BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Ya, şimdi uzun uzun SİR'in ne olduğunu zaten konuştuk. SİR'in çocukları, suça sürüklendiği mekanizmaları düzeltmede... Hepsini konuştuk fakat bugün bu maddede konuşmayı tekrar etmek istiyoruz çünkü...

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Yok, lütfen tekrar etmeyin yani hepsini konuştuk diyoruz.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Eğer konuşmuş olsaydık, eğer anlaşmış olsaydık o zaman bu madde bu şekilde...

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Anlaşamadık ama tekrara gerek yok.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Yok ama anlaşamadığımız için biz tarihsel görevimize tekrar devam etmek yani yapmak zorundayız çünkü bu madde eğer bu kadar konuşmaya rağmen, çocuğun üstün yararını bu kadar etkileyecek bir madde olduğunun altını çizmemize rağmen, evrensel hukuk ilkeleriyle, Çocuk Hakları Sözleşmesi'yle olan bağını kurmamıza rağmen hâlâ daha bu şekilde karşımıza geliyorsa demek ki burada bir ısrara ihtiyaç var ve biz de o ısrarda bulunmakta ısrarcıyız, ısrarda ısrarcıyız.

Şimdi, Başkan, SİR raporu bir çocuğun gelişim özellikleri ile takvim yaşını birbirinden ayırt etmek için kullanılan en önemli yöntemlerden biridir. Çocuk çalışan herkes bilir ki zaman zaman takvim yaşı ve çocuğun bilişsel ve sosyal gelişimi birbirini karşılamayabilir yani bir çocuk 18 yaşındayken 18 yaşındaki bir çocuk özelliği göstermeyebilir, 15 yaşını doldurmuş bir çocukken 15 yaşındaki çocuk özelliklerini göstermeyebilir bilişsel ve sosyal olarak ve takvim yaşı ile bilişsel ve sosyal gelişim yaşı arasındaki tutarsızlığı ifade etmesi açısından en bilimsel yöntem, çocuk için en uygun yöntem SİR'dir fakat SİR'in bugün mevcut durumu dahi eleştiri konusudur çünkü neden? SİR yazacak sosyal hizmet uzmanlarının yetersizliği, SİR'in şu anda sadece teknik bir kâğıt parçasına dönüşmüş olması, nitelik açısından yaşadığı sorunlar, sosyal hizmet uzmanlarının angarya işlerle, kâğıt işleriyle asıl yapması gereken işi yapamamaları, sosyal hizmet uzmanlarının SİR yazarken araç bulamamaları gibi, teknik problemler gibi pek çok şeyi konuşmamız gerekirken ne yazık ki bütün bunların ötesinde SİR'i kısıtlayan ve 15 yaşa indirgeyen bir akılla karşı karşıyayız. Dolayısıyla biz bu meselenin çok kritik olduğunu düşünüyoruz çünkü 15-18 yaş aralığındaki çocuklar zaten SSÇ Komisyonunun asıl özneleriydiler çünkü en çok bu gruptaki çocuklar konuştuğumuz suçları ortaya çıkarıyor ya da bu suç örüntüleri en fazla bu çocuklarda ortaya çıkıyor. En çok bu çocuklar için tedbir almamız gerekirken biz SİR raporunu 15'te sınırlandırmadaki ısrarın nedenini anlamıyoruz. Neden burada çok açık bir örneklem varken, 15-18 yaş aralığındaki çocuklar diğer yaş gruplarına göre daha fazla suç işliyorken, onların en çok SİR'e ihtiyacı varken, neden bu sınırlamayı yapıyoruz, neden bu sınırlamada ısrar ediyoruz, neden çocuğun üstün yararını gözetmiyoruz sorusunu ısrarla ısrarla ısrarla sormak istiyorum çünkü biz bir türlü anlam veremiyoruz. Buradaki ısrarın çocukluk yaşına olan müdahaleden başka bir açıklamasının da olmadığını düşünüyoruz.

Yine, isnat edilen suç aynı olsa bile, koruma ihtiyacı, risk düzeyi ve müdahale yöntemi açısından çocuklar tamamen farklılaşırlar ve bu farklılaşmayı ortaya çıkaracak mekanizmanın adı SİR'dir. Aynı zamanda, uluslararası araştırmalar göstermektedir ki yeniden suç işlemeyi azaltan uygulamalar cezanın ağırlığı değil, ihtiyaca uygun müdahalelerdir ve ihtiyaca uygun müdahalelerde yargılama aşamasında en çok yararlanılan belge olması açısından SİR'e atıflar yapılır fakat biz bugün bir noktada 15 yaşa kadar zorunlu olarak iyi bir şey yaparken -tırnak içerisinde söylüyorum- en çok suç işlediğini iddia ettiğimiz yaş aralığı olan 15 ve 18 yaş aralığını dışarıda bırakarak demek ki suçu engelleme gibi bir niyetimizin olmadığını deklare ediyoruz. Demek ki bizim böyle bir niyetimiz yok. Eğer böyle bir niyetimiz varsa en çok 15 ve 18 yaş aralığındaki çocuklar bunu yapıyor. Neden o zaman SİR onlara mecburi bir hâle getirilmiyor? Neden çocukların bu suç bağlamından koparılması için en etkin araç olan SİR'in daha nitelikli bir hâle gelmesini tartışmak yerine bugün SİR'in daha da sınırlandırılmış bir hâlini tartışıyoruz. Bunların hepsi...

