MEHMET EMİN EKMEN (Mersin) - Ama efendim, şimdi böyle olmaz ki lütfen ben konuşmama başladım, bir dakikam gitti, susun lütfen.

Sayın Bakan, ben konuşmamı ağırlıklı olarak tekstil, ayakkabı, mobilya sektörünün sorunları, bölgesel kalkınma programlarıyla seçim bölgem Mersin'in de içinde bulunduğu Çukurova'yla ilgili yapmak niyetindeydim, birkaç konuya değinip bunlara da hızlıca değineceğim.

Sayın Bakanım, önce sizinle doğrudan alakalı olmayan, bir günahınız olduğunu da şu anda görmediğimiz bir mevzuda Türk sanayisinin içine düştüğü durum hakkındaki kanaatinizi öğrenmek isteriz. Şu anda bir tarihin ve asrın en büyük fon dolandırıcılığının Türk piyasalarında yarattığı etki nedeniyle Genel Başkanımız Sayın Ali Babacan da dün bir açıklama yaptı, piyasalardaki halka açık şirketlerimizin toplam değeri 479 milyar dolardan 306 milyar dolara düşmüştür yani kayıp 173 milyar doları aşmıştır. Türk borsası ilk defa yedi hafta üst üste kayıp yaşamıştır ve küçük yatırımcının gördüğü zarar ayrı, toplam değerin kaybı ayrı. Peki, bu yedi haftalık zarar ne zaman -bir defa önce bir stop noktasına gelecektir- ne zaman kendini tekrar toparlamaya geçecektir ve bununla Türk sanayi sektörünün, Türk şirketlerinin gördüğü zararı telafi edecek ayrı bir yaklaşım ya da programınız bulunmakta mıdır?

İkinci olarak, kısa ön notlarda 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı kapsamında 10 bin ileri düzey uzman, 100 bin uygulama profesyoneli yetiştirmeyi vadettiniz, teşekkür ediyoruz. İktidarlarda süreklilik esastır, 21 Nisan 2021 tarihinde Sayın Berat Albayrak 1 milyon yazılımcıyı üç yıl içerisinde yetiştireceklerini ilan etmiştiler, 1 milyon yazılımcı hedefinde bugün varılan nokta nedir ve bu yapay zekâ uzmanları bunun neresine eklenerek giderilmektedir?

Sayın Bakanım, bölgesel kalkınma programları açısından bütçeniz de çok açık bir gerileme var, çok açık bir ileriye doğru gitmesi gereken bir mezurada geriye düşüş var. Bütçeniz yüzde 40,6 oranında artarken bölgesel kalkınmanın payı 2,68'den 2,20'ye düşmüştür. Üstelik burada tek tek illeriyle sayabilirim ama SEGE 2025 verilerine göre, Doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki illerin sıralaması yine GAP bölgesindeki illerin sıralaması neredeyse son 20 arasında bölüşülmektedir yani son 20 içerisinde Doğu Karadeniz Bölgesi illeri vardır, hemen peşi sıra da veya iç içe geçmiş bir şekilde de GAP bölgesi illeri bulunmaktadır. Peki, bölgesel kalkınma programına tabi illerde bu kadar bariz bir durum varken bütçeniz bu noktada niçin gerilemiştir? Mesela bölgesel kalkınma programınız dâhilinde bizim Türkiye'nin, sadece bölgenin değil, Türkiye'nin en büyük ihtiyacı olan GAP sulama yatırımları için ayrılan para 250 milyon liradır. Allah aşkına soruyorum, 250 milyon lira gibi komik bir... Yanlış mı biliyoruz?

SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANI MEHMET FATİH KACIR - Yo, değil, ben cevabımda inşallah size...

