| Komisyon Adı | : | PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 16 .11.2026 |
ERHAN USTA (Samsun) - Teşekkür ederim Sayın Başkan.
Değerli milletvekilleri, Sayın Bakan, değerli bürokratlar, basın mensupları; hepinizi saygıyla selamlıyorum.
Sayın Bakan, önce bizim Samsun'daki, hatta Karadeniz'deki bir sıkıntıyla ilgili bir konuyu gündeme getirerek başlayacağım konuşmama. Tabii, şunu söyleyebilirsiniz, "Ya, bunu niye bana iletmediniz, iletseniz çözerdik." falan diyebilirsiniz ama size erişmek çok zor, onu söylemem lazım. Şimdi "fenilketonüri" diye bir hastalık var; kandaki fenilalanin düzeyinin yükselmesine neden olan, yaşam boyu takip ve besleme gerektiren kalıtsal bir metabolizma hastalığı; değerlendirildiği zaman da kontrol edilmesi gerekiyor. Bu hastalık genetik olduğu için zaten bir kardeş de varsa diğerinde de mutlaka oluyor, büyük ihtimalle oluyor daha doğrusu. Çok özel ürünler var, düzenli ölçüm gerekiyor ve belli bir sürede de o laboratuvar sonuçları gelmezse onlar kullanılamıyor da böyle bir durum var. Şimdi, bununla ilgili Samsun Şehir Hastanesinde şu organizasyon bozukluğuna bakın değerli arkadaşlar: Doktor var, laboratuvar yok şehir hastanesinde; Samsun Tıp Fakültesinde doktor yok, laboratuvar var ama şehir hastanesiyle bir anlaşması yok. Şimdi, daha önceden Samsun'da bunların ikisi de vardı; daha doğrusu, Samsun Devlet Hastanesinde doktor vardı, 19 Mayısla anlaşması vardı ve ikisi birbirlerinin işini görebiliyordu. Doktor gittikten sonra, 19 Mayısta doktor kalmadıktan sonra bizim Samsun ve bölgenin hastaları Trabzon'a gitti, sonra Trabzon'daki doktor da gitti; şu anda Trabzon'da laboratuvar var, doktor yok; Samsun Şehir Hastanesinde doktor var, laboratuvar yok; üniversitede de tersi bir durum ve insanlar Ankara'ya, İstanbul'a geliyor biliyor musunuz bunun için, bilginiz var mı bilmiyorum Sağlık Bakanlığı olarak? Ciddi bir sıkıntı, ciddi bir masraf yani çocuklarını alıyorlar her defasında, her ay düzenli olarak Ankara'ya, İstanbul'a götürmek durumunda kalıyorlar. Bu sorunun bir an evvel hemen tarafınızdan çözülmesini... Bu doktor ile laboratuvarı bir yan yana getirin ya! Allah aşkına, bir getirin yani böyle bir şey olabilir mi? Koskoca Karadeniz Bölgesi'nde bu yok.
Şimdi, yığınla talep geldi bugün buradaki görüşme nedeniyle, sürem el verdiği sürece onları gündeme getireceğim. Bir tanesi bu vakıf üniversitelerindeki intern hekimlere uygulanan ücret eşitsizliği meselesi. Daha önceden, biliyorsunuz, kamu üniversitelerinde ve vakıf üniversitelerinde aynı parayı alıyorlardı, sonra kamu üniversitelerinde iyi bir şey yapıldı, güzel bir şey yapıldı, asgari ücretin altında olmayacağına ilişkin bir düzenleme yapıldı fakat bu, vakıf üniversitelerinde yok. Bu eşitsizliğin giderilmesini meslektaşlarınız sizden talep ediyor.
Radyoterapi mezunları var, yaklaşık 1.300-1.400 kişi mezun oluyor her yıl fakat mesela, bu yıl sadece 16 kadro açılıyor yani bu kadar insanı niye mezun ediyoruz eğer bunları biz devlette veya özel sektörde kullanamayacaksak? Bu bir sorun, bu da bir organizasyon bozukluğu. Psikolog meselesi de aynı şekilde, dünya kadar psikolog mezun oluyor fakat kamuda çok az istihdam var. Tabii, burada diğer bir sıkıntı psikologlarla ilgili, biliyorsunuz, bunlar da mesleklerini yaparken bir anda yapamaz hâle geldiler. Bunlarda yüksek lisans gerekliliği ortaya çıktı. Bir anda böyle bir şeyin ortaya çıkması, tabii, bir geçiş dönemi de verilmeden böyle bir şeyin yapılması sizin bir yönetmeliğinizle oldu. Bu, çok kabul edilebilir bir şey değil psikolojik danışmanlık için. Şimdi, her meslek lisans seviyesinde mezunlar tarafından yapılabilirken bu niye yapılamıyor? Eğer bunun lisans seviyesinde eğitiminde bir eksiklik varsa bunu niye düzenlemiyorsunuz? Bu, çok rahat düzenlenebilir. Bütün herkese yüksek lisans mecburiyeti getirmek çok doğru değil. Devlette yapma imkânları yok, özel sektörde de çok pahalı; böyle bir durum var. Diyetisyenlerde de benzer bir durum var tam bunun gibi olmasa da. Diyetisyen ve beslenme uzmanlarının da tahlil ve tetkik istemeleri yasaklandı bu son yönetmelikle. Hâlbuki bunun bir zorunluluk olması lazım yani bir kilo problemi varsa bunun objektif bir veriye dayalı olması lazımken bu yasaklanıyor. Suistimal varsa suistimalin önüne geçilsin yani bir müesseseyi komple yasaklamak diye bir şey olamaz. Bu mekânlarla ilgili de katı kurallar getirdiniz, o da ayrı bir şey. Tabii, önleyici ve koruyucu hizmetlerin yaygınlaştırılması gerekir, Sayın Bakan kendiniz söylediniz ama burada hem iki örnekte de bakın, hem psikolojik danışmanlıkta hem de bu diyetisyen meselesinde insanlar ilaca mahkûm olmadan daha önce bu meseleler çözülebilecekken bunların çözümünden uzaklaşma yönünde bir politika uygulamış oluyorsunuz.
Bu aile sağlığı merkezi gruplandırma elemanları var, bunların özlük haklarına ilişkin ciddi talepleri var, bu talepler size de mutlaka ulaşıyordur; bunların çözülmesini talep ediyorlar. Talep fazla olduğu için hızlı geçiyorum. Biyomedikal mühendisleri var, sadece 14 tane kadro ayrılmış Sağlık Bakanlığında. Hâlbuki diyorlar ki: 200 yatak kapasiteli hastanede en az 1 biyomedikal mühendisinin olması gerekiyor fakat burada da istihdamda bir problem var ve mezun olan gençlerimiz işsiz kalıyorlar. Sağlık yönetimi bölümü mezunları var, bunların bir meslek tanımı dahi yok dolayısıyla sizin bu personel dağılım cetveline de sağlık yönetimi lisans mezununa yönelik münhasır bir kadro eklenmesini de sizden talep ediyorlar. Bu, hastane bilgi yönetim sistemleri var. Taşerona geçirdikten sonra buradaki personel biliyorsunuz taşerona geçirilmedi, apaçık bir haksızlık yapıldı burada, yüzde 70 personel sınırı falan konuldu. Yani orada bilgi işlem şeyiyle satın alıyorsunuz veya onu softwarele veya hardwarele insanlara aynı ihalede yapılmış, bu insanlar bunun farkında bile değil çoğu. Birisini aldınız diğeri alınmadı, bu sorunun çözülmesi gerekiyor. Bu, tabii, sizi de aşan bir sorun ama kendi personelinizin bu sorunu Maliye Bakanlığına iletmesi lazım çünkü siz de bu çok fazla görülüyor.
Tabii, şimdi, erken teşhis meselesi önemli. Özellikle kanser, bizim ülkemizde çok yaygın ve kanserde gerçekten erken teşhisle altyapısının güçlendirilmesi gereği ortada. Yine aşıda da aynı şekilde, aşı politikalarının ve koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerekiyor. Bu şehir hastanelerimiz var, kamu özel iş birliğiyle yapılan şehir hastanelerinde benim tespit ettiğim bilgilere göre -bunu soru olarak da lütfen kabul edin- 17 hastanede iki yıl geçmiş olmasına rağmen kesinleşmeyen işlemlerin nihai tamamlanması yapılamamış. Doğru mu? Daha önceden avans şeklinde ödemeler yapılıyordu, kesin hesaplar yapılmıyordu. Buradaki sıkıntı nedir, bu iddia doğru mudur? Bunu sizden rica ediyoruz.
