SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Teşekkürler Sayın Başkan.

Değerli milletvekilleri, değerli bürokratlar, sivil toplum kuruluşlarımızın değerli temsilcileri, basın mensupları; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Şimdi, zorunlu ahilik sandığı ödemesinden önce esnafın hâlini bir görmek isteyelim. Esnaf, sosyal güvenlik primini ödeyemez hâlde ve bundan dolayı sağlık hizmetinden de yararlanamıyor. İleride ödediğinde ise borçlu olduğu dönemde alamadığı sağlık hizmeti için prim ödemek zorunda kalıyor. Kirası, stopajı, ister kazansın ister kazanmasın, gidip vergi dairesine yatırıyor. Elinde arsası, evi, arabası olan hemen hemen birçok esnaf bankalara ipotek verip kredi çekme kuyruğuna girmiş vaziyette. Piyasada nakit sıkıntısı var, çekler ödenmiyor, senetler protesto oluyor, kepenkler kapanıyor, ödeme yapamıyor ve sattığını yerine koyamıyor esnaf. Sonuç, esnafın dayanma gücü kalmadı.

Şimdi, sayın teklif sahibine özellikle vurgulamak istiyorum. Böyle bir dönemde yani esnafın gemiyi yüzdürmek için borca sarılmış olduğu bir dönemde biz ne yapıyoruz? Zorunlu bir kesinti gündeme getiriyoruz. Bunun dışında, batık KOBİ kredisi miktarı son bir yılda yüzde 50'lik artışla Kasım 2019 itibarıyla 60 milyar 380 milyona çıkmış. Takipteki KOBİ sayısı ise bir yılda 337 bin 210'a fırlamış. Yani ekonomik kriz nedeniyle 2019 itibarıyla baktığımızda 115 bin esnaf da kepenk kapatmış. Bu rakam, son dokuz yılın en yüksek rakamı olarak kayıtlara da geçmiş vaziyette. Türkiye'de son on beş yılda kepenk indiren esnaf sayısı da 1 milyon 896 bin olmuş.

Esnaflar ya sicil ya da meslek terki yapıyor. Sicil terkini yapanlar çoğunluktayken faaliyet gösterdiği alanda değişikliğe gidenler de 2019'da 173 bine çıkmış. 2018'de bu sayı 122 bin civarındaydı.

Değerli Komisyon üyeleri, değerli hazırun; işte bu şartlarda ahilik sandığı için zorla esnaftan para kesilmeye kalkılıyor. Türkiye'de fonların akıbeti hakkında iktidarın olumlu bir referansı maalesef yok. Esnafların düşündüğü ile bu getirilen sistem arasında çok büyük fark bulunmaktadır.

Brüt asgari ücretin yüzde 2'si tutarında olan 59 TL aylık olarak sandığa prim ödenecek. Bu tutara ek olarak yüzde 1 de devlet katkısı verilecek.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

OTURUM BAŞKANI ABDULLAH NEJAT KOÇER - Buyurun, tamamlayın.

SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Ancak sandıktan yararlanabilmek için minimum altı yüz gün faaliyet sürdürme şartı ve sandıktan yararlanacak olan esnafın hiç borcu bulunmaması şartlı bulunmaktadır. Bu şartın birlikte olması, sandıktan yararlanmayı neredeyse imkânsız hâle getirmektedir.

Bugün esnaf ve sanatkârların brüt asgari ücretin yüzde 34,5'u oranında ödediği sigorta primi 1.015TL'dir. Sigorta primini düzenli ödeyen esnaflarımız için yüzde 5 teşvik uygulanmaktadır. Bu şartlarda prim tutarından 50TL indirim yapılabilmektedir.

Ahi Sandığı ödemesiyle birlikte esnafların Sosyal Güvenlik Kurumuna her ay yaklaşık 1.100 TL ödeme yapması beklenmektedir. Ancak ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik şartlarda bu durum çok mümkün gözükmemektedir.

Ayrıca sandığın yararlanma

şartlarının kolaylaştırılması gerekmektedir. Şöyle ki: Sandık isteğe bağlı hâle getirilmelidir.

Yine, sigortalı payı yüzde 2 ve devlet katkısı yüzde 1 olarak belirlenmiş oranların sigortalı payı yüzde 1, devlet katkısı yüzde 2 olarak değiştirilmelidir.

4447 sayılı Kanun'un "İşsizlik ödeneği ödenmesinde hak düşürücü nedenler" başlıklı 5'nci maddesi hükümleri Ahilik Fonu'na uygulanmamalıdır.

Esnaf Ahilik Sandığına katılım teklifte zorunludur ancak mevcut hükmün uygulanması hâlinde emekli olduğu hâlde çalışmaya devam edip sandığa zorunlu olarak ödeme yapan esnaf ve sanatkârlar fondan yararlanamayacaklardır. Bu nedenle, ya 52'nci maddenin kıyasen uygulanmasını kaldırmak ya da emekli olmuş esnaf ve sanatkârları sandığın kapsamı dışında tutmak daha doğru olacaktır.

Esnaf ve sanatkârlar bu sandığa ödeme yaptıkları takdirde emekli olmaları hâlinde de biriken tutarın bir kısmını hak etmelidir.

Söz konusu sandık kendi nam ve hesabına çalışanları kapsadığından, "Kurumca sağlanacak hizmetler" başlığı altında yer alan "yeni bir iş bulmanın", "yeni bir iş kurma" olarak değiştirilmesi gerekmektedir.

Sandığa, sigortalılığın bitiminden sonra otuz gün içinde başvurmayanların, geç başvurduğu süre kadar ödenekten mahsup edilmesine ilişkin düzenleme çıkarılmalıdır.

Sandığa ödeme yapan ancak ödenek alma şartlarını sağlamadan sigortalılığın sona ermesi hâlinde, hiç ödenek alamayanların daha sonradan yeniden sigortalı ve sandığa üye olması hâlinde geçmiş haklarının canlanmasına ilişkin düzenleme mutlaka eklenmelidir.

Sandığın uygulamaya girmesinin bir yıl daha ertelenmesi olumlu olmakla birlikte, bu süre içinde esnaflarımızın ve esnaf temsilcilerimizin görüşleri doğrultusunda teklif yeniden düzenlenmelidir.

Muhtemelen içimizde esnaf temsilcimiz var. Eğer varsa, ben onun da görüşlerinin alınmasını istiyorum.

Teşekkür ediyorum.