MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Teşekkür ediyorum Başkanım.

Ben de tıp doktoruyum, Kocaeli Milletvekiliyim, Muhip Kanko adım.

Şimdi, tabii, sunumlarınızı dinledik. Hepinizin aslında sunumları iç içe geçmiş durumda, her birinize ayrı izole sorular sormak yerine daha topluca birkaç sorum olacak, onları değerlendirirseniz sevinirim.

Önce bir kısaca şunu söyleyeyim: Önceden suç sokaktan dijitale taşınıyordu fakat maalesef son günlerde yaşadığımız olaylarda suçların sokakta daha fazla yoğunlaşmaya başladığını görüyoruz. İstanbul'da üniversitede okuyan bir çocuğum var. Daha önce kızıyordum "Ya, oğlum, sokaklara çıkmıyorsun, alışveriş merkezlerine gitmiyorsun, gecelere gitmiyorsun, arkadaşlarınla buluşmuyorsun." diyordum. Bugün, artık o noktaya geldim ki inşallah sokaklara çıkmaz diyorum, bu duruma geldik çünkü hafta sonu yaşadığımız, bu Atlas gencimizin yaşadığı olay gerçekten Türkiye'yi sarsması gereken, gündemi belirlemesi gereken bir olay. Elif Vekilimiz de söyledi, bu gerçekten bir beka sorunu çünkü "Gençler geleceğimiz." diyoruz; eğer geleceğimize iyi yatırımlar yapmazsak, onlara iyi şeyler göstermezsek, örnek olmazsak maalesef önümüz gerçekten karanlık olacak; bu tespiti yapmak istiyorum.

Bir de bu televizyon programları... Hep söylüyorsunuz, diziler falan ama saat on iki-bir arasında herhangi bir televizyon kanalını açın, birbirini aldatan bir sürü kadın ve erkek maalesef ve bunlar diziler gibi yani bugün o onu aldatıyor, yarın başka birini buluyor, o da onu aldatıyor; alttaki teyze üsttekiyle, üstteki teyze alttakiyle; acayip bir şey yani bunların, bir defa, kontrol edilmesi lazım. Gençler onu gördüğünde "Ya, bu yaşam ne kadar rahat." diyor yani siz gidip birisinin eşiyle çıkıyorsunuz, ondan sonra o götürüyor, işte, bir şeyler yapıyor, oluyor, buluyor. Ve bir cezasızlık algısı var, özellikle gençler arasında bu algı var, bunu yıkmamız lazım, bunu mutlaka götürmemiz lazım.

Bir diğeri: Tabii, akran baskısı oluyor. Çocuklar giriyorlar sosyal medyaya, bakıyorlar, öbürü daha iyi şeyler yapıyor, daha çok para kazanıyor, daha çok bahis yapıyor, işte, oradan bir şeyler kazanıyor ya da statüsü artıyor, birtakım insanlar kendisine ulaşabiliyor; özendirici bir baskı oluşuyor, buna dikkat etmemiz lazım.

Bir diğeri de: "Her şey normal yani şiddet yapsan da dışarıdasın." diyor. Hiçbir önemi yok ki, yaptığınız şiddetin hiçbir önemi yok çünkü siz dışarıda oluyorsunuz.

Üçüncüsü: Hızlı kazanç vaatleri var. Geçende Kocaeli sokaklarını dolaşırken tüm sokaklarda "nokta nokta nokta bilmem ne com", bu ne? Bir bahis sitesinin. "Sen 50 lira ver, 100 lira bizden." diyor. Yani siz gidiyorsunuz, 50 lirayı o siteye yatırıyorsunuz, size bir 100 lira veriyor, belki bir daha alıyorsunuz, bir daha veriyorsunuz ama ondan sonra ondan kurtulamıyorsunuz, sonunda o bataklığa batıyorsunuz. Tabii, burada esas olan şu: Çocuklar sıklıkla suç aleti şekline getiriliyorlar. Elinize bıçak alıp yapmakla çocuğu suça sürüklemek aynı şey yani suç aleti çocuğa veriliyor ve çocuk, tabii, birçok yolu deneyerek birçok mecraya girebildiği için alışveriş merkezlerinde, arkadaşlarıyla toplandığı yerlerde ya da ne bileyim, sokakta gördüğüne -işte, Atlas'ta karşımıza çıktığı gibi- "Ya, sen bana niye yan baktın?" diyerek elindeki bıçağı sallıyor, ondan sonra o bıçağı atıyor, başka birisi alıyor bıçağı, çocuğun göğsüne saplıyor ve maalesef kaybettik. Bunlar önemli şeyler.

Bir de birkaç sorum olacak. Mesela bu siber suçlar da yurt dışı ile yurt içi arasında bir fark var mı? Yani "Yurt dışında siber suçların şu kategorileri daha fazla, yurt içinde bu daha fazla." diyebileceğimiz bir şey var mı ve bunları tespit etmiş, bu konuda başarılı olmuş bir örnek var mı dünyada?

