| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi (1/286) ve 2021 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi (1/285) ile Sayıştay tezkereleri a) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, b) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu c) Karayolları Genel Müdürlüğü d) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü e) Havaalanı İşletme ve Havacılık Endüstrileri AŞ (HEAŞ) |
| Dönemi | : | 27 |
| Yasama Yılı | : | 6 |
| Tarih | : | 21 .11.2022 |
SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Teşekkür ediyorum Sayın Başkan.
Sayın Bakan, değerli milletvekilleri, bürokratlar, basınımızın değerli temsilcileri; herkesi saygıyla selamlıyorum.
Sayın Bakan, ilk KÖİ projelerinin uygulanmaya başlandığı 1986 yılından 2021 yılına kadar 253 proje hayata geçirilmiş ve KÖİ projelerinin sözleşme büyüklüğü 2021 yılı itibarıyla Profesör Uğur Emek'in çalışmalarına göre 160 milyar dolara ulaşmıştır. Dünya Bankası verilerine göre, Türkiye, sözleşme sayısı bakımından dünyada en üst sıralardayken ortalama sözleşme büyüklüğü açısından değerlendirildiğinde 1'inci sırada yer almaktadır. Bununla beraber, Dünya Bankası tarafından 2020 yılında yapılan bir anket çalışmasına göre fizibilite çalışmalarının hızlanmasından ihale süreçlerine ve sözleşmelerin uygulanmasına ilişkin sürelerin değerlendirilmesi sonucunda, Türkiye'de KÖİ modelinin uygulanması uluslararası iyi uygulamalardan belirgin bir şekilde ayrışmaktadır. Sistem nasıl işliyor? Bütçede para olmadığı için Hükûmet, kendisinin sunmak zorunda olduğu geleneksel kamu hizmetlerini özel sektöre bu yöntemle yaptırıyor; özel sektör yatırımının finansmanını sağlıyor, inşaatı yapıyor ve ortaya çıkan tesisi işletiyor. Ulaştırma örneğinde ücreti, hizmet kullanıcılarının ödemesi gerekiyor, ödemezlerse garanti edilen ücret bütçeden ödeniyor, buna "gelir garantisi" deniliyor; ücreti pahalı bulurlarsa sözleşme ücretinde indirim yapılıyor, garanti edilen ücret ile indirimli ücret arasındaki fark yine milletin cebinden çıkıyor, buna da "katkı payı" deniliyor.
Sayın Bakan, konuşmanızda toplam 347,7 milyar liralık KÖİ projesinden bahsettiniz, bunun yüzde 83'ünün tamamlandığını söylediniz. Sorum şu: Bu rakamın alt kalemleri nelerdir? Hangi hesaplama yöntemiyle bu rakama ulaşıyoruz? Şu ana kadar KÖİ projeleri nedeniyle ödenen gelir garantisi nedir? Ödenen katkı payı nedir? Sözleşme tutarlarını ve içeriğini tek tek açıklamaktan neden imtina ediyorsunuz?
Sayın Bakan, Taksim'deki terör saldırısının ardından sosyal medyayı kapattınız. Terör örgütlerinin bir amacı da panik havası oluşturmaktır. Bir süre yayın yasağını anlarız; bant daraltmak ne, interneti kapatmak ne? Vatandaşların evlerinde zaten yayın yasağı var, üstüne sosyal medyayı da kapattığınız zaman asıl bu bant daraltma insanlarda korkuya, paniğe, endişeye sebep olmuştur. Toplumu korku, endişe ve paniğe sevk eden bizatihi Hükûmetin kendisi olmuştur, bunu kabul etmemiz mümkün değildir. İstanbul'daki terör saldırısı sonrasında bant daraltma uygulaması tamamen Cumhurbaşkanlığı ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı üzerinden keyfî bir şekilde yürütülen ve ancak "sansür" olarak tanımlanacak bir uygulamadır. O geceki bant daraltma uygulaması hangi hukuki prosedür takip edilerek alınmıştır? Bu konuda detaylı bir açıklama bekliyoruz.
