CHP GRUBU ADINA SEYİT TORUN (Ordu) - Sayın Başkan, çok değerli milletvekilleri; belediyelerin mali sorunlarının ve belediyelere sağlanan devlet desteklerinin araştırılması amacıyla hazırladığımız araştırma önergesi üzerine söz aldım. Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Değerli arkadaşlar, burada belediye başkanlarım da var, geçmişte beraber de görev yaptık.

ENGİN ALTAY (İstanbul) - Samsun.

SEYİT TORUN (Devamla) - Samsun da var, Fatih de var görebildiğim kadarıyla; başka var mı bilmiyorum.

Belediyecilik tabii çok farklı bir şey, sonuçta vatandaşın her şeyinden, günün yirmi dört saatinden, üç yüz altmış beş gününden sorumlusunuz ve vatandaş her sorununda sonuçta sizden hizmet ister, çözüm bekler. Ama içinde bulunduğumuz durum, maalesef artık her geçen gün girdilerinin artması, maliyetlerinin artması yerel yönetimlerimizi, belediyelerimizi işin içinden çıkılamaz hâle getirmiştir. Anayasa'nın 127'nci maddesi şunu emreder: "Mahallî idarelere, görevleriyle orantılı gelir kaynakları sağlanmalıdır." Sorumluluklar arttı, bedeller arttı ama gelirler maalesef artmadı. Şu anda, pandemiyle birlikte arkasından gelen ekonomik krizler işi fevkalade çözümsüz hâle getirdi. Bunu sadece bizim belediyelerimiz için söylemiyorum, tüm belediyeler için söylüyorum ve önümüzdeki süreçte eğer kaynakları da artırılmazsa hizmet veremez hâle gelecekleri de bir gerçek.

Belediyelerin 2012'den bu yana değişmeyen genel bütçe pay oranları mutlaka ama mutlaka artırılmalı. Yani bakın, bugün, araçlar, sadece kara yollarında dolaşmıyor, belediyelerimizin sınırları içerisinde de hareket ediyor ama motorlu taşıtlar vergisinden pay alamıyorlar. Yani bugün, içme suyu arıtmadan kanalizasyon arıtmaya kadar birçok alanda elektrik kullanıyorlar ama ticarethane tarifesine tabiler yani bu, kabul edilir bir şey değil. Her işlemlerinde, işlevlerinde, temizlikten tutun birçok hizmetlerinde yakıta bağlılar ama KDV ve ÖTV'yle birlikte bugün normal, araçların aldığı yakıt ücretlerine tabiler, bu konuda da mutlaka bir indirim yapılmalı. "Ek bütçeyle belediyelere 103 milyar lira aktarıyoruz." diye bir algı yaratıldı ama belediyelerin genel bütçeden aldıkları pay oranları, 5779'a göre sabit, genel bütçe gelirlerinden alınan paylar bunlar; bu oranların artırılması lazım yani bu oranlar yeterli değil. Sonuçta, 80'lerden sonra 10'lar civarındaydı, şu anda 6 civarında; bu oranın da mutlaka artırılması lazım.

Buraya kadar genel olarak bütün yerel yönetimlerin sorunlarından bahsettim ama bir de tabii ki iktidarın bizim belediyelerimize karşı ortaya koyduğu ayrımcılık var. İnanın, bu konuyu birçok alanda ifade ettik, iyileşmesini bekledik ama maalesef bir adım dahi atılmadı. Merkezî yönetim, belediyelere araç, kredi, hibe destekleri verdi, 10 milyar lirayı buldu ama maalesef, bizim belediyelerimize damla kadar gelmedi. Bakın, İLBANK'ın 2021 yılı Faaliyet Raporu'ndan okuyorum: 1.156 belediye projesine 2 milyar 721 milyon lira kaynak sağlanmış, bunların yüzde 94,2'si Cumhur İttifakı ve kayyum belediyelerine aktarılmış. 191 belediye projesi de yüzde 100 hibeyle bitirilmiş, bunların yüzde 98,4'ü yine Cumhur İttifakı ve kayyum belediyelerine ait. Yarıdan fazlasını CHP'li belediyelerin yönettiği bu yapıdan verilen destek sadece yüzde 1. Bakın, değerli arkadaşlar, Konya ve Trabzon'a yapılan yardımlar bile 248 belediyemize yapılanların 1,5 katından fazla; insaf! Demiyoruz ki: Tamamını verin ya da orana göre verin; geçmişte de vardı bunlar ama bu kadar partizanca bir davranışı, inanın, hiç görmedik. Üç yılda belediyelerimizin Çevre Bakanlığından 293, İLBANK'tan 250 talebi reddedildi. Bakın, 20 milyar lirayı aşkın kredi bulundu, hâlâ Cumhurbaşkanlığında onay bekliyor. Çevre Bakanlığı son üç yılda belediyelere 3 bine yakın araç hibe etti, bunların yüzde 97'si iktidar belediyelerine gitti değerli arkadaşlar. Yani sürekli Sayın Bakana da ricada bulunuyoruz, genel müdürlere de, biraz hakkaniyet istiyoruz. (CHP sıralarından alkışlar)

