SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Sayın Başkan...

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Sayın Karaca, maddeyle ilgili... Soru mu var, açıklama mı yapacaksınız?

SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Soru içeren bir değerlendirme yapmak istiyorum.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Tamam, buyurun.

SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Şimdi, Sayın Başkan, biz çocukların eğitim, spor, kültür, sosyal gelişim rehabilitasyon programlarına yönlendirilmesini olumlu buluyoruz ama var olan durumdan bir değerlendirme çıkarmazsak şimdi önümüze getirilenlerin nasıl uygulanacağına, sonuçların ne olacağına ilişkin bir tahayyülde bulunamıyoruz. Bakın, şimdi, 100 dava dosyası incelenmiş çocuk mahkemelerinde -hâlihazırda var olan durumu anlatıyorum- 100 dava dosyasında koruyucu destekleyici tedbirlerin 12-15 yaş grubunda 22 suça sürüklenen çocuktan sadece 2'sine verildiği açık bir biçimde ortaya konmuş, 15-18 yaş grubunda 97 suça sürüklenen çocuktan sadece 1 çocuğa verilmiş. Yine, dosyalarda dikkat çekilen şeylerden biri "Okumuyorum." diyen çocuklara eğitim tedbirinin uygulanmaması olmuş. Çağlayan Adliyesinden veriler var; 2005'ten 2018 yılına kadar tüm dosyalarda çocuklar hakkında güvenlik tedbirinin kaç çocuk hakkında verildiğine bakılmış, toplam sadece 18 dosyada eğitim tedbiri verilmiş; diğer tedbir sayısının toplamı 13 yani 31 tedbir kararı verilmiş sadece otuz bir yılın toplamında. Şimdi bir şey daha var bakmamız gereken, sorun da bununla bağlantılı; verilen tedbir türlerinde ilk sırada yüzde 47'yle danışmanlık var, 2'nci sırada yüzde 32'yle aileye teslim var, 3'üncü sırada yüzde 10'la eğitim tedbiri var. Burada bürokratlarımız ve teklif sahiplerine sorum şu: Hâlihazırda Çocuk Koruma Kanunu'ndaki mevcut tedbirlerin uygulanmamasının sebeplerini nasıl değerlendirmişler, bununla ilgili nasıl sonuç çıkartmışlar ki şimdi karşımıza bu yeni yönlendirme ve mevcut tedbirlere ekler yaparak bir sorun çözme şeyi getiriyorlar ve bu yeni tedbirlerin uygulanmasının garantisi ne olacak? Burada bu teklifte, bence bu maddede en önemli sorunlardan bir tanesi şu: Şimdi yönlendirme tedbirlerinin, bu var olan maddedeki tedbirlerin olumlu sonuç içermesi için bir risk değerlendirmesi yapılması lazım. Nerede risk değerlendirmesi? Biz bunu görmek istiyoruz. Sosyal hizmet uzmanlarınca gerçekleştirilecek vaka yönetimine ilişkin yönetmeliklere bırakılmış bir durum var ama hâlihazırda biz zaten böyle bir karmaşa olmasının yarattığı sonuçlar yüzünden suça sürüklenen çocukların tedbirlerle aslında rehabilite edilmediği gibi bir sorunla karşı karşıyayız. O yüzden şunlara ilişkin bize daha açıklayıcı bir sunum yapılmasını bekliyoruz teklifi sunan vekillerden. Mesela, tedbir süresince çocuğun gelişimi kim tarafından, hangi aralıklarla değerlendirilecek; uygulamanın amacına ulaşıp ulaşmadığı nasıl belirlenecek; sonuçların çocuk hâkimine nasıl bildirileceği nasıl düzenlenecek? Bakın, bu maddede bunların hiçbiri yok. Sosyal çalışma görevlisinin koordinasyonu, düzenli raporlama, tedbirin belirli aralıklarla yargısal olarak gözden geçirilmesi gerektiğinde değiştirilmesi, kaldırılması; bunlar nasıl olacak? Mesela, bunların hiçbiri yok bu maddelerde. Bir şey daha; bakın, mesela, bizim hâlihazırda var olan çocuk koruma mevzuatımızdaki tedbirlerin bir sonuç getirmemesinin sonuçlarını yaşıyoruz biz, aynı belirsizlik burada da var.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Sayın Karaca, sözünüzü kesmek istemiyorum da maddede aslında o tedbirlerin nasıl uygulanacağına ilişkin hükümler...

SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Hayır, yönetmeliklere tümüyle bırakılmış durumda.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Hayır, şey de var mesela: "Bu tedbirlerin yerine getirilmesinde 45'inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları uygulanır." deniliyor yani 45'te bu tedbirlerin nasıl uygulanacağı açıklanıyor.

SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Sayın Başkan, biz bu konuda sahada bizzat aslında bu koruma tedbirlerinin incelenmesiyle sorumlu olan, sahada uzman olarak çalışan arkadaşlarımızla, çeşitli görevlilerle görüştük ve çok açık bir şey ifade ediyorlar. Şimdi, sıkıntı şu: Çocuğun hangi kuruma, hangi ölçütlerle yönlendirileceği, hangi faaliyetlerde görevlendirilebileceği, tedbirin kim tarafından izleneceğine ilişkin müthiş bir belirsizlik, koordinasyonsuzluk ve iş birliği yani bu konuda sorumlu olan bakanlıkların iş birliği konusunda ciddi bir sorun var.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Her bir fıkrada var aslında yani ben doğrudan cevap vermek istemem ama her bir fıkrada kimin sorumlu olduğu da var.

SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Ama bunların büyük bir kısmı, takip kısmı, mesela, yönlendirici tedbirlerin nasıl olacağı, vaka yönetimi, izleme, aile danışmanlığı, çocuğa özgü bireyselleştirmeye ilişkin her şeyi yönetmeliğe bırakmak daha önce uygulamada olması gerektiğini düşündüğümüz yönlendirme tedbirlerinin niye hayata geçmediğini de açıklıyor bence. Şimdi, buna ilişkin "Şöyle olacak, böyle olacak, şudur koordinasyonda merkezîleştirmek istediğimiz şey, şu eksikleri tamamlayacağız, bu personeli görevlendireceğiz..." Birlikte çalışmanın dayanaklarının açıklanmasına ihtiyaç duyuyoruz.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Yok... Takdir edersiniz ki bu kadar detayın bu kanunda olması mümkün değil, o yüzden "Yönetmelikle düzenlenecek." deniliyor.

SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Bunlar sadece "detay" olarak değerlendirilemez Sayın Başkan, şu yüzden...

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Son bahsettikleriniz detay yani. Kanun zaten aslında detaylı düzenlenmiş bir kanun.

SEVDA KARACA DEMİR (Gaziantep) - Ama bunun "detay" olarak değerlendirilmesini çok doğru bulmuyoruz çünkü o zaman şunu tartışamıyoruz: Hâlihazırda var olan, mesela, yönlendirme ve rehabilitasyon konusundaki maddeler niye hayata geçmemiş de bu noktaya gelmişiz? Şimdi, bunlardan, bu açıdan nasıl izlenebileceğine ilişkin bir sonuç çıkaramıyoruz, sonuç çıkarabilir bir belirliliğe ihtiyacımız var, bu ciddi bir belirsizlik.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Sayın Karaca, o sorunun cevabını Aile Bakanlığımız...

Aile Bakanlığından, buyurun.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI ÇOCUK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRÜ HASAN BASRİ ALAGÖZ - Sayın Başkanım, biz mevcut durumda koruyucu ve önleyici tedbirler kapsamında danışmanlık tedbiri, eğitim tedbiri, sağlık tedbiri, bakım tedbiri ve barınma tedbirlerinin illerde uygulanmasını takip ediyoruz ve önümüzdeki maddelerde görüşeceğimiz tedbir koordinasyon kısmında da bunların merkezî koordinasyonu ve illerdeki koordinasyonu kapsamında da zaten adımlar atıyor olacağız.

Ben istatistikleri kısaca paylaşmak istiyorum. 2025 yılında 97.881 tane tedbir kararı verilmiş, bunların büyük çoğunluğu danışmanlık tedbiri, 43.270 danışmanlık tedbiri, 23.612 eğitim tedbiri, 23.251 sağlık tedbiri, 7.710 bakım tedbiri ve 72 barınma tedbiri verilmiş. Bunların her birinin uygulayıcı kurumları var. Özellikle danışmanlık tedbiri ve bakım tedbiri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımız tarafından uygulanmakta, diğer tedbirlerin uygulanması bağlamında da -az önce bahsettiğim gibi- özellikle taşrada il müdürlüklerinin ve ilgili kurumların uygulanması noktasında daha etkin bir koordinasyon mekanizmasına önümüzdeki dönemde ulaşmış olacağız.