LALE KARABIYIK (Bursa) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; bildiğiniz gibi 25 Mart 2020'de geçici 23'üncü maddeyle kısa çalışma uygulaması yeniden düzenlenmişti ve bu maddede, önceden normal şartlarda üç yılda 600 prim gün ödemesi şartı varken 450'ye ve önceki son yüz yirmi gün hizmet akdine tabi olma şartı da 60'a indirilmişti.

Yine aynı tarihte -hatırlarsak- Cumhurbaşkanına da kısa çalışma ödeneği uygulamasını 31/12/2020 tarihine kadar uzatma yetkisi verilmiş idi.

Şimdi, bugün de yeni gelen bu maddeyle 30 Haziran 2021 tarihine kadar bu yetki uzatılıyor. Yani bu şu anlama geliyor: Sadece kısa çalışma ödeneği değil, aynı zamanda ücretsiz izin aylığı -ki diğer ismiyle "nakdî ücret desteği" diyoruz- onlar da uzatılıyor. Ama bunu çok net bilelim, bu şu anlama geliyor: Yine Haziran 2021'e kadar bu gruba giren çalışanlar tam ücret alamayacaklar yani mart ayından bu yana zaten tam ücret alamıyorlardı. Kısa çalışma ödeneği alanlar yine net ücrete yakın bir ücret alsalar da bu arada ücretsiz izin aylığı alanlar 1.168 liraya maalesef talim etmek zorunda kalıyor, işten ayrılamıyor. Bu, aynı zamanda iktidara belki şöyle bir yarar sağlıyor: Onları işte göstererek işsizlik oranı üzerinde olumlu bir etki yapılıyor ama bu insanlar, bu çalışanlar, son derece mağdurlar ve aynı zamanda yaşam şartları ağır; yoksullaşma her geçen gün artıyor, hayatlarını sürdürmekte zorluk çekiyorlar.

Diğer taraftan bu uygulamada uzun dönemli sigorta primleri de zaten karşılanmıyor. Tabii, SGK'ye prim günleri de eksik bildirilmiş oluyor ki bu, Anayasa'nın 60'ıncı maddesine zaten aykırı.

Bir de şunu unutmayalım: Bu eksik bildirimler bir taraftan ileride büyük bir hak kaybı doğmasına da sebebiyet verecek, hak kayıplarını da biriktirmiş olacak. Aslında yapılması gereken en iyi şey şudur: Burada, şu aşamaya gelmişken ücretsiz izin aylığı alanlara da yaşam şartlarını da düşünerek en azından kısa çalışma ödeneği kadar bir ücreti verebilmek lazım. Hatta hatta geriye dönerek mart ayına kadar, kısa çalışma ödeneği miktarına tamamlamak da ihtiyaçtır diye söylemek istiyorum.

Yine, ücretsiz izin aylığı alanlar, aynı zamanda işten de ayrılamıyorlar, tazminat alamıyorlar ama işverenle anlaştıkları şartlarda, tazminatını da alarak -belki daha iyi bir iş buluyorsa- bu şekilde ayrılabilmelerinin de sağlanabilmesi lazım. Bunları da düşünmek, burada masaya yatırmak zorundayız değerli milletvekilleri, yaşam şartları ağır.

Şimdi, bugün itibarıyla baktığımızda mart ayından bu yana kısa çalışma ödeneği kaç kişiye verilmiş? 3 milyon 580 bin 638 kişiye nakdî ücret desteği ise 2 milyon 45 bin 139 kişiye verilmiş. Şimdi, onların, çok yakında kısa çalışma ödeneğinin 1 taksiti daha ödenmiş, yatırılmış olacak. Ancak bildiğimiz gibi enflasyon her geçen gün artıyor. Şu anda Türkiye'de işsizlik sorunu, iktidarın on sekiz yılda getirdiği 22 pakete rağmen aşılabilmiş değil, her geçen gün de daha olumsuz verilerle karşı karşıya kalıyoruz. Bu ailelerin eğitim masrafları var, geçinme masrafları var, tencereleri kaynayacak. Yoksulluk her geçen gün derinleşiyor değerli milletvekilleri. Bu paralarla geçinmek gerçekten güç. Yani, kendimizi onların yerine koyduğumuzda çok güç şartlarda yaşadıklarını, yaşamaya çalıştıklarını görelim. Bir taraftan geçinemedikleri için kredi almaya çalışıyorlar, taksitlerini ödeyemiyorlar ve aylar geçiyor, bir borç yığını, bir borç birikimiyle karşı karşıya kalıyorlar. Aynı zamanda, şunu da unutmayalım ki sosyal bozulmalar üzerine de olumsuz etkisi oluyor bu yoksullaşmanın. Bu nedenle biz, özellikle bu aşamada, bu vatandaşlarımızın geçim sıkıntılarını da dikkate alarak iyileştirme yapmak durumundayız. Bu kadar fon var ve özellikle de İşsizlik Fonu'nda bu kadar işsizlik azalsın diye çalışma yapıldı ama hiçbir yere varılamadı. Bu miktarları artık özellikle çalışana harcamak gerekiyor. Bu coronavirüs sürecinde, içinde bulunduğumuz bugünlerde onları lütfen görmezden gelmeyelim.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

BAŞKAN - Tamamlayın Sayın Karabıyık, buyurun.

LALE KARABIYIK (Devamla) - Tekrar bunları düşünmemiz lazım, geriye dönük iyileştirme yapmamız, en azından net asgari ücret rakamına kadar bunları çıkarabilmemiz lazım diye düşünüyorum.

Teşekkür ediyorum. (CHP sıralarından alkışlar)