DÖRDÜNCÜ SINIF EMNİYET MÜDÜRÜ ALPEREN SÜER - "Kategori" derken Sayın Vekilim?

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Mesela, işte, birisi kumara düşüyor, kumardan yola çıkıyor, bir diğeri de pornografi üzerinden gidiyor yani bunu kategorize edebiliyor muyuz? Mesela, Roblox...

DÖRDÜNCÜ SINIF EMNİYET MÜDÜRÜ ALPEREN SÜER - Pornografinin ve kumarın serbest olduğu yurt dışı ülkeler olduğu için hani biraz daha özele inebilirsek Sayın Vekilim, ona göre cevabını daha sağlıklı vereyim.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Yani, mesela şimdi, biraz önce Sibel Vekilimizle de konuştuk; Roblox'ta birtakım pornografik siteler üzerinden oraya yönlendirildiği söyleniyor. Dolayısıyla, çocuklar acaba... Bu "kategoriler" dediğim şey yani dijital ortamda kumar mı daha fazla? Tabii, bazı ülkelerde kumar serbest ama örneğin buradan yola çıkan katiller mi daha fazla ya da hırsızlık yapanlar mı daha fazla? Böyle bir kategorize etmek var mı? Yani "Siber suçlarda ağırlıklı olarak burada, evet, Türkiye'de hırsızlık çok ama Avrupa'da katil çok." diyebileceğimiz bir kategorileme yöntemimiz var mı, onu merak ettim. Mesela erken uyarı sistemi var mı? Çünkü bir bankaya giriyorsunuz... Ben bir iki defa bir iki yere EFT yapacağım zaman, belli bir meblağın üzerine çıktığı zaman anında telefonum çaldı; banka genel merkezinden aradılar, "Hesabınızdan para aktarılıyor. Siz misiniz?" diye teyit ettiler. Dolayısıyla, bir erken uyarı sistemi var mı? Yani çok yoğun olarak böyle sitelere giren bir çocuk acaba erken uyarıyla kontrol altına alınabilir mi?

Sosyal hizmetleri ile kolluk kuvvetleri arasında bir koordinasyon var mı acaba yani sosyal hizmetlerle sürekli birlikte mi çalışıyorsunuz? Siz yakaladığınız bir çocuğu; tuttuğunuz, bulduğunuz, tespit ettiğiniz bir çocuğu sosyal hizmetlere hemen bildiriyor musunuz yoksa bekliyorsunuz, sonuçlanıyor, cezası olabilecek durumda ya da suçun kesinleştiği ortaya çıktıktan sonra mı acaba bildirimde bulunuyorsunuz, onu merak ediyorum.

İstatistikler yok mesela, siber suçlarla ilgili suça sürüklenen çocuk ne kadar ya da siber, ikisi birbiriyle etkili zaten yani siber suçlar nedeniyle suça sürüklenenler, suça sürüklenen çocukların siber suçlarla ilgisi ne kadar, bununla ilgili bir istatistiğiniz var mı?

Son zamanlarda moda, her şeyde yapay zekâyı kullanıyoruz. Acaba burada yapay zekâ kullanılarak bu suçların önüne daha erken geçebilir miyiz? Yani bir algoritma oluşturularak ya, bu ailede, bu saatlerde, şurada ya da şu "domain" numarasını, artık ne derseniz ona, siber olarak bir şey söylemem mümkün değil; bu konularla ilgili bir şeyiniz var mı yani erken uyarı sisteminiz ya da yapay zekâ kullanma şansımız var mı?

Siber zorbalığa maruz kalanlar acaba daha çok mu fail oluyor? Yani önce bir zorbalık yaşıyorlar, ondan sonra "Ya, ben bunun hesabını sorarım." diyerek fail mi oluyorlar? Bu konuda bir bilginiz var mı acaba?

Siber suçlara sürüklenen çocuklarla ilgili rehabilitasyonla -tabii, belki sizin konunuz değil ama- ilgili giden çocukların daha sonra yeniden suça sürüklenme oranı konusunda bir bilginiz var mı? Belki bunu anlattınız ama ben bunu kaçırmış olabilirim, bunu sormak istedim.

Bir de siber suça sürüklenen ya da suça sürüklenen çocuklarda, siber suçlarla size gelen çocuklarda acaba çocukları değerlendirirken çocuk psikolojisini, çocuk hukuk sistemini, çocuk adli sistemini bilen uzmanlarımız var mı? Varsa yeterli mi? Her çocuk şube de bunlar var mı acaba?

