BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Kırıkkale) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; önce yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum.

Gensoru vesilesiyle, Van ve Erciş depremi sonrası yapılan çalışmalarla ilgili yüce Meclise bazı bilgiler sunacağım. Buradaki konuşmalardan da anladığımız kadarıyla bazı konularda bilgi eksikliği var, onları da tamamlamış oluruz. 23 Ekim 2011 günü meydana gelen Van Erciş merkezli deprem ve 9 Kasım 2011 günü yaşanan Van Edremit depremi bilindiği gibi güçlü bir şekilde hissedilmiş, yıkıcı hasar meydana getirmiş ve çok sayıda can kaybına da yol açmıştır. Ben bu vesileyle, tekrar, depremde hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet, geride kalanlara başsağlığı ve yaralı vatandaşlarımıza da acil şifalar diliyorum.

Deprem haberi alınır alınmaz, talimatlarımla, AFAD, on bir ilde bulunan sivil savunma arama kurtarma birlik müdürlükleriyle, illerden arama kurtarma ekiplerini, kamu kurumlarımızın ve kuruluşlarımızın bu konudaki ekiplerini hemen bölgeye sevk etmeye başlamıştır ve bu deprem sonrasında en hızlı çalışma arama kurtarma ekiplerinin bir an önce bölgeye sevki şeklinde olmuştur çünkü afette ve depremde en öncelikli konu oradan daha fazla can kurtarabilmektir, onun için bizim önceliğimiz de bu olmuştur. Peşinden de Başbakanlık merkez binada benim başkanlığımda hemen bir koordinasyon toplantısı yapılmış, ilgili bakanlıklarımız, Genelkurmay Başkanlığı ve diğer kurumlarımız katılmıştır. Burada da bütün kurumlarımızın iş birliği ve yapacakları iş bölümü tespit edilmiş ve ulusal düzeyde koordinasyon gerçekleşmiştir. Aynı zamanda Van'da da kurulu olan Afet ve Acil Durum Yönetim Merkezi hemen çalışmaya başlamıştır.

Toplantı sonrasında hızlı bir şekilde ben ve çalışma arkadaşlarım Van'a intikal ettik. Tabii, arama kurtarma, geçici barınma, enkaz kaldırma, sağlık, psikososyal destek çalışmalarının kesintisiz olarak yürütülmesi amacıyla ilgili bakanlık, kurum ve kuruluşların afet ve acil durum merkezleri ikinci bir bildirime kadar yedi gün yirmi dört saat çalışma esasına göre faaliyete geçirilmişlerdir.

Depremin hemen ardından devlet, sivil toplum örgütleri ve vatandaşlarımız tüm imkânlarıyla seferber olmuştur. Böylesine yıkıcı ve çok geniş bir bölgeyi etkileyen deprem sonrasında yürütülen başarılı bir koordinasyonla olayın üzerinden daha birkaç saat geçmeden yeteri sayıda ekip ve ekipman bölgeye intikal ettirilmiştir. Aynı gün akşam saatlerinde İstanbul'da bulunan Başbakanımız da Van'a ve oradan Erciş'e gelmişlerdir yanında bakanlarımızla birlikte ve yerinde denetlemelerde bulunmuş ve talimatlarını vermişlerdir.

İlk birkaç saat içinde, 500'den fazla arama kurtarma, sağlık ve Kızılay personelini araç ve ekipmanlarıyla birlikte bölgeye ulaştırdık ve en hızlı şekilde arama kurtarma faaliyetlerine başlanmasını sağladık.

Eşzamanlı olarak, ilgili kurumlarla koordine edilerek daha uzak illerde bulunan ekipler ekipman ve araçlarıyla gerek Türk Silahlı Kuvvetleri gerekse Türk Havayollarına ait kargo ve yolcu uçaklarıyla süratle Van'a ulaştırılmıştır.

Meydana gelen iki deprem sonrası, AFAD tarafından 11 ilde bulunan sivil savunma arama kurtarma birlik müdürlükleri ile 48 il ve 39 kurumdan arama kurtarma, sağlık ve ilkyardım personeli ekipmanları ve insani yardım malzemeleri 77 Türk Havayolları, 76 askerî ve 20 adet özel kargo uçağıyla -toplam 170 adet uçak ve araçlarla- hava ve karadan bölgeye sevk edilmiştir.

