ZÜLKÜF UÇAR (Van) - Sayın Başkan, teşekkür ediyorum.

Ben Değerli Divanı, Sayın Bakan sizleri, bürokratları, hazırunu; saygıyla selamlıyorum.

Sayın Bakan, hatırlayacağınız üzere, geçtiğimiz yıl yine Plan ve Bütçe döneminde Genel Kurulda inşaat iş yerlerinde yaşanan katliamlardan söz etmiştim, çok iyi hatırladığınızı düşünüyorum, bizzat kendim söylemiştim. O tarihten bu yana değişen bir şey var mı? Açıkçası, Bakanlığınız bünyesinde çok da değişen bir şey yok, buna birazdan gireceğim. Açıkçası, inşaat iş yerlerinde yaşanan katliamlar artık sizin ve bu alanda sorumluluğu olan herkesin rüyalarına girinceye kadar biz bunları ifade etmeye devam edeceğiz.

Bakın, Sayın Bakan, geçtiğimiz yıl, yine Van'dan söz etmiştim, Van'da katledilen inşaat işçilerinden bahsetmiştim. Van'ın genç dinamiği Van'ın ana dinamiği hâlinde Sayın Bakan. TÜİK'in açıkladığı 2026 verilerine göre Van nüfusunun 15-29 yaş aralığındaki genç sayısı 312.173 kişi; bu grubun toplam nüfusa oranı yüzde 28,1. Van bu kategoride Türkiye'nin en genç 4'üncü kenti. Peki, gençlere ne oluyor Sayın Bakan? Gençler işsiz, gençler yoksulluk yaşıyor, gençler eğitimden uzak kalıyor, birçok olanaktan uzak kalıyor ve en önemlisi, sürekli söylediğimiz gibi, gençler Van'da duramadıkları için batıya geliyor, inşaatlarda çalışmak zorunda kalıyor ve inşaatlarda katlediliyor Sayın Bakan. Geçtiğimiz yıl ifade etmiştim, yine söylüyorum; son iki yıl içerisinde inşaatlarda katledilen Vanlı inşaatçı sayısı 36. Bu, sizin için bir şey ifade ediyor mu Sayın Bakan? Ki sadece kayıt altına alınmış olanlar, kayıt dışı olanları söylemiyorum bile. Geçtiğimiz yıl size söyledikten sonra -bakın bir yıl, bir yıl bile olmadı- katledilen Vanlı inşaat işçisi sayısı 12. Peki, siz ne yaptınız Sayın Bakan? O zamandan bu yana Bakanlığınız bulunduğu yerden bir metre ileriye adım attı mı Sayın Bakan? Tek bir önlem alındı mı, tek bir şey yapıldı mı? Açık söyleyelim, yaptığınız hiçbir şey yok.

Bakın, inşaatlarda 65 yaşın üzerinde çalışmak zorunda olan inşaat emekçileri var. Bu inşaat emekçileri, bakın, emekçi diyoruz ama yılın yarısında çalışıyorlar, geri kalan yılın yarısında da sigortasız çalışmak zorunda kalıyorlar, ortaya bir emek gücü koyuyorlar diyeceğim ama 65 yaşındaki bir insanın bütün emek gücü tükenene kadar çalışmasının tek bir sebebi vardır, orada yaşama tutunabilmek, yaşayabilmek. 65 yaşın üzerindeki bir insanın inşaatta çalışması nedir bilmeniz lazım Sayın Bakan, bunun rüyanıza girmesi gerekiyor Sayın Bakan.

Bu ülkede 71 yaşında, hatta 79 yaşında inşaatlarda çalışan insanlar var. Sadece ileri yaşta insanlar değil çocuk yaşta insanlar da inşaatlarda çalışıyor, katlediliyor. Bakın, daha birkaç hafta önce 17 yaşında bir çocuk inşaatta 6'ncı kattan düşerek hayatını kaybetti; MESEM'in işçileştirdiği bir çocuktu, daha 17 yaşındaydı. Yine, birkaç ay önce 15 yaşında bir çocuk inşaatta çalışırken katledildi. Verdiğiniz tepkiden hepsinden haberdar olduğunuzu anlıyorum ama neden katlediliyorlar Sayın Bakan? Bakanlığınız bunlara karşı neden önlem alamıyor? Siyasetle, sadece idare etmek değil yürütmek gibi soğuk bir mantıkla yaklaştığınız ölçüde bu işi çözemezsiniz, biraz bu meseleyi hissedin Sayın Bakan. 79 yaşındaki bir amcanın inşaattan düşerek hayatını kaybetmesinin, katledilmesinin ağırlığını biraz yaşayın Sayın Bakan. 15 yaşındaki bir çocuğun inşaattan düşerek hayatını kaybetmesinin ağırlığını biraz yaşayın; yaşamanız lazım Sayın Bakan bunları, o ağırlığı hissetmeniz lazım. Eğer o ağırlığı hissederseniz, eğer o 79 yaşındaki amcanın inşaattan düşerek hayatını kaybetmesinin, katledilmesinin ağırlığını hissederseniz, ben eminim ki o insanların önüne Bakanlığınızın bütün imkânlarını serersiniz. Zaten bunu yapmıyorsanız, o zaman vicdanınıza söz geçiremezsiniz ve bırakmanız gerekir Sayın Bakan.

