BEHİYE EKER (İstanbul) - Dilekçe Komisyonu ve İnsan Haklarını İnceleme Komisyonumuzun değerli başkanları, Karma Komisyonumuzun değerli üyeleri, Başdenetçimiz ve denetçilerimiz, kıymetli basın mensupları; öncelikle ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Kamu Denetçiliği Kurumu kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması olmak suretiyle idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içerisinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli anayasal bir kurumdur. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığımıza bağlı olarak kurulan ve yasama organımızın denetim mekanizması fonksiyonunun bir parçası olarak faaliyet gösteren Kamu Denetçiliği Kurumumuz vatandaşlarımız için etkin bir hak arama yolu sunmakta, bu yönüyle idare ile vatandaş arasında güçlü bir adalet köprüsü vazifesi görmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına ilişkin şikâyetler hakkında yürüttüğü çalışmalar ve önerileri içeren yıllık raporlarını 2013 yılından bu yana süresinde, zamanında Karma Komisyonumuza sunmuş bulunmaktadır. Bugün görüşmekte olduğumuz Kamu Denetçiliği Kurumu 2025 Yıllık Raporu Karma Komisyonumuzda sunulan 13'üncü yıllık rapor olma özelliğini taşımaktadır.

İdarenin işleyişine şikâyetleri incelemek amacıyla kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu kendine yapılan başvurulardaki artış sayesinde hak arama kültürümüzün nasıl geliştiğini yakından görmemize imkân sunmaktadır. Nitekim kurumumuza 2013 yılında 7 bin başvuru varken raporada gördüğümüz üzere 2025 yılında bu sayı 21.034'e yükselmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumunun etkin bir şikâyet mekanizması olarak başarısının en önemli göstergelerinden biri, kuşkusuz, verdiği kararların idareler tarafından uygulanmasıdır. Bu çerçevede, Karma Komisyonumuzda artık bir teamül hâline gelen önemli bir uygulamamız bulunmaktadır: Kurumun tavsiye kararlarına uymayan kamu kurumlarının temsilcilerinin Komisyonumuzda dinlenmesi ve buna karşılık, tavsiye kararlarına yüksek oranda olumlu yaklaşan kamu kurum temsilcilerinin ödüllendirilmesi bu kararlarda etkinliğin daha da artmasına vesile olmuştur.

Kamu Denetçiliği Kurumunun yalnızca bireysel başvurular üzerinden değil, aynı zamanda toplumu yakından ilgilendiren alanlarda da ortaya koyduğu kurumsal çalışmaları da raporlarda görmüş durumdayız.

Son olarak, 2025 Yıllık Raporu'nun 28'inci Yasama Döneminde Karma Komisyonumuzda görüştüğümüz 2023 ve 2024 Yıllık Raporlarından hangi yönleriyle ayrıştığını kısaca ortaya koyarak sözlerimi tamamlamak istiyorum. Kamu Denetçiliği Kurumu 2025 Yıllık Raporu'nun önceki yıllık raporlarından farklı, başvurular ve kararlar üzerinden kamu yönetiminin işleyişini değerlendiren analiz temelli bir yaklaşımla hazırlandığını görmekteyiz. Karma Komisyonumuzda 2024 Yıllık Raporu'nun görüşmeleri sırasında dile getirilen eleştiriler dikkate alınmış, bu doğrultuda rapor metni daha kısa, öz ve sade bir yapıya kavuşturulduğu, önceki yıllık raporlardaki metinlerin aynen tekrar edilmesinden özellikle kaçınıldığı görülmektedir. Karar özetlerinin bir araya getirildiği klasik raporlama anlayışı yerine idarenin işleyişine ilişkin sorun alanlarının tespit edildiği ve bu alanlara yönelik çözüm önerilerinin geliştirildiği analiz ağırlıklı bir raporlama anlayışı benimsemiştir. Bu çerçevede, yapılan tematik değerlendirmelerle kamu yönetiminin işleyişine ışık tutmuş, idarelerin kurum kararlarına, bilgi belge taleplerine yaklaşımlarını istatistiki verilerle ortaya koyduğunu görmekteyiz. Ayrıca, mevzuat değişikliği önerileri başta olmak üzere kurumun kamu yönetimine ve yasama süreçlerine sunduğu katkılar, yargıya başvuruları azaltıcı etkileriyle insan hakları izleme faaliyetleri bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmektedir.

Sözlerime son verirken Kamu Denetçiliği Kurumunun 2025 Yıllık Raporu'nu süresi içerisinde Karma Komisyonumuza sunan Kamu Başdenetçimiz Sayın Mehmet Akarca nezdinde tüm denetçilerimize ve kurum personeline teşekkür ediyorum, raporun hayırlı olmasını diliyorum.