METİN ERGUN (Muğla) - Heyetinizi saygıyla selamlıyorum.

Muhterem milletvekilleri, maddeyle karbon yutak ormanlarının kurulması ve karbon tutma kapasitesinin artırılması amaçlanmaktadır, 13'üncü madde budur. İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında karbon yutak alanlarının güçlendirilmesi elbette önemli bir ihtiyaçtır. Bu yönüyle düzenlemenin temel amacını yerinde buluyoruz lakin düzenlemelerin doğru bir hedefe yönelmiş olması tek başına yeterli değildir. Önemli olan bu hedef ve hangi yöntemlerle ulaşılacağının açık, güvenilir ve uygulanabilir şekilde ortaya konulabilmesidir. Ne yazık ki görüşülmekte olan madde bu konuda önemli eksiklikler barındırmaktadır. Teklif metninde karbon yutak ormanlarından elde edilecek karbon miktarlarının nasıl ölçüleceği açık değildir. Bu miktarların hangi yöntemlerle raporlanacağı belirsizdir. Doğrulama süreçlerinin nasıl işleyeceği belirsizdir. Ölçülemeyen bir değerin ekonomik karşılık üretmesi mümkün değildir. Doğrulanamayan bir verinin uluslararası piyasalarda kabul görmesi de mümkün görünmemektedir. Bu nedenle ölçüm, raporlama ve doğrulama sistemlerinin açık şekilde tanımlanması gerekmektedir. Uluslararası standartlarla uyumlu bir izleme altyapısı kurulmalıdır. Verilerin dijital ortamda takip edilmesi ve bağımsız şekilde doğrulanabilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, karbon yutak alanlarından elde edilecek kredilerin uluslararası geçerliliği konusunda da yeterli açıklık bulunmamaktadır. Karbon kredilerinin hangi standartlara göre üretileceği net değildir. Gönüllü karbon piyasaları ile zorunluluk karbon piyasaları arasındaki ilişkinin nasıl kurulacağı açıklanmamıştır. Çifte sayım riskinin nasıl önleneceği de ortaya konulmamaktadır. Bu belirsizlikler giderilmediği sürece piyasa güvenilirliğinin sağlanması zorlaşacaktır. Ayrıca düzenlemenin yalnızca orman alanlarına odaklanmış olması da dikkat çekmektedir. Hâlbuki karbon tutma kapasitesi sadece ormanlarla sınırlı değildir, tarım toprakları da son derece önemli karbon yutak alanlarıdır. Toprak organik maddesinin artırılması karbon tutum kapasitesini doğrudan etkilemektedir. Sürdürülebilir tarım uygulamaları bu sürece önemli katkılar sunmaktadır ancak madde bu potansiyeli dikkate almamaktadır. Dolayısıyla, karbon politikalarının tarım sektörünü de kapsayan bütüncül bir anlayışla ele alınması gerekmektedir. Toprak karbonunun ölçülmesi, izlenmesi ve doğrulanması sistemin ayrılmaz bir parçası olmalıdır. Bu yaklaşım hem çevresel fayda sağlayacaktır hem de çiftçilerimiz için yeni ekonomik fırsatlar oluşturacaktır. Aynı zamanda kırsal kalkınmaya büyük katkı sağlayacaktır. Karbon azaltım hedeflerine daha düşük maliyetlerle ulaşılmasına imkân verecektir.

İtiraz ettiğimiz başka bir husus ise paydaş katılımıdır. Bu süreçte kamu kurumlarının sorumluluğuna ilaveten özel sektörün, teknoloji geliştiricilerinin, üniversitelerin ve ilgili tüm paydaşların sisteme aktif şekilde dâhil edilmesi gerekmektedir. Veri temelli ve standartlaştırılmış bir yapı kurulmadan beklenen sonucun alınması güç görünmektedir.

Muhterem milletvekilleri, görüşümüzü özetleyecek olursak, İYİ Parti olarak karbon yutak alanlarının güçlendirilmesini doğru buluyoruz ancak doğru hedeflere eksik araçlarla varılamayacağını düşünüyoruz. Daha güçlü bir veri altyapısının kurulması gerektiğini savunuyoruz. Ölçüm, raporlama ve doğrulama sistemlerinin açık şekilde tanımlanması gerektiğini ifade ediyoruz. Tarım ve toprak karbonunu da kapsayan bütüncül bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğine inanıyoruz. Bu duygu ve düşüncelerle konuşmama son verirken, hepinizi bir kez daha saygılarımla selamlıyorum. (İYİ Parti ve YENİ YOL sıralarından alkışlar)