunu ve bazılarını
sattığını belirterek, ''İstanbul Üniversitesi yetkililerine soralım, eğer bu yükü
üstleniyorsalar derleme kütüphanesi olmaya devam etsin'' dedi.
CHP Sinop Milletvekili Engin Altay ise Birinci'nin görüşüne karşı
çıkarak, ''İstanbul Üniversitesi'ne soralım demek doğru olmaz. Ama üniversitenin
elinden bu özelliğin almamak lazım'' görüşünü savundu.
Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, 1934 tarihli yasanın Fransız
yasasının tıpatıp tercümesi olduğunu hatırlatarak, ancak değişen koşullar,
gelişmeler ve ihtiyaçlar doğrultusunda konuya yeniden bakılması gereğine işaret
etti. Basılmış eser haline gelen akademik tezleri derlediklerini, basılmamış
tezleri YÖK belgeleme merkezinin topladığını anlatan Günay, ''Biz komisyona
sunulmuş her belgeyi derlemeye kalsak bunun sınırı yok'' dedi.
Yazma eserlerin önemine işaret eden Günay, bunların ''kültür hazinesi''
olduğunu vurguladı. Bu alanda da bazı gelişmelerin olduğuna dikkati çeken Günay,
şöyle konuştu:
''Tabii mükemmel değiliz ama bir çalışma da başlamış. UNESCO kriterleri
1977'de çıkmış ama biz ancak şimdi geliyoruz buraya. Yazma eserleri kataloğa
dönüştürme çalışması 1978'de başlamış. 2004'te CD olarak yayınlanmış. 196 bin el
yazması eserimiz var. Bunun 152 binden fazlasını dijital ortama aktarmışız. Eski
gazete ve dergileri dijital ortamına aktarma işlemini geçen yıl başlattık.
İsteyen araştırmacı, yakın bir gelecekte istediği makaleye ulaşabilecek. Şu ana
kadar 10 bin sayfayı dijital ortama aktarmış durumdayız.
Düzenleme yapılırken UNESCO kriterlerini önümüze koyduk, ona göre yaptık.
Bu kriterler arasında, derlemenin maksimum 3 merkezle sınırlanması da var.
Geçmişte, bu işlem İstanbul, Ankara ve İzmir'e yayılmış. Geçmişte bir esere
ulaşmak için o kütüphaneye gitmek gerekiyordu. Ama şimdi dijital ortama
aktarılmışsa ülkenin her tarafından o esere ulaşma imkanı var. Artık, bunları
farklı yerlere yaymak yerine, toplama ihtiyacı doğuyor. TBMM'nin kendi yasasında
olduğu için onu ayrı tutuyoruz. İstanbul'da Beyazıt Kütüphanesi, İstanbul
Üniversitesi'nin bağlısı gibi ve hemen yanında. İtiraf ediyorum ki bizim
kütüphanelerimizin durumu iyi değil. Yayınları böyle bir yerlere yığmak
yerine,var olan merkezleri en iyi hale getirmeye odaklanmalıyız. İstanbul
Üniversitesi ya da İzmir Milli Kütüphane'nin bu işe devam etmesine benim hiçbir
itirazım yok. Milli Kütüphaneyi almak zorundayız. Ama buralardan yararlanmanın
belli şartları gerektirmesi nedeniyle halk kütüphanesine almak zorundayız. Adnan
Ötüken, Beyazıt, İstanbul Üniversitesi ve İzmir Milli Kütüphanenin bugünkü
imkanları yeterli değil. İzmir'de balya halinde duruyor mevkuteler, açılmamış. O
yüzden bu işi belli merkezlerde ve mükemmel şekilde yapalım.''
Yazma eserlerle ilgili olarak yeni bir düzenleme yapılacağını belirten
Günay, Yazma Eserlerle ilgili yeni bir Enstitüsü hazırlığı içinde olduklarını,
ayrıca Süleymaniye Yazma Eserler kütüphanesini daha iyi bir hale getirmeye
çalıştıklarını söyledi.