| Komisyon Adı | : | (10/434,2104,2716,2717,2718,2719) Esas Numaralı Meclis Araştırması Komisyonu |
| Konu | : | Diyanet İşleri Başkanlığı, TOKİ, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu (TŞOF) temsilcilerinin yaptıkları sunumlara ilişkin görüşme |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 4 |
| Tarih | : | 27 .11.2025 |
LATİF SELVİ (Konya) - Teşekkür ediyorum.
Önemli bir kısmı gündem edildi, ben de birkaç konuyu sormak istiyorum: Diyanet İşleri Başkanlığımızın İslam Ansiklopedisi’nin görme engellilere uygun şekilde basımı var mı, yoksa, bu hususta bir çalışmanız var mı? Yine, Kur’an kursu faaliyetlerini ben bazı şehirlerde gördüm, mesela Konya’da da çok güzel örnekleri var; engellilere, değişik engelli gruplarına göre eğitimler veriyorlar ve katılım da çok yüksekti, onu da gördüm. Bunların yaygınlaştırılmasına dönük yeni çalışmalarınız var mı?
TOKİ’ye sormak istediğim bir şey var: Yüzde 5 engellilere kontenjan ayırmanız kıymetli ama biraz önce vekillerimizin de söylediği gibi, eğer talep varsa daha yüksek destek verilmesi mümkün diye değerlendiriyorum. Ben, TOKİ yeni sosyal konut projesinde yer verdiği için, kira uygulamalarında da bir kontenjan uygulaması -düşünüyor musunuz- düşünülmesi gerektiğini de değerlendiriyorum.
Bir diğer konu, Kültür Bakanlığımızda, şunu ifade edeyim: Kütüphaneler her engelliye hizmet verebilecek durumda mı?
Bir diğer konu da, güzel örnekler verdiniz ama bu örneklerin yaygınlaştırılmasıyla ilgili, yalnız başına, belli lokal yerlerde değil de bütün ziyaret yerlerinde, doğal güzellikleri olan yani turizme hizmet verilen yerlerde benzer uygulamaları oluşturmak için çalışmalarınız devam ediyor mu?
Bir diğer konu da, bazı yerlerden ücretsiz yararlanmayla ilgili teşvikleriniz doğru bir adım, acaba bunu engelliler için bütün alanlara yayabilir misiniz yani hizmet verdiğiniz hususlarda? Zaten bir kısmında var, biz bunu biliyoruz.
Yine ben, Federasyonumuzu bir eleştirmek istiyorum, o da şu: Tabii ki talepleriniz olabilir, bunların bir kısmının Hükûmet yetkilileri tarafından veya ilgili Bakanlık tarafından karşılanmasını isteyebilirsiniz ama biz, araçların engellilere uygun hâle getirilmesiyle ilgili belediyelerin bir gayret içerisinde olduğunu gördük; tam yapan var, eksik yapan var ama hepsinde bir gayret var, biz bunu gördük. Yine, otobüslerde, arkadaşımız “Yüzde 95 biz bu hizmeti veriyoruz.” dedi; son derece kıymetli görüyoruz. Minibüslerin bu hususta muaf olmasının doğru olmadığını değerlendiriyorum. Evet, bunun maliyeti olabilir, hükûmet tarafından bir kısmı da karşılanabilir ancak uygulama dışı kalmasını savunmamalıyız diye değerlendiriyorum.
Yine, bir başka konu da; mesela öğrenci servislerinde standartlara uygun bir şekilde “Biz her türlü hizmeti veriyoruz.” dedi arkadaşımız, bu son derece kıymetli ama bu, tabii, Bakanlık ile hizmeti veren arkadaşlarımızın ortak oluşturduğu bir şey. Destekler olabilir, bunların her birisini son derece önemserim, bu hususta bize de düşen şeyler varsa katkı veririz ancak toplu taşımanın tamamında da -nasıl kaldırımlarda, yürüme yollarında biz bunu istiyorsak- bunu engelliler adına istemenin hakkımız olduğunu değerlendiriyorum, muafiyet istemenin doğru olmadığını belirtiyorum.
Teşekkür ederim.
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Konya Milletvekilimiz Latif Bey’e teşekkür ediyoruz.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Binen yok Vekilim, binen yok; 220 tane araç var, 1 kişi binmemiş, altı senede yani.
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Tabii, sadece ortopedik engelli açısından da konuya bakmamamız lazım.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Altı senede...
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Yok, bu başka, evet.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Yok, öbür türlü bilemeyiz, o parasını verdiği için…Koşarak gelip otobüse binen engelliler var, o ayrı; o, parasını veriyor. Minibüste ücret ödedikleri için, öbür türlü engelli…
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Orada kritik bir ayrım yaptınız aslında, o da önemli bir konu.
YÜKSEL TAŞKIN (İzmir) - “Kullanan yok.” diyorsa bunu dikkate almamız gerekir yani bizim de.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Şimdi, 220 tane minibüsümüz -hatta altı yedi sene oldu bunu yapalı- engelli erişimine, engelli kullanımına hazır hâle getirildi. Bu 220 minibüsten günde değil yani yılda 1 kişi binmiyor, yılda 1 kişi binmiyor. Ya, binme şansı da…
AYŞE KEŞİR (Düzce) - Rampayı açmıyorsunuz yani.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Yok, açılıyor da isteyen yok.
