ONUR DÜŞÜNMEZ (Hakkâri) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın Başkan, Sayın Bakan, değerli milletvekilleri ve değerli bürokrat arkadaşlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Cezaevleri, devletin hukukla kurduğu ilişkinin en çıplak biçimde görüldüğü yerlerdir. Bir insanın özgürlüğünü elinden alan mekanizma, onun yaşamını, sağlığını ve insan onurunu korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük bütçeye, personel planlamasına ve denetim mekanizmalarına da yansıtılmalıdır. Bakın, Türkiye cezaevlerinde 437.889 mahpus tutuluyor, mevcut kapasite 304.184 kişi, doluluk oranı yüzde 144'e ulaşmış, kapasite 133.705 kişi aşılmış durumda. Bu koşullarda mahpuslar ağır barınma sorunları, sağlık hizmetlerine erişime engeller, sosyal hak gaspları, tecrit ve onur kırıcı muamelelerle karşı karşıya kalıyor. On üçüncü yargı paketinde infaz kanununun düzeltilmesi bekleniyor. Bütün mahkûm yakınlarının dört gözle beklediği bir pakete dönüşmüş durumda on üçüncü yargı paketi. Bir an önce cezaevlerindeki vardiyalı uyuma sistemini giderebilecek önlemleri almanız gerekiyor Sayın Bakan.

Ayrıca, özellikle siyasi mahpusların düşünceleri ve politik kimlikleri üzerinden cezalandırıldığı eşitliksiz uygulamalar da derhâl son bulmalıdır. Bütün ayrımcı uygulamalar yetmezmiş gibi, idare ve gözlem kurulları kararıyla mahpusların özgürlükleri gasbediliyor. Nedime Yaklav otuz üç yılı aşkın süredir cezaevinde; koşullu salıverilme tarihi 1 Nisan 2023 olmasına rağmen tahliyesi 7 kez idare ve gözlem kurulu eliyle ertelenmiş durumda yani toplam erteleme dört yıl üç aya yaklaşmış durumda Sayın Bakan. Yine, Sermin Demirdağ 13 Nisan 1993'ten beri tutuklu, Sincan'da 7 kez ertelenmişti idare gözlem kurulu kararıyla tahliyesi; Kayseri Bünyan'a sevk oldu, Kayseri Bünyan'da 8'inci kez tahliyesi engellendi ve bu, bir sistem olarak bizim karşımıza çıkıyor. Bir politika sonucu bunları ürettiğinizi görüyoruz. Cezaevleri değişiyor, koşullar değişiyor, idare gözlem kuralları değişiyor ama maalesef ki özgürlüğün gasbedilmesi değişmiyor Sayın Bakan.

Yine, 2025'te 342 mahpusun idare gözlem kurulu kararları eliyle tahliyesinin engellendiğini biliyoruz. 2026'ya ilişkin size verdiğimiz hiçbir önergeye cevap alamadığımız için şu an 2026 yılı itibarıyla kaç mahpusun idare gözlem kurulu kararı eliyle tahliyesini engellediğinizi bilmiyoruz. Bir insanın özgürlüğüne kavuşması için Sayın Bakan, siyasi kanaatini değiştirmesi veya pişmanlık dayatmalarını kabul etmesi, pişmanlık beyanı etmesi beklenemez. Bu kurul, amasız fakatsız, derhâl ortadan kaldırılmalıdır.

Şimdi, Sayın Bakan, diğer önemli bir konu, hasta mahpusların yaşam hakkıyla ilgili. Şimdi, tedaviye erişimdeki gecikmeler, aksayan hastane sevkleri, tahliye taleplerinin karşılıksız bırakılması, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğuruyor. Tuncer Sağlam'ın ölümü bunlardan yalnızca bir örnek. Biz defalarca Mecliste dile getirdik, sizlerle de bu durumu paylaştık ama ne yazık ki sonuçta Tuncer Sağlam cezaevinden tabutla çıkmak zorunda kaldı. Bunun sorumlusu, bu ve benzeri durumların sorumlusu, kendi görevini, yetkisini yerine getirmeyen başta Bakanlığınız ve toplum olarak bizleriz. Biz her sene tekraren söylüyoruz: Cezaevleri cenaze evlerine dönüşmesin. Bunun için de siyasi aidiyet ya da farklı suç tiplerine yönelik ayırımcı yaklaşımlara derhâl son verilmelidir. Biliyoruz, bunların önünde en büyük engel ATK raporlardır, ATK'nin yeniden elzem bir şekilde düzeltilmesi gerekiyor. Bağımsız sağlık kuruluşlarından alınan raporların da bu ve benzeri durumlarda, ölüme varabilecek durumlarda bir an önce ele alınması gerekiyor; sadece ATK'yi burada başsorumlu olarak ilan etmemiz doğru olmaz Sayın Bakan. Bütün bu durumlar sizin Bakanlığınızın sorumluluğunda.

Şimdi, yine, bir başka konuya da değineyim: Sincan Kadın Kapalı Cezaevi. Burada farklı bir uygulamanın olduğunu 6 Kasımda yayımlanan ÖHD, ÇHD, İHD ve CİSST raporundan görüyoruz. Temmuz ayında 14 kadın mahpusla yapılan görüşmelerde 2026 yılı içinde 4 kadının intihar sonucu yaşamını yitirdiği, 23 yaşındaki bir mahpusun psikolojik destek talebinin karşılanmadığı ve müdahale sürecinde ihmaller yaşandığı aktarıldı. Tahliyeler keyfî kararlarla defalarca erteleniyor. Sincan Kadın Cezaevinde yaşananlar son derece ciddi, havaya konuşmuyoruz.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

ONUR DÜŞÜNMEZ (Hakkâri) - Önünüzde somut vakalar ve yanıt bekleyen ağır iddialar var.

OTURUM BAŞKANI NİLGÜN ÖK - Evet...

ONUR DÜŞÜNMEZ (Hakkâri) - Bakanlık olarak buraya özel bir inceleme başlatmanızı talep ediyoruz.