GÜLİZAR BİÇER KARACA (Denizli) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.

Sayın milletvekili arkadaşlarım, Sayın Bakan ve bürokratlar; ben de saygıyla sizleri selamlayarak sözlerime başlıyorum.

Cumhuriyet devrimlerimizin en temel ve en kıymetli ideallerinden birisi eğitim yoluyla toplumsal gelişmenin önünü açmak ve eşitsizlikleri azaltmaktı ve cumhuriyetin nitelikli, ücretsiz ve kamusal eğitim devrimi sayesinde Anadolu'nun dört bir yanından binlerce yoksul çocuğun hayatı değişti. 5 yaşında yoksul bir ailenin çocuğu olarak pamuk işçiliği yaparak eğitim hayatını tamamlamış ve bugün Gazi Meclis çatısı altında bu konuşmayı yapabiliyor olmanın onurunu, gururunu yaşayarak sözlerime başlıyorum. Evet, bizler bu onuru yaşadık ama bugün son yirmi yılda cumhuriyetimizin ve eğitimimizin bu tarihsel birikimi büyük ölçüde zayıfladı. Kamusal eğitimin temelleri büyük ölçüde de aşındı. Eğitimde fırsat eşitliğinin yerini giderek derinleşen toplumsal eşitsizlikler aldı. Bugün bir çocuğun aldığı eğitimin niteliğini belirleyen en önemli unsurlardan biri ailesinin gelir düzeyi olmaya başladı. Evet, neden böyle oldu? Çünkü iktidarınızın bütçe harcamalarındaki siyasal tercihi eğitimin piyasalaştırılmasının önünü açtı ve nitelikli eğitim hakkını ailenin parasal gücüne bağladı. Bunu neden mi böyle söyledim? Çünkü bütçenizdeki yapısal yatırımlara ve eğitimlere ayırdığınız pay gerçekten bu sözlerimi oldukça destekler mahiyette. Sayın Bakan, konuşmanızda "Bütçeyi bir yıllık takvim ihtiyaçlarından çok eğitime ayırdığımız her kuruşun hesabını vereceğimizin bilinci ve hassasiyetiyle hazırladık." demiştiniz ama biz gördük ki eğitimde gizli gizli özelleştirmenin hassasiyetini yaşamışsınız. Şimdi hep bütün bakanlar 2002 ile 2026'yı kıyasladı. Ben de sizin gibi, bakanlarımızın yaptığı gibi yapayım: 2002'de bütçede her 100 liranın 17 lirası eğitim yatırımlarına harcanıyordu. 2027'de her 100 liranın sadece 8 lirası harcanıyor. Yeni derslik, laboratuvar, kütüphane, büyük onarım ve donatım ihtiyacını karşılayacak yatırımların bütçe içerisindeki ağırlığı bu kadar düşmüş durumda. Peki, bunun sebebi ne? Bu tamamen eğitimde sizin siyasi tercihinizdir.

Sayın Bakan, eğitim altyapısını sessizce özelleştiriyorsunuz. 2015 yılında özel eğitim yatırımlarının payı yüzde 49 iken, bugün 2027'de bu pay yüzde 62'lere yükselmiş. Bugün, Bakanlığımızın istatistiklerine baktığımız zaman, 2002 yılında özel eğitimin payı yüzde 2,97 iken 2027 yılında bu rakam yüzde 20'lere çıkmış Sayın Bakan. Peki, sadece bunun sonucu nereye gelmiş? Okul öncesi okullarda özel okulda her bir öğretmene yaklaşık 15 öğrenci düşmekte iken devlet okullarındaki her bir öğretmene 24,6 öğrenci düşmüş; Avrupa Birliğinde bu rakam yüzde 12,2. İlkokulda devlet okullarında yüzde 17,7 öğrenci, özel okullarda 8,9 öğrenci bir öğretmene düşmektedir. Görülüyor ki Sayın Bakan, öğretmen ihtiyacı ve yapısal yatırım ihtiyacı aşikârdır ve 50 bin öğretmen ataması için bir an önce gereken sorumluluğun gereğini yerine getirmenizi, bütün atama bekleyen ve ataması yapılmayan öğretmenler adına talep ediyorum.

Evet, yoksulluk ve yoksunluk öğrencileri eğitimden koparıyor Sayın Bakan. TÜİK verilerine göre 15-34 yaş arasında 4,3 milyon kişi eğitimini tamamlayamadan okuldan ayrılmış. Toplam 970 bin kişinin okuldan ayrılma sebebi ekonomik sebepler Sayın Bakan ve bu 970 bin kişinin maalesef, üzülerek ifade etmek isterim ki 831 bini lise ve daha alt eğitimdeki okullardan ayrılan çocuklarımız. Eğitim Reformu Girişiminin 2025 raporunda 604 bin vatandaşımız eğitimden kopmuş. Türkiye'de örgün eğitim kurumlarında kayıtlı olmayan çocuk sayısı 1 milyon 270 bini bulmuş.

Sayın Bakan, bütçenizin açılışındaki konuşmanızda "Bütçenin ve bütçe için yapılan konuşmaların muhatabı bugün sıralarda oturan ve yarın bu ülkenin mukadderatını omuzlayacak evlatlarımız." dediniz. Evet, bu önemli bir tespitti ancak EUROSTAT 2024 verilerinde 16 yaşındaki çocukların yüzde 13,3'ü ekonomik zorluk sebebiyle taze meyve yiyemiyor, yüzde 27,5'i iki günde bir ete, proteine ulaşamıyor Sayın Bakan. O yüzden zorunlu eğitim çağındaki tüm çocuklara ve okul öncesindeki çocuklara okul günleri boyunca bir öğün ücretsiz okul yemeği ve bir şişe su vermek zorundasınız Sayın Bakan. Bu neye tekabül ediyor, biliyor musunuz? Eğitim sendikaların yaptığı çalışmada sadece 256 milyar lira yani faiz baronlarına 2027 bütçesinden ödeyeceğiniz 100 liradan 7 lirasıyla tamamen tüm çocuklarımıza bu hakkı verebileceksiniz.