MEHMET EMİN EKMEN (Mersin) - Peki, bu durumda GAP Kalkınma Bölge İdaresinin 1 milyar 797 milyonluk bütçesi içerisindeki tarım ve sulamaya ait 250 milyon liraya dair düzeltme açıklamanız geleceğine göre ben de bu mevzuyu daha fazla ilerletmeyeyim ama her hâlükârda şunu biliyoruz: Yıllardır süregelen bir proje var, Türkiye'de gıda enflasyonunu düşürmenin en önemli yolu girdilerdeki maliyeti azaltmaktır. GAP bölgesindeki sulama yatırımları istenen seviyede değildir Mardin-Şanlıurfa hattından diğer bölgelere kadar. Ben geçen yıl bir konuşmamda örnek verdim: Bitirilen birtakım sulama kanalları devreye dahi alınmamaktadır, mesela Batman'da 2013 yılında bitirilen Sol Sahil Sulama Kanalı 2024 yılında devreye alınmıştır. Bütün bunların bir bütünlük içerisinde ele alınması, değerlendirilmesi ve sulama yatırımlarının bir an önce bitirilmesi gerekir. Tabii, Sadullah Bey de söyledi, sizin bütün bütçeniz fon dolandırıcılığının üçte 1'i. DOKAP ya da GAP'a ayrılan para ise yüzde 1'i ya da yüzde 2 seviyesinde. Bu rakamlar da fon dolandırıcılığının maliyetini net olarak ortaya koymaktadır. DOKAP projesi açısından baktığımızda Gümüşhane 65, Bayburt 62, Tokat 61'inci sırada iken maalesef bütçenin gerilediğini, üreticinin gelirlerini artıran yerel işletmeleri destekleyen ve göç baskısını azaltan yatırımların bütçede yeteri kadar yer bulmadığını görüyoruz.

Bir başka mevzu KOSGEB'de girişimcilikle ilgili verilen destekler iki yıl önceki rakamların gerisine düşmüştür. 2025-2026 rakamlarına ve hedeflerine baktığımız zaman girişimciliğin desteklenmesinde çok ciddi bir şekilde gerileme söz konusudur. Yapay zekâ gibi dünyayı altüst edecek bir gelişmeye ayrılan rakam maalesef dünyadaki gelişmelere karşı çok ciddi bir şekilde yetersiz kalmaktadır.

Tekstil, ayakkabı ve mobilya sektörü çok net olarak üvey evlat olduklarını düşünmektedirler. Evet, burada bir yıl için bir istihdamı zar zor da olsa koruma var ama ilk defa Türkiye'de ayakkabı ithalatı ayakkabı ihracatını geçti Sayın Bakanım ve bu 3 sektör çok net olarak gözden çıkarıldığını söylüyor, düşünüyor. Celal Bey de söyledi, yapay zekâya, savunma sanayisine yönelelim ama bu 3 sektördeki istihdam kaybının buralarda karşılanamayacağı da çok açık bir şekilde ortadadır.

Sayın Bakanım, Mersin Serbest Bölgesine baktığımızda 2025 yılı verilerinde istihdam yüzde 9, firma sayısı yüzde 5, yatırım harcamaları yüzde 10 ve toplam ticaret hacmi yüzde 5 azalmıştır; bunlar Mersin Ticaret ve Sanayi Odasının verileri ve Mersin Organize Sanayi Bölgesi'nde yüksek teknolojili şirketlerin payı sadece yüzde 2'dir. Bu serbest bölgedeki daralma ve OSB'deki yüksek teknolojili şirketlerin payının düşüklüğü hususunda KOSGEB ve TÜBİTAK'ta -ki TÜBİTAK Başkanımız Mersinli, Adana'yı, yöreyi çok iyi bilen bir akademisyen hocamızdır- acaba hangi özel programlar yer almaktadır ve Mersin Limanı'nı ithalat odaklı bir liman olmaktan ihracat odaklı bir limana dönüştürmek noktasında Bakanlığınızı ilgilendiren başlıklarda hangi programlar söz konusudur?

