| Komisyon Adı | : | SANAYİ, TİCARET, ENERJİ, TABİİ KAYNAKLAR, BİLGİ VE TEKNOLOJİ KOMİSYONU |
| Konu | : | |
| Dönemi | : | 28 |
| Yasama Yılı | : | 5 |
| Tarih | : | 18 .11.2026 |
TÜRKER ATEŞ (Bolu) - Teşekkür ederim Sayın Başkan,
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri, değerli bürokratlar; bugün Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni görüşmek için Komisyonda toplandık. Gündemimizde birbiriyle alakası olmayan kanunlar bir araya toplandı ve torba yasasında görüşülüyor. Enerjiden Emniyet personeli alımına, vergi istisnasının kaldırılmasına, BOTAŞ'ın borçlarının mahsuplaşmasına, tasfiye fon işlemlerinin yapılmasından hukuki zırha bürünmeye kadar alakasız 13 farklı düzenleme tek bir teklifte toplanmış. Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarına yönet yönelik düzenlemeler de var. Bu durