İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Teşekkür ederim Başkanım.

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - İlhami Bey, yanılmıyorsam sizin söyleyeceğinizin hepsini söyledi Levent Bey, çok merak ediyorum ne diyeceksiniz bunun üzerine.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Benim söyleyeceklerimi söyledi ama eksikleri var, eksiklerini ben şimdi kendisinden alacağım.

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Metinde var, çok hızlı atlayarak gittim.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Sayın Başkanım, ben, zaten ilk günden beri aykırı sesin gelmesi konusunda fikirlerimi beyan etmiştim.

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - Ben aykırı olarak düşünmedim. Yanlış anlaşılmasın, aykırı olarak...

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Yok, ben aykırı olduğumu zannetmiyorum.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Öyle demeyim de farklı seslerin gelmesi anlamında doğru olduğunu düşünüyorum.

Yine, aynı şekilde Namık Kemal Üniversitesinden Lokman Hocamızı da inşallah yakın bir zamanda buraya davet edersek o da iyi olur diye düşünüyorum.

Şimdi Hocam, siz Marmara'da dolaşıyorsunuz, geçtiğimiz günlerde yine Marmara'daydım ben de gemiye de geldim, orada istavriti de gördüm, üreme organlarının yok olduğuna da kendi gözlerimle şahit oldum.

Şimdi, en büyük problem kendi bölgemizde Ergene'den derin deşarj ve burada söylenen şu cümle var: "Tuzluluk ve rengi halledemiyoruz." Şimdi, bu tuzluluk nedir, renk nedir, nasıl halledeceğiz? Ondan sonra siz de konuşmanızda beyan ettiniz, şimdi kimyasalı biyolojik arıtmayla nasıl çözeceğiz? Şimdi, bu projeye, burada yanlış bir projeye -az önce ben İller Bankasına sorduğumda farklı cevaplar verdi- kaynak aktarıldığını görüyoruz, kimyasalları biyolojik arıtmayla çözeceğiz. Şimdi, derin deşarj sisteminin zaten sakıncalarını hep beraber biliyoruz ve Ergene derin deşarjına da bana göre büyük bir meblağ harcandı, çok büyük meblağ harcandı ve o meblağın harcanmasına rağmen ben sonuç alınamayacağını hep öngörüyorum ve söylüyorum da ve siz de Marmara Denizi'ni gezerken derin deşarjın basıldığı veya bırakıldığı noktalardan hiç görüntü aldınız mı veya orada analiz yapmak için örnekleme aldınız mı? Böyle bir çalışmanız var mı?

Yine, bakınız, bu yapılan projelerde derin deşarjın veya Ergene derin deşarjının doğru proje olduğunu düşünüyor musunuz? Geldiğimiz noktada, bu bölgeye çözüm olabilecek mi? Marmara Denizi'nin bu hâle gelmesinde ve müsilajın tetiklenmesinde yılbaşından bu tarafa verilen sözde deri OSB'nin günde sadece 10 bin metreküp suyunun verildiği söyleniyor, bunun tetiklediğini düşünüyor musunuz?

Söylenecek çok söz var, inşallah Marmara'yı kurtarırız diyorum. Emeğinize sağlık, saygı duyuyorum çalışmanız için ve bize düşen görev... İnşallah, çocuklarımıza yaşanabilir bir dünya bırakırız diye ümit ediyorum. Bu Komisyonda çıkacak raporda sizin verileriniz, zaman zaman yayınlarınız vardı, o yayınlar göz ardı edildi diye düşünüyorum. Yine, TÜBİTAK MAM'ın birçok projesi var, gözlemleri var, izlemeleri var, örneklemeleri var ama bugüne kadar o örneklemelere, gözlemlere, raporlara veya sonuçlara bakılmayarak tehlikenin bile bile geldiğini görmüşüz. İnşallah, buradan çıkacak raporla beraber bundan sonrayı kurtarırız diye düşünüyoruz.

Teşekkür ediyorum.

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Ben teşekkür ederim, cevap vereyim.

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - Tabii, buyurun.

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Şimdi, demin soruldu: "Deniz varsa umut var." diye. Umut filan yok yani öyle bakmayın çünkü doğa, öyle şarkılardaki, şiirlerdeki gibi değil yani siz müdahale ettiğiniz zaman, o, kendini korumak için belirli önlemler alacak ve evrilecek, evrilmesi de bazen işimize gelecek bazen gelmeyecek yani işimize gelmediği nokta da çok işimize gelmediğinde de bizi ortadan kaldırarak gidecek. Onun için, geri dönüş, kurtarma değil, ancak bundan sonra yapabileceğimiz Marmara Denizi'nin bize zarar vermemesi, bunu engellemek çünkü o noktaya geldik.

"Siyanürlülük ve tuzluluk" dediğimizde, bu ciddi bir problem; tuzluluk sofra tuzu değil, bunlar arsenik, siyanür tuzları başta olmak üzere bu tür kimyasal tuzlar yani bunları karıştırdığınız müddetçe -demin söylediğim gibi- ayırmanın imkânı yok, bunu ancak tesis bazında ayırabilirsiniz ki öyle yapılmalı zaten.

