YENİ YOL GRUBU ADINA ELİF ESEN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; az sonra sizlere bahsedeceğim rakamların her birinin arkasında gerçek hayatlar ve mücadeleler var. Türkiye'de her 3 kadından 2'si çalışmıyor, çalışamıyor. Kadın istihdam oranımız yüzde 32, OECD ülkeleri arasında kadın istihdamında son sıradayız ama asıl mesele bu resmî rakamın da daha gerisinde maalesef. DİSK-AR'ın hesaplamalarına göre geniş tanımlı kadın işsizliği yani bir yandan da iş aramayı bırakan kadınların yüzdesi yüzde 38,7'lere varmış durumda. Yani 10 kadından 4'ü ya işsiz ya kayıt dışı ya ev işçisi ya yarı zamanlı, güvencesiz bir işte çalışıyor. Genç kadınlarda durum daha da ağır, her 5 kadından 1'i resmî olarak işsiz. Geniş tanımlı olarak baktığımızda ise yine iş aramayan genç kadınlarla birlikte yaklaşık yüzde 45,8 yani neredeyse genç kadın nüfusun yarısı. Peki, bu kadınlar neden çalışmıyor? TÜİK'in kendi verilerine göre yaklaşık 1,1 milyon kadın çalışmak istiyor ama iş aramıyor bile. Neden? Çünkü üzerine sorumluluk olarak bırakılan bakım yükü buna engel. Mahallede kreş yok, bakımı üstlenecek kimse yok, çocuğunu, yaşlısını, annesini, engellisini bırakacak yeri yok, aramıyor değil, arayamıyor.

Değerli milletvekilleri, ekonomik dışlanma burada bitmiyor ne yazık ki. Çalışmayan kadın gelir de elde edemiyor. Ortalama ücretlerin, maaşların açlık sınırı altında kaldığı, bir maaşın ailenin geçimine, çocukların temel ihtiyaçlarına bile yetmediği bir zamanı yaşıyoruz. Gelir elde edemeyen kadın bağımsız karar da veremiyor. Bağımsız karar veremeyen kadın karar mekanizmalarına ve hayatını şekillendiren siyasete de giremiyor. Sonunda şu tabloyla karşı karşıya kalıyoruz: Bu Meclisin sadece beşte 1'i kadın; sadece beşte 1'i. Kararlar alınıyor, yasalar çıkıyor, bütçeler belirleniyor, kadınları ilgilendiren her konuda masanın başında ağırlıklı olarak erkekler oturuyor, kararları erkekler alıyor. Bu bir tesadüf değil. Ekonomik bağımsızlığı olmayan, eve kapanıp yıllarını yakınlarının bakımına adayan kadın istihdamda da sosyal hayatta da siyasi alanda da görünmez oluyor ve ülkeye yarısını evde geride bırakarak yol alıyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, devam edin lütfen.

ELİF ESEN (Devamla) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Oysa ülkede iş-aile dengesini sağlayacak olan iktidarın konuya dair yaklaşımı ve destekleridir. DEVA PARTİSİ olarak bu soruna somut cevaplarımız elbette var. Mahalle bazlı, nitelikli, güvenli, uygun maliyetli bakım desteği ve kreşler açılmalı öncelikli olarak. Esnek ve uzaktan çalışma sistemi etkin ve kurallı işletilmeli. Dijital dönüşüm sonrası iş tanımları ve süreleri netleştirilmeli. Kayıt dışı çalışan ev işçisi kadınlar güvence altına alınmalı. Analık-babalık izinlerinin etkin kullanımı yaptırımlarla güvence altına alınmalı. Eşit işe eşit ücret verilmeli. Bunlar hayal değil, uygulanabilir politikalar. Çünkü biz kadın istihdamını iktidarın seçim öncesi gündemine alıp seçim sonrası rafa kaldırdığı bir dosya olarak görmüyoruz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ELİF ESEN (Devamla) - Ertelenemez bir devlet meselesi olarak görüyoruz.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL sıralarından alkışlar)