AYŞE KEŞİR (Düzce) - Hayır, hayır talep…
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Rampa çalışmıyor.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Rampayı açmıyoruz.
AYŞE KEŞİR (Düzce) - Talep alıp rampayı açmıyorsunuz.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Evet açmıyoruz çünkü zaten on bir dakika sürüyor. Bizim, minibüs, yolcu, biliyorsunuz yani her yerde duruyor. Dolayısıyla durduğu yerde bu trafik yoğunluğunda on dakika, on bir dakika değil, bir dakika dursa her yer felç olur Sayın Vekilim.
LATİF SELVİ (Konya) - Sayın Başkanım aynı durum otobüsler için de geçerli.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Otobüslerin durakları olduğu için ve şeyi de alçak taban olduğu için otobüslerde bu sıkıntı yok. Bir de otobüslerde az da olsa hani destek var ya, bir de otobüslere ücretsiz bindikleri için, Sayın Vekilim, şunu demek istiyorum: Minibüsler de zaten ücretli, ücretli olduğu için bizim 220 tane aracımıza bir tane binen yok, bir tane yok. Yani binseler tamam, diğerlerini de yapalım; benim anlatmak istediğim bu.
Fikriniz değişti mi şu an?
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Başkanım, bu Ankara için ama...
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Fikir değişmiştir herhâlde. Minibüsleri muaf tutalım Sayın Vekilim.
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Şimdi, Latif Başkan tabii, Konya Milletvekili biliyorsunuz; Konya'da kaldırımlar, her yer çok düzgün olduğu için belki Konya'yı ve diğer illeri ayrı değerlendirmek lazım. Bahsettiğiniz 200 araç Ankara açısından söylüyorsunuz...
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Tabii, tabii, 220 araç...
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - ...ama Türkiye geneli yani biz tüm Türkiye için bu konuyu konuştuğumuz için daha bütüncül bakalım. Biz Ercan Başkanla yıllardır bu konuyu çalışıyoruz. Bazı alanlarda bazı ilerlemeler oldu, olmayan alanlar oldu; anlıyoruz konuyu.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Başkanım, otobüslere hiç sıkıntı yok.
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Tabii, yeni modelleri, yeni iş birliği modellerini biz de araştırıyoruz.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Tabii, tabii.
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - İyi bir noktaya getirmemiz lazım çünkü -az önce de söylendi- engelli kardeşlerimiz için birinci konu gerçekten ulaşım; çok kıymetli bir şey. O yüzden yeni modelleri de biz bu Komisyonda çalışalım istiyoruz, sizlerin görüşü de...
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Onlar olur, biz yeniliğe açığız. Taksilerle ilgili belki devlet desteği olur işte, engelli rampalı taksiler olabilir ama ücretli olduğu için emin olun ona da binmiyorlar. Çorum'da bu uygulama yapılıyor, o kadar araç engelli rampasını açmıyor bile. Ha, şu olur: Ücretsiz olduğu zaman evinizden alırsınız, götürürsünüz; evinden iş yerine veyahut da gideceği yere ama ücretsiz olduğu zaman bu olur. Burada da belki suistimaller doğabilir yani ücretsiz diye taksiye biner -taksici de bunu yapabilir yani- akşama kadar gezerler.
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Başkanım, kayda giriyoruz.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Girin, girin sıkıntı yok.
Şimdi, bizim Yandex...
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Yani keşke çıksalar, gezseler gerçekten yani modeli düzgün kuralım da...
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Yok, yok; şimdi, şöyle bir şey var: Yüzde 80...
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Haberdar olsalar...
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Şimdi, şöyle bir şey var: Sayın Başkanım, şimdi, biz Türkiye'de yaşıyoruz; bu gerçek yani. Şimdi, "Yandex" diye bir firma var, Rus firması; Uber'in önüne geçmek için taksicilere her seyahatte yüzde 80 indirim verdi, veriyor. Hemen bizim taksiciler, uyanıklar, komşusuna arıyor, onu bunu arıyor, başlıyorlar Ankara'yı gezmeyi yani adam 3 bin liralık, 5 bin liralık bir yolcu taşımacılığı yapıyor, o 5 bin liranın 3.500 lirası kâr oluyor; Yandex'ten alıyor bunu. Adamlar ayıktı şimdi, komple kaldırdı. Benim demek istediğim şu: Bu işleri yaparken suistimali de düşünmek lazım.
OTURUM BAŞKANI JÜLİDE SARIEROĞLU - Evet.
TÜRKİYE ŞOFÖRLER VE OTOMOBİLCİLER FEDERASYONU GENEL BAŞKANI MEHMET YİĞİNER - Yani şimdi, diyelim ki taksici engelli ücretini devletten alacak; ne kadar alacak, ne yapacak? Şimdi, biner arabaya, bindirir bir engelliyi, bir gün "Gel, seni gezdireyim." der, öğleye kadar onu gezdirir. İkinci gün de öbürkünü gezdirir derken... Yani bunlar da yaşanabilecek sorunlar diye diyorum ben.