ELİF ESEN (İstanbul) - Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; görüşmekte olduğumuz teklifin 9'uncu maddesi yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında yazılım destekli kamera sistemi kullanımı ve veri işleme süreçlerini düzenliyor. Bu düzenlemeyle kurum bakımındaki çocukların yaşam alanları Merkezi İzleme ve Takip Sistemi kapsamında izlenebilir hâle geliyor. Yıllarca bu konuda çalışan, çocukları yatılı bakım aldıkları merkezlerde ziyaret eden, koruyucu aile sistemine gönüllü kazandırmak için sivil toplumda çalışan bir arkadaşınızım. Yani alanı yıllarca deneyimledim ve bu deneyimlerimle aslında bu alanı o kadar büyük bir sorumluluk ve vebal içerdiğini sizlerle de burada paylaşmak istiyorum. Çok ince, hassas bir teraziyle hepimiz bu konuya eğilmek durumundayız.

Değerli milletvekilleri, kamera kötü muameleyi ortadan kaldırmaz, yalnızca kaydeder, belki bir miktar caydırıcılığı olabilir ancak önemli risklerinden bahsetmeden olmaz. Bu yetkinin sınırları ve sorumlulukları açık değil. Verilerin iki yıl süreyle saklanması oldukça uzun bir süre. Kaldı ki ülkemizin veri hırsızlığı ve kimlik bilgilerinin ifşası konusunda olumsuz tecrübeleri varken, mağduriyet sicili kabarıkken kurum içi suistimal ya da siber saldırılarla çocukların da verileri ele geçirilebilir ve art niyetli kişiler tarafından kullanılmasının önü açılabilir. Buna yeltenenlere yönelik nasıl koruma tedbirleri düşünülüyor, hangi cezalar uygulanacak bilmek zorundayız. Veri koruma yanı sıra silme, yok etme, etki analizi ve olası risklere yönelik sızıntı, kötüye kullanım, tedbirler ve elbette uygulayıcılar üzerindeki müeyyidelerden de bahsedilmiyor. Üstelik 10'uncu maddeyle birlikte Bakanlığa geniş veri işleme yetkisi de tanınıyor fakat bu hassas ve hayati konuda bu yetkinin de denetimi ve hukuki güvenceleri açıkça ortaya konulmuyor. Bu durum, hukuki belirliliği zayıflatan ve keyfiliğe açık bir alan oluşturan ciddi bir sorun olarak burada bizleri tehdit ediyor. Bu nedenle sormak zorundayız: Biz burada gerçekten çocukları koruyabilecek miyiz, yoksa sadece sistemi mi rahatlatmaktan ibaret bu madde? Sistem en az veri, artı en yüksek güvenlik prensibiyle işlemeli ve güvenli bir şekilde yeniden ele alınmalı. Bu madde ilk bakışta denetimi artıran bir adım gibi görünse de teklifin bütünü içinde değerlendirdiğimizde karşımıza daha temel bir mesele çıkıyor: Devletin çocukla kurduğu ilişki. Ancak asıl sorun bununla bitmiyor çünkü bu maddeyi diğer düzenlemelerden bağımsız düşünmeyip aynı teklifi, kurum bakımından ayrılan gençlerin 18 yaşından sonra ciddi bir destek ve takip mekanizması olmaksızın hayata bırakıldığını düşündüğümüzde riskler çok daha fazla bizleri tehdit eder hâle geliyor. Barınma, istihdam ve sosyal uyum açısından bu gençlerin büyük kısmı büyük bir kırılganlıkla baş başa kalıyorlar. Şimdi açıkça soralım, bir çocuğu kurum bakımındayken izlemek mi korumaktır, yoksa o çocuğun güvenle, zamanla iş sahibi olarak, aile kurarak dışarıda ayakta kalabileceği bir sistemle desteklenmesi mi? Çünkü siz içeride her anını kaydedebilirsiniz ama asıl zor olan, dışarıya çıktığında hayatını nasıl idame ettirecek, sağlam bir zeminde yol alabilecek mi? Orada bir koruma değil sadece bir kontrol mekanizması kurmakla bunu sağlamış olmuyorsunuz ne yazık ki. Asıl mesele, çocuğun başına kötü bir şey gelmeden önce koruyabilecek nitelikli bakım ve destek sistemini kurabilmek çünkü asıl meselemiz çocukları korumak ve hayata hazırlamak olmalı; izlemek, daha sonra kaderine terk etmek değil.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın lütfen.

ELİF ESEN (Devamla) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Unutmamalıyız ki o çocukların anası da babası da devlet ve bizler de bu konuya bu hassasiyetle bakmak zorundayız. Ve bu büyük sorumluluk sadece 18 yaşına gelene kadar, kurum altındayken, kurum korumasındayken geçerli değil; çocuk kurumdan çıktıktan sonra da devletin güvencesinde olmalı, izlenmeli. O çocukların hepsini kendi evladımız gibi düşünmeliyiz, birisinin bile hayattan kopmasına, yere düşmesine izin vermemeliyiz. Çocukların kameraların olmadığı gerçek hayata hazırlanmaları son derece önemli. Kurum sonrası hayata güçlü ve nitelikli bireyler olarak hazırlanmaları ve güvenle hayatlarını devam ettirebilmelerinin sağlanması bu politikaların temelinde yer almalı. Evet, kurum bakımı güvenli olsun ama daha sonrası daha da güvenli olsun.

Genel Kurulu saygıyla selamlıyorum. (YENİ YOL, CHP ve İYİ Parti sıralarından alkışlar)