Hekim göçü meselesi var, bu çocuklarımızı yetiştiriyoruz, bütün yatırımı biz yapıyoruz, menfaatini başka ülkeler sağlıyor. Bunun durdurulması lazım ama tabii, Sayın Cumhurbaşkanının bir politikası "Giderlerse gitsinler." dedi. Bunlar da kabiliyetli gençlerimiz, kabiliyetli çocuklar, değer görmediği ülkede kalmak istemiyorlar ama bunlar bizim değerlerimiz. Biz yatırım yapıyoruz başka ülkeler bunlardan faydalanıyor. Sizin de meslektaşlarınız, bunların ülkemizde kalması için şartların sağlanması lazım. Zor çalışma koşullarının da düzeltilmesi lazım. Ben kendi kızımdan biliyorum, günde bir nöbette, 200-250 hastaya bir doktor bakamaz, hele hele daha pratisyen hekimken.
Şimdi, dolayısıyla doktor ve hasta bakışında OECD tablosu var elimde, OECD'de en düşük olan 5 ülkeden biriyiz; her bin nüfusa düşen doktor ve hemşire sayısında. Bebek ölüm oranlarında OECD'de 3'üncü sıradayız, bu bir problem. Randevu meselesi, arkadaşlarımız da gündeme getirdi. Gerçekten, ben bürokratlık dönemimden biliyorum hep siyasetçilere giderlerdi, bu hastane randevusu veya işte, birtakım MR şu, bu türü şeyler için. Aynı hâle geldik, milletvekili olarak en fazla yaptığımız iş randevu, hastanede randevu işi; bu işi çözmeniz lazım. Yani, sizin beyanatlarınızı falan okudum, bir tanesi de elimde ama bir vakıa olarak ortada duruyor, bunun çözülmesi gerekiyor.
Personel dağılımında bölgesel eşitsizlik diğer bir problem. Bunun da çözülmesi gerekiyor. Doktora müracaat sayısının artış performans kriteri koyuyorsunuz. Bence, vallahi bu övünülecek bir şey falan değil. Yani genç nüfusumuza rağmen Avrupa ortalamasının üzerinde bir hekime müracaat, doktora müracaat sayımız varsa, bu üzerinde düşünülmesi gereken bir şey. Biz, devlette çalışırken de çok sık karşılaştığımız bir durumdu, bu hızla artıyor, siz de bunun artacağını öngörüyorsunuz. Bunun için de herhâlde... İşte iyileşemiyor, yani nihayetinde hastamız iyileşemiyor, bir gidiyor, tatmin olmuyor, bir daha gidiyor, bir daha gidiyor, bir daha gidiyor. Bu hem doktoru meşgul ediyor hem zaman kaybediyor hem de hastalık belki bu arada ilerliyor. Bunun için de sevk zincirinin zorunlu olması herhâlde bir çözüm olabilir diye düşünüyorum.
Şimdi, diğer bir mesele, sağlık harcamaları meselesi. Uluslararası karşılaştırmalar var, yani toplam hem devlet hem de vatandaşın kendi yaptığı harcama olarak baktığımızda, aslında millî gelirimize oran olarak dünya ortalamasının çok altındayız. Zaten OECD ortalamasının çok çok altı, mesela 2023 OECD ortalaması toplamı, sadece harcamaları 12,7; biz de 4,3; dünyada 10,1. Bunu satın alma gücü paritesiyle getirdiğimiz zaman bir miktar oranlar düzelmiş olsa da hâlâ harcamalarda, sağlık harcamalarında dünya ortalamasının veya dünyadaki benzer ülkelerin, bizim gelir grubumuzdaki ülkelerin de çok altında bir durumumuz var. Tabii, harcama yapmak başlı başına iyi bir şey değil, harcamadan bir sonuç elde edilmesi lazım. Mesela OECD'nin çalışmaları var önümde, vaktim kaldığı sürece onları söyleyeceğim. Mesela, az harcayan ülkelerle bakıyorsunuz aynı ülkelerde hayatta kalma yaşı da düşük, böyle bir ilişki bulunmuş. Mesela önlenebilir ölüm, bizde önlenebilir ölüm düşük yani önleyemiyoruz, az harcayan gruptayız yine aynı şekilde baktığınız zaman bu şekilde bir şey görüyorsunuz. Bu memnuniyet ve kamu sağlık harcamaları ilişkisine bakılmış, memnuniyet düşük, harcamalar düşük. Kalite ile -özellikle kalite olarak burada göğüs kanseri araştırmalarını almışlar- yine harcamalar arasında baktığımızda bizde kalite de düşük, harcamalar da düşük. Dolayısıyla Sayın Bakan, bunların düzeltilmesi gerekiyor.
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
ERHAN USTA (Samsun) - Muhtemelen biraz daha fazla bütçeye ihtiyacınız var. Dolayısıyla Maliye Bakanlığından daha fazla bütçe talebinizin müzakeresini yapmanız gerektiğini değerlendiriyorum.
Bütçenizin hayırlı olmasını diliyorum.