| Komisyon Adı | : | (10/1912,3375,3376,3377,3378,3379) Esas Numaralı Meclis Araştırması Komisyonu |
| Konu | : | Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin'in, Gaziantep modeli, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi olarak çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik yaptıkları çalışmalar, bu alanda karşılaşılan sorunlar ile ihtiyaç duyulan yasal ve kurumsal düzenlemelere ilişkin öneriler hakkında sunumu |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 4 |
| Tarih | : | 25 .03.2026 |
ELİF ESEN (İstanbul) - Sizi görmek güzel. Ben heyette bulunamamıştım, gelememiştim, başka bir programımla çakışmıştı ama öncesinde Engelli Komisyonuyla gelmiştim.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Evet, Engelsiz Yaşam Merkezimiz...
ELİF ESEN (İstanbul) - Orada da yine uluslararası bir fonla yapmış olduğunuz Engelli Merkezinizi ziyaret etmiştik.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Evet, Kuveyt Fonu'ndan almıştık onu da.
ELİF ESEN (İstanbul) - Yani çok çok başarılı bir çalışmaydı, gurur duyuyoruz tabii. Yani sizler gibi belediyenin işleyişine bu kadar hâkim olan ve çalışmaları da halka başarılı ve değer üreten bir şekilde yansıtan bir Başkanın öncelikle bulunması ve kadın olması önemli bir değer, teşekkür ediyorum size.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Teşekkür ediyorum.
ELİF ESEN (İstanbul) - Bir muhalefet partisi milletvekili olarak artıya artı, eksiye eksi demek gerekiyor yani hakkaniyetle yaklaşmak gerekiyor.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Siz bizim kardeşimizsiniz ya, biz sizi muhalefet olarak görmüyoruz.
ELİF ESEN (İstanbul) - Bizim öyle, eskiye dayanan bir tanışıklığımız da var ama tamamen objektif bir değerlendirme benim şu an yapmış olduğum.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Eyvallah, sağ olun.
ELİF ESEN (İstanbul) - Kıymetli buluyorum çünkü bahsettiğiniz şeyler... Benim zaten yapmış olduğunuz işlere de farkındalığım var, dosyanızı da hızlıca bir çevirdim, baktım. Aslında bizim burada konuştuğumuz ve kurgulamaya çalıştığımız sistemin de bir modülünü uyguluyorsunuz siz Gaziantep'te. Tabii, burada Aile Bakanlığından gelen tecrübeleriniz de mutlaka, sosyal değer üretmek anlamında, halka dokunmak anlamında faydalı olmuştur diye düşünüyorum fakat tabii, sistemleri güncellemek gerekiyor. Sizin bakanlığınız döneminin üstünden bile uzun yıllar geçti ve teknoloji girdi hayatımıza ve teknoloji pek çok şeyi değiştirdi, dönüştürdü, faydalanabileceğimiz avantajları var ve biz bu Komisyonun üyesi olduğumuz andan itibaren bir şey öneriyoruz, öncelikle asıl önemli olanın, sizin de belirttiğiniz gibi, veriyi doğru kullanmak yani ulusal veri sisteminin doğru bir şekilde okunması, değerlendirilmesi ve uygulanması. Bu ulusal veri sistemini de ulusal bir koordinasyonla yine... Fakat siz konuşmanızda "verinin paylaşımı" dediniz ve hani siz de devlet kurumusunuz aslında yerel yönetimler olarak ama yerel yönetimlerde ilçe belediyelerinin bile verilerine yeri geldiğinde ulaşamadığınızdan bahsettiniz; bu, anlaşılabilir bir şey değil aslında.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Değil, evet.
ELİF ESEN (İstanbul) - Verinin paylaşımında, yine bizim önerdiğimiz sistemde, kademeli bir şekilde verinin belli devlet kurumları arasında ve belli yetki ve sorumluluklardaki kişiler tarafından okunabilmesi ve değerlendirilebilmesini öneriyoruz. Yine şunu ifade etmek istiyorum: Bir zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür. Biz devlet kurumları arasında bir bağ kuramazsak yetki ve sorumluluk anlamında... Çok sık komisyonlara katılıyorum ve sorduğum sorularda, sizin yerinizde oturan bazı makamlardaki sorumlulara sorduğumuz sorularda yeri geldiğinde şunlarla da karşılaşabiliyoruz: "Peki, siz bu sistemi kurdunuz, bunu kim ölçüyor, kim değerlendiriyor ve bundan sonraki denetleme mekanizması kısmı kimde?" dediğimizde cevapsız kaldığımız kurumlar oldu.
