Bingöl, gündeme geçmeden önce 3 milletvekiline gündem dışı söz verdi.
DEM Parti Ağrı Milletvekili Heval Bozdağ, Ağrı'nın sahip olduğu potansiyel açısından yıllar önce büyükşehir olmaya aday bir il olduğunu ancak son yıllarda verilen göç nedeniyle bugün nüfusunun yüzde 15'ini kaybettiğini dile getirerek, kentin, eğitim, ekonomi, sağlık gibi bir çok göstergede alt sıralarda yer aldığını belirtti.
Bozdağ, Ağrı'nın sorunlarına ilişkin sorun ve tespitlerini aktardı.
AK Parti Erzurum Milletvekili Fatma Öncü, Parlamentolararası Birlik (PAB) bünyesinde faaliyet gösteren Demokrasi ve İnsan Hakları Daimi Komitesi tarafından ele alınan "Kapsayıcı Sosyal Kalkınma ve Engelli Bireylerin Hakları" başlıklı karar tasarısında Türkiye'nin eş-raportör ülke olarak görevlendirilmesine ilişkin değerlendirmede bulundu.
Dünyadaki 188 ülkenin sadece 30'unda engelli parlamenter bulunduğunu anımsatan Öncü, şöyle devam etti:
"Türkiye olarak bir önerge vererek, 'Dünyadaki engelli nüfusunu, aileleriyle birlikte düşünürsek 4 milyar kişi yapıyor. 4 milyar insanın temsilcisinin parlamentolarda olması gerekiyor' dedik. Türkiye'nin kabul edilen bu önergesi üzerine bir rapor hazırlanması gerektiğine, 183 ülkenin bu raporu desteklemesi gerektiğine dair bir karar çıktı. Çıkan karar sonrasında bu raporu hazırlamak üzere İsviçre, Kenya ve Türkiye görevlendirildi. Türkiye olarak ocak ayında taslak raporumuzu sunduk. Sunduğumuz bu taslak rapor, uluslararası alanda çerçeve raporu olarak kabul edildi."
PAB Genel Kurulunun nisan ayında Türkiye'de yapılacağını hatırlatan Öncü, "Taslak raporun içeriği 183 ülke tarafından yapılacak ilavelerle derç edilerek Tanzanya'da yapılacak 152. komitede kabul edilecek. Taslak raporun temel içeriği, artık parlamentolarda genç ve kadın kotası olduğu gibi engelli kotaların da olması gerektiğiydi." bilgisini verdi.
- "Artık bu şiddete 'hayır' deme zamanı geldi"
MHP Mersin Milletvekili Levent Uysal, İstanbul'da görev yaptığı okulda bir öğrencinin bıçaklı saldırısında hayatını kaybeden biyoloji öğretmeni Fatma Nur Çelik'in ölümünün herkesi derinden etkilediğini söyledi.
"Artık bu şiddete 'hayır' deme zamanının geldiğine inanıyorum" ifadesini kullanan Uysal, "Sadece üzülmek yetmiyor. Hepimiz tek yürek olup, okullarımıza kadar sızan bu şiddete, bu şiddet sarmalına güçlü bir duvar örmeliyiz. Bunu yapmak zorundayız. Toplumu, aileleri ve en önemlisi çocuklarımızı sevgi, saygı, hukuk zemininde hızla bilinçlendirmeliyiz. Unutmayalım ki cezanın yaşı olsa da suçun yaşı olmaz." diye konuştu.
Zengin, TBMM Genel Kurulunda yerinden söz alarak değerlendirmelerde bulundu.
İYİ Parti Grup Başkanvekili Uğur Poyraz ile CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır'ın, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarına ilişkin TBMM'nin bilgilendirilmesi ve ortak açıklama yapılmasıyla ilgili sözlerini anımsatan Zengin, "Dün akşam iftarda Sayın Cumhurbaşkanımız yaptığı konuşmada, genel olarak bu konuya dair yaklaşımımız konusunda, 'Taraftarın uzlaşma açıklamasını bir an evvel yapmalarını istiyorum.' ve '86 milyon insanımızın tek bir ferdinin zarar görmemesi için dikkatli, temkinli, sabırlı ama tüm bunları yaparken de haksızlıklar ve haydutluklar karşısında da dirayetli olmaya devam edeceğiz.' dedi. Türkiye'nin yaklaşımı böyle. Dünyayı barışa çağırmaya, hukuksuz işgalleri, savaşı engellemeye dair gayretleri devam ediyor." diye konuştu.
