| Komisyon Adı | : | (10 / 3200, 3361, 3362, 3364, 3365) Esas Numaralı Meclis Araştırması Komisyonu |
| Konu | : | Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürü İsmail Tüzgen'in, Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünün coğrafi veri hizmetleri ve coğrafi verilerin afet anında kullanımı hakkında sunumu |
| Dönemi | : | 27 |
| Yasama Yılı | : | 4 |
| Tarih | : | 09 .12.2020 |
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Teşekkür ediyorum.
Daha önce de ifade etmiştim, İller Bankasında ben neredeyse otuz yıl harita tahditlerinde çalıştım, aynı zamanda imar planına esas jeolojik etütlerde çalıştım. Yıllarca bu coğrafi bilgi sisteminin, bu katmanların oluşması için de oda olarak hem Harita Mühendisleri Odasıyla hem Jeoloji Mühendisleri Odası olarak mücadele ettiğimizi de ifade etmek isterim buradan. Çok sevindirici, tabii, bu aşamaya gelmesi. Teknolojinin bu kadar geliştiği bu ortamda gecikmeli bile diye düşünüyorum ben bu sistemin oluşmasını. Tabii, olumlu da hızlı da ilerlediği için de sunumunuzun da bu kadar renkli olması nedeniyle, ayrıca çok değerli bilgiler verdiğiniz için de teşekkür ediyorum.
Şimdi, tabii, soru olarak şunları yönelteceğim ben size: Bu mekânsal planlamadan ve İller Bankasından bildiğim kadarıyla sayısal hâle getirildi bütün haritalar. O verileri alabildiniz mi?
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Evet, aldık hepsini.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Aldınız, imar planları da onların üzerine işleniyor.
Bir de bu noktada tabii, jeolojik verinin dışında altyapı yani kanalizasyon içme suyu verilerinin de hani işlenebilmesi önemli. O dediğiniz binaya girdiğiniz zaman, işte, kanalizasyon sistemi ve içme suyu -altyapı anlamında söylüyorum, bu işte elektrik donanımı olabilir, doğal gaz olabilir, benzeri gibi şeylerin de tabii- hepsinin görünmesi gerekir. O katmanlar da zamanla oluşacaktır, tabii, bu kadar bu noktaya gelinmişse onun da olacağını düşünüyorum açıkçası.
Şimdi, Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre coğrafi veri temalarına ait tanımlama dokümanlarının Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi gerekirdi. Hâlâ girmiş değil, neden?
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Girdi, yayımlandı hepsi.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Şu anda girdi mi?
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Evet, evet, Temmuz ayında yayımlandı. 20 tanesi temmuz, 12 tanesi de eylül ayında yayımlandı.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - O zaman, evet, Eylül ve Temmuz.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - 12'si eylül, 20'si temmuzda yayımlandı.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Evet.
Siz zaten söylediniz, soruydu benim bu, başta deprem olmak üzere afetlere yönelik doğa ve insan kaynaklı tüm afetleri ve iklim değişikliğini de kapsayacak şekilde hangi verilerin üretilmesi sağlayacak diye. Aslında cevapladınız bunu. İlgili kurumlar, örneğin, belediyeler, araştırmacılar ve toplumun kullanıma direk bunlar sunulacak, söylediniz sunumunuzda.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Şu anda mümkün olduğunca Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanlığı da aynı fikirde. Şu anda bütün verileri açık veri hâline getirmeye çalışıyoruz.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Şu anda değil ama.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Tabii, burada, bazı verilerde sıkıntılarımız var. Bizim açık veri olarak sunduklarımız var. Şu anda AFAD'a girdiğinizde görebileceksiniz. Açık veri deyince şöyle bir şey var ama yani açık veri deyince herkes tabii... Mesela "Ben deprem haritasını yayınladım." demek açık veri demek değil. Eğer ben deprem haritasına tıkladığımda, bana bir veri döndüğünde o veriyi anlayabiliyorsam açık veri hâline geliyor. Yani riskimi görebiliyorsam bu, bir açık veri hâline geliyor. Diğeri tasnif dışı bir veridir bizim için yani bana sadece görsel veri verirseniz benim için bu tasnif dışıdır. Şimdi biz bütün verileri açık veri hâline getirmeye çalışıyoruz.
MUSTAFA DEMİR (İstanbul) - Mukayese edilebilir, ölçülebilir hâle getiriyorsunuz.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Coğrafi veri temaları başlıkları arasında sayılan doğal risk bölgeleri tam olarak hangi verileri kapsıyor? Coğrafi veri temaları başlıkları arasında doğrudan afet kavramı tanımlanmış mıdır? Bu kavramın tanımlanması hem afet farkındalığı ve duyarlılığı açısından hem de afet risk azaltma projelerinin veri altyapısı açısından uygun olmaz mı diye bir soru yöneltmek istiyorum? Bir de kent bilgi sistemlerini başta büyükşehirler olmak üzere yerleşimlerdeki afet risklerini azaltma amacıyla geliştirilecek projelerin veri altyapısında daha etkin bir şekilde kullanımının sağlanması konusunda çalışmalarınızı anlattınız zaten, bunu soracaktım. atlas.gov.tr web sayfasına erişmek zor oluyor yani şu anda da siz sistem yavaş diyorsunuz ama normalde giriş de zor buraya. Toplumun bilgiye erişimi konusunda son derece önemli bir konuda çok sayıda prosedür isteniyor. Bilgi toplumuna erişim kapsamında bu verilere hızlı erişimin sağlanması konusunda çalışmalar yürüttüğünüzü ifade ettiniz zaten.