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Sayın Güneş Altın, ben de aynı soruyu sorayım teklif sahiplerine. 15-18 yaş aralığına yani 15'e kadar mecburi tuttuk, 15-18 yaşı niye mecburi tutmuyoruz?

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Aslında bunu toplantımızın başında da konuşmuştuk, sanırım yine Beritan Vekilimiz sormuştu.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Ben de tekraren sordum zaten.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Tekraren cevap veriyorum. 18 yaşına kadar vardı, biz 15'e indirdik diye bir şey yok, hiç yokken 15'e kadar mecburi tuttuk, 15 ile 18 arasında da bir gerekçe göstermek şartıyla hâkimi yani SİR raporu almayacak diye bir kayıt yok, buradaki...

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Tamam, ben de şunu soruyorum: Neden 15'e kadar dokundunuz da 15 sonrasını bıraktınız? Onlar çocuk değil mi? Çünkü kanun...

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Ya, niye hâkimin gerekçeli kararına bıraktınız da niye 15-18'i de 12-15 gibi mecburi kılmadınız?

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Sıkıntı 15-18 yaş grubunda.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Yani bu da şöyle: Aşırı bir yük... Nicelikten ziyade nitelik daha kıymetli burada. Yüzlerce gerek duyulmayan, aslında gerek olmayan, belki yerinde incelemeye fırsat bırakmayacak SİR raporundansa yerinde gidilmiş, incelenmiş, zaman ayrılmış SİR raporlarının daha kıymetli, daha önleyici, rehabilitasyona da fayda sağlayıcı olduğunu düşündük yani tedricî bir ilerleme var. Bundan sonraki aşamada da muradımız bunu 18'e kadar çıkarmak ama bunun için de hem insan kaynağını biraz daha ileriye taşımak lazım hem bütçesel ileriye taşımak lazım. Yani burada atılan olumlu bir adım var. Siz işte "18'e kadar olmalıydı." diyorsunuz. Biz de diyoruz ki yani hani şöyle bir algı oluşmasını istemediğim için tekrarlıyorum: Hani 18'e kadardı da 15'e indirmedik, 15'e kadar mecburi tuttuk, 18'e kadar da çok ciddi yani hâkimin...

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Eskisi gibi bıraktınız, eskiden de öyleydi.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Hayır, değildi.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - 0-18 yaşta bu şekildeydi, siz 15 yaşı zorunlu yaptınız, iyi bir şey yaptınız.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Beritan Vekilim, 15'e kadar gerekçe gösteriyordu hâkim. Şimdi 18'den sonrayı, 15-18'i gerekçe gösterecek.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Sayın Durgut, acaba 15 ile 18 yaş aralığında her zaman şey, bu raporun alınmasına gerek olmadığı mı...

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Olmadığı için.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Yani böyle bir gerekçeyle aslında... Yani şöyle...

SİBEL SUİÇMEZ (Trabzon) - Böyle gerekçeyle bir şey olabilir mi?

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Soruyorum.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Başkan, zaten şu an SİR raporu işlemiyor.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Beritan Vekilim, eğer tedbir verilecekse 15 ile 18 yaş arasında da zaten SİR raporu alacak. Doğru mu?

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Ama bunu hükme bağlamıyorsunuz, tavsiyeye ve gerekçeye bağlıyorsunuz. Bu zaten hemen gerekçesi kolay yazılan bir şey yani.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Hayır, yok. Diyoruz ki eğer hâkim SİR raporu almıyorsa buna ispatlı, delilli, mantıklı bir gerekçe sunmak zorunda.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Şu anda da bunu yapıyorlar.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Hayır, öyle değil.

BERİTAN GÜNEŞ ALTIN (Mardin) - Şu anda da yapıyorlar, 15 yaşa kadar bunu yapıyorlar.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - 15'e kadar gerekçe sunmak zorundaydı.

BAŞKAN CÜNEYT YÜKSEL - Beritan Hanım, sanki şöyle söyledi: Her zaman 15 ile 18 arasında hâkim gerekli görmeyebilir.

MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT (İstanbul) - Şimdi, biz 15'e kadar mecburi, 15'ten sonrasında da gerekçe sunmak zorunda diyoruz. Ama tedbir kararı alacaksa zaten SİR raporu almak zorunda.