GENEL KURUL KONUŞMASI
Konu: AÇIKLAMALAR
Yasama Yılı:4
Birleşim:67
Tarih:04.03.2026

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, şu anda Adalet Bakanlığının önünde hasta tutsaklara yönelik bir eylem gerçekleştiriliyor. Adalet Bakanının bu eyleme kulak vermesini istiyoruz fakat Adalet Bakanı bu eyleme, hasta tutsaklarla ilgili tüm taleplere maalesef kulaklarını kapamış durumda. Burada defalarca dile getirdik ama bu konuda herhangi bir adımın atılmadığını maalesef üzüntüyle izliyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Adalet Bakanlığı bütçesi Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülürken Adalet Bakanının konuşmasını dikkatlice dinledim. Şimdi, o konuşmada cezaevlerine yönelik hiçbir şey söylenmedi; bir tek, Diyarbakır Cezaevinin kapatılmasından bahsedildi, işte geçmişin işkencelerinden, suçlarından bahsedildi. Oysa, bugünkü cezaevlerinde de bu suçlar işlenmeye devam ediliyor. İşte, Tuncer Sağlam maalesef cezaevinde katledildi, Tuncer Sağlam'ın cenazesi cezaevinden çıktı. Diyarbakır Cezaevinden farkı nedir bunun? Bugün Evin Zapsu, Nevroz Bozkurt cezaevinde sağlık hakkına erişemiyor, belki de hayatlarını kaybedecek; bu acı şeyi buradan söylemek zorunda kalıyoruz. Bu cezaevlerinin Diyarbakır Cezaevinden farkı ne? Bugün cezaevlerinde işkence var, kötü muamele var; bugün cezaevlerinde sağlık hakkına erişim hakkı kısıtlanıyor. Dolayısıyla bugün cezaevlerine dönüp baktığımızda bu tablonun bu kadar net ortada olmasına rağmen Adalet Bakanlığının duyarsızlığı aslında kabul edilemez.

Bakın, başka bir konudan daha bahsedeyim. Şimdi, 2026 programında, performans programında -performansa bakın, nerede görülüyor- 2027 için 5 yeni cezaevi yapacaklarını söylüyorlar. Yani bugünkü cezaevlerine 5 yeni cezaevi eklemek Adalet Bakanlığının vizyonudur. Adalet konusunda herhangi bir vizyon yok, cezaevi yapmak meselesi var. Dolayısıyla bugün cezaevi ihtiyacı neden kaynaklanıyor? Aslında, Türkiye'de cezaevlerinde kapasitenin aşamasından. Türkiye cezaevlerinde 430 binden fazla insan var, kapasite 290 bin ve cezaevi yaparak bu kapasiteyle aslında tutuklu ve hükümlülerin yerleşim meselesinin halledilmesine çare aranıyor. Hâlbuki buradaki çarpıklık şu: Neden bu kadar tutuklu ve hükümlü var? Çünkü adalet yok, adaletsizlik var. Toplum sürekli olarak suça itilen, suça sürüklenen bir girdabın içinde. Dolayısıyla, siz esas olarak suç kaynaklarını kurutmak yerine sürekli olarak suçlu üreten bir mekanizmanın içinde cezaevi inşa etmek gibi bir akla sahipseniz, orada zaten adalet beklemek mümkün değil; zaten ortada adalet yok. Şimdi, yargıya baktığınızda görüyorsunuz. Yargı adalet üreten bir sistem olmaktan çoktan kopmuş, gitmiş. Örneğini mi istiyorsunuz? İşte, Kobani kumpas davası. Dava istinafta bekliyor, neden beklediğine dair hiçbir açıklama yok. Dava istinafta bekliyor, bizim arkadaşlarımız cezaevinde tutsak edilmeye devam ediliyor. İşte, bu kadar büyük adaletsizliklerin yaşandığı bir ülkede Adalet Bakanı çıkıyor, zaman zaman diyor ki: "Biz bu duruma dair on üçüncü yargı paketinde bir infaz düzenlemesine gideceğiz." Ne zaman? Nasıl bir infaz düzenlemesine gideceksiniz? Bununla ilgili kamuoyuna bir açıklama yapsanıza. Bakın, cezaevinde yatan hem siyasi tutsaklar hem adli mahkumlar açısından bu önemli bir beklenti. Ne zaman, ne yapacaksınız çıkın, programınızı infaz düzenlemesine dair, on üçüncü yargı paketine dair kamuoyuna bir açıklama yapın. İnsanlara bu şekilde bir şey söyleyip beklenti yaratıp sonra da bu konuda adım atmamanızı biz geride bıraktığınız 12 yargı paketinden biliyoruz, 13'üncünün böyle olmasını istemiyoruz.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bugün partimizi Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı ve beraberindeki heyet ziyaret etti. Çok önemli bir çalışma gerçekleştirmişler. Tabii, Belediyeler Birliği sürekli seçim yapmak zorunda kalıyor, Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı sürekli değişiyor, neden? Belediyeler Birliği Başkanı kim olmuşsa bir süre sonra bakıyoruz ki gözaltına alınmış, tutuklanmış. Böyle ilginç bir tablonun içindeyiz. O yüzden de bu çalışmayı Belediyeler Birliği yapmış, getirdi, çalışmada diyor ki: "Belediye başkanlarının tutuksuz yargılanması sağlanmalıdır." Bu konuda Parlamentoya çağrı yapıyorlar. Biz de bu konuda hemfikiriz, yıllardır burada aynı şeyi söyledik.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Buyurun, tamamlayın.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Görevlerinden dolayı bir suç iddiası varsa bununla ilgili tabii ki yargılama olabilir ama bu yargılama tutuksuz bir yargılama süreci olarak işlemelidir zaten tutuklu yargılama bir istisna hâlidir. Dolayısıyla, belediye başkanları o kentin iradesini temsil eder. Siz ortadaki bir iddiaya dayanarak bir belediye başkanını tutukladığınızda aslında bir kentin iradesini yok sayıyorsunuz, kayyum atadığınızda yok sayıyorsunuz. Bakın, muhalefet partileri bir arada bir kanun teklifi hazırladı, verdi, dedi ki: "Bu kayyum uygulamasına son verin, bu 12 Eylül zihniyetidir, bu faşist bir zihniyettir." Kayyum uygulaması sadece bir belediye başkanını görevden almakla kalmaz, bir kentin iradesini yok sayar, siyasi darbedir ya, bundan daha ötesi yok. Şimdi, böyle bir kanun teklifini muhalefet hazırladı, iktidar oralı olmadı. Şimdi, bu konuda da bir kanun teklifi hazırlığına dair bir çağrı yapıyoruz. Evet, gerçekten belediye başkanları tutuksuz yargılanmalıdır, Ekrem İmamoğlu bugün tutuksuz yargılanmalıdır, koca İstanbul'un Büyükşehir Belediye Başkanıdır fakat tutukludur, İstanbul gibi bir kentin iradesi şu anda tutsaktır, bu kabul edilemez. Dolayısıyla, buradan sesleniyoruz: Bu tür hukuk garabetlerine, bu tür hukuksuzluklara artık son vermek gerekir.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; Plan ve Bütçe Komisyonundan bahsettik. Evet, orada bütçe görüşülmeye devam ediliyor fakat o sırada 2026 bütçe uygulama rakamları da geliyor. Ekim ayı sonuçları geldi, ekim ayında 481 milyar lira bütçe açığı verilmiş, yıl sonuna kadar 2,5 trilyon lira bütçe açığı verilecek. Önümüzdeki yılın tahminî bütçe açığı 4 trilyonun üzerinde. Bütçe açığı, ortaya çıkan bir afet, felaket ya da arızi bir durumdan dolayı kaynaklanmıyor. Adalet ve Kalkınma Partisinin bütçe politikası bütçe açığına dayalıdır. Neden? Çünkü bütçe açıkları verilerek, faiz ödemeleri yapılarak bir servet transferi gerçekleştiriliyor. Nasıl mı gerçekleştiriliyor? Bugün servet dağılımı en adaletsiz 10 ülkenin içinde Türkiye var. Türkiye dünyadaki en adaletsiz servet dağılımlarından birine sahip. Türkiye'de 30 milyon doların üzerinde serveti olan 4.200 aile var, bu 4.200 aileye faiz aktarmak uğruna bütçe açık vermeye devam ediyor. Bu kadar büyük bir adaletsizlik söz konusu ve baktığınızda bu adaletsizlik ölçülmüş bir adaletsizlik yani afaki rakamlardan bahsetmiyoruz, dünyada Gini katsayısı üzerinden baktığınızda felaket bir rakamla karşı karşıyayız.