Şimdi, biz isteriz ki -bizler vatansever insanlarız- bu sistem düzgün işlesin, ülkemiz güçlü olsun, vatandaşımız hizmet alabilsin. Bir sistemi ürettiğinizde, hizmeti ürettiğinizde onun denetlenebiliyor olması lazım ki o zincir güçlü bir şekilde devam etsin.
Şimdi, birinci sorum şu: Veri paylaşımında bu kademelendirme sistemi için öneriniz olur mu? Çünkü hazırlanacak raporda bunun güçlü bir şekilde önerilmesi lazım ki devlet politikası hâline gelebilsin ve uygulanabilsin.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Vekilim, biz şöyle çözdük, kendi yerel çözümümüz: Valimize dedim ki bir vali yardımcımızı bu iş için görevlendirelim. Biz de bütün verileri -vali yardımcımızla birleşip- yazılım yaptık Bilişim AŞ olarak. Neden ihtiyaç hissediyorum? Hangi yazının nerede beklediğini göremiyorum; bu çok büyük bir sorun.
ELİF ESEN (İstanbul) - Tabii.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Hız zamanı, bir okul için 30 imza gerekiyor, 30 imza. Bu 30 imzanın hangisinin nerede beklediğini göremiyorum, göremediğim şeyi yönetemiyorum.
ELİF ESEN (İstanbul) - Yönetemezsiniz.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - O yüzden bir vali yardımcımıza verdik, yazılımı biz yazdık Bilişim AŞ olarak, ilgili birimlerden de veriyi girdirmesini sağlattık. Şimdi, ben baktığım zaman "Hangi yazı hangi bakanlıkta, ne zaman çıktı, hangi sayı numarasıyla bekliyor?" Bunu görmeyi kendi içimizde çözdük. Bunu devlet aklıyla yönetecek metodolojiyi bu Komisyondan çıkan raporla sizin çözmeniz lazım. Bizim kendi yöntemimiz bu oldu, bizim buna gücümüz yetti.
ELİF ESEN (İstanbul) - Bu simülasyonda başarılı oldunuz mu yani? Çözüldü değil mi yani kısmen de olsa?
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Olduk, olduk. Yani bir vali yardımcısı başkanlığında bir yazılım var; kim Ankara'ya ne yazı gönderiyorsa oraya giriyor. Dolayısıyla hangi bakanlıkta Gaziantep'e ait veri nerede bekliyor, ben orada görüyorum.
ELİF ESEN (İstanbul) - Tamam.
Bizim, burada da çocuğu koruyabilmek için devlet kurumlarının yani aslolan bakanlıkların birbiriyle veri anlamında konuşabilmesi lazım ve iş birliği yapabilmesi, mükerrerlikleri önlemesi lazım.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Evet, aynen.
ELİF ESEN (İstanbul) - Şimdi, mükerrerlikten söz açılmışken şunu sormak istiyorum... Yine, çok tebrik ediyorum bu arada; "Etki analizleriyle değerlendiriyoruz ve başarımızı görüyoruz." dediniz.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Başarısızlığımızı da görüyoruz, başarısız da olabiliriz sonuçta ama orayı düzeltici önlem alıyoruz.
ELİF ESEN (İstanbul) - Evet, tabii.
BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Zaten onun için var ölçme değerlendirme.
ELİF ESEN (İstanbul) - Bunu net bir şekilde görebilmeniz önemli.
Şimdi, bunlarda, özellikle suç kısmında mükerrerliği önlemek noktasında almış olduğunuz tedbirlerin etkili olduğunu gördünüz mü? Çünkü dün bir sunum aldık, bir örnek verildi; çocukların 6 kere aynı suçu tekrar ettiğinden bahsedildi. O zaman, burada sistemde bir sorun var, eğer 6 kere aynı suçu tekrar ediyorsa burada önlemede başarılı olamamışız demektir bu.