Değerli milletvekilleri, Bakanlığın uygulamalarına dair Muğla üzerinden sorularla devam etmek istiyorum. Sayın Bakan, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış olan kara yolları projelerinde yerel yönetim ve yereldeki kurumlardan ulaşım görüşü sorulması gerekmekte olmasına rağmen bu yapılmıyor. Muğla ilindeki uygulamaların büyük çoğunluğu yine yerel yönetimlerle organize olmadan ve gerekli etüt çalışmaları hazırlanmadan yapılmıştır. Kentte Sağlık Bakanlığınca yapılan bütün devlet hastaneleri kara yolları kenarında olmasına karşın kara yollarıyla bağlantısı sağlanmadan neden inşa edilmektedir? Bodrum, Milas Yatağan Devlet Hastanelerinin D330 Kara Yolu'na bağlantısı, gerekli kavşak düzenlemeleri neden yapılamamaktadır? Menteşe ilçesinde Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda bulunan D550 Kara Yolu üzerinde yer alan ve Yerkesik-Dirgeme Kavşağı, turizm bölgesi olmamız sebebiyle devamlı trafik sıkışıklığı yaşamaktadır. Bununla birlikte, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının İlk Evim Projesi kapsamında Akyaka ve Doğanköy Mahallelerinde toplu konut inşaatlarına yönelik planlama çalışmalarına başlanacağı belirtilmiş olup söz konusu yatırımların merkezle tek bağlantı noktası Yerkesik-Dirgeme Kavşağı olmasına karşın, bağlantı yollarıyla ilgili hiçbir çalışma yapılmamıştır. Milas Devlet Hastanesine ve hastane yakınına yapılacak TOKİ yerleşkesine hizmet verecek yol bağlantısının Milas yönünden ve Bodrum yönünden gelen vatandaşların kullanabilmesi için Bodrum Yolu üzerinde Milas TÜVTÜRK yanında Karayolları Genel Müdürlüğünce yapılması gereken kavşak projelendirilmiş ancak yapımına başlanmamıştır. Ne zaman başlanılacak ve bitirilecektir? On yıl önce projesi yapılmış, üç yıl önce ihalesi tamamlanmış olan Milas Çevre Yolu Projesi'ne ne zaman başlanacaktır? Bu yolda özellikle kamyon ve araç yoğunluğu dolayısıyla özellikle yağmurlu havalarda çok büyük sıkıntılar meydana geliyor, bu konuda çalışmalar ne aşamadadır? Pandemi sonrası artan taleplerin de etkisiyle şehir içi trafiğiyle bütünleşen Bodrum Çevre Yolu trafiği mevcut altyapıyla artık sürdürülemez hâle gelmiş bulunmaktadır. Bodrum Çevre Yolu'nun Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından bir an önce çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Bu konuda bir çalışmanız var mıdır? Menteşe ilçesinde Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğunda bulunan D550 ve D330 Kara Yolu kesişiminde yer alan Kötekli Kavşağı'nda yaşanan trafik sorunlarına yönelik Bakanlıkça yerinde birçok kez inceleme yapılmıştır ancak söz konusu kavşağa yönelik Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından talep edilen farklı seviyeli kavşak talebinin yatırım programına alınmış olduğu belirtilmesine rağmen herhangi bir çalışma başlatılamamıştır. Bu projeye ne zaman başlanacak ve ne zaman bitirilecektir? Muğla'da hizmet veren Göcek Tüneli yalnızca 960 metre olmasına karşın 15 lira gibi afaki bir ücret alınmaktadır, buna karşın Göcek Tüneli'nin 3 kat büyüklüğüne sahip Selatin Tüneli'ni de içeren 119 km uzunluğundaki İzmir-Aydın Otoyolu sadece 9,5 TL'dir. Hangi gerekçeyle fiyat politikaları birbirinden farklılık göstermektedir? Ayrıca her seçim zamanında Göcek Tüneli'nin ücretsiz olacağı seçim vaadi olarak kullanılırken neden hiç uygulamaya konulmamıştır? Muğla'nın Fethiye ve Seydikemer ilçelerini Burdur ve Antalya illerine bağlayan Karabel mevkisindeki toplam 6.720 metre uzunluğundaki Karabel Tüneli'nin bir kısmının yapımı tamamlanmış, kalan kısmın ise yapım süreci durmuştur. 300 milyon liralık yatırımı olan tünelin ne kadarının yapımı tamamlanmıştır? 2019'da tamamlanacağı söylenen tünelin yapım süreci neden durdurulmuştur? Tünel yapımından vazgeçilmiş ise bugüne kadar yapılan harcamaların miktarı nedir ve bu kamu zararının bedelini kim ödeyecektir?
Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve Bodrum caddesi üzerindeki trafik yoğunluğunu ortadan kaldıracağı söylenen Ortakent-Yalıkavak tünel ve yolunun projelerinin yapılacağı belirtilmiştir, neden hâlâ bu tünel ve yol bitirilememiştir? "Yatağan Geçiş Projesi" olarak adlandırılan projenin imalatına Ekim 2020'de başlanmıştır, Ekim 2020'de. Yatağan'ı ikiye bölen İnönü Bulvarı'ndan kentin iki yakası arasından geçişleri sağlayan garaj kavşağı kaldırılarak bir otoban hâline dönüştürülmüş ve geçişler sekteye uğramıştır. Proje, onay aşamasına gelmediği gerekçesiyle Muğla Büyükşehir Belediyesiyle de paylaşılmamıştır. Peki, neden Karayolları Genel Müdürlüğünün mahkemede belirttiği gibi Yatağan Belediye Başkanlığının istekleri doğrultusunda hiçbir teknik analiz yapılmadan, kurum görüşleri toplanmadan, ulaşım ana planıyla uygunluğu kontrol edilmeden, kentteki günlük yaşam ve kentin olağan kullanımı dikkate alınmadan bu proje hayata geçirilmiştir? Daha sonra kamu yararına aykırı bulunan bu projenin iptaline yönelik mahkemeyi Muğla Büyükşehir Belediyesi kazanmış, istinaf kararıyla kesinleşmiştir. "'Ben yaptım, oldu.' mantığıyla, iktidar partisinde olan belediyelerin istekleri doğrultusunda hareket ederim." anlayışıyla yapılan bu proje şimdi nasıl düzeltilecektir, bedelini ve oluşan zararı kim karşılayacaktır?
Sayın Bakan, Seydikemer-Burdur yolu ne zaman bitirilecektir? Seydikemer, Bekçiler, Kayabaşı mahallelerinden geçen yolda onlarca can kaybı oluyor, acil genişletilmesi için planınız nedir? Seydikemer-Sarıyer mahallesi mevkisinde -heyelandan yıllarca- yol tek şeritlidir, bu konudaki önleminiz nedir? Seydikemer-Kaş yolu on yıldır bir arpa boyu ilerleyemedi, ne zaman bitirilecektir?
Sayın Bakan, bugün Milas-Bodrum Havalimanı'ndan Ankara'ya uçak yok, sadece bugün mü? Hayır. Gerek Dalaman gerekse Milas-Bodrum Havalimanı'ndan Ankara başta olmak üzere diğer iller arasında sefer sayıları çok yetersiz. Muğla gibi önemli bir turizm kentinde hava ulaşımının da bu şekilde yetersiz olmasını kabul etmiyoruz, bu konuda bir çalışmanız var mı?
BAŞKAN CEVDET YILMAZ - Son yarım dakikanız.
SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Sayın Bakan, iktidarınız, "ama"sız, "fakat"sız kadro sözü verdi ama binlerce işçi hâlâ kadro alamadı. Devlet Hava Meydanları bünyesinde 53 havalimanında taşeron olarak 1.270 teknik personel, 3.800 özel güvenlik görevlisi, 3.319 temizlik görevlisi görev yapmakta; verilen sözler tutulacak mı, havalimanlarında çalışan taşeron kalan işçiler ne zaman kadrolu olacak?
Bütçeniz hayırlı olsun.
Teşekkür ediyorum.