SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Teşekkürler Başkan.

Öneriyle kısa çalışma ve ücretsiz izin uygulaması sonrasında işbaşı yapan işçiler için işverenlere İşsizlik Sigortası Fonu'ndan büyük bir destek verilmesi öngörülüyor. Sigortalının SGK primi ile işverenin SGK prim toplamı prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanarak işverene teşvik olarak verilecek. Örnek vermek istiyorum: Bir iş yerinde çalışan 30 işçi var diyelim, altmış gün kısa çalışma ödeneği almış ve hiçbir işçi iş yerine gitmemiş olsun. Bu işletme daha sonra 30 işçisiyle tam zamanlı olarak çalışmaya başlıyor. Yeni düzenlemeyle işveren altmış gün 30 işçinin işçi ve işveren sigorta payını ödemeyecektir ama bu paranın sigortalı tarafından talep edilmesi engelleniyor. Nasıl mı? Maddenin sondan 4'üncü fıkrasına baktığımızda "Bu madde kapsamında Fon tarafından işverene sağlanan, sigortalı hissesine karşılık gelen destek tutarının sigortalıya ödenmesi işverenden talep edilemez." diyor. Yani ara sıra da söylüyorum, zaten sermayeye gelince sana sevdanın yolları, işçiye, emekçiye gelince sana kurşunlar.

Şimdi arkadaşlar, Türkiye'de işverenlerin ödediği işsizlik sigortası prim oranı zaten düşüktür. Uluslararası Sosyal Güvenlik Kurumunun ve Amerikan Sosyal Güvenlik Örgütünün birlikte yayınladıkları "Dünya'da Sosyal Güvenlik Programları Kitabı"nda çeşitli ülkelerde işçilerin ve işverenlerin ödediği işsizlik sigortası prim oranlarından bir iki örnek vermek istiyorum. Örneğin, Yunanistan'da işçi prim oranı sıfır, işveren prim oranı 3,17; İtalya'da işçi prim oranı sıfır, işveren prim oranı 2,26; Hollanda'da işçi prim oranı sıfır, işveren prim oranı 4,22; Türkiye'de işçi prim oranı yüzde 1, devlet yüzde 1, işveren prim oranı da yüzde 2. Yani Türkiye'de işverenlerin ödediği işsizlik sigortası prim oranı zaten düşük. İşsizlik Sigortası Fonu Bülteninin Haziran 2020 sonu durumuna göre İşsizlik Sigortası Fonu'ndaki kaynak 2019 yılı sonunda 131 milyar 541 milyon iken 2020 Haziran sonunda 117 milyar 635 milyona düşmüştür.

OTURUM BAŞKANI ŞİRİN ÜNAL - Toparlayalım Sayın Vekilim.

SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Yeni başladık Başkanım, müsaadenizle.

İşsizlik Sigortası Fonu'nun amacı, işçilerin işsizlik durumunda onlara bir destek vermektir. Mevcut uygulamada herhangi bir iş yerinde son üç yıl içinde en az 450 gün prim ödememiş olanlar işsizlik ödeneğinden yararlanamamaktadır. Birçok ülkede iş gücü piyasasına yeni giren ve iş bulamayan kişilere de işsizlik ödeneği verilirken Türkiye'de getirilen bu koşul birçok kişinin işsizlik ödeneğinden yararlanamaması sonucunu doğurmaktadır. Nitekim 2020 yılı Haziran ayında işsizlik sigortasından ödenek alan kişi sayısı 464.930'dur Fon'daki kaynak 450 gün prim ödeme koşulunu yerine getiremeyen veya iş gücü piyasasına yeni girecek hiçbir prim ödemesi yapamayan kişilere de işsizlik ödeneği ödenmesi için kullanılmalıdır. İşsizlik ödeneği ödeme süreleri birçok ülkedekinden daha kısadır. İşsizlik Sigortası Fonu kaynakları işsizliğin arttığı ve süresinin uzadığı günümüzde ödeme süresinin uzatılmasında kullanılmalıdır.

İşçinin iş sözleşmesinin, işçi veya işveren tarafından sona erdirilmesinde işçinin işsizlik ödeneğinden yararlanabileceği durumlar sınırlıdır. İşçinin kendi isteğiyle işten ayrılması, emekli işçinin işten çıkartılması veya işten ayrılması işverenin haklı nedenle feshi durumlarında da işsizlik ödeneğinin ödenmesi sağlanmalıdır. İşsizlik ödeneği miktarı düşüktür, yasaya göre günlük işsizlik ödeneği sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde 40'ıdır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 39'uncu maddesine göre: "16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde 80'ini geçemez." maddesi vardır. Bu sınır kaldırılmalıdır.

Türkiye'nin yakın ilişki içinde olduğu ülkelerde bu konulardaki düzenlemeler Türkiye'den çok farklıdır. Uluslararası Sosyal Güvenlik Kurumu ve Amerikan Sosyal Güvenlik Örgütünün bu konudaki son raporuna göre; Yunanistan'da eğer işçi en az 125 gün çalışmışsa beş ay süreyle ayda 360 Euro işsizlik ödeneği almaktadır, İtalya'da işsiz kalan işçiye işsizlikten önceki 4 yıllık süre içinde prim ödediği sürenin yarısı kadar işsizlik ödeneği verilmektedir, Almanya'da işsizlik ödeneği miktarı işçinin son net ücretinin yüzde 67'sidir ve yirmi dört aya kadar işsizlik ödeneği ödenebilmektedir.

Arkadaşlar işsizlik sigortasından yararlanma koşulları ülkemizde dar tutularak işçilerin yararlanmasını sınırlandırır koşullarda her vesileyle İşsizlik Sigortası Fonu'ndan işverenlere teşvik yapılması...

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

OTURUM BAŞKANI ŞİRİN ÜNAL - Buyurun.

SÜLEYMAN GİRGİN (Muğla) - Bitiriyorum.

Fon, işverenler için oluşturulmuş bir fon hâline getirmekte, adı "İşsizlik Sigortası Fonu" ama pratiğinde işverenleri destekleme fonuna dönüşmüş hâle getirmektedir. İşverenler yapılacak destek, iş yasasında işçilerin haklarını sınırlandırarak ya da işsizlik sigortası kaynaklarını kullanarak yapılma alışkanlığına son verilmelidir diyorum.

Teşekkür ediyorum.