Şimdi, renge geldiğiniz zaman da ikiye ayırmak lazım. Bir tekstilden gelen direkt pigmentlerle renk yani anilin gibi boyalar. İkincisi de renklenme, kimyasal renklenme yani bulanıklığa doğru uzanan renklenme. Şöyle bir şey söyleyeyim: Bizim 1954'ten beri yapmış olduğumuz çalışmada ve bütün dünya çalışmasında parametrelerden biri deniz rengidir ve "forel" diye bir skala vardır, forel skalasının içinde deniz rengi tespiti yapılır. Biz, bu sene, Ergene'de yaptığımız yani Tekirdağ bölgesinde yaptığımız çalışmada bunun yanına bilgisayarda olan RGB skalasını eklemek zorunda kaldık çünkü denizle alakası olmayan renkler var. Mesela, gri ve yakında o, siyah olacak, eğer Ergene deşarjı devam ederse simsiyah olacak, bunu eklemek zorunda yani renk ile tuzluluk böyle bir bela diyeyim size. Yani zaten daha neyini arıtacaksınız?

Şimdi, Ergene doğru mu? Tabii ki değil çünkü siz bir nehri kirletiyorsanız kirletici unsurları ortadan kaldırıp arıtır, eğer nehirden aldığınız suysa onu tekrar nehre verirsiniz ve nehir akmaya devam eder yani yapılacak bu çünkü su fakiri bir ülkeyiz ve Ergene de Trakya'nın önemli nehirlerinden biri ve tarımda kullanılıyor, şu hâliyle bile kullanılıyor. Siz bunu iki, üç kalite daha aşağıya arıttığınız zaman, biraz daha rehabilite ettiğiniz zaman çok şey değişecekken, siz, çok büyük paralar harcayarak hem Ergene'yi aynı hâlde bırakıyor hem de Marmaray'ı berbat ediyorsunuz. Yani benim onu bir vatandaş olarak sorgulama hakkım var, durum bu.

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - Peki, çok teşekkür ederiz.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Şeyi sordum Hocam, derin deşarjın olduğu bölgede hiç örnekleme aldınız mı?

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Aldık tabii, tabii.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Renk değişimi var mı oralarda?

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Tabii, tabii onu söylüyorum. Yani o bölgede yapmış olduğumuz çalışmada...

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Sözde arıtmadan gelen su, arıtılmış su deşarj edilmiş.

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Hayır, değil.

Bakın, arıtılmış suyu eğer deşarj ediyorsak dünyanın en büyük -kelime bulamıyorum ama- enayiliğini yapıyoruz anlamına gelir yani su fakiri olan bir ülkede arıtma dediğiniz şey temizlenmiş olan arıtılmış bir suyu, tatlı suyu denize deşarj ediyorsak bunun anlamını ben bilmiyorum.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Sayın Başkanım, hatırlarsanız Ergene OSB'ye bu soruyu sormuştum.

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - Tabii, tabii.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Ve orada da "Hayır" demişlerdi fakat maalesef gerçeklerle söylemler uyuşmuyor.

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - Evet.

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Yani şöyle söyleyeyim ben size.

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Önünüzde hiç örnek var mı?

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Yani kimyasal girdilerle ilgili parametrik olarak tabii ki örneklerimiz var. Yani şöyle söyleyeyim size: Hidrografik açıdan mesela...

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Bu bildiğimiz plastiklerle ilgili...

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Plastiklerle ilgili o şeyin altında link verdim, Marine Pollution Bulletin'de -yani önemli uluslararası A sınıfı dergide- yayınlanmış olan 2 tane çalışmamız var. Orada, biri plajlardaki, biri de şey...

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Sayın Başkanım, bu plastiklerle ilgili Bakanlığa soru sordum fakat maalesef Bakanlıktan gelen cevap beni derinden üzdü. Doğru düzgün ellerinde veri yok. Biz, aslında, tehlikenin ne kadar ortada olduğunu hep beraber görüyoruz ama bu örneklemeyi ve çalışmayı yapacak ellerinde bir yapının olmamasıyla Çevre Bakanlığının bana göre burada sınıfta kaldığını da görüyoruz aslında. Çünkü tablo ortada, dünyayı kirletiyoruz, ülkeyi kirletiyoruz ve aslında dünya 2'ncisi olmuşuz Marmara Bölgesi'nde ama geldiğimiz noktada parametrelere gelince "Elimizde öyle bir parametre yok, ölçmeyle ilgili bir değerlendirme yapamıyoruz." Diyorlar. Böyle bir cevap gelince de ben derinden üzüldüm, hatta geçtiğimiz günlerde basınla da paylaştım bunu.

MARMARA ÇEVRESEL İZLEME PROJESİ YÖNETİCİSİ MEHMET LEVENT ARTÜZ - Arkada gördüğünüz bizim son çalışmada Ergene bölgesindeki istasyon dağılımımız, şurası da Ergene deşarjının iki yanında 500 metre önünde, 500 metre sağında ve solunda olmak üzere, 3 tane de istasyonumuzla birlikte direkt kirletici materyali de ölçtük. Yani ben arıtılmış olarak nitelendirmem öyle söyleyeyim, orada deşarj yapılan ürünü diyeyim.

BAŞKAN MUSTAFA DEMİR - Peki, tamam mı İlhami Bey?

İLHAMİ ÖZCAN AYGUN (Tekirdağ) - Başkanım, arkadaşlarla devam.