ORHAN SARIBAL (Bursa) - Teklif dışında Komisyon grubu olarak önerilerimiz:

5403 sayılı Kanun'un 5'inci maddesinde düzenlenmiş Toprak Koruma Kurulu yapısı ve işleyişiyle ilgili oldukça sorunlar vardır. Yaşanan sorunları giderici yasal düzenlemenin mutlaka oluşturulması gerekmektedir. Gerçekten Toprak Koruma Kurulu artık ciddi sorunlar içeren, kararlar almakta güçlük çeken ve aldığı kararlarda bu kanunla toprak korumayı düzenlediğimiz yapının çok ötesinde toprak korumayan bir kurul hâline geldiğini de paylaşmak isterim.

Bulunduğu ilin valisi başkanlığında toplanan Toprak Koruma Kurullarında 5 kamu temsilcisi, 2 sivil toplum kuruluşu temsilcisi ve 1 üniversite temsilcisi bulunmaktadır. Kurulun gündeminde bulunan araziler özel kanunlarla koruma altına alınmış alanlar. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün proje alanı veya 22/11/1984 tarihli ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'na göre uygulama alanı ilan edilen yerlerden ise bu alanlarda uygulama yapan birimin yetkili temsilcisi de Kurula dâhil edilmektedir. Kurulun kuruluşu, çalışma usul ve esasları Bakanlık tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenmektedir.

Kurul toplantılarında yapılan itirazlara rağmen oylamada sayısal çoğunlukla tarım arazileri tarım dışarısına çıkarılmaktadır.

Eskişehir Alpu Ovası'nda kurulmak istenen Alpu Termik Santrali'ne özel izin verilebilmesi amacıyla 24/1/2018 tarihli ve 30311 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin 1 ve 6'ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yapılan değişiklikle, Kurulun üye tam sayısıyla toplanması ve kararların en az üçte 2 çoğunlukla alınmasına ilişkin koşul, kamuya ait enerji ve ulaşım yatırım projelerinde kararların toplantıya katılan üyelerin çoğunluğuyla alınabilmesine olanak sağlayacak şekilde değiştirilmişti. Ziraat Mühendisleri Odası açtığı yürütmeyi durdurma istemli iptal davası üzerine Danıştay 10. Dairesinin Esas No: 2018/376 no.lu Dosya hakkında verdiği kararda; hukuki belirlilik ve hukuki güvenlik ilkeleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle değişikliği iptal edip yürütmeyi durdurmuştur.

Yani bu kararla aslında Toprak Koruma Kurulunun toprakları korumak değil, hülle yoluyla süreci götürme çabasıdır ki ne yazık ki yargı bunu çok net bir şekilde ifşa etmiştir. Bundan dolayı Toprak Koruma Kurulunun toprağı korumaya dair işlevi artık gerçekten azalmıştır.

Mahkeme, kararında "'Kurulun üye tam sayısıyla toplanması esastır, ancak zorunluluk hâlinde en az 6 üyeyle toplanabilir. Kurul, kararları en az beşte 3 çoğunlukla ve en az 6 üyenin aynı yönde oy kullanması şartı ile alır. Ancak kamuya ait enerji ve ulaşım yatırım projelerinde Kurul, kararları toplantıya katılan üyelerin çoğunluğuyla da alabilir.' düzenlemesinin incelenmesinde ise nispeten daha az tarım toprağının amacı dışında kullanılmasına sebebiyet verecek daha basit kararlarda toplantı ve karar yeter sayılarında nitelikli çoğunluk aranmakta iken daha geniş alanların tarım dışına çıkarılmasını gerektiren bir kısım yatırımlar yönünden adi çoğunluğun yeterli bulunmasının kendi içerisinde çelişkili olduğu açık olmakla birlikte, enerji ve ulaşım yatırımlarının kamusal niteliği dikkate alındığında 'kamuya ait' ve ayrıca 'zorunluluk hâlinde' ifadeleriyle belirsiz bir durum oluşturulması ve toplantı yeter sayısının 6 üyeye ve enerji ve ulaşım yatırımları yönünden ise karar yeter sayısının beşte 3 çoğunluktan niteliksiz çoğunluğa düşürülmesi, kanunun tarım dışı kullanımda kamu yararı olsa dahi toprak bütünlüğünü ve verimliliğini korumaya yönelik amacına ve açık şekilde 13'üncü maddesine aykırı bulunmaktadır." hükmünü vermiştir.

BAŞKAN YUNUS KILIÇ - Bilgilerinize sunarız.

ORHAN SARIBAL (Bursa) - "Yönetmeliğin ilgili maddesinin iptali sonrasında da uygulamada 4'e karşı 5 üyeyle alınan kararların ret kararı olarak değerlendirilmediği ve kararın bir sonraki toplantıya ertelenmesi gündeme gelmekte, sonraki toplantıda ise önceki karar yok sayılarak çeşitli ikna yöntemleriyle uygun izin verilebilmektedir. Bu nedenle keyfî uygulama ve kolayca yönetmelik değiştirilmesinin önüne geçebilmek için Toprak Koruma Kurulunda karar alma yöntemi 5'inci maddeye açıkça yazılmalıdır." Bu, bir öneriydi elbette ama biliniz ki Toprak Koruma Kurulu artık toprağı korumuyor; bu, alınan kararlarla ortadır. Bu da hukuken ispatıdır.

BAŞKAN YUNUS KILIÇ - Teşekkür ediyorum Orhan Bey'e. Bunu da bilgilendirme olarak alalım.

ORHAN SARIBAL (Bursa) - Tabii, evet.