Bu iki depremde bölgeye toplam -bu rakamları da bilginize sunuyorum- 72.597 çadır -bunun 28.147'si yurt dışından gelmiştir- 5.267 arama kurtarma personeli, 2.976 sağlık personeli, 34 arama köpeği, 732 iş makinesi ve araç, 18'i hava ambulansı olmak üzere 201 ambulans, 6 tanesi faal olmak üzere 11 seyyar hastane, 146 jeneratör, 79 projektör, 151 tuvalet-duş konteyneri, 480 genel maksat çadırı, 260 prefabrik ev, 4.295 yaşam konteyneri, 3.794 Mevlânâ evi, 335.019 battaniye, 37 seyyar mutfak?

HAYDAR AKAR (Kocaeli) - Bu "AKP" yazanlar da sayıya dâhil mi?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - ?27.288 katalitik soba-ısıtıcı, 6.192 uyku tulumu ve gerekli insani yardım gönderilmiştir.

Değerli milletvekilleri, deprem anından şu ana kadar 70 bin ton kömür Van, Erciş ve köylerinde dağıtılmıştır. 600 tır ve kamyon ile insani yardım malzemesi vatandaşlarımız tarafından gönderilmiştir ve 117 bin adet gıda paketi dağıtılmıştır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bir bütün olarak devlet, sivil toplum kuruluşları, özel sektör ve vatandaşlarımız bir afet anında yapılması gerekli olan tüm eylemleri etkin bir koordinasyon, iş birliği ve dayanışma ruhu ile yerine getirmiştir. Bakanlık, kurum ve kuruluşlarımız ile gönüllü kuruluşlarımız üzerlerine düşen görevleri hakkıyla yerine getirmişler, her türlü takdire şayan bir performans ortaya koymuşlardır. Sahada görev yapan tüm kurum ve kuruluşlarımız ile her kesimden insanımız sadece bir resmî görev anlayışıyla değil toplumumuzun dayanışma ve yardımlaşma geleneğinin verdiği motivasyon ve ruhla üstün bir gayret göstermiştir. Milletimiz de büyük bir yardımlaşma ve dayanışma örneği göstererek Vanlı kardeşlerimizin yanında olmuştur, büyük bir toplumsal bütünlük ve birlik sergilenmiştir.

Van depremlerinden sonra yapılan müdahale ve yardım operasyonunda ülkemizin gösterdiği performans ve başarı uluslararası camia tarafından da övgüyle karşılanmıştır. Ulusal ve uluslararası otoritelerin yapmış oldukları gözlem ve değerlendirmede Van depremlerinden sonra çok kısa bir sürede bu kadar yoğunlukla icra edilen yardım ve müdahale faaliyetinin afetler tarihinde kaydedilen en büyük operasyonlardan biri olduğu vurgulanmıştır.

Uluslararası yardımlar için teşekkür ediyoruz. Pek çok ülkeden ülkemize bu konuda yardım gelmiştir. Burada hem arama kurtarma ekibi hem de daha çok bizim öncelikle istediğimiz çadır ve prefabrik ev çoğunluğu teşkil etmiştir.

Acil yardım ödenekleri olarak şu ana kadar Van Valiliği, bakanlıklar, üniversite ve diğer kurumlara, Van'daki, 52 milyon TL Başbakanlıktan gönderilmiştir. Bu rakamları da burada ifade ediyorum. Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatlarıyla başlatılan yardım kampanyaları kapsamında, Başbakanlık hesaplarında şu ana kadar 147 milyon 400 bin TL, Diyanet İşleri Başkanlığı yardım hesaplarında 37 milyon TL ve Kızılay yardım hesaplarında 43 milyon 900 TL olmak üzere toplam 228 milyon 300 bin TL nakdî yardım toplanmıştır. Bugüne kadar acil yardım ödenekleri dâhil olmak üzere bölgeye gönderilen insani yardım malzemelerinin toplam tutarı 390 milyon TL'dir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şu anda Van ve Erciş'te 14 çadır kentte yaklaşık 18 bin vatandaşımız barındırılmaktadır ve tabii, daha dün, 5 şiddetinde bir artçı deprem olmuştur biliyorsunuz. Yani her artçı deprem, yapılan çalışmaları biraz daha tabii zorlaştırmaktadır.

