| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi (1/283) ile 2020 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi (1/282) ve Sayıştay tezkereleri |
| Dönemi | : | 27 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 17 .11.2021 |
SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Teşekkürler Sayın Başkan.
Değerli milletvekilleri, Sayın Bakan, değerli bürokratlar, basınımızın değerli temsilcileri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Sayın Bakan, ekonominin kitabını yazamadınız ama esnafın defterini amiyane tabirle bir güzel dürdünüz. Küçük esnaf iyice küçüldü, günü kurtarmaya çalışıyor. Pandemide sosyal destek vermeden aç-kapa yapa yapa esnafı bitirdiniz, âdeta esnafı yüzüstü bıraktınız, sonra da olmayan gelirle "Borcunu öde." dediniz. Hangi birinin altından kalkacak bu esnaf? Kısacası, sayenizde esnaf can çekiyor Sayın Bakan; yaşamaktan geçti, hayatta kalmaya çalışıyor. "Yapılandırma yapacağız." dediniz, vergi dairelerinin önü İş ve İşçi Bulma Kurumunun önü gibi uzun kuyruklarla doldu. Borcunu yapılandıran esnafın ilk taksitini peşin ödemesi gerekiyordu, onu bile borç alarak ödedi esnafımız. Borcu borçla ödemeye çalışmak, ekonomik kurala döndü. Sattığının yerine yenisini koyan esnaf var mı derseniz zaten yok. Pandeminin başından beri 150 binden fazla esnaf kepenk kapattı, esnaf hâlâ SGK ve BAĞ-KUR primini, kirasını ödeyemiyor. Doğal gaza, elektriğe gelen zamlar belli, bu zamlar devam ettiği sürece esnafımız da kepenk kapatmaya devam edecek. Esnaf için ne var bu bütçede Sayın Bakan?
Sunumunuzda siz de belirttiniz; 2 milyon esnafımız var, hibe desteği sadece 8,9 milyar lira, devede kulak; gerisi borç, faiz, öteleme. Bir de Sayın Bakan, ben içinden çıkamadım, hesaplayamadım, esnafa verilen 8,9 milyar lira hibenin 2001 yılı itibarıyla millî gelire oranı nedir? Esnaf öteleme değil, nakit desteği, sıfır faizli can suyu kredisi istiyor Sayın Bakan.
Değerli milletvekilleri, şayet esnaf ayağa kalkarsa Türkiye ayağa kalkar. Esnaflarımızın taleplerine kulak vermemiz gerekiyor. Kısaca acil taleplere değinmek istiyorum. Bir esnafın altmış günden fazla prim borcu olması nedeniyle ne kendisi ne de ailesi sağlık hizmetinden yararlanamamaktadır. Süre uzatmak çözüm değildir. Esnaflarımız, sağlık hizmetinden prim borcu olup olmamasına bakılmaksızın aileleriyle birlikte yararlanabilmelidir.
Önemli bir talep de geriye dönük borçlanma. Daha önce esnafa 1982-2000 ve 2000-2008 tarihleri arasında geriye dönük borçlanma hakkı tanınmıştı. Bu haktan yararlanamamış olan esnaf ve sanatkârlarımıza benzer bir hak tanınmalıdır.
Diğer bir konu, bilindiği üzere, sosyal güvenlik reformuyla prim ödeme gün sayısı 4/A'lı sigortalılar için 7200, 4/B'li ve 4/C'li sigortalılar için 9000 gün olarak belirlenmiştir. 4/C'liler devlet memurları, 4/B'liler ise muhtarlar, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımsal faaliyette bulunanlardır. Esnaf ve sanatkârların iş güvencesinin devlet memurlarıyla bir olduğunu düşünmek mümkün değildir. Türkiye'de esnaf ve sanatkârların faaliyet sürelerinin kısalığı ve iflas etme oranlarının yüksekliği de göz önünde tutulduğunda 4/B'li sigortalıların prim ödeme gün sayısının 4/A'lı sigortalılara eşitlenmesi hakkaniyetin gereği olacaktır.
Diğer bir mesele, prim ödeme gün sayısını doldurup yaşı bekleyen 4/B'lilerin durumudur. 4/B'li sigortalılar, emeklilik prim gün sayısını doldurdukları hâlde vergi kayıtlarının açık olması sebebiyle faaliyetine devam ediyorlarsa sigorta primi ödemeye devam etmek durumundadır. Esnafımızın yaşı doldurana kadar isteğe bağlı olarak prim ödemeye devam etmesi hakkaniyetli olacaktır.