Milli Savunma Bakanlığının, İran'dan ateşlenip Türk hava sahasına yöneldiği tespit edilen bir balistik mühimmatın, Doğu Akdeniz'de konuşlu NATO hava ve füze savunma unsurları tarafından etkisiz hale getirilmesine yönelik açıklamasını hatırlatan Zengin, "Bu balistik mühimmatla alakalı gerekli tedbirler alınarak engellenmiş oldu. Bu bizim için önemlidir. Bu olayın ne kadar ciddi olduğunu, Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafyada Türkiye'nin de bu karanlığa çekilmek için uğraşıldığını göstermesi, kendi birliğimizi, beraberliğimizi tahkim etmek açısından bu konudaki yaklaşımımızın daha net bir tavırla ortaya konması gerektiğini gösteren bir durumdur." ifadelerini kullandı.
Zengin, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'la telefonla görüştüğünü belirterek, "Sayın Bakanımızı aradım. Kendisi haftaya salı günü TBMM'ye konuya dair detaylı bilgi verecek. O gün zaten gruplarımızın da konuşmalarına imkan olacak. Sayın Bakanımız, sorularımızı ve aynı zamanda kamuoyunun merak ettiği konuları TBMM'de daha detaylı bir şekilde açıklayacak." dedi.
TBMM Genel Kurulu'nda siyasi partilerin grup başkanvekilleri yerlerinden söz alarak gündeme ilişkin değerlendirmede bulundu.
Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Bülent Kaya, emeklilere verilecek bayram ikramiyesinin artırılması konusunda yoğun bir beklenti olduğunu söyledi.
İktidarın, bayram ikramiyesini sadece seçim dönemlerinde artırdığını öne süren Kaya, "Siyaset milletin sorunlarını çözmek için yapılır, oy kaygısıyla yapılmaz. Bu hakkı belli bir sistematiğe bağlamak zorundasınız. Gelin TBMM'de, emeklilere verilecek bayram ikramiyesini asgari ücretin belirli bir oranı üzerinden sabitleyelim. Siz gündeminize almasanız da biz bunu gündemde tutmaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.
Kaya, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan çıraklık ve staj mağdurlarının talepleri, kayyum uygulamasına son verilmesi, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarının uygulanması konularında iktidarın adım atması gerektiğini dile getirdi.
İYİ Parti Grup Başkanvekili Uğur Poyraz, İran'dan ateşlenip Türk hava sahasına yöneldiği tespit edilen bir balistik mühimmatın, Doğu Akdeniz'de konuşlu NATO hava ve füze savunma unsurları tarafından etkisiz hale getirildiğini anımsattı.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının günlerdir devam ettiğini belirten Poyraz, yaşanan gelişmelere karşı Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'in parlamentoyu bilgilendirmesini, bu konuda AK Parti'nin ve TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un adım atmasını beklediklerini dile getirdi.
Poyraz, TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'na yönelik eleştirilerde bulundu.
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, İstanbul'da görev yaptığı okulda bir öğrencinin bıçaklı saldırısında hayatını kaybeden biyoloji öğretmeni Fatma Nur Çelik'in ölümünün münferit bir olay değil, bozulan eğitim politikalarının ve toplumsal krizlerin bir sonucu olduğunu öne sürdü.
İktidarın ekonomi politikalarını da eleştiren Koçyiğit, yoksulun, işçinin, emekçinin alın terinin faize harcandığını söyledi.
Koçyiğit, emeklilere verilecek bayram ikramiyesinin en az asgari ücret seviyesinde olması gerektiğini ifade etti.
- "Ne yapacağımızı konuşmamız gerekiyordu"
CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını anımsattı.
TBMM'den duruma ilişkin ortak açıklama yapılmasını beklediklerini dile getiren Başarır, "Bu Meclis'in ilk yapması gereken şey toplanarak tüm gruplar olarak ortak bir açıklama, öneri ve ne yapacağımızı konuşmamız gerekiyordu. Sınırımızdaki bir savaş durumunda biz toplanmayacaksak, ortak bir karar alamayacaksak, önlemleri, endişeleri sıralamayacaksak, TBMM olarak dünyaya öneri, kızgınlıklarımızı, sınırımızdaki olaylarla ilgili görüşümüzü açıklamayacaksak ne işe yarıyoruz." diye konuştu.
İstanbul'da bir öğrencinin bıçaklı saldırısında hayatını kaybeden Çelik'in ölümünün herkesi derinden etkilediğini vurgulayan Başarır, okullarda ciddi güvenlik sorunu bulunduğunu iddia etti.
Başarır, emekli bayram ikramiyesinin artırılması gerektiğini de söyledi.
Genel Kurul'da, Yeni Yol Partisi'nin "Türkiye Varlık Fonu", İYİ Parti'nin "ABD, İsrail ve İran çatışmasının ülkemiz üzerindeki etkileri", DEM Parti'nin "Kadın sağlığı" ve CHP'nin "Kamu yönetiminin tarafsızlığı" hakkında grup önerileri ayrı ayrı görüşüldü.