Yine, önerilerden biri de şuydu: Burada mükerrerlik noktasında cezalarda düzenlenmesi gereken bir konu var fakat ailenin de çocuğun işlediği suçtan belli ölçüde sorumlu olması ve ailenin de iş birliği yapması istendi. Fakat yine biliyorum ki -Aile Bakanlığıyla ilgili uzun yıllardır gözlemliyorum- mesela, Bakanlık bir ile, ilçeye bir eğitime, farkındalık eğitimine gittiğinde ailelere duyuru yapılıyor: Gelin, işte, bu konuda eğitim verilecek. Ama Bakanlık yetkilileri bir gidiyor ki salon boş, birkaç kişi var. Ailelere arka planda böyle kendi aralarında çıkan bir şeyle ikinci bir defa bir eğitim verilmeye kalkıldığında "Ya, gitmezsek biz bir müeyyideye tabi olabiliriz." endişesi, ailelerin o salonu doldurmasına sebep oluyor; sizin böyle uyguladığınız... Sadece ailelerinin inisiyatifine bırakıyor musunuz? Sivil toplumda da vardır bir ödül-ceza mekanizması gibi ya da işte "Geleni şöyle destekleyeceğiz." gibi bir şeyiniz oluyor mu? Bunu da merak ediyorum.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Sayın Vekilim, bu iş kesinlikle gönüllü olmaz. Baştan beri en az 5 defa söylediğim bir şey var; bu iş zorunlu olacak, ailesiz olmaz. 6 defa çocuk suç işliyorsa -hatırlarsanız biz 6284'ü hazırlarken "töre cinayeti" diye indirimler vardı, biz azmettirene de aynı cezayı verdik; azmettiren de yanındaki anası, babası- bu çocuğun anasının, babasının hiç mi suçu yok? Dolayısıyla artık öyle bir yasal altyapı ortaya koymalıyız ki hem zorunlu olmalı hem cezalar çok ciddi artmalı. Mesela, ben Avrupa'daki, Amerika'daki bu ceza oranlarına baktım, en az yirmi yılla başlıyor, biz Ahmet'i dört yılda çıkarttık; bu olmaz. Zaten o ceza arttığında ana baba ona izin vermez. En önemli şey, cezaların mutlaka artırılması gerekiyor.
ELİF ESEN (İstanbul) - Bir müeyyide olması gerekiyor, değil mi? Çünkü gönüllülükle bu işler bir yere kadar yürüyor.
"Denetimli Serbestlik ve Aile Akademisi" demişsiniz. Şimdi, burada, suç işleyen kişinin o cezasını çektikten sonra hayata kazandırılması önemli. Yine, suçu kategorize ettiğinizden bahsediyorsunuz, mesleklenme herhâlde burada çok önemli bir etken ama mesleklenemeyecek derecede olanları da nasıl bir yöntemle yine suçtan koruyorsunuz? Onu da merak ettim.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Kübra Hanım daha iyi cevap verir çünkü işin başında.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Öncelikle herkese merhabalar.
Şöyle: Denetimli Serbestlik Genel Müdürlüğüyle yaptığımız protokolün çerçevesi denetimli serbestlik sebebiyle hakkında karar verilmiş kişilerin hâkimler tarafından Gaziantep Aile Akademisine gelerek hem imza yükümlülüklerini orada gerçekleştirmeleri hem de orada psikolojik danışmanlık hizmeti almaları... Gaziantep Aile Akademisinin şöyle ayırıcı bir tarafı var: Biz merkeze gelen herkesle bir ön görüşme gerçekleştiriyoruz ve bu ön görüşmeyi bir psikolog yapıyor. 12 kurumun iş birliğinde gerçekleştirilen bir model Gaziantep Aile Akademisi, dolayısıyla yalnızca psikolojik danışmanlık hizmetinden bahsetmiyoruz. Bizim GASMEK'ler bünyesindeki mesleki eğitim kurslarından bahsediyoruz.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - İş garantili bunlar.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Kaymakamlıkların sosyal yardımlaşma, dayanışma vakıflarından bahsediyoruz; Aile Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün SED yardımından, evde bakım yardımından bahsediyoruz; belediyelerin sosyal yardım hizmetlerinden bahsediyoruz. Dolayısıyla kişi Aile Akademisine girdikten sonra...
BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - Meslek odaları ve sanayi odasını da katmıştınız; onu unutmayın.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Tabii, sanayi odasının...
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Organize sanayide de var, sanayi odasında da var, iş garantili meslek kursları var.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Organize sanayi bölgesinde hem kreşimiz hem lise eğitimimiz var. Dolayısıyla aslında Aile Akademisi elbette kaynak olarak belediyenin fonladığı bir model olmakla birlikte, tüm kurumların iş birliğinde protokolüyle işleyen bir model olduğundan biz ilgili kişiyi çeşitli hizmet modellerine yönlendirme ve o hizmet modellerinin devamında takip etme şansına sahibiz; böyle kıymetli bir tarafı var açıkçası.
EROL KELEŞ (Elâzığ) - Bu projede psikiyatriste ihtiyaç duyulmuyor mu?
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Çok ihtiyaç var.