DÖRDÜNCÜ SINIF EMNİYET MÜDÜRÜ ALPEREN SÜER - Sayın Vekilim, sorular bitmeden ince bir nüans vereceğim de. Bizim çocuklarda, Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürü olarak yakaladığımız şüphelilerle herhangi bir diyaloğumuz olmuyor, herhangi bir ifade alma sürecimiz ve bizde de genelde konular da ağır suçlar olmadığı için, dolandırıcılık vesaire olduğu için çocuk bürolara, çocuk şubelere teslim ediyoruz. Onlar da ifade alınma süreci boyunca gözaltı süresi ne kadarsa, hani bazen dört güne kadar çıktığı da oluyor dijital incelemelerin uzun sürdüğünden dolayı. Herhangi bir saydığınız 3 tane konu vardı, 3 konuda da bizim herhangi bir kanuni olarak yapamadığımız imkânsızlıktan dolayı herhangi bir diyaloğumuz olmuyor.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Alperen Bey, şöyle yapalım mı? Soruların tamamına siz toplu cevap vereceksiniz ya, o zaman yorumlarınızı yapın ki daha...

SİBEL SUİÇMEZ (Trabzon) - Yok, herhâlde soruların önünü kesti, o konuda "Kendi konumuz değil." demek istedi.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Doğru, bugünkü...

DÖRDÜNCÜ SINIF EMNİYET MÜDÜRÜ ALPEREN SÜER - Sayın Vekilim, kendi konumuzdan... Ben yanlış bir soruyu da anlamış olabilirim ya da yanlış biliyor olabilirim.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Şöyle: İstanbul kapsamında Siber Suçlar Müdürlüğü ve Çocuk Şube Müdürlüğü.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Yok, yok; anladım, anladım.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Biraz risk faktörleri olarak dijital risk faktörleri ve İstanbul kapsamında diğer risk faktörlerleydik.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Başkanım, anladım, orada sorun yok. Şimdi, 3 arkadaşımız var, çok değerli arkadaşım var; sunumlar yaptılar. Bir arkadaş siber suçlarla ilgili, birisi işte, bilişimle ilgili, biri de çocuklarla ilgili. Dolayısıyla, baktığınız zaman soruları hepinize soruyorum. Sadece bir kişi üzerinden olmasın.

Çocuk şubede...

SİBEL SUİÇMEZ (Trabzon) - Yani çocuk siber suç diye bir ayrımınız var mı sizin?

DÖRDÜNCÜ SINIF EMNİYET MÜDÜRÜ ALPEREN SÜER - Yok, Sayın Vekilim.

Hani soruları daha iyi anlayabilmek için araya girdim, o sebepten dolayı.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Teşekkür ederiz.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Peki, sürekli bir koordinasyonunuz var mı? Yani siber suçla yakaladığınız bir çocuğu hemen Çocuk Şubeyle iletişime geçiyor musunuz, onu merak ettim.

Çok kısa, çok kısa bir şeyim kaldı, sözüm kesiliyor, benim de şeyim bozuldu.

Bir de şunu söyleyeyim: Ben de biraz usül tartışmasına giriyorum Başkanım, niye, biliyor musunuz?

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Şöyle yapalım mı Vekilim: Soru-cevap bittikten sonra usul tartışması yapalım mı?

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Yok, yok, çok kısa, zaten konuşmayacağım bitti.

SİBEL SUİÇMEZ (Trabzon) - Sonra kapıyorsunuz Sayın Başkan.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Bir kronolojik takvim belirleyelim. Yani bize iki ay boyunca şu tarihte şu, şu tarihte şu gelecek... Çünkü bizim de birtakım önerdiğimiz kuruluşlar oldu, bunları göremiyoruz. Acaba iki ay sonunda ya da üç ay sonunda göreviniz bittiğinizde "Bu kadar" deyip bitirirsek o zaman burada bizim muhalefetin olmasının bir esprisi olmaz, bunu dikkate alın lütfen.

Teşekkür ediyorum.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Sizinle metodoloji tartışması yaptığımız zaman bütün şeyleri aldık, bir havuz oluşturduk.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Tamam.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Herkesi aynı günde çağıramayacağımız için endişe ediyorsunuz ama...

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Hayır, kronolojik bir takvim verin dedim.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Onun da bazı bizimle ilgili zorlukları var. Yani hem davet ettiğimiz kurumların ya da kişilerin müsaitlik durumuna göre biraz esnek olmak zorunda kalıyoruz ama müsterih olun

bütün olabildiğince değerlendirilecek.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - İnşallah, inşallah.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Bakanlık düzeyinde de bakan düzeyinde de katılımlar olacak.

Biz böyle konu konu ilerlemeye çalışıyoruz bir metodoloji dahilinde, bir mantık dahilinde ama.

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Hayır, hayır, doğru söylüyorsunuz ama bizim önerdiğimiz bugüne kadar hiç kimse yok.

BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Siz bu konuda lütfen dikkat...

MÜHİP KANKO (Kocaeli) - Yani bizim de önerilerimizi dikkate alırsanız sevinirim.