ÖZCAN YENİÇERİ (Ankara) - Milletin gönderdiği yardımları nasıl yaktırdığınızı anlat.

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Çadır kentlerde sıcak su, duş, yemek imkânları sağlanmış olup sosyal mekânlar, okul öncesi eğitim, sağlık, dinî ve psikolojik destek hizmetleri verilmektedir. Aşevlerinde çok sayıda, her vatandaşımıza âdeta yetecek kadar yemek, üç öğün verilmektedir. Sadece çadır kentlerde değil 35 okulda, evinin yanında çadır kuran falan vatandaşlarımız da gelip yemek alabilmektedir ve ayrıca, Van merkezde 1.300 metrekarelik alanda 30 kişilik bir ekiple hizmet veren giyim market açılmıştır. Bütün depremzede vatandaşlarımız Van, Erciş ve köylerinden bu markete gelip istedikleri giyimi, kışlık giyimleri alabilmektedirler. İlk tabii, çadırla ilgili ilk iskândan sonra bizim biliyorsunuz orta vadede iskânımız daha çok konteynırla olacaktır, prefabrik konut ve konteynırla. Şu anda 20.411 konteyner alımı gerçekleştirilmiştir. Bunlar üretildikçe geliyor ve kuruluyor. Hem Erciş'te hem Van'da konteyner kentlerin yerleri hazırlanmıştır. Bunlar, biliyorsunuz, altyapısı, su, atık su, elektrik gibi her şeyi olan; iki oda, banyo, mutfak ve tuvaleti bulunan, 7-8 kişinin rahat barınabildiği konteynerlerdir.

HASAN HÜSEYİN TÜRKOĞLU (Osmaniye) - Her şey var Sayın Bakan. O zaman, sorun bizzat sizsiniz!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Diğer yandan, kamu hizmetlerinin sağlıklı yürütülebilmesi için de kamu binalarının onarımları devam etmektedir.

HASAN HÜSEYİN TÜRKOĞLU (Osmaniye) - Siz Van'a karışmayın orası düzelir!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Tabii, kalıcı konutlarla ilgili?

VELİ AĞBABA (Malatya) - Sayın Bakan, bir özür borcunuz yok mu, özür!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Şu anda, kalıcı konutlarla ilgili çalışmalar başladı, ihaleleri yapıldı bir kısmının. 1.800 TOKİ konutu -ki bunlar önceden zaten yapılıyordu- bu ay sonuna kadar bitmiş olacak ve teslim edilecek.

Ayrıca, Erciş'te 1.376, Van'da 1.568 olmak üzere toplam 2.944 konutun ihale süreçleri tamamlanmış ve temelleri de atılmıştır. Bizim bu konutlarla ilgili verdiğimiz tarih, bilindiği gibi, Ağustos 2012'dir. Ağustos 2012'de bu konutlar sahiplerine teslim edilecektir ama şu anda, özellikle Van'da ve Erciş'te master plan çalışmaları devam ediyor. Bu master plan çalışmaları bittiğinde ve hasar tespitleri de bittiğinde yeni ihaleler de yapılacaktır.

Diğer illere sevk edilen, kamu kurumlarının misafirhanelerinde misafir edilen depremzede sayısı 14.745'tir şu anda ama kendiliklerinden diğer illere gitmiş ve valiliklerimizin hizmet verdiği insanımız, depremzede 30 bini aşmaktadır.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şu anda Aile Bakanlığımızın 200'den fazla sosyal çalışmacı, sosyolog, psikolog ve psikolojik rehberlik danışmanı, depremzedelere psikososyal destek sağlamaktadır. Bu konuda ekiplerimiz kurulmuştur. Sağlık Bakanlığının ekipleri kurulmuştur. UMKE'nin gezici ekipleri gece gündüz hizmet vermektedir.

