KAYIHAN PALA (Bursa) - Sayın Bakan, rektörlerin seçim yerine atamayla gündeme gelmesi, rektörlerin atanması üniversitelerin kendi yöneticilerini belirleme iradesini ortadan kaldırmış, bu da kurumsal özerkliği çok büyük ölçüde olumsuz etkilemiştir. Bakın, 2026 Yılı Akademik Özgürlük Endeksi'nde Türkiye 179 ülke arasında 164'üncü sıradadır. Eğer akademide özerklik yoksa, buradan bilim üretilmesini beklemek doğru bir yaklaşım değil. Oksijen gazetesinde 2025 yılında yayınlanan kapsamlı bir analizde 202 rektörden 139'unun -yüzde 69 rektörlük düzeyi için beklenen akademik performansın altında kaldığı tespit edilmiş. Sayın Bakan, siz sabah konuşurken değerlerden ve değerler silsilesinden söz ettiniz. Siz rektör olma aşamasındayken en az üç yıl profesör olmak kuralının sizin için kaldırıldığı biliniyor. Bu konuştuğunuz değerler kavramıyla bunu nasıl örtüştürüyorsunuz? En azından, hiç olmazsa konuşmanızda bu değerler üzerinden eğitim sistemine bir atıfta bulunmasanız herhâlde daha iyi olur.

Akademik ünvanlar konusunda da kolokyum kaldırıldı biliyorsunuz, artık yalnızca dosya incelemesine bağlı bir doçentlik süreci var. Bu adayın alanı ne kadar tanıdığını, adayın o alana hâkimiyetini, ders anlatma becerisini ve bilimsel tartışma yetkinliğini doğrudan ölçme olanağını zayıflatıyor. Üstelik başkasına tez veya makale yazdırma, sahte veya yağmacı dergi yayınlarına da uzun zaman seyirci kaldınız, şimdi, bazı düzenlemeler yapıldı ama, çok uzun zaman seyirci kaldınız. Hatta siz de biliyorsunuz, çok sayıda FETÖ iltisaklı kişinin bu dergiler aracılığıyla akademik ünvan aldığı da biliniyor. Burada şöyle bir soru var, ben hiç sizden bu konuda bir şey duymadığım için yineleme ihtiyacı duyuyorum: Burada geriye dönük bir inceleme söz konusu olacak mı? Çünkü doçentlik ve profesörlük böyle sizin yanınızda duranlara dağıtabileceğiniz bir ünvan değil. Bunların gerçekten bilimsel ölçülerle alınmış olması gerekir ki Türkiye her alanda bir ilerleme kaydedebilsin.

Burada yeri gelmişken, YÖK Başkanının Sağlık Komisyonunda yaptığı sunuma bir kez daha vurgu yapmak isterim. Hatırlarsanız, Komisyona geldiniz ve Türkiye'de tıp eğitiminde ne kadar ciddi sorunlar olduğundan söz ettiniz. Biz de dedik ki: Saptamalarınıza biz de katılıyoruz. Ama sonrasında hiçbir adım atmadınız. Bakın, bu ülkede sizin de sorumluluğunuzdur. Bir tıp doktoruna o diplomayı veriyorsanız, o yetkinliğin tamamen verildiğinden emin olmalısınız. Oysa, bugün, bu, ülkede maalesef ciddi bir tartışma konusudur. Yalnızca tıp fakülteleri için söylemiyorum, birçok fakültede böyle bir sorun olduğunu siz de biliyorsunuz.

Barış akademisyenleri konusunda herhangi bir adım atmıyorsunuz. Bakın, mevcut rakamlar 406 barış akademisyeninden 383'ünün hâlen göreve iadesinin kesinleşmediğini gösteriyor. Bu, sizin alanınızdayken bu konuda hiçbir şey yapmamanız gerçekten anlaşılabilir değil. Öğretim üyelerinin özlük hakları çok düşük, asistanların özlük hakları çok düşük, hiçbir adım atmıyorsunuz ve bütçenizde bunula ilgili herhangi bir adım söz konusu değil. Bakın, vakıf üniversitelerinin tıp fakültelerini özellikle koruyorsunuz, burada uzun uzun anlatmayacağım ama hocası ve kliniği olmayan tıp fakültesi bölümlerinin TUS kılavuzunda ilan edilmesine seyirci kalıyorsunuz. Bu konuda size verdiğim yazılı önergelere "Evet, haklısınız ama bizim sorumluluğumuz değil." diyorsunuz, tamamen topu Sağlık Bakanlığına atıyorsunuz; bu kabul edilemez. Sağlık Bakanlığının da sorumluluğu var, evet, pazartesi ona da soracağım ama sizin de sorumluluğunuz var. Hocası ve kliniği olmayan bir bölüme siz nasıl asistan görevlendirirsiniz, bu asla kabul edilemez.

