İSMET GÜNEŞHAN (Çanakkale) - Teşekkür ederim Sayın Başkanım.

Sayın Başkan, Sayın Bakanım, değerli bürokratlar, değerli milletvekilleri, basınımızın değerli temsilcileri; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bugün Ata'mızın aramızdan ayrılışının 88'inci yıl dönümü. Kendisini her zamankinden çok daha fazla büyük bir özlem, minnet ve rahmetle anıyorum.

Dün İzmir Aliağa'da meydana gelen patlamada hayatını kaybeden yurttaşlarımıza, işçi kardeşlerimize Allah'tan rahmet diliyorum, ailelerine hem başsağlığı hem de sabırlar diliyorum.

Spor yalnızca müsabakalardan, kazanılan madalyalardan, atılan gollerden ve elde edilen şampiyonluklardan ibaret değildir. Spor, sağlıklı bir toplumun, güçlü bir gençliğin, fırsat eşitliğinin, toplumsal dayanışmanın ve çağdaş bir ülkenin temel unsurlarından biridir. Bir ülkede sporun gelişmiş olması yalnızca uluslararası müsabakalarda elde edilen başarılarla ölçülemez. Çocukların sporla tanışmasından amatör kulüplerin ayakta kalmasına, kadınların ve engelli bireylerin spor olanaklarına erişimlerinden sporcuların sağlık ve güvenliğine kadar geniş bir alanı kapsar. Biz Yeni Parti olarak sporu bir ayrıcalık olarak değil bir yurttaşlık hakkı, bir propaganda aracı değil temel bir kamu politikası olarak görüyoruz ancak Bakanlığın bütçesine, programlarına ve performans göstergelerine baktığımızda, Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu bütüncü spor politikasının henüz oluşturulamadığını maalesef görüyoruz.

Sayın Bakanım, bütçe büyüyor ama sporun önceliği aynı ölçüde büyümüyor. Öncelikle bütçenin genel dağılımına şöyle bir bakalım: Gençlik ve Spor Bakanlığının 2026 yılı toplam bütçesi 300 milyar 302 milyon 192 bin lira iken, 2027 yılı bütçe teklifi 399 milyar 705 milyon 358 bin liraya yükseltilmiştir ancak önemli olan, yalnızca bütçenin büyüklüğü değil, bu kaynağın hangi alanlara ve hangi önceliklere dağıtıldığıdır, esas önemli olan budur. Sporun Geliştirilmesi ve Desteklenmesi Programı'na şöyle bir baktığımız zaman, 2026 yılı bütçesinde 45 milyar 169 milyon 350 bin lira ayrılmış iken 2027 yılında bu rakam 55 milyar 886 milyon 120 bin lira olmuştur yani Bakanlık bütçesi içerisindeki payı 2026 yılında yüzde 15,04 iken 2027 yılı bütçesinde yüzde 13,98 olmuştur. Yani özetle, spor programının Bakanlığın toplam bütçe içindeki payı yüzde 1,06 puan azalmıştır. Yine, gençlik programının payı da yüzde 4,67'den yüzde 4,41'e düşmektedir. Şimdi, ben buradan sormak istiyorum: Sporun Geliştirilmesi ve Desteklenmesi Programı'nın bütçe içindeki payı neden azalıyor? Bunun nedenini öğrenmek istiyorum. Bizim itirazımız bütçenin büyümesine değil, büyüyen bütçenin toplumsal ihtiyaçları ne ölçüde karşıladığına yöneliktir. Özellikle, Sayın Bakanım, rakamlar kâğıt üstünde büyüyor ancak sahada eriyen gençlerin hayallerini görüyoruz.

Değerli arkadaşlar, spor bütçesinin yaklaşık yüzde 80'i tesislere ayrılıyor. Bu kaynağın tamamının yeni tesis inşaatının olmadığını hepimiz biliyoruz; mevcut tesislerin işletilmesi, bakımı ve diğer yükümlülükler de bu kalem içerisindedir. Elbette tesisleşmeye karşı değiliz, Türkiye'nin spor tesislerine ihtiyacı her zamankinden çok daha fazla vardır, sporun olmazsa olmazı tesislerdir ancak asıl sorumuz şudur: Tesisleri yapıyoruz; peki, bu tesisleri kim veya kimler kullanıyor? Bir mahallede spor salonu yoksa, bir çocuk spor yapabilmek için kilometrelerce yol gitmek zorunda kalıyorsa, amatör kulüplerimiz antrenman yapacak saha bulamıyorsa yapılan tesisin toplumsal karşılığını nasıl ölçüyoruz; bu önemli. Bir tarafta yüksek maliyetlerle yapılan ancak yeterince kullanılmayan tesisler, diğer tarafta salon bulamayan amatör kulüplerimiz bulunmaktadır. Tesis yapmak yetmez, o tesisi halka ve amatör sporcuya açmadığınız sürece o betonlar sadece birer israftır. Bizim önerimiz, öncelikle, Türkiye'nin spor ve tesis atlasının mutlaka oluşturulmasıdır. Nerede, kaç tesisimiz vardır, nüfus başına düşen tesis sayımız mutlaka hesaplanmalıdır. Çok daha önemlisi, kırsal bölgelerde ve dezavantajlı mahallelerdeki eksiklikler ortaya çıkarılmalı, buradaki tesislerimizin sayısının hesabı mutlak suretle yapılmalıdır. Okullarımızın spor salonları var, tesisleri var, ders saatleri dışında, okul kapandıktan sonra mahalle sakinlerine ve amatör kulüplerin kullanımına kapalı kalıyor; bunların açılması lazım. Açılması için de Millî Eğitim Bakanlığıyla iş birliği yapılması gerekiyor. Bizim anlayışımızda başarı yalnızca kaç tesis yaptığınızla değil, kaç yurttaşın bu tesislerde düzenli spor yapabildiğiyle ölçülebilir.