Öksüz veya yetim kalan çocuklar, yaşlılar ve özürlüler tespit edilmiş, bunların kurumlara yerleştirilmesi sağlanmıştır. Şu anda 188 çocuğumuz, maalesef, annesini babasını kaybetmiştir, onlar tespit edilmiştir. Ve şu anda bir araştırma yapıyor Aile Bakanlığımız. Her aileye gidiliyor. Burada hem ailenin durumu hem de ihtiyaçları daha gerçekçi şekilde tespit edilecek. Eminim, o zaman daha sağlıklı ulaşma da mümkün olacak.

Bu arada, su, elektrik, doğal gaz, iletişim, ulaşımda hiçbir sorun yoktur Van'da ve Erciş'te. İlk iki gün Erciş'te elektrikte biraz sorun olmuştur, onun dışında altyapıda hiçbir sorun yoktur.

Hasar tespit çalışmalarıyla ilgili de şunu söyleyeyim: Tabii, biraz önce Değerli Milletvekilimiz Mehmet Bey genel hayata etkililikle ilgili bilgi verdi. Şu anda 400 teknik personelle hasar tespit çalışmaları devam ediyor. Erciş ve köyler bitmek üzere. Hepsi bittikten sonra bunların tamamı Van'a gelecek ve Van'daki çalışmalarına başlayacaklar.

VELİ AĞBABA (Malatya) - Sayın Bakan, test etmiştiniz, testin sonucu ne oldu?

 BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Van'ın biraz ertelenmesinin bir sebebi de şu anda hâlen artçı deprem? Mesela, dünkü artçı deprem yeni hasarlar meydana getirmiştir. Bu sebeple, Erciş ve köylerin hasar tespitine öncelik verilmiştir.

VELİ AĞBABA (Malatya) - Testin sonucu ne oldu Sayın Bakanım?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Ayrıca şunu da ifade etmek istiyorum: Enkaz kaldırma çalışmaları ihale edilmiş, bunlar kaldırılıyor. Yapı denetimiyle ilgili şu anda yasa tasarımız hızlı şekilde hazırlanıyor. Hükûmetimiz, biliyorsunuz, depremzedelere dönük bir karar çerçevesinde -genel hayata etkililik kararı çerçevesinde- çiftçimizin, esnafımızın vergi borçlarını bir yıl ertelemiştir. Maliye Bakanlığı vergi ve cezalarıyla ilgili ertelemeler yapmıştır. Sigorta primleri ertelenmiştir. Ayrıca, Çalışma Bakanlığı 5 bin kişinin sekiz ay boyunca Toplum Yararına Çalışma Programı'nda çalıştırılması kararını almış, şu anda 3 bin kişi oradan çalıştırılmaktadır. Bunun dışında, KOSGEB'in yardımları vardır. Çalışma Bakanlığı tarafından yine özellikle kısa çalışma ücretleri ödemesine başlanılmıştır ve depremde hayatını kaybeden vatandaşlarımızın ailelerine sosyal güvenlik maaşı bağlaması da yapılacaktır.

Tarım Bakanlığımız, hayvanı telef olan bütün köylülerimize, kendilerine aynı cins hayvanı verecektir. Ayrıca tarım sigortası kapsamında olan hayvanların  bedellerinin ödenmesine de başlanmıştır. Tabii köylerde ahırlar da yıkıldığı için büyük çadır ahırlar yaptırılmış, bunlar da neredeyse tamamlanmak üzeredir.

Ben burada vakit kısa olduğu için diğer çalışmalara değinemiyorum ama şunu ifade etmek istiyorum:

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; şunu biliyoruz, deprem ülkemizin bir gerçeği, ülke olarak tüm deprem önlemlerini almaya mecbur değil, mahkûmuz.

HAYDAR AKAR (Kocaeli) - Sayın Bakan, on senedir niye almadınız?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY  (Devamla) -   Başta depremler olmak üzere afetlere hazırlıklı olmamız gerektiğini unutmadan, afete dirençli ve afet bilinci yüksek bir toplum hâline gelmek için yoğun çaba sarf etmemiz gerekmektedir. Bu, devlet ve milletin birlikte topyekûn bir şekilde vermesi gereken bir mücadeledir. Ayrıca Van bir medeniyetler şehrimizdir. Tarihî, kültürü, coğrafi yapısıyla eşine az rastlanan bir ilimizdir. Medeniyetlerin kalbi olan Van ilimizi köyleriyle birlikte yeniden inşa edeceğiz, Van'ı örnek bir şehir hâlinde yeniden kuracağız.