BAŞKAN - Buyurun, tamamlayın lütfen.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - İşte, tablo ortada ve hâlâ sermaye harcaması yapıp patronların vergilerini siliyorsunuz, faiz ödemeleriyle servet transferi yapıyorsunuz, bütçe açığı vererek de aslında toplumun beklentilerini gasbediyorsunuz. Bütçe halkındır. Bütçe hakkı denen bir şey vardır. Bütçe emekçinin, emeklinin, kadının, gencin, köylünün, çiftçinin, mimar, mühendis, şehir plancısının bütçesidir ama maalesef bunu göremiyoruz. Bakın, bütün bakanları dinledik bugüne kadar, bugünden sonra da bakan dinlemeye devam edeceğiz. Hiçbir bakan emeğe, kadına, gence, işçiye, emekliye yani toplumun yoksul, mağdur kesimine dair hiçbir şey söylemedi. Makro ihtiyati tedbirler tutacakmış; ne zaman tutacak, merakla bekliyoruz.

Bugün, yine, partimizi Türkiye Mimar ve Mühendisler Odası Başkanı ve heyeti ziyaret etti.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Son kez açıyorum, buyurun.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Dolayısıyla Türkiye'de 750 bin mimar, mühendis ve şehir plancısı var ve Türkiye'nin en mağdur kesimlerinden biri olmuş durumdalar. İşsizliğin en yaygın olduğu kesim. Bu kadar yetişmiş bir insan emeğinin bu denli işsizlik baskısıyla ve hatta çalışanların da ücret yoksulluğu baskısıyla karşı karşıya kalması kabul edilemez. Ve bu konuda bir an önce bir düzenlemenin yapılması, kamuda mimar, mühendis ve şehir plancılarına daha fazla kadro açılması ve ücret adaletsizliğinin genel anlamda giderilmesi konusunda beklentileri var. Ama bütçeye baktığımızda bunu görmek mümkün mü? Hayır mümkün değil. Bir de işin fıkrası var, komedisi var, o da YÖK Başkanından geliyor. YÖK Başkanı diyor ki: "Mühendislikleri yan dal olarak düzenleyebiliriz." Düşünebiliyor musunuz, bir bilim insanının mühendisliklere bakışı bu.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Yan dal olarak...

BAŞKAN - Teşekkürler, sağ olun.

SEZAİ TEMELLİ (Muş) - Tamamlıyorum...