Bir diğer önemli konu "Sporda fırsat eşitliği var." deniliyor ama fırsat eşitliği nedense ölçülemiyor Sayın Bakanım. Yani düşük gelirli çocukların spora katılım oranı nedir, kırsal bölgelerde yaşayan çocukların spor olanaklarına erişimi nedir, ücretsiz spor hizmetlerinden kimler yararlanıyor, farklı gelir grupları arasında spora katılım bakımından nasıl bir eşitsizlik var, bunların oranı belirlenmiyor, bunların hesabı yapılamıyor. Unutulmasın ki spor hakkı yalnızca ekonomik imkânı olanların kullanabildiği bir hak olmamalıdır.

Okul sporlarında ciddi bir hedef sapması var Sayın Bakanım. Bakanlık, spor okulları ve engelsiz spor okullarına katılımcı sayısını 2026 yılında hedef olarak 5 milyon kişi belirlemiştir ancak yıl sonu gerçekleşme tahmini yalnızca 1 milyon 600 bin kişi olabileceği ortaya konuluyor. Bir başka ifadeyle, hedefin sadece yüzde 33'üne ulaşılabiliyor. İlkokullarda spor dalı eğitiminde de benzer bir tabloyla karşı karşıyayız: 2026 yılı hedefi 850 bin öğrenciyken yıl sonu tahmini 537 bin öğrencide kalabileceği öngörülüyor. Üstelik, 2027 yılı hedefi de 700 bine düşürülmektedir.

Yine, bir başka önemli konu, yetenek taraması yapılıyor bugün Türkiye'nin her yerinde, okullarımızda ama çocukların bu yetenek taraması sonucunda devamı takip edilemiyor. Bakanlığın 2026 yılı sonu tahminlerine göre, yaklaşık 1 milyon kişi yetenek taramasından geçirilmiş, bunların yalnızca 38 bini aktif bir spor dalına yönlendirilmiş, diğer geri kalan çocuklar da spora devam ediyor mu etmiyor mu, bunların takibi yapılamıyor. Yani taramaya katılan her 100 kişiden yalnızca 3'ü, 4'ü somut bir spor yönlendirmesine dönüşmektedir.

Sayın Bakanım, bir başka önemli konu, amatör kulüpler ve sporcuların bütçede yer alması. Aslında gerçek önceliğin amatör kulüplerimizin ve sporcuların olması gerekiyor. Türk sporunun en önemli sorunlarından biri amatör spor kulüplerinin ekonomik sürdürülebilirliğidir. Ancak bugün kulüplerimiz tesis, malzeme, ulaşım, lisans, antrenör ve organizasyon giderlerini karşılamakta gerçekten çok zorlanmakta. Bakanlık bütçesinde kulüplerin ekonomik sürdürülebilirliğini ortaya koyan yeterli ve bütüncül göstergeler maalesef bulunmamaktadır. Kulüp başına düşen destek miktarını, antrenör giderlerini, tesis kullanım maliyetlerini, borçluluk durumlarını ve kapanan amatör kulüp sayılarını göremiyoruz bu bütçede. Biz amatör kulüplere yönelik sürdürülebilir bir destek fonu oluşturulmasını öneriyoruz. Amatör spor kulüpleri bir ülkenin sporunun gelişimi için olmazsa olmazıdır. Bütün dünyada amatör spor kulüpleri destekleniyor. Bizim de amatör spor kulüplerine özellikle bir destek fonu, bir destek politikası ortaya koymamız gerekiyor Sayın Bakanım. Tabii, "spor" denilince en önemli özne hiç şüphesiz ki sporcularımızdır. Bu sporcuların sağlığı ve özlük haklarıyla ilgili yapılan düzenlemeler yetersizdir, yeniden bu düzenlemeler yapılmalıdır. Sağlık güvencesinden özlük haklarına, sakatlık sonrası gelecek garantilerinden eğitim burslarına kadar ciddi bir yasal sorun ve yetersizlik vardır. Sporcularını sadece kürsüye çıktıklarında hatırlayan, madalya alamadıklarında kaderine terk eden bir anlayış kabul edilemez.

Bağımlılıkla mücadele konusunda da bütçede yeteri kadar pay aktarılmadığını görüyoruz. Çünkü bağımlılıkla mücadeledeki en önemli konu spor ve fiziksel aktivitedir. Bununla ilgili de bütçede daha çok fazla yer alması gerekir diye düşünüyorum Sayın Bakanım.