Şimdi vatandaşın satın aldığı konut ya da iş yerinin fay hatlarına uzaklığı ya da yakınlığı, dere yataklarına taşkın sahası içinde bulunup bulunmadığı ya da binaların heyelanlı alan üzerinde yer alıp, almadığını öğrenmek ve binaların etüt ve projelerini hazırlayan ve projelerin denetimini gerçekleştiren müelliflere atlas.gov.tr üzerinden yine erişim şu anda sağlanamıyor.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Şu anda herkese sağlıyoruz atlas.gov.tr üzerinden erişimi. Her zaman herkes erişebilir.
Bir yazılımı bu ay itibarıyla bitirdik. Sizin dediğiniz, yazılımda şöyle bir şey yapılacak: Siz herhangi bir yeri çevirdiğiniz de o bölgede kaç konut var ya da şeye uzaklığı nedir bütün o parametrelere erişebileceksiniz. Ayrıca ikinci bir projemizde e-devlet projesi. E-devlet projemiz de şu: Vatandaş ada parselini girdiğinde önünde bir ekran çıkacak dediğiniz gibi işte benim afet durumum, güvenlik durumum işte okula yakınlığım uzaklığım, metroya yakınlığım uzaklığım, hatta haritada görmesine kadar bir uygulama şu anda tasarım aşaması bitti sadece veri entegrasyonu kaldı.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Örneğin, bataklık bir zemin var orada bir konut almak istemiyorum bunu da nereden öğrenebilirim? "atlas.gov.tr" ye girerek öğrenebilirim şimdiki bu veri tabanına göre.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Yalnız burada şunu söylemeliyim bu çok önemli bence. Sadece benim yazılım yapmamla olacak bir şey değil. Yoksa o yazılım çoktan yapılırdı. Mesela bugün örnek vereyim size bir nöbetçi eczane yazılımı yaptınız ama size nöbetçi eczanenin verileri doğru gelmezse nöbetçi eczane yazılımının bir anlamı kalmaz. Onu iyi bir örnek olarak verdiniz, benzer bir durum yani eğer siz bataklıkla ilgili bir veriye ihtiyacınız varsa önce o verinin üretilmiş olması lazım. Şimdi o veriyi üretmediğinizde bu veriden sorumlu kurum kim diye soracaksınız.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Tabii mekânsal planlama.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Önce ondan kimin sorumlu olduğunu belirledik sonra bu veriyi ürettikten sonra da o verinin bizim standarda uygun olmasını sağlayacak kurumu da belirledik. Bundan sonra veriyi alıp kullanması çok kolay, burada yayınlaması oldukça kolay.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Bunun için de kurumlar arasında koordinenin olması gerekiyor, muhakkak.
COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ İSMAİL TÜZGEN - Evet.
MÜZEYYEN ŞEVKİN (Adana) - Mesela Adana Büyükşehir Belediyesi MTA'dan 1/25.000'lik bir harita almak istediğinde bunu satın almak durumunda. Hani siz az önce "verileri ücretsiz hâle getirecek bir kararname yayınlandı." dediniz ama sizin kuruma mahsus mu bu yoksa mesela büyükşehir belediyesi istediğinde gidip MTA'dan örneğin bir harita alması hâlinde bir bedel ödemek zorunda mı? Bu verilerin parayla satılmasını doğru buluyor musunuz? Aynı zamanda bu yaptığınız çalışmalarda kaç yerleşim birimimiz doğrudan fay hatları üzerine oturmakta, bu kentlerde kaç bina doğrudan fay ve kırık hatlar üzerinde yer almakta buna ilişkin bilgi var mı eliniz de buna dair kurumlarla ortak çalışmanız var mıdır?
Yine Adana'da olası bir depremde örneğin ben -yine söylüyorum jeoloji mühendisi olarak toplanma alanları neresi bilmiyorum. Buna erişmemiz gerekmez mi? Coğrafi Bilgi Sistemi'nde buna ilişkin veriler işlenmiş mi? Çok sayıda soru var kusura bakamayın, isterseniz yazılı yanıtlayabilirsiniz zaman sınırlı olduğu için.
Avrupa Birliği INSPIRE Direktifleriyle uyum çalışmaları hakkında bilgi verebilir misiniz, bu konuda ülke hazırlıklarımız ne durumdadır? CBS kapsamında ilgili kamu kurumları tarafından üretilen verilerin öz nitelikleri neden ulusal ve uluslararası standartlara uygun değil? Örneğin, doğal afet riskleri konusunda gerekli uyumlaştırma çalışmaları yürütülüyor mu, bunu sormak istiyorum.
Bitti, bu kadar.