Sayın Bakan, 5-19 Ekimde bir anket çalışması yapmıştınız okul yemeğiyle ilgili, bu konuda hâlâ anket sonuçlarının açıklanmadığını da buradan hatırlatmak isterim.

Yine, kısa bir süre Millî Eğitim Bakanlığı olarak ücretsiz okul yemeği verilmiş ve daha sonra iptal edilmişti. Bu konuda açılan davadaki Millî Eğitim Bakanlığının savunmasını da kamuoyunun takdirine bırakmak istiyorum. Neydi biliyor musunuz savunma? Kaynak yetersizliği.

Sayın Bakan, "Ülkenin mukadderatını omuzlayacak çocuklar, gençler." dediğiniz bu kişilerin geleceğini maliyet hesabına mahkûm edemezsiniz. Bu konuda da bu mukadderatın sizin deyiminizle "omuzlayacak çocuklara" bu okul yemeğinin hak olduğunu bir kez daha hatırlatmak isterim.

Yine, okullardaki şiddet konusuna gelince... Sayın Bakan, biliyorsunuz, geçtiğimiz aylarda, Manisa'nın Akhisar ilçesindeydi yanlış hatırlamıyorsam, bir okul saldırısı oldu ve bu okul saldırısı için Cumhuriyet Halk Partisini temsilen, görevlendirmesiyle ben katıldım. Okula gittik, Sayın Bakan, okuldaki okul müdürü ve yetkililer dediler ki: "Yaklaşık bin çocuğun eğitim aldığı okulda bir tek rehberlik uzmanı var." Saldırıyı gerçekleştiren çocuk on beş gündür okula gelmiyor ama kimse okula neden gelmediğini sormak gereği bile duymamış; üstelik yaz döneminde yaptığınız protokolle de bu okulu yüksek riskli okul olarak belirlemiş olmanıza rağmen. Peki, ne yapmanız lazım? Bütçenizde 2023 yılında 3.604 olan rehberlik uzman alım sayısını 377'ye indirmişsiniz. Ne yapmanız lazım? Birçok gelişmiş ülkede olduğu gibi önleyici tedbirleri alacak, çocuk, okul, öğretmen, aile arasında kapsayıcı bir model olan okul, sosyal güvenlik hizmet modelini hayata geçirmek gerekiyor Sayın Bakan. Bu şekilde yoksul olan ailelerdeki şiddet eğilimi göstermesi muhtemel çocukların bu eğilimleri önceden tespit edilerek ebeveyn, okul, öğretmen ve bu modelde görevli olan uzmanlar vasıtasıyla engellenebilir. Çocuk bu konuda eğitilebilir, aile ekonomik olarak desteklenebilir yani şiddet olayı meydana geldikten, okul saldırısında çocuklarımızı kaybettikten sonra değil, bunun muhtemel riskini ortadan kaldıracak bir mekanizmayı hayata geçirmek zorundasınız Sayın Bakan.

Yine, MESEM'lere birçok arkadaşımız değindi. Sayın Bakan, MESEM'lerde -hani az önceki konuşmacı arkadaşlarımız çok güzel cümleler kurdu ama ben daha önce de ifade etmiştim- birkaç öğrencimize, 14 yaşındaki Arda'ya oyun oynayıp oynamadığı sorulmuş bir bilimsel çalışmada, üniversitede, Arda demiş ki: "Oyun oynayacak vaktim yok ki." Yani MESEM'ler o kadar masum yerler değil, Sayın Bakan. Yine, Ali'ye sormuşlar, "Haftanın altı günü çalışmak zorundayım, işler yoğunsa pazar günü de çalışmak zorundayım ve gece onlara kadar çalışıyorum, eve geldiğimde ayaklarımın ağrısından uyuyamıyorum." diyor Sayın Bakan. Yani MESEM'ler öyle iki gün, üç gün Avrupa'daki gibi örnek verilen, Avrupa'daki gibi uygulanan bir sistem değil. MESEM konusunda mutlaka bu yönetmeliği acilen iptal etmek ve ardından da 18 yaş altı çocukların tamamen korumalı eğitsel statüyü sağlayacak bir yönetmeliğe evirmek durumundasınız.

Sayın Bakan, özel sektör öğretmenlerinin ücret güvencesi yok, iş güvencesi yok; buradan seslerini duyurmak bizlerin boynunun borcu.

Yine, vakıf üniversitelerindeki akademik yetersizlikler, iş güvencesizliği, bilim insanlarının ekonomik durumlarının saate indirgenmiş olması çok can yakıcı.

Ayrıca akademik kadroya da bakmak lazım. İsim vermeyeceğim, Ankara'daki 2 tane üniversite, biri devlet, biri vakıf üniversitesi, akademik kadrolara birinde 3, diğerinde 23, devlet üniversitesinde 23.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

GÜLİZAR BİÇER KARACA (Denizli) - Sayın YÖK Başkanı da burada, bu konuda da mutlaka vakıf üniversitelerindeki o sorunu gidermek sizin sorumluluğunuz diye düşünüyorum.