ÖZGÜR KARABAT (İstanbul) - Sayın Başkan, Değerli Bakan, değerli milletvekilleri, Bakanlığın kıymetli bürokratlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Bugün aslında çok önemli bir bütçeyi konuşuyoruz. Yoksullarla, engellilerle, yaşlılarla, koruma altındaki çocuklarla ilgili bir bütçeyi konuşuyoruz. Elbette hem Sayın Bakanlık hem de sayın milletvekilleri bütçenin daha fazla olmasını, daha fazla sosyal destek yapmayı tercih eder ve ister. Ben bütçe içindeki kısıtlılıkları, tercihleri rakamlarla değerlendirmek isterim elbette, zaman zaman da öneriler yapmak isterim.

Sayın Bakanım, çeşitli konuşmacı arkadaşlarımız kadın cinayetleri konusunda önemli verileri verdiler. Son bir ayda da 20 kadının öldürdüğünü görüyoruz. Bundan hiç kimsenin memnun olması doğru değil, zaten imkânı da yok. Fakat bu alandaki mücadelenin başarılı olması için başka bir birlikteliğe ihtiyaç var diye düşünüyorum. O da şu: Çok farklı kadın hareketleri var, siyasi partilerin kadın temsilcileri var, Parlamento dışında kadın platformları var; toplumda her şeye rağmen, yapılan her şeye rağmen kadın cinayetleri konusunda bir adım atamıyoruz. Bu konuda çok kolaycı bir şekilde Bakanlığınıza sert eleştiriler yöneltebiliriz ancak esas mesele, bu sorunu beraberce nasıl çözeceğimiz konusu. Dolayısıyla, çok farklı bir siyasi kültür yaratmaya beraber ihtiyacımız var. Farklı değerlendirmelerin bu konunun çözümünde beraber hareket etmeleri konusunda ortak alanlar, ortak platformlar ve ortak birliktelikler, özellikle kadın alanında yaratmaya ihtiyaç var. Belki de Bakanlığınıza önereceğim önemli şeylerden bir tanesi sizin bu alandaki bir birlikteliğe öncülük etmenizdir. Dolayısıyla, kadın cinayetleri konusu hepimizin ister muhalefet ister iktidar olsun hep birlikte hareket etmesi gereken ve hep birlikte duyarlılık göstermesi gereken bir konu ve rakamları, istatistikleri birbirimize karşı kullanmamız gereken bir alan değil, oldukça insani bir alan. Bunu beraberce atlatmanın yoluna bakmalıyız diye düşünüyorum; sizinle paylaşmak istedim.

Kısıtlı bir bütçe kullanacaksınız. Zaten bütçenin kendisi de adı üstünde, "ihtiyaçlar sınırsız ama kaynaklar sınırlı" bütçe bilimi zaten bunu yönetmenin adı. Burada da sizin Bakanlığınızın bütçesinin reel olarak değerinin düştüğünü görüyorum. Dolayısıyla, zorluğunuz var. Önceki döneme göre Bakanlık bütçeniz enflasyon hedefine göre reel olarak düşmüş gözüküyor hatta kıyaslamayla altmış üç günlük bir faiz harcamasına denk geliyor. Ben elbette birkaç rakam vermek isterim. Mesela, enerji fiyatlarındaki yükselmeden bahsediyoruz. Hâl böyle olunca, mesela, Bakanlığımızın bütçesindeki elektrik tüketim desteğinin artmasını bekleriz ama rakamlar aksini söylüyor, rakamlar böyle değil. Bu alanı bir daha, tekrar kontrol etmekte fayda görüyorum. Yine, yoksulluğun arttığı bir dönemde şartlı nakit desteği konusunda da azalma var. Rakamları vermiyorum, ekranda yansıyor, zaten sizin de vâkıf olduğunuzu düşünüyorum.

Şimdi, Sayın Bakanım, elbette hepimiz şunu isteriz: Keşke şöyle bir şey mümkün olabilse, yoksulluğu yok etsek ve bu rakamlara gerçekten ihtiyaç duymasak; ideali bu. Refahı olabildiğince artırabilsek ve bu rakamlara da ihtiyaç duymayıp kişi başına daha fazla rakam verebilsek. Ama gördüğümüz kadarıyla yoksulluğun bitmediğini TÜİK istatistikleri bize söylüyor; 36,8'de yoksulluk ve sosyal dayanışma riski altında üç çocuktan 1'isi bakın, çocuklar anlamında. Çocuk yoksulluğunun önemli bir kavram olduğunu düşünüyorum. Hâl böyleyken, hane başına ortalama aylık sosyal yardım için 2027 hedefi 5.900 lira, 2028 ve 29'da ise 6.900 liraya sabitlenmiş. Enflasyonun arttığı bir ortamda bu sabitleme tercihinin yeniden gözden geçirilmesi gereken bir tercih olduğunu düşünüyorum.