Sayın Bakanım, Silifke OSB'nin genişleme alanında tescil ve tahsis işlemleri sonuçlandırılmamıştır. Bunun bir an önce sonuçlandırılması noktasında ve Çukurova bölgesindeki diğer OSB'lerle entegre bir yaklaşım ve politika belirlenmesine ihtiyaç vardır. Keza Silifke ve Tarsus OSB'lerinde talep edilen atık su arıtma tesisleri sanayi üretimi ve çevresel altyapı açısından temel ihtiyaçlardır; bunun da öncelikli olarak değerlendirilmesini talep etmekteyiz.

Yine, Mersin Ticaret ve Sanayi Odamızın verilerine göre kent dışında uydu küçük sanayi sitelerinin oluşturulması ve bunun entegre bir anlayışla ele alınması gerekmektedir ancak Bakanlık programında biz bunu görememekteyiz. Keza Mersin Teknoparkta yeni bina, genişleme ve kuluçka alanı ihtiyacı bulunmaktadır, 2027 yatırım programında Mersin Teknoparkla ilgili bu başlıklarda nasıl bir yaklaşımınız söz konusudur? Son olarak geçen yıl da size arz etmiştim, yüz yüze de konuşma fırsatı olmuştu, Mersin Agropark'ta tarımsal teknoloji üretimine yönelik yeni atölye ve AR-GE binalarına ihtiyaç vardır. Bunlar 2026 programında yerini bulmamıştı, 2027 programında bulabilecek midir? Ve yine Çukurova'ya bir kapsayıcı yaklaşım gerekiyor. Adana-Mersin rekabetini değil, bütünlükçü sıçramasını ele almamız gerekiyor. Kalkınma Bakanlığı döneminde dahi ele alınan bir projedir bu, bir yaklaşımdır ama bugün bunu bütünlüklü bir yaklaşım olarak görmüyoruz. Bunun bir nişanesi olarak Çukurova Havalimanının hemen yanı başına uluslararası bir fuar alanına olan ihtiyacımızı bu vesileyle ifade etmek istiyorum.

Yine, doğrudan sizinle ilgili olmasa da Mersindeki sulama yatırımları noktasında Kalkınma Ajansı ve Tarım Bakanlığıyla birlikte çalışma ihtiyacını hatırlatmak istiyorum. Erdemli'de turunçgil ve meyvecilik ihtisas OSB'nin oluşturulması, yine, süs bitkileri ihtisas OSB yatırımına ilimizin duyduğu ihtiyacı da ifade ediyorum. Tarım teknolojileri fakültemiz bekliyor. Bunu da zamanı gelince Millî Eğitim Bakanımıza ifade edeceğiz.

Sayın Bakanım, Mersin'de özellikle kimya, ilaç ve kozmetik sanayisinde narenciye kabuğundan tutun da diğer meyvelerin sağlıklı olarak değerlendirilmesine dair altyapı ihtiyacı var. Çukurova Kalkınma Ajansının bir pektin analiz raporu var ama bunun biz hayata geçirildiğine dair gelişmeleri açık kaynaklarda göremiyoruz. Bütün Türkiye'de bu meyvelerden elde edilen nitelikli ürünlerle ilgili olarak sadece 4 tesis bulunmaktadır. Adana Kozan'daki hazırlık başta olmak üzere diğer mevzularda yaklaşımınızı öğrenmek istiyoruz.

Hızlıca Cizre Organize Sanayi bölgesinin altyapı, enerji ve genişleme sorunlarını hatırlatmak istiyorum. Kalkınma Yolu'nu ele aldığımızda sadece bölgesel bir proje değil, aynı zamanda uluslararası ticaret yollarının da önemli bir partneri olacaktır. Keza Silvan Gıda ve Tarım Tarımsal Sanayi İhtisas OSB'si ve Cizre OSB'sinin doğal gaz, demir yolu bağlantı işleri ile genişleme alanı ve 1.700 dönümlük ek kamulaştırma ihtiyacını da size hatırlatmak istiyorum.

Teşekkür ediyorum.