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurunuz Sayın Başkan.

SEYİT TORUN (Devamla) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sonuçta, bizim belediyelerimiz de bir siyasi parti ayrımı yapmıyor, "Buradan oy aldım, buradan oy almadım." demiyor, tüm vatandaşlarımıza hizmet ediyor. Buradaki belediye başkanlarımız bilir; sonuçta, bundan o yörede yaşayan vatandaşlarımız istifade edecek, onlara gidecek bu hizmet ama maalesef, bu ayrımcılığı her zaman yaşıyoruz. Tabii, bu ayrımcılık, iktidarın bu zihniyeti Sayın Erdoğan'ın zihniyeti; Marmaris'teki orman yangınları için de "CHP belediyesi demedik, gittik." dedi. Ya, ne demek "CHP belediyesi demedik, gittik." yani orası başka ülkenin vatan toprağı mı, başka ülkenin bir yeri mi? Elbette ki o yangında bütün belediyelerimiz de seferber oldu, yazılı izinler istediler, destek vermek için her türlü talepte bulundular ama reddettiniz.

YELDA EROL GÖKCAN (Muğla) - Reddettiğimiz hiçbir şey yok. Hiç öyle bir şey yok!

SEYİT TORUN (Devamla) - Bu cümle ayrıştırıcı bir cümledir; bu cümle, bu ülkeyi yöneten iradeye yakışmamaktır.

YELDA EROL GÖKCAN (Muğla) - Kimi reddettik? Ne yaptınız da reddettik? Hadi oradan!

SEYİT TORUN (Devamla) - Bu ayrımcılık kabul edilebilir bir şey değildir.

YELDA EROL GÖKCAN (Muğla) - Hiç öyle bir şey yok, hiç öyle bir şey yok!

KANİ BEKO (İzmir) - Konuşma ya!

SEYİT TORUN (Devamla) - Sayın hatip de zaten konuşurken az önce herkese teşekkür etti, bir tek bizim belediyelerimize teşekkür etmedi.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

YELDA EROL GÖKCAN (Muğla) - Ne yaptınız da neye teşekkür edeceğiz? "Helikopter yok." dediniz, tepenizden helikopter geçti.

SEYİT TORUN (Devamla) - Oradaki insanlar canla başla, gece gündüz çalıştılar, her türlü desteği verdiler ama bir teşekkürü bile çok gördünüz, bir teşekkürü bile layık görmediniz. (CHP sıralarından alkışlar)

YELDA EROL GÖKCAN (Muğla) - Yalanla ve yangınla mücadele ediyoruz bizler, yalanlarla ve yangınla mücadele ediyoruz.

KANİ BEKO (İzmir) - Hem suçlu hem güçlüsünüz!

YELDA EROL GÖKCAN (Muğla) - Hep öylesiniz, hep öylesiniz!

SEYİT TORUN (Devamla) - Sizin bu ayrımcı anlayışınız zaten bu ülkeyi bu hâle getirdi ama başaramayacaksınız, belediyelerimiz her yerde başarıyla hizmet ediyor; asla önünü kesemeyeceksiniz, asla kesemeyeceksiniz.

KANİ BEKO (İzmir) - Muğla'da yakmadık ağaç bırakmadınız be!

YELDA EROL GÖKCAN (Muğla) - Hiç öyle bir şey yok, hiç öyle bir şey yok!

SEYİT TORUN (Devamla) - Geliyor gelmekte olan.

Teşekkür ederim. (CHP sıralarından alkışlar)