Gelelim ayakta tedavilerde esnafımızın iş görmezlik alamamasına. Esnaf ve sanatkârlarımız, hastanede yatmasa dahi hastalıkları sebebiyle evlerinde istirahat ettikleri günlerde iş yerlerini açmamakta ve gelir kaybına uğramaktadırlar. Kaldı ki esnaf ve sanatkârlarımızın ödenmesi gereken çekleri ve senetleri hastalığı nedeniyle işe gidemedi diye ertelenmemektedir. Esnaf ve sanatkârlarımızın da 4/A'lılar gibi hastalık ve ayakta tedavi süresinde geçici iş görmezlik ödeneği alabilmeleri konusunda düzenleme yapılmalıdır.
Bilindiği üzere, 1986'dan itibaren çırakların kısa vadeli sigorta prim ödemeleri Millî Eğitim Bakanlığınca yapılmaktadır. Sigorta girişi yapılmış, iş kazası ve meslek hastalığı sigorta primi yatırılmış bu kişilerin sigorta giriş tarihlerinin, uzun vadeli sigorta primlerinin yatırılması suretiyle, çırak olarak çalışmaya başladıkları tarihin sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi sağlanmalıdır.
Sayın Bakan, KOSGEB destek programlarına başvuru esnaflarımız için kolaylaştırılmalıdır. KOBİ'ler başvurularını insan kaynakları sayesinde kolayca yaparken esnaf ve sanatkârlarımız başvuru sürecinin zorluğu nedeniyle bu programlardan yararlanamamaktadırlar. Bu sakıncanın giderilmesi için sadece esnaf ve sanatkârların başvurabileceği destek programları hazırlanmalıdır. KOSGEB listelerinde yer almayan kahvehane, çay ocağı, internet kafe ve emlakçı esnafının KOSGEB desteklerinden yararlanabilmeleri sağlanmalıdır.
Sayın Bakan, gıda ürünlerinin KDV'sinde toptan perakende ayrımı kaldırılmalı ve KDV oranı yüzde 1'e indirilmelidir.
Bir diğer konu stopaj uygulaması. Stopaj uygulaması, bir tahsilat yöntemi olmaktan çıkmış, vergi yükünün bir başkasına devredilmesi yoluyla vergi güvenlik müessesesi şekline dönüşmüştür. Bu haksız vergi uygulamasının kaldırılması, vergi yükünün gerçekte geliri elde edenlerin üzerinde kalmasını sağlayacak bir düzenleme yapılması gerekmektedir.
Sayın Bakan, bilindiği üzere, dünyada en yüksek akaryakıt fiyatı Türkiye'dedir. Bunun en büyük nedeni de dünyada akaryakıttan en yüksek verginin Türkiye'de alınıyor olmasıdır. Benzin ve motorindeki mevcut ÖTV teşviki kara yoluyla şehirler arası yük ve yolcu taşıyan işletmeleri hava yolu şirketleriyle rekabet edemez bir noktaya getirmiştir. Hem şehirler arası yük ve yolcu taşıyan işletmelere hem de taksicilere ÖTV'siz akaryakıt temin etme imkânı tanınmalı, ulaştırma sektöründe indirimli KDV oranı uygulanmalıdır.
OTURUM BAŞKANI ABDULLAH NEJAT KOÇER - Sayın Girgin, tamamlar mısınız lütfen
SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Tamamlıyorum Başkanım.
Değerli milletvekilleri, AKP, çıkışı sosyal desteklerde aramayan, daha fazla krediyle borçlandırarak, muhtaç bırakan gün boyu ekranda döviz, altın fiyatına baktıran bir sistem yaratmıştır. Gazeteler "Dolar rekor kırdı." Yazdığında, siz onu "Şu kadar dükkân kapandı, şu kadar imalatçı iflas etti." diye okuyun.
Yapılması gerekenler açıktır ve bunlarla ilgili kanun teklifimiz pandemi döneminde Genel Başkanımız Kemal Kılıçdaroğlu'nun imzasıyla Meclise sunulmuştur. Teklifimizdeki gibi, esnaf bakanlığı kurulmalı, esnafımız için acil bir sicil affı çıkarılmalı. Vergi ertelemeleri ve faizle kredi dağıtımı yetmez, esnafımıza hiç vakit kaybetmeden nakit desteği sağlanmalı, AVM'ler haftada bir gün tatil edilmeli, sosyal güvenlik pirimleri iş yerlerinin kapalı olduğu dönemde Hazine tarafından karşılanmalı, devlet esnafa olan borçlarını ödemeli, icra işlemleri durdurulmalı, 6 milyon sokak esnafımız kayıt içine alınmalıdır.
Bütçenizin hayırlı olmasını diliyorum, teşekkür ediyorum.