MUSTAFA ADIGÜZEL (Ordu) - Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Kızılay adını bizzat Kızılay olarak Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün verdiği, onlarca savaş görmüş köklü ve millî bir yardım kurumudur. Kızılay bir çocuğun harçlığından, bir emeklinin kıt kanaat maaşından, bir işçinin alın terinden artırarak yürüyen, devam eden bir dayanışma kurumudur. Elbette, Kızılayın fedakâr çalışanlarını tenzih ediyoruz ancak gelinen noktada idari ve mali tartışmaların yanında, siyasetin en uzağında olması gereken kurum, siyasi tartışmaların odağına getirilmiştir. Kurum 2019 yılında âdeta bir afete uğramış, yüz elli yıllık yapı çökmüştür. Ne olmuştur 2019 yılında? Holdingleşerek dernek özelliğini yitirmiş, 11 iştirak şirketi kurulmuştur. 11 şirket yönetimi de huzur hakkı alırken 2022 yılında üç yıllık huzur hakkı olarak ödenen para 33 milyon liraya ulaşmıştır. Nasıl oldu da bir hayır kurumu kazanç kapısı hâline geldi, Kızılay kamusal değil bir finansal kurum olarak görüldü? Bunları incelemezsek Kızılayın geleceği için endişelenmeliyiz. Yapılan yardımlar ve bağışlar denetlenemiyor, diğer vakıf ve derneklerde de böyle. İşte, depremde bağış toplanıyor 115 milyar, 15 Temmuzdan sonra 310 milyon, Beşiktaş saldırısı sonrası 52 milyon; denetleyebiliyor musunuz? Hayır. Soruyorsunuz, cevap verilmiyor. Kamu bankaları para yardımı yapıyor, Hazine kamu bankalarına, onlar da Kızılay ve AFAD'a kaynak aktarmış oluyor, 86 milyar TL denetimli alandan denetimsiz alana geçmiş oluyor. Kızılay ve AFAD'ın hesap vermez bir harcama sistemi var, bu parayı takip etmek, bu çürümüş sistemde neredeyse imkânsız. Devlete vergi ödemek yerine bir kuruluşa bağış yaparak hazine yani bir paralel hazine, paralel kasa kurulmuş oluyor. Yardım denetiminde başka sıkıntılar da var. Sayıştay detaylı denetim yapamıyor, paranın nerelere harcandığını tespit edemiyor. Bu kamusal değil de finansal yönetim anlayışı nedeniyle 4 hastane, 2 tıp merkezi de sağlık hizmeti üretmek yerine kira geliri elde etmeye kalktı. Kamuoyundaki büyük tepkiler üzerine vazgeçildi. Çadır satılık, hastane kiralık, Kızılay komalık olmaktan son anda kurtuldu ama bu bakış açısı değişmeden Kızılay kan kaybetmeye devam edecektir. Kızılayın bağışları, iştirakleri, kaynaklarıyla tüm faaliyetleri etkin, bağımsız ve şeffaf bir şekilde denetlenmelidir. Çünkü kamu yararı iddiası denetimsizliğin gerekçesi olamaz. Kızılayın gerçek gücü şirketlerinin büyüklüğünde, ihale ayrıcalıklarında değil, afet günü ulaştırdığı çadırda, ihtiyaç sahibine ulaştırdığı elde, milletin duyduğu güvendedir. Kızılaya güveni kanunla emredemezsiniz ancak şeffaflıkla yeniden kazanabilirsiniz. Şimdi Kızılaya yeni yetkiler, ihale istisnaları ve ayrıcalıklar getirilmek isteniyor. Biz ise ısrarla şeffaflık, hesap verebilirlik diyoruz. Kızılayın ihtiyacı denetim muafiyeti değil, şaibeden arınmaktır.

Değerli arkadaşlarım, işte böyle birileri yardım kurumlarını bile kazanç kapısı hâline getirmişken, birçok sektörde de birçok insanımız emeğinin hakkını alamıyor. Bir örnek, Ordu ilimizin Gölköy ilçesinde 2.500 insanımız yüksek gerilim enerji nakil hatlarında çalışıyor. Onlarca metre yüksekte elektrik direklerinin tepesinde bir anlık hata, bir akım, bir kopan halat; çoğu zaman ölüm, kimi zaman sakat kalmak... Onlarca Gölköylü hemşehrimizi bu şekilde kaybettik, en son yine Gölköylü Yaşar Dinç'i kaybettik; Allah rahmet eylesin.

İşte, bu emekçilerden, Almanya'da çalışan, Kayseri merkezli EAG şirketleri aracılığıyla götürülen yaklaşık 400 işçiye 3 bin avro yerine 1.500 ile 1.800 avro verildiği, Türkiye ile Almanya arasındaki anlaşmaya aykırı olarak eksik ödeme yapıldığı ortaya çıktı. 103 işçi hakkını hukuki yollarla aramaya başladı, Kayseri İŞKUR İl Müdürlüğü de eksik ödemeyi resmen tespit etti; şirketi uyardı, ödeme yapması için süre verdi, ödeme yapmayınca da şirketin Almanya'ya yeni işçi göndermesini durdurdu ama sadece sekiz gün sonra İŞKUR Genel Müdürlüğü bu yaptırımı kaldırdı.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın lütfen.

MUSTAFA ADIGÜZEL (Devamla) - Ne değişti bu sekiz günde? Ödeme mi yapıldı? Hayır.

Şimdi, İŞKUR Genel Müdürüne soruyorum: Sizi kim aradı da yaptırımı kaldırdınız? Anayasa 49 işçilerin haklarını koruyor, siz kimin haklarını koruyorsunuz? Bu insanlar direklerin tepesinde hayatlarını kaybediyorlar, bir de devletin kapısında haklarını kaybetmesinler.

Yüce Meclisi saygıyla selamlıyorum. (CHP sıralarından alkışlar)