MEHMET EMİN ÖZ (Erzurum) - Sayın Başkanım, değerli milletvekilleri; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sayın Başkanım, ben özellikle mağdur olan öğrencilerle alakalı yüz yüze görüşerek, aynı zamanda üniversitedeki hocalarımızla da görüşerek böyle ben öğrenci affıyla alakalı bölümüne değinmek istiyorum biraz. Hem hocalarımızın kaygıları var hem öğrencilerin bazı istekleri var. Bunları 8 maddede topladım, ben bunları paylaşmak istiyorum.

Birinci madde: Yükseköğretim hakkını çeşitli nedenlerle kaybetmiş veya eğitimine ara vermek zorunda kalmış bireylerin yeniden üniversiteye dönerek eğitimlerine devam edebilmeleri hem bireysel hem de toplumsal açıdan önem taşımaktadır. Eğitim sürecinden kopan kişilere yeniden öğrenim hakkı tanınması bunların mesleki bilgi ve becerilerini geliştirmelerine, üretken bireyler olarak topluma katkı sağlamalarına ve yükseköğretim sistemine yeniden kazandırılmalarına imkân verir. Bu kapsamda yapılacak düzenlemeler yalnızca bireysel mağduriyetlerin giderilmesi bakımından değil, aynı zamanda nitelikli insan kaynağının artırılması, eğitimde fırsat eşitliğinin güçlendirilmesi ve toplumsal bütünleşmenin desteklenmesi açısından da değerli görülmelidir.

Affın amacı hemen mezuniyet değil, eğitime devam olmalıdır. Öğrenci affı kapsamında sağlanacak hakların temel amacı kişilerin kısa sürede diploma almalarını sağlamak değil, kaldıkları yerden eğitimlerine devam ederek alanlarında gerekli bilgi, beceri ve yetenekleri kazanmalarına imkân vermek olmalıdır. Üniversite eğitimi yalnızca sınavlardan ibaret değildir; derslere devam uygulamaları, laboratuvar çalışmaları, proje çalışmaları, ödevler stajlar ve akademik etkileşim bu sürecin ayrılmaz parçalarıdır. Bu nedenle af düzenlemeleri ilgili kişileri doğrudan sınavlara yönlendiren veya eğitimin sürecini büyük ölçüde sınav başarısına indirgeyen bir yapıda olmamalıdır. Esas olan öğrenim hakkı yeniden tanınan kişilerin tabi oldukları programın gereklerini yerine getirerek mezuniyet yeterliliğine ulaşabilmeleridir. Mevcut öğrenim görenler aleyhine avantaj oluşmamalıdır. Af kapsamında dönen kişilere tanınacak haklar hâlihazırda eğitimine devam eden kişilere göre avantaj oluşturmayacak şekilde düzenlenmeli, mevcut öğrenim görenlerin devam, ders alma, sınav, uygulama, staj ve başarı koşullarına tabi oldukları dikkate alındığında af kapsamında dönenlerin de mümkün olduğunca aynı akademik kurallara tabi olmaları gerekir. Bu yaklaşım hem akademik adaletin korunması hem de yükseköğrenim kurumlarında ölçme ve değerlendirme süreçlerine duyulan güvenin sürdürülmesi açısından önemlidir, aksi hâlde eğitimine düzenli devam eden kişiler bakımından hakkaniyete aykırı bir durum ortaya çıkarabilir. Derslere devam esası korunmalıdır. Af kapsamında üniversiteye dönenlerin özellikle daha önce hiç almadıkları veya içeriği önemli ölçüde değişmiş derslerde yalnızca sınava girerek başarılı sayılmaları uygun değildir. Bir dersin kazanımları yalnızca dönem sonu sınavıyla değil, dönem içi çalışmalar, uygulamalar, ödevler, laboratuvar süreçleri ve öğretim elemanıyla kurulan akademik etkileşim yoluyla elde edilmektedir. Bu nedenle, daha önce alınmamış derslerde sadece sınav hakkı verilmesi yerine ilgili dersin yeniden alınması ve dersin mevcut yürürlükteki koşullarına uygun olarak tanımlanması esas olmalıdır. Böylece mezuniyet yalnızca biçimsel bir hak kullanımı değil, gerçek bir akademik yetkinliğe dayanmış olmalı.

Sınav yoğun bir geri dönüş modelinden kaçınılmalıdır. Af uygulamalarında kısa süre içinde çok sayıda sınava girilmesine dayalı bir model yükseköğretimin niteliği açısından sakınca doğurabilir. Böyle bir yaklaşım eğitimi yalnızca sınav geçme sürecine indirger ve özellikle uygulamalı, mesleki ve mühendislik gibi alanlarda gerekli bilgi ve becerilerin yeterince kazanılmamasına neden olabilir. Bu nedenle dönüş süreci sınav yoğun ve hızlandırılmış bir mezuniyet mekanizması şeklinde değil, planlı, aşamalı ve eğitim sürecine katılımı önceleyen bir yapı içerisinde tasarlanmalıdır. Kişilerin akademik durumları incelenmeli, eksik dersleri, güncel müfredat farklılıkları ve program yeterlilikleri dikkate alınarak gerçekçi bir tamamlama planı oluşturulmalıdır. Güncel müfredat ve program yeterlilikleri dikkate alınmalıdır. Yükseköğretim programları zaman içinde değişmekte, ders içerikleri güncellenmekte ve mezuniyet yeterlilikleri yeniden tanımlanmaktadır. Bu nedenle, af kapsamında dönen kişilerin yalnızca geçmişte tabi oldukları ders planları üzerinden değerlendirilmesi her zaman yeterli olmayabilir. İlgili kişilerin mezun olabilmeleri için güncel program çıktıları, mesleki yeterlilikler, varsa akreditasyon koşulları dikkate alınmalıdır. Gerekli görülen durumlarda intibak işlemleri yapılmalı, eksik veya güncellenmiş derslerin tamamlanması sağlanmalıdır. Akademik niteliği koruyan dengeli bir yaklaşım benimsenmelidir. Öğrenci affı eğitim hakkına yeniden erişim sağlayan önemli bir sosyal düzenleme olarak görülmelidir. Ancak bu hakkın kullanımı yükseköğrenimin akademik niteliğini zayıflatmayacak şekilde planlanmalıdır. Af kapsamında kişilere dönüş imkânı tanınırken eğitim öğretim süreçlerinin temel ilkeleri, ölçme ve değerlendirme güvenirliliği, ders devamı, uygulama yeterliliği ve mevcut öğrenim görenlerle eşitlik ilkesi gözetilmelidir.

Sonuç olarak, üniversite eğitimini çeşitli nedenlerle yarıda bırakmış kişilere yeniden öğrenim hakkı tanınması bireysel mağduriyetlerin giderilmesi ve topluma nitelikli bireylerin kazandırılması açısından desteklenmesi gereken bir yaklaşımdır. Bununla birlikte bu düzenleme mevcut öğrenim görenler aleyhine avantaj oluşturmayacak, akademik niteliği zayıflatmayacak ve eğitimi yalnızca sınavlara yine indirgemeyecek şekilde uygulanmalıdır. Amaç af kapsamına giren kişileri en kısa yoldan mezun etmek değil, onların kaldıkları yerden eğitimlerine devam ederek alanlarında yetkinlik kazanmalarını ve bu yetkinliği sağlayarak mezun olmalarını temin etmektir.

Teşekkür ediyorum.