MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Ben de öncelikle özgün çalışmanızdan dolayı kutluyorum, teşekkür ediyoruz sunumunuz için de.

Şimdi, tabii, 2 de harita mühendisi var Komisyonumuzda, bu arada epeyce destek aldınız çalışmanızla ilgili de.

Şimdi, yirmi yıldır kurduğunuz bir sistem olduğunu ifade ettiniz ve günlük olarak nokta bazında buradaki gelişmeleri izleyebildiğinizi ifade ettiniz. Şunu sormak isterim: Mart ayında, bu müsilaj gerçekleşmeden evvel bir ısı artışı, bir anomali hissedip de bilimsel anlamda bir uyarı yaptınız mı, böyle bir çalışmanız oldu mu bu süreçte?

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Açıkçası olmadı.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Yani bu ölçümler bir anomali vermedi mi müsilajın oluşabileceğine ilişkin?

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Bizim Marmara'da kurulmuş bir sistemimiz yok. Açıkçası, müsilaj çok da gündemimizde yoktu yani Türkiye'nin de gündeminde yoktu ve 2007'de çok medyada da olmadı ama çıktıktan sonra olaya vâkıf olduk ve girdik diyelim, öncesinde bir izleme...

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Yirmi yıldır izleme şeyi...

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Yok, yirmi yıldır, kurduğumuz bir laboratuvarımız var...

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Başka konuda...

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Tabii, her konuda çalışan bir laboratuvarımız var ama müsilajla ilgili yirmi yıldır çalışmıyoruz, onu söyleyeyim.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Anladım.

Bir de akıntı olmadığını ifade ettiniz ama yani Marmara'da akıntı var hâlâ.

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Akıntı olmadığını ifade etmedim çünkü akıntıyla hareket ediyor şeyler.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Durgun alanda oluştuğuna dair sanki bir...

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Müsilajın yüzeyde oluşmasında -hocalarım da söylerler- en temel bilgidir bu yani her yerde yazar çünkü dalgalarla parçalanacak çok narin bir yapı aslında -hocalarım da daha iyi bilirler- onun için müsilaj durgun suda oluşur yani dalgalı, fırtınalı bir denizde müsilajın oluştuğu...

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Kapalı sayılabilir ama Akdeniz'den Marmara'ya akıntı var, Karadeniz'den var bu anlamda...

PROF. DR. YEŞİM BÜYÜKATEŞ - Belirgin bir hatta tuzluluk farklılıkları çok önemli, dolayısıyla o akıntılar derken dip akıntısı o.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Yüzeydeki...

PROF. DR. YEŞİM BÜYÜKATEŞ - Bizim bahsettiğimiz akıntı aslında rüzgârlarla oluşan primer kuvvetlere bağlı akıntılar; bu akıntılardan bahsetmiyoruz, yoğunluk farklılığından dolayı oluşan akıntılardan bahsetmiyoruz.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Anladım, durağanlıktan onu kastettiniz.

Teşekkür ediyorum.

PROF. DR. YEŞİM BÜYÜKATEŞ - Rüzgârlarla oluşan dönemsel, işte lodos ya da poyraza bağlı olarak oluşan dönemsel, primer kuvvete bağlı yüzeysel akıntıların durumuyla alakalı bir durgunluk olduğu zaman, herhangi bir rüzgâr etkisi olmadığı zaman da kolaylıkla sayılarını artırabiliyor.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Bir de yüzeyde bitmiş olması bu müsilajın... Hani bununla ilgili veri edinebiliyor musunuz, o anlamda soruyorum. Dipte de bittiğini... Marttan bugüne bir değişim ölçtünüz mü veya ölçüm yapıyor musunuz, bunu sormak isterim.

PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Diple ilgili şöyle bir çalışmamız var: CBS Genel Müdürlüğüyle ilgili, onlardan gelen de bir teklif oldu "Dibi nasıl ölçeriz?"le ilgili. Bununla ilgili bir kamera sistemi var, birkaç tane var örnek, biz onları önerdik. Tabii, bizim kendi elimizde yok. Yaklaşık 40 metre derinliğe kadar suyun içerisinde lazer dalgalarıyla penetre olan, lazer dalgalarıyla 40 metreye kadar suyun içindeki yoğunluğu ölçebileceğimiz bir cihazı birlikte test edeceğiz.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Anladığım kadarıyla yeni yapacaksınız bu çalışmayı.

PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Evet.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Bir de termal görüntülerle müsilajın yanı sıra kirlilik tespiti olmuyor herhâlde. Sadece ısıya dayalı bir veri mi sunuyor, sadece bu ölçümleri mi yapıyorsunuz?

PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Termalin birçok şeyi var; mesela, kuraklıkla ilgili de toprağın sulanıp sulanmadığını da gösterir.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Yok, ben Marmara Denizi için soruyorum.

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Ama Marmara Denizi'nde şunu gösterebilirsiniz yani kirlilik ve ısı ilişkisi açısından şöyle: Deşarj noktalarında ya da kıyıdaki bir tesisin denize sıcak su verdiğini görebilir miyiz? Evet, görürüz yani bir nehirden ya da endüstriyel bir yerden bir şekilde deniz suyunun etrafa göre çok daha sıcak olduğunu burada -az önce verdiğim- nokta olarak görebiliriz.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Çünkü soğutma sistemleri var bazı sanayi...

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Yani 14,1; 14,5 ama orası 16, o zaman diyorsunuz ki: "Buradaki kıyıda bir aksiyon var, bir şey var ki sıcak su oluşuyor." Bunu çok rahat uzaydan söyleyebiliriz.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Böyle bir uyarı yapabiliyorsunuz.

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Tabii, öyle bir uyarı yapabiliyoruz.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Bir de sonuç ve önerilerde "Nehir ve derelerden temiz suyun denize ulaşması için önlemler alınmalıdır." demiştiniz ama temiz nehir ve dere kaldı mı diye ben de Komisyona böyle bir soru soruyorum.

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Yani elimizden geldiğince doğamızı korumalıyız, ormanları korumak gibi nehirleri de korumamız gerekiyor. Ama ben onun için de bir şeyler yapılmalı diye söyledim çünkü okuduğum tüm şeyler, özellikle İtalya'daki "Po River" denen şey... Yeterince su gelmezse, beslenmezse Marmara; Marmara kendi içinde bir havuz olur, kirli bir havuz olarak kalır.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Bir de sonuç ve önerilerdeki 2'nci maddede de denizlerdeki kirliliği sintine atığı, petrol sızıntısı ve tanker kazasıyla sınırlamışsınız, oysa...

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Şimdi, o da şu anda gündemde olan bir konu olduğu için arz ettim, şudur: Özellikle gemiler... Biliyorsunuz, Marmara'nın aslında bir transit hat durumu var geçişle ilgili, çok fazla sayıda gemi geçiyor ve gemiler bıraktıkları petrol atıkları, sintine atığı gibi şeyler var.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Evet, sintine...

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Şimdi, bildiğim kadarıyla, Bakanlık da bunu takip etmek istiyor ama bunun takibinin nasıl yapılacağına bilimsel olarak bakılması lazım; bunun da yöntemi radar görüntüleri. Eğer uzayda radar görüntülerini alabiliyorsanız -yani Türkiye'nin öyle yüksek çözünürlüklü yok- başka ülkelerden alabiliyorsanız bir geminin arkasındaki bıraktığı izi -yani yanında olmadığı için gösteremiyorum ama isterseniz girip bakabilirsiniz "oil spill" diye İngilizcesi- radar görüntülerinden çok rahatlıkla çizgi hâlinde görebilirsiniz; hangi geminin bıraktığı, hangi saatte arkasından bıraktığı çok rahatlıkla görülüyor. Biz bunu tanker kazasında da sıkıntı şeklinde görebiliyoruz ya da yağ atığı tarzında deniz üzerinde böyle bir saydam tabaka şeklinde, bunu da radar görüntülerinden çok rahatlıkla haritalayabiliyoruz yani koordinatlı olarak veriyoruz. İşte, bunun da Marmara Denizi için büyük bir tehdit olduğunu düşünüyoruz, o yüzden o maddeyi oraya koyduk. Gemiler genelde bunu Marmara'nın ortasında bırakırlar yani kimsenin gözünün önünde bırakmıyorlar herhâlde o atığı. Onun için gemilerin de çok iyi bir şekilde denetlenmesi gerekiyor. Marmara bizim için önemli, sağlıklı kalması gerekiyor.

MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Teşekkür ederim.

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. TAŞKIN KAVZOĞLU - Teşekkür ederim.