EROL KELEŞ (Elâzığ) - Çok ihtiyaç var.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Zaten bizimkilerin mesela orada en az tecrübesi olan psikologlar, psikiyatrlar kaç yıl...
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Efendim, şöyle: Bizim Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin psikiyatri servisi olan bir hastanemiz de olduğundan kaynaklı, vaka takiplerini aslında hem Aile Akademisi hem de gerekirse İnayet Topçuoğluna yönlendirme, gerekirse de şehrimizdeki diğer psikiyatri servislerine... Çünkü İl Sağlık Müdürlüğü de bizim paydaşlarımızdan biri, böyle konforlu bir tarafımız var.
EROL KELEŞ (Elâzığ) - Benim söylemek istediğim şuydu: Böyle bir projenin içerisinde bir psikolog varsa aynı ortamda bir psikiyatristin de olması gerekir yani o kişiyi bir daha göndermemek gerekiyor, orada o sorunu çözmek lazım diye düşünüyorum.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Aile Akademisinin içerisinde...
EROL KELEŞ (Elâzığ) - Aile Akademisinin içerisinde...
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Anladım, Aile Akademisinin içerisinde bir psikiyatrist yok çünkü hem Sağlık Bakanlığında bulunması meselesi var hem de hastanemiz olması sebebiyle...
BAŞKAN MÜŞERREF PERVİN TUBA DURGUT - O kadar psikiyatrist bulmak da zor, değil mi?
EROL KELEŞ (Elâzığ) - Tabii, o da Sağlık Bakanlığının...
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Evet, bir mekân değişikliği çeşitli güçlükler getiriyor olabilir ama her iki kurum da belediye çatısında çalıştığı için ve biz her vakaya bir danışan atadığımız için o danışan aslında o takibi sağlıyor yani biz gerekirse araçla bile götürmek, işte o süreci takip etmek gibi gibi çeşitli modelleri uygulamaya çalışıyoruz.
EROL KELEŞ (Elâzığ) - Benim aslında söylemek istediğim şu: Bunu sadece Gaziantep bazında düşünmemek lazım yani bu projeyi 81 ile yaymak lazım, öyle düşündüğümüz zaman ona göre...
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Tabii, o çeşitli güçlükler getirir, haklısınız.
EROL KELEŞ (Elâzığ) - Sizin böyle bir imkânınız var ama birçok ilin böyle bir imkânı yok.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Tabii.
ELİF ESEN (İstanbul) - Sosyal hizmet uzmanlarıyla çalışıyor musunuz?
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Evet, akademinin içinde var.
ELİF ESEN (İstanbul) - Yani çünkü onlar da çok önemli bir paydaş bu konuda.
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANI FATMA ŞAHİN - Hem sosyolog var hem sosyal hizmet uzmanı var hem de Diyanetten manevi danışmanlık alıyoruz, bu da var yani hepsi birlikte çalışıyor.
ELİF ESEN (İstanbul) - Son bir şeyi merak ediyorum: Bu sosyal inceleme raporları yani SİR'lerle ilgili -aslında bu Bakanlığın sorumluluğunda olan bir konu ama- sizin görüşünüz nedir? Bir öneriniz var mı o konuyla ilgili?
GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN, AİLE VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANI KÜBRA CİNKILIÇ - Bu arada ben de eski Aile Bakanlığı çalışanıyım dolayısıyla SİR meselesini yakinen bilirim.
Evet, sosyal inceleme raporları Aile Bakanlığı özelinde -hem çeşitli mahkeme kararları hem de tedbir kararları- bu çerçevede takibi yapılması gereken ve çok kıymetli evraklar ama belediyelerde de sosyal yardım yönetmelikleri vardır ve sosyal yardım yönetmeliklerinde de zaten aslında belli bir rapora bağlanmak zorundadır hizmet. Dolayısıyla bir zorunluluk olmamakla birlikte, net bir format ülkemizde bulunmamakla birlikte biz yerelde, Gaziantep'te bütün sosyal yardım hizmetlerimizi sosyal inceleme raporuna bağlayarak yürütmeye ve devam ettirmeye çalışıyoruz.
Aile Akademisinde aldığımız vakaları da aslında bir görüşme raporu formatında, yine bizim GBB Bilişimin oluşturduğu yazılıma, KVKK'ye bağlı olarak, çeşitli kısıtlamalarla, bahsettiğiniz kademeli meseleyle, herkesin göremediği şekliyle tüm raporları o şekilde tutuyoruz ama aslında tüm hizmet modellerimiz içerisinde SİR zorunlu bir evrak.
ELİF ESEN (İstanbul) - Teşekkür ediyorum.