Size bir teşekkür etmek isterim Sayın Bakan, o da şu: Ben, genellikle Sayıştay raporlarından yola çıkarak Sayıştay bulgularına karşı hassas olmayan bakanlıklara sesimi yükseltiyorum, haklı da olduğumu düşünüyorum. Ama sizin Bakanlığınız bu bulgular konusunda hassas davranmış, gereğini yerine getirme konusunda hassas davranmış. Dolayısıyla, bürokratlarınıza ve size bu anlamda teşekkür ediyorum.

Sayıştaya göre sizi bir eleştiri konusu değil, bir soru sormak isterim. O da şu: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Teşvik Fonu diye bir fonumuz var. Bunun 2025 gelirleri 146 milyar lira, giderler ise 85 milyar lira. Fon gelirinin 110,1 milyarı gelir ve kurumlar vergisi payından, 34,2 milyar TL'si de trafik cezalarından gelmiş. Şimdi, gelirimiz yüzde 40 civarında artmış, giderimiz de yüzde 18 civarında azalmış. Pozitif bir şeyden bahsediyorum, farkındasınız. 60,9 milyar civarında da bir para kalmış yani kullanılmamış. Birincisi, elbette, bu neden kullanmadı diye sormak gerekir. İkincisi, Sayın Bakanım, çıkarılan bir mevzuatla bu fonların daha önce kamu bankalarında kullanılması gerekiyordu ancak daha sonra bu alan genişletildi, Takasbank da buna dâhil edildi. Biz, İşsizlik Fonu'nda sorduk burada. Bu kaynaklar hiç -kanuni olmadığını söylemiyorum- Takasbank'ta kullanıldı mı? Bunu niye soruyoruz, bu önemli soru şu aslında: Çünkü Takasbankın kendisinde suistimaller olduğunu bu fon tartışmalarında gördük, sizin Bakanlığınızdan bağımsız olarak soruyorum. Dolayısıyla, bu fonun arta kalan kaynağının nasıl değerlendirildiği finansal olarak merak edilen bir soru hâline geliyor. Belki de bu soruyu cevaplamanız oluşabilecek spekülasyonların da önceden önüne geçmek anlamında faydalı olabilir diye düşünüyorum.

Şimdi, tam bu fon konusuna girmişken söz hakkımı sizin Bakanlığınızda bir iki dakika kullanmak isterim. Geçen Hazine ve Maliye Bakanı buradayken, daha önce gelen Bakanlık bürokratlarınızdan birkaçı buraya gelmedi, şimdi de buraya gelmeyecekler var mı diye sordum ve bu şekilde bütçe görüşmesinin sağlıklı yürüyemeyeceğini de söyledim. Arkadaşlar, tanıklık etti, kızanlar da oldu. Şimdi, onlardan birisi bugün istifa etti, BDDK Başkanı.

Değerli arkadaşlar, ikinci soru şu: Herkes istifa ediyor ama birisine hiç sıra gelmiyor. Bu fon işinin bir ideoloğu var, herkesin tez hocası, herkesin akıl hocası, SPK'de etkisi yüksek; bu Erişah Hanım neden istifa etmiyor? Neden istifa etmiyor? SPK yönetiminde birkaç kişi var ama yönetimi tümden sorgulamıyoruz, bunu bu Bakanlığın bütçesi dışında söylüyorum. Ben buradan Erişah Hanım'ı bir kez daha istifaya davet ediyorum. Sayın Mehmet Şimşek'i de aynı şekilde o gün istifaya davet ettiğim gibi istifaya davet ediyorum. Çünkü hâlihazırda kimin neden istifa ettiğini bile bilmiyoruz; bunun önemli olduğunu düşünüyorum.

Sayın Bakanım, sürem az, birkaç öneri yapmak isterim. Eksiklikleri istatistikle vurgulayabilirim ama önerilerimle bunları zaten anlamış olacaksınız. Birincisi, sosyal yardımlar enflasyona ve açlık sınırına endekslenmeli, enflasyon altında ezilmemeli. 65 yaş ve engelli aylıkları asgari ücretle endeksli hâle getirebilmeliyiz. İkincisi, hedef kesintileri yani az önce bahsettiğim, elektrik desteği ve şartlı nakit transferleri genişletilmeli, çocuk yoksulluğuna karşı evrensel çocuk yardımı kriteri getirmeliyiz. Fonda biriken kaynak yıl içinde yoksula aktarılmalı, 61 milyar gibi bir rakam olduğunu görüyoruz, harcanmayan tutar konusunda Meclis bilgilendirilmeli. Kadın konukevleri her ilde ve nüfusu 100 bini aşan her belediyede açılmalı, yerel yönetimlerle bu konuda iş birliği yapılmalı, bağımsız bir şekilde denetlenmeli ve sonuçları kamuoyuyla paylaşılmalı. Nüfus politikası güvenceyle kurulmalı. Ücretsiz kamu kreşi, uzun ve ücretli doğum ve babalık izni ve gençlere erişilebilir konut konusu gündeme alınmalı. Yedinci önerim, her şüpheli kadın ölüm için etkin soruşturma yürütülmeli. Bakanlık elbette davalara müdahil oluyor ama etkinlik daha da artırılmalı ve elbette İstanbul Sözleşmesi'ne geri dönülmeli diyorum, Bakanlığınızı ve Komisyonu saygıyla selamlıyorum.