Partisinin grup önerisi üzerinde söz alan Yeni Yol Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, 10 yıl önce kurulan Türkiye Varlık Fonu'nun (TVF) "başarı hikayesinin bulunmadığını" iddia etti.
TVF ve buraya devredilen şirketlerin kamu malı olduğunu belirten Kısacık, TVF'nin Sayıştay ve TBMM denetimine açılmasını istedi.
İYİ Parti Muğla Milletvekili Metin Ergun da partisinin grup önerisi üzerinde söz alarak, ABD ve İsrail tarafından İran'a yönelik başlatılan askeri operasyonları, "savaş değil uluslararası hukuku hiçe sayan bir tecavüz" şeklinde niteledi.
Yaşanan gelişmelerin Orta Doğu'da zincirleme istikrarsızlık riski doğurduğunu dile getiren Ergun, çatışmanın bölgeye yayılması halinde hava sahası ihlalleri, siber saldırılar ve vekil güç faaliyetlerinin artabileceğine dikkati çekti.
Milli güvenlik ve enerji riskleri hakkında TBMM'de genel görüşme yapılmasını isteyen Ergun, "Enerji arz güvenliği için stratejik rezervlerimiz artırılmalı ve tedarik kaynaklarımız çeşitlendirilmelidir. Sınır güvenliğimiz güçlendirilmeli, istihbarat ve erken uyarı sistemlerimiz etkinleştirilmelidir. Ekonomik şoklara karşı bütçe disiplini korunmalı, kırılgan kesimlere sosyal destek sağlanmalıdır." diye konuştu.
DEM Parti Şanlıurfa Milletvekili Ömer Öcalan, Orta Doğu'nun Türkiye'nin öncülüğüyle tüm farklılıkların zenginlik olarak yaşandığı bir coğrafya olmasını diledi.
CHP Zonguldak Milletvekili Eylem Ertuğ Ertuğrul, İran ile İsrail arasındaki çatışmaların bölgesel dengeleri kökten değiştirebilecek bir krize dönüştüğünü ifade etti.
Türkiye'nin ilk olarak kitlesel güç riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulunan Ertuğrul, bu durumda Türkiye'nin pozisyonunun şimdiden belirlenmesi ve önlemler alınması gerektiğini dile getirdi.
Savunma sanayinin "milli bir mesele" ve tek ölçünün de liyakat ve teknik yeterlilik olması gerektiğini bildiren Ertuğrul, Milli Muharip Uçak KAAN'ın 2028 hedefinin kritik önemde olduğunu vurguladı.
Ertuğrul, bugün bölgede yeni bir güç dengesi kurulmaya çalışıldığını aktararak, şu ifadeleri kullandı.
"Amerika ve İsrail'in istediği ülkeye müdahale edebildiği, Birleşmiş Milletler'in kararlarının devre dışı bırakıldığı bir düzen yeni dünya düzeni olamaz. Türkiye'nin görevi bu düzensizliğe sessiz kalmak değil, uluslararası hukuku savunan bir çizgide yer almaktır. Aynı zamanda içeride toplumsal barışı zedeleyen bir siyaset anlayışıyla dışarıda güçlü bir duruş asla sergileyemezsiniz. Güçlü dış politika, içeride demokratik meşrutiyet ve toplumsal birlikle mümkündür."
- "İran'la kalmayacaklarını biliyoruz"
AGİTPA Türk Grubu Başkanı ve AK Parti Erzurum Milletvekili Selami Altınok, İsrail'in kuruluşundan bu yana Orta Doğu'da kan ve göz yaşının dinmediğini söyledi.
ABD ve İsrail'in "Nükleer silaha ve balistik füzeye sahip olmasın diye" İran'a saldırdığını kaydeden Altınok, bunu diyen ülkelerin hem nükleer silaha hem de balistik füzelere sahip ülkeler olduğuna işaret etti.
İsrail'in niyetini bildiklerini belirten Altınok, "İran'la kalmayacaklarını da biliyoruz. Orta Doğu coğrafyasında güçlü, kendilerine rakip olabilecek, kendilerine 'hayır' diyebilecek bir devletin var olmasını istemediklerini de biliyoruz." dedi.
Selami Altınok, şöyle devam etti:
"Buradaki en önemli işimiz, Türkiye'de 86 milyon insanımızın bir ve beraber olabilme noktasındaki gayretimizi devam ettirebilmemizdir. Farklı siyasi partilerde olabiliriz, farklı siyasi fikirlerimiz olabilir ama ortak noktamızın Türkiye Cumhuriyeti devleti ve 86 milyon insanımızın iyi ve sağlıklı bir memlekette sağlıklı, güvenli bir ortamda yaşayabilmesidir."
Öte yandan, Genel Kurul'da TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu'nun çalışma süresi 1 ay uzatıldı.
Genel Kurul'da daha sonra milli parklara ilişkin düzenlemeleri de içeren Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmelerine geçildi.