Bakın, 2 fotoğraf göstereceğim Sayın Bakan; birisi 71 yaşında, diğeri henüz 17 yaşında. Bunlara iyi bakmanızı rica ediyorum Sayın Bakan, bu 2 fotoğrafa iyi bakmanızı rica ediyorum. 71 yaşında, ben eminim ki şu an burada bulunan herkesten yaşı daha ileri olan birisinden söz ediyoruz. Sayın Bakan, 71 yaşında inşaattan düşerek hayatını kaybetti. 15, 17 yaşında inşaattan düşerek hayatını kaybetti. Bakanlığınızın başarı kriteri, başarı ölçütü bu 2 fotoğraftadır, sizin sabah okuduğunuz bu kitapçıkta değil, tamamen propaganda amaçlı hazırlanmış olan bir kitapçıkta değil. 71 yaşındaki bir insanın inşaatlarda çalışmak zorunda kalmasının önüne geçemiyorsanız istediğiniz kadar propaganda yapın, ölçüt bu değildir, başarı bu değildir Sayın Bakan. Sabah burada sizi tek tek dinledim, söylediğiniz her bir kelimeyi burada tane tane takip ederek dinledim Sayın Bakan. İş kazalarından tek bir yerde, tek bir kere 2 kelime olarak söz ediyorsunuz; buna dair almış olduğunuz önlemler ya da almak istedikleriniz, yapmak istedikleriniz nelerdir tek bir cümle yok. Bu, sadece bir propagandadır. Geçtiğimiz yıldan bu yana 12 Vanlı işçi... Sadece Vanlıdan bahsediyorum, tüm Türkiye'deki inşaat işlerinde çalışan, katledilen inşaat işçilerinden bahsetsek sayısını acaba nasıl söyleyebileceğiz? İSİG verilerine göre, inşaatlarda katledilenlerin sayısı toplam iş kazalarında katledilenlerin üçte 1'i Sayın Bakan. Ama biz söylüyoruz; Bakanlık olarak geçmişten günümüze, sadece siz değil sizden öncekiler de dâhil olmak üzere, buna bir çözüm geliştirmiyor, geliştirmek zorundasınız Sayın Bakan.

Ben bunları söylerken sadece sözde bırakmak istemiyorum. Bakın, geçtiğimiz hafta bir kanun teklifi verdik çünkü mesele, inşaat işçilerinin ağır şartlarda çalışıyor olması, 71 yaşında insanların inşaatlarda çalışmak zorunda kalıyor olması. Geçtiğimiz hafta, bu insanların, inşaat işçilerinin erken emeklilik yolunu açabilecek bir kanun teklifini Meclise bizzat kendim sundum. Bu kanun teklifi, inşaat işçilerinin Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40'ıncı maddesinde düzenlenen fiilî hizmet süresi zammı kapsamına alınmasına dair bir teklif verdik. Ben inanıyorum ki bu Meclis bu anlamda bir sorumluluk hissedecek, bu kanunun değerlendirilmesi ve kanunun geçmesi için üzerine düşeni yapacak ama dileriz ki Bakanlık olarak da siz de üzerinize düşen sorumluluğu yerine getirirsiniz.

Bakın Sayın Bakan, işsizlik Van'da hakikaten genç nüfus oranı olarak son derece yüksek. Van öyle bir noktadaki Türkiye'deki genel işsizlik oranının 4,4 puan üstünde bir durumda. Van, işsizliğin en yüksek olduğu 2'nci il. Vanlı gençler kamu kurumlarında iş bulamıyor Sayın Bakan, girmeye çalıştıklarında torpil, referans önlerine çıkıyor; bir kafede çalışmak zorunda kaldıklarında emek sömürüsüne maruz kalıyorlar. Yine, tarım bitirilmiş, sanayi bitirilmiş durumda, hayvancılık zaten imkânsız. Tüm bunlar Vanlı gençleri dışarıya gitmek zorunda bırakıyor.

Ben son olarak -konuşmam bitmek üzere- size, sadece bizim değil Van'daki meslek odalarının, Van halkının ortak önerilerini bir öneri olarak sunacağım. Sadece konuşan, sorunu önünüze koyan değil bir noktada çözüm için de önünüze bir yol haritası bırakacağım. Bakın, meslek odaları ile Van halkı ne diyor, onları dinleyelim, yol haritasını önümüze koyalım. Bir; Van'da üretim ve istihdam odaklı yatırımlar yapalım. Tarımsal ürünlerin işlenmesine yönelik sanayi tesislerini de destekleyelim. Genç istihdamı artıracak programlar geliştirelim. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin üretim ve yatırım kapasitelerini artıracak destekleri güçlendirin. Van'ın ekonomik potansiyeline uygun sektörel yatırım programları oluşturun. Tabii, tüm bunları oluşturmak için bir koordinasyona ihtiyaç var. Bakanlığınız, belediyeler, meslek odalarıyla birlikte Van'ı kalkındırma koordinatörü kurun ve bu bütçeden de koordinasyona bütçe ayırın.