ÇETİN OSMAN BUDAK (Antalya) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum. 24'üncü madde üzerinde söz aldım ve bununla ilgili partimizin görüşlerini sizlerle paylaşacağım.

Kalkınma ajanslarıyla ilgili, ilk kuruluşunda, yönetiminde bulunmuş birisi olarak şurada açıklıkla şunu söylemem gerekiyor: Kalkınma ajanslarının ilk kuruluş felsefesi; bölgesel kalkınma, kentlerin kalkınması, yerel yönetimlerin planlı bir şekilde hizmetlerini verebilmesi amacıyla kurulmuş. 2006 yılında kanunu bu Meclisten geçmiş fakat 2010 yılına kadar kuruluş aşamaları yaşanmış, kuruluş aşamasından sonra da uygulamada üstünde "kalkınma ajansı" yazmasına rağmen bölgelerin kalkınmasına, kentlerin kalkınmasına en ufak bir katkı sağlamamış. Nasıl mı? Biraz sonra anlatacağım.

Kalkınma ajanslarının 2020 yılı gelirlerine ve giderlerine baktığınız zaman, elde ettikleri gelirler yaptıkları harcamaların çok çok üstünde kalmış. Gelirlerini nereden elde ediyorlar? Aşağı yukarı yüzde 50'sini merkezî bütçeden; kalanını da bulunduğu bölgedeki, kentlerdeki ticaret, sanayi odalarının, belediyelerin, özel idarelerin toplam bütçelerinden pay alarak. Bunları bölgenin kalkınmasında kullanmak üzere harcamaları gerekiyor.

Şimdi, buradaki ana fikrin, bu kanunun getirilme maksadının, belediyelerin bütçelerinden yüzde 1 gibi bir payın kalkınma ajanslarına aktarılması olduğu gibi net bir kaygımız var. Gerekçesi de şu: 2011 yılında bölgelerde kurulan kalkınma ajanslarının bütçelerinin harcama kalemlerine bakıyorsunuz, yüzde 50'yi bulamamış bile; gelirler elde ediliyor fakat harcama kalemlerinde bir şekilde, bulunduğu bölgelere kalkınma adına, yatırım adına yapılan hiçbir şey yok.

Şimdi, rakamları inceledim, 2020 yılında İstanbul Kalkınma Ajansının toplam gelirler kalemi 225 milyon lira. İstanbul gibi bir kent için, başlığında "Kalkınma" olan bir ajansın bütçesinin bu kadar olması zaten komik de, 225 milyon liradan kullanılan miktar 76 milyon lira arkadaşlar, 76 milyon lira; 225'te 76 milyon. Oranı ne? Yüzde 33. Peki, bunu niye getiriyorsunuz? Belli ki belediyelerden... Sizlerin de belediyeleri, büyükşehir belediyeleri var, onlardan da bu pay alınacak ama en büyük gelire sahip olan belediyelerde; Ankara, İstanbul, İzmir gibi belediyelerde ödenen miktarları söyleyeceğim size: Ankara Kalkınma Ajansının geliri 70 milyon lira, kullanılan 30 milyon lira; yine aynı aşağı yukarı, harcanmamış yani kullanılmamış, yatırıma kullanılmamış. Bütün ilçe belediyeleri dâhil olmak üzere İstanbul belediyelerinden 150 milyon lira para toplanmış, 225'in 150 milyonu; sadece İstanbul Büyükşehir Belediyesinden 60 milyon lira tahsil edilmiş, 60 milyon lira. Şimdi, bu kanun geçerse giderleri de içine alarak 90 milyon gibi bir paraya çıkacak. Zaten belediyelerin bütün harcama kalemlerini kıstınız, birçok yerden belediyeleri boğmaya çalışıyorsunuz. Bir de kalkınma ajansı zaten bu paraları harcamıyor; siz niye bunu getiriyorsunuz, soru bu. Şimdi, kalkınma ajanslarının koordinatör görevi var -vizyonunda bunlar var- organizatör görevi var, efendim, katalizör görevi var. Bunların hiçbirini yerine getirmemiş ama Sayıştayın 2018 raporuna bakıyoruz, Sayıştayın 2018 raporunda çok çarpıcı bir örnek var, diyor ki: "Asıl görevi koordinasyon ve stratejik planlama olan kalkınma ajanslarının stratejik planlarını bazı kalkınma ajansları taşerona vermiş." Yani kendi stratejik planını bile yapamayan kalkınma ajanslarını biz niye hâlâ destekliyoruz ve bunun üzerinde bugün Meclisi meşgul ediyoruz? Adında "kalkınma" var ve ülkeye bugüne kadar kalkınma adına -on bir senedir- yaptıkları, akılda kalan bir tek yatırım yok ya da destekledikleri bir tek yatırım yok.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın sözlerinizi.

ÇETİN OSMAN BUDAK (Devamla) - En büyük bütçesi olan İstanbul'da 225 milyon liralık bu desteği bir tek sektöre verseniz, yüksek teknolojili yatırım yapacak bir firmaya bunu verseniz belki kalkınma ajansının adı bir yerlerde geçebilir ama bunu 80 firmaya, 100 firmaya bölüp de bunu da yandaşlara verirseniz bunun hiçbir anlamı yok.

Uzun lafın kısası, kalkınma ajansları projesi beklenen verimliliği sağlamamıştır. Bu maddeye biz zaten şerhimizi koyduk, kalkınma ajanslarının -hatta buradaki teklifin tamamının- kapatılmasıdır.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)