Bu vesileyle bir gönül işi olan ve tüm olumsuz şartlara rağmen fedakârca görev yapan tüm arama kurtarma, ilkyardım ve sağlık personeline, Türk Silahlı Kuvvetlerine, Emniyet mensuplarımıza, STK'lara ve görev yapan herkese tekrar buradan teşekkür ediyorum.

Burada yine, konuyla ilgili benim bir söz söylediğim, burada işte kendi potansiyelimizi görmek için falan? Değerli milletvekilleri, o konu bir gazetede çıktı ve ben onu ertesi gün düzelttim ama muhalefet partimiz onu gerekçesini yine koymuş. Yani o manada bir şey söylemedim, öyle bir şey söylenmez. Kırk beş dakikalık konuşmanın içinde söylediğimiz şudur: Bizim arama  kurtarma açısından büyük sıkıntımız yok, çadırda sıkıntımız var, dış yardımlarda çadıra öncelik verdik, bunu demek istedik.

Ayrıca elimde bir araştırma var, bu dün çıktı.

VELİ AĞBABA (Malatya) - Sayın Bakan, arama  kurtarmada da sınıfta kaldınız. Biz iki gün oradaydık, sınıfta kaldınız.

BAŞKAN - Sayın Ağbaba? 

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Burada, bu araştırmada? Biz, biliyorsunuz, çalışan bir partiyiz ve milletin nabzını çok tutarız. Ben de bu işlerin uzmanıyım biliyorsunuz, siyasi analizler yaparım. Her aylık araştırmada o ayın konularını sorarız.

Bakın, vatandaşa bu ay -dün çıktı bu araştırma- deprem soruluyor, depremde Hükûmetin performansı?

OKTAY VURAL (İzmir) - Hangi şirket yaptı Sayın Bakan?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Bu araştırmayı biz kendimizi denetlemek için yapıyoruz, açıklamıyoruz da, sadece kendimiz görüyoruz ve?

OKTAY VURAL (İzmir) - Kendiniz yapıyorsunuz? Şıracının şahidi bozacı!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) -Burada diyor ki: "Hükûmet, Van'a en hızlı şekilde müdahale etmiş ve gerekeni yapmıştır."

VELİ AĞBABA (Malatya) - Sayın Bakan, doğru değil.

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) -Ne kadar biliyor musunuz? Yüzde 75, buna katılmayan yüzde 25. Kendi seçmenimiz yüzde 94.

OKTAY VURAL (İzmir) - Sayın Bakan, araştırma hangi şirketin?

HAYDAR AKAR (Kocaeli) - Yandaş medya var ya, onlara yaptırmışsınızdır!

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) -Bu araştırma 26 ilde ve 5 bin kişi üzerine ve burada bir sonuç daha var. Bu sonucun muhalefet kısmını göstermeyeyim.

OKTAY VURAL (İzmir) - Hangi şirket?

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) -Biliyorsunuz, AK PARTİ seçimde bunun yarısıydı, yüzde 50'ydi. Şimdi, yarıdan biraz bu tarafa taşmaya başladı, yüzde 55, kasım ayının sonu. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

Biz siyaset yapıyoruz, biz milletin nabzını tutuyoruz. 

OKTAY VURAL (İzmir) - Siyaset yapmayın, vicdanınızın gereğini yapın.

VELİ AĞBABA (Malatya) - Sayın Bakan, depremin ilk iş günü ordaydık, dediklerinizin hiçbiri doğru değil.

BAŞBAKAN YARDIMCISI BEŞİR ATALAY (Devamla) - Doğru, doğru?

Muhalefet hiçbir şey için teşekkür etmiyor ama millet biliyor millet, millet biliyor.

Ben, hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Sağ olun. (AK PARTİ sıralarından alkışlar)

BAŞKAN - Teşekkür ediyorum Sayın Bakan.