MUSTAFA KAYA (İstanbul) - Sayın Başkan, saygıdeğer milletvekilleri; 2'nci madde üzerinde grubumuz adına söz almış bulunuyorum. Bu vesileyle sizleri saygıyla selamlıyorum.

2'nci madde, YÖK Denetleme Kurulu üyelerinin özlük hakları ve hizmet süreleri hakkında. Burada görevlendirme nedeniyle 3 üyenin mesleki kıdem kayıplarının önlenmesine ilkesel olarak karşı çıkmadığımızı ifade etmek istiyorum ancak YÖK Denetleme Kurulunun sıradan bir birim olmadığını, üniversiteler ve akademisyenler hakkında ağır idari sonuçlar doğurabilecek raporlar hazırlayan bir denetim organı olduğunu da buradan hatırlatmam gerekir. Kurul üyelerine ilişkin statü, güvence verilmesi sağlanırken bağımsızlık, etik denetim, çıkar çatışması, üyelerin dosyadan çekilmesi ve raporların şeffaflığı konusunda hiçbir güvence getirilmemesini kabul edemeyeceğimizi de ifade etmem gerekir. YÖK Denetleme Kurulunun hesap verebilirliğini sağlayacak hükümler eklenmeden eksik ve tek taraflı kalacağı da açıktır.

Ben burada maddede bu değerlendirmeleri yaptıktan sonra yabancı öğrencilerle ilgili birkaç noktada dikkatinizi çekmek istiyorum. Yabancı öğrenciler tabii, ülkeler arasında artık rekabet konusu hâline geldi. Bizler de kendi çocuklarımızı fırsat bulursak, imkân olursa yurt dışında okutmak, farklı zaviyelerden meslek sahibi olmalarını temin etmek için özel gayret gösteriyoruz. Tabii, ekonomik, akademik, kültürel ve diplomatik katkı açısından da yabancı öğrencilerin önemli boyutu olduğu ifade edilmelidir. 2020 yılı itibarıyla dünya genelinde sayıları 7 milyona ulaşan uluslararası öğrencilerin küresel ekonomiye yaklaşık 370 milyar dolar katkı yaptığı bilinmektedir. Türkiye ise bugün 360 binden fazla uluslararası öğrenciyle yabancı öğrenci sayısında ilk 7 ülke arasındadır, ülke ekonomisine katkısı da yaklaşık 3 milyar dolar civarındadır. Üniversitelerdeki eğitim ve araştırma ortamını zenginleştirmek ve akademik çeşitliliğin artırılmasına yabancı öğrenciler önemli katkılar sağlamaktadır. Şimdi, tam da bu noktada yabancı öğrencilerin bazı meseleleri var, bu kadar önemli olan, bu kadar katkı sağlayan öğrencilerin staj problemleri var. Bu staj problemlerinden bahsederken işte kendi çocuklarımızın da staj problemleri, sıkıntıları var, doğru ama sadece kendi çocuklarımızın problemlerini çözmek tabii ki boynumuzun borcu ama yabancı öğrencilerin, böyle önemli statüde olan ve bir açıdan yumuşak güç şeklinde değerlendirebileceğimiz yabancı öğrencilerin staj problemlerinin çözülmesi farklı boyutlarıyla Türkiye'nin gücüne güç katacaktır ve o noktada Türkiye'nin onları daha iyi değerlendirmesini sağlayacaktır.

Uluslararası öğrenciler çoğu zaman eğitim aldıkları veya uzmanlaşmak istedikleri alanlarda staj imkânı bulamıyor, mühendislik, sağlık bilimleri, tıp, eczacılık, hemşirelik alanlarında bu sıkıntıları yaşamaya devam ediyorlar. Bazı iş yerlerinde öğrenciler mesleklerine uygun görevler yerine yardımcı işler veya günlük operasyonel işlerde görevlendiriliyorlar. Bu durum stajın eğitim ve mesleki gelişim amacına ulaşmasını engelliyor. Sanayi odaları, iş insanları, dernekler, sektör temsilcileri, iş birlikleri, bunlar protokoller yaparak bu çocuklara, bu gençlere bir katkı verecek altyapıyı oluşturmaları lazım. Uluslararası öğrenci kabul eden, staj imkânı sağlayan kurum ve işletmelere teşvik mekanizmaları oluşturulmalı, İŞKUR ve benzeri istihdam mekanizmaları içerisinde uluslararası öğrencilerin faydalanabileceği özel yönlendirme ve destek programları oluşturulmalı. Sonuç olarak uluslararası öğrenciler Türkiye'nin ekonomik kalkınmasına, akademik gelişimine, kültürel çeşitliliğine ve kamu diplomasisine önemli katkılar sağlayan stratejik bir insan kaynağıdır. Bu öğrencilerin eğitim süreçlerinin ayrılmaz bir parçası olan staj faaliyetlerine etkin ve eşit şekilde erişebilmeleri hem öğrencilerin mesleki gelişmelerine hem de Türkiye'nin uluslararası yükseköğretim alanındaki rekabet gücüne katkı sağlayacaktır. Bu doğrultuda, kamu kurumları, üniversiteler, özel sektör temsilcileri, meslek kuruluşları, sivil toplum kuruluşları arasında güçlü iş birliklerinin kurulması, uluslararası öğrencilerin staj süreçlerini destekleyecek, sürdürülebilir, kapsayıcı ve teşvik edici mekanizmaların geliştirilmesi büyük önem arz etmektedir.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, tamamlayın.

MUSTAFA KAYA (Devamla) - Saygıdeğer milletvekilleri, yabancı öğrencilerin bu sorunlarını dile getirdim. Tabii, kendi çocuklarımızın, kendi gençlerimizin de bu tür sıkıntılarını sizler de birer milletvekili olarak her gün gelen taleplerle beraber daha iyi anlıyorsunuz ama olaya bir bütüncül yaklaşmamız gerekir. Olayın sadece yabancı öğrenciler üzerinden değerlendirilmesi gibi bir durum söz konusu değil ama bir bütün olarak baktığımızda, bunların, bu yabancı öğrencilerin Türkiye'ye katkılarını da düşündüğümüzde tam anlamıyla onların dertlerinin, sıkıntılarının, problemlerinin, staj ihtiyaçlarının çözüleceği bir altyapı oluşturulmalı diyor, Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)