REŞAT KARAGÖZ (Amasya) - Sayın Başkan, Sayın Genel Müdür, Sayıştayın değerli temsilcileri, kıymetli milletvekilleri ve bürokratlar; hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Geçmişi 1843 yılına dayanan, ülkemizin denizcilik tarihinde önemli bir yere sahip Türkiye Denizcilik İşletmeleri Anonim Şirketi Kurumumuzun çalışmalarına emek veren bütün personelimize teşekkür ediyor, çalışmalarında başarılar diliyorum.

Kurumumuzun Sayıştay raporlarına ve mali tablolarına geçmeden önce şunu belirtmek istiyorum ki Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili, dünyanın en önemli ticaret yolları üzerinde bulunan stratejik bir ülkedir. Dolayısıyla limanlarımız yalnızca gemilerin yanaştığı ticari alanlar değil aynı zamanda ülkemizin ekonomik bağımsızlığının, ticaretinin ve millî güvenliğinin önemli unsurlarıdır ancak ne yazık ki yıllar içerisinde cumhuriyetimizin büyük emeklerle oluşturduğu bu stratejik kazanımlar birer birer özelleştiriliyor. Türkiye Denizcilik İşletmelerine ait çok sayıda limanın işletme hakkı özel sektöre devredilmiş, AKP iktidarı döneminde de bu özelleştirme politikaları sürdürülmüş, üstelik bazı limanların işletme hakkı kırk dokuz yıla kadar uzatılmıştır. Biz özellikle limanlar gibi stratejik alanlarda özelleştirmeye karşıyız. Bize göre limanlarımız devletin mülkiyetinde kalmalı, işletmeciliği de kamu eliyle yürütülmelidir. Cumhuriyetimizin kazanımları yalnızca ticari gelirleri, getirileri üzerinden değerlendirilecek varlıklar değildir. Bu ülkenin limanlarında özel şirketlerin kârından önce kamunun yararının gözetildiği güçlü ve etkin bir kamucu anlayışın hâkim olması gerektiğine inanıyoruz.

Şimdi, gelelim kurumumuzun mali tablolarına: Sayın Genel Müdür, Türkiye Denizcilik İşletmeleri 2023 yılında 30,6 milyon lira, 2024 yılında ise 52,6 milyon lira net kâr açıklamış ancak gelir tablolarının ayrıntılarına baktığımızda üzerinde durmamız gereken bir durum var; kurumun 2023 yılında 91,2 milyon lira, 2024 yılında ise 108,6 milyon lira faaliyet zararı bulunuyor. Yani şirketimiz dönem sonunda kâr açıklamasına rağmen esas faaliyetlerinden zarar görmüş. Kurumun esas faaliyetlerinden zarar etmesinin temel nedenleri nelerdir?

Bir diğer önemli konu, özelleştirilen limanlarımız. Bildiğiniz üzere işletme hakkı özel sektöre devredilen limanlarda kamu menfaatlerini korumak amacıyla Türkiye Denizcilik İşletmelerini temsilen yönetim kurulu üyeleri görevlendiriliyor. Bu temsilcilerin hem yönetim kurulu toplantılarına katılmaları hem de her yıl faaliyet raporu hazırlamaları gerekiyor ancak Sayıştayın 2023 yılı raporunda 8 limandaki temsilcilerin yıllık raporlarını sunmadıkları belirtiliyor. 2024 yılı raporunda ise 6 limanda benzer eksikliklerin devam ettiğini görüyoruz. Üstelik sunulan raporların bir bölümünün de gerçek anlamda denetim ve değerlendirme içermediği ifade ediliyor.

Sayın Genel Müdür, özelleştirilen limanlarda kamunun haklarını korumakla görevlendirdiğimiz temsilcilerin kendilerine verilen sorumlulukları tam manasıyla yerine getirmemelerinin sebebi nedir? Bu durumun bir yaptırımı oluyor mu? Bu kişiler hangi kriterlere göre belirleniyor? Yönetim kurulu toplantılarına düzenli katılımları ve hazırladıkları raporlar nasıl denetleniyor? Çünkü burada üzerinde durmamız gereken temel mesele özelleştirilen limanlarda işletme hakkı özel sektöre devredilmiş olsa da kamu menfaatlerini koruma sorumluluğunun devam ediyor olmasıdır.

Bir başka önemli konu da İzmir'deki Konak Pier. Sayıştay raporlarında yıllardır gündeme gelen bu taşınmazın kullanım hakkı sözleşmesi 2021 yılında sona ermiş olmasına rağmen tahliye ve alacak sorunlarının devam ettiğini görüyoruz. 2024 yılı raporuna göre faiz hariç 72,5 milyon liralık alacağın yanı sıra 1 milyon 222 bin dolarlık alacak söz konusu. Sayın Genel Müdür, sözleşmesi yıllar önce sona ermiş olan bu taşınmazın tahliyesinde neden hâlâ bir sonuç alınmamıştır? Şu an tahliye ne aşamadadır?

Değerli arkadaşlar, Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili, dünya ticaretinin önemli deniz geçiş güzergâhlarından birinde bulunan çok stratejik bir ülke. Dolayısıyla limanlarımız yalnızca ticari işletmeler değil aynı zamanda ülkemizin ekonomik gücünün ve stratejik konumunun önemli unsurlarındandır. Bizim burada üzerinde durduğumuz temel mesele limanlarımızın kimin tarafından işletildiğinden önce bu işletmelerde kamu menfaatlerinin ne ölçüde korunduğudur? Özelleştirme devletin denetim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz, aksine kamuya ait varlıkların özel sektör tarafından işletildiği alanlarda bu sorumluluğun daha da titizlikle yerine getirilmesini gerekir. Temennimiz Türkiye Denizcilik İşletmelerinin köklü geçmişine yakışır şekilde mali yapısının güçlendirilmesi, kamu alacaklarını güvence altına alması ve denizcilik sektörümüze katkı sunmaya devam etmesidir çünkü limanlarımızın değeri yalnızca sağladıkları gelirle değil ülkemizin geleceğine kattığı değerlerle de ölçülür. Bu düşüncelerle kurum yöneticilerimize ve bütün çalışanlarına başarılar diliyorum.

Hepinizi saygıyla selamlıyorum.