Ücretli öğretmenlerle ilgili ciddi bir sorun var. 100 bin ücretli öğretmen görev yapıyor, buna seyirci kalıyorsunuz. 170 bin özel sektör öğretmeninin taban maaş güvencesinden yoksunluğu on yıldır devam ediyor, buna seyirci kalıyorsunuz ve çok ciddi eğitimde eşitsizlikler var. Bakın, TÜİK verilerinden söylüyorum. 2025 yılında muhtemel eğitim süresi İstanbul'da 18,4 yıl; Şanlıurfa'da 13,8 yıl; Şırnak'ta 14,1 yıl; Muş'ta 14,3 yıl. Sayın Bakan, bu kadar ülkenin bir coğrafi alanını her türlü olanaktan yoksun bırakan bir iklimde siz hiç olmazsa eğitim eşitsizliklerini gidermek için niye adım atmıyorsunuz? Çünkü eğitim eşitsizlikleri giderilmedikçe, orada yaşayan çocukların, orada yaşayan yurttaşların kendilerini eşit bir yurttaş olarak hissetmeleri mümkün olmayacak. O eğitim eşitsizliği giderilmedikçe, kendi bulundukları sosyal sınıflarından bir üst basamağa çıkmaları kolay olmayacak. Ben size bakıyorum ama anlıyorum ki sizin bize bakacak bir ruh hâliniz yok.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI YUSUF TEKİN - Hayır, Hocam, onu koymuşsunuz...

KAYIHAN PALA (Bursa) - Ben hiçbir şey koymadım.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI YUSUF TEKİN - Hayır, hayır.

KAYIHAN PALA (Bursa) - Bakın, ben size bakarak konuşma yapmaya çalışıyorum Sayın Bakan.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI YUSUF TEKİN - Hayır, ben de sizi oradan takip ediyorum.

KAYIHAN PALA (Bursa) - Peki, öyle olsun.

GAMZE TAŞCIER (Ankara) - Canlısı burada Sayın Bakan, canlısını takip edin, ekrandan...

KAYIHAN PALA (Bursa) - Sözlerimi şöyle bitireyim.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI YUSUF TEKİN - Hayır, hayır. Bakın, bir dakika, ben herkesin yüzünü göremediğim için oradan bakmaya alıştım çünkü arkada...

KAYIHAN PALA (Bursa) - Benim yüzümü görebilirsiniz ama.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANI YUSUF TEKİN - Ya Hocam, bakın, tekrar söylüyorum...

GÖKÇE GÖKÇEN (İzmir) - Ya, bu kadar ölüm konuşuldu bundan da mı rahatsızlığınız yok! Bu kadar çocuk ölümü konuşuldu bundan da mı rahatsızlığınız yok!

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEM - Evet, teşekkür ederiz, Sayın...

KAYIHAN PALA (Bursa) - Ama bir dakika izin...

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEM - Yok, yok, tam zamanında bitti Hocam, biliyorsunuz...

KAYIHAN PALA (Bursa) - Zaman vermeyin ama bir şey söylemem gerekiyor Sayın Bakan devreye girdiği için.

OTURUM BAŞKANI ORHAN ERDEM - Söyleyin hemen. Yok, girmedi...

KAYIHAN PALA (Bursa) - Bakın, 4+4+4 sonrası ortaöğretim okullaşma oranında da ciddi bir düşüklük var, bunu gidermek için yine bir şey yapmıyorsunuz, ne bütçenizde ne de konuşmanızda buna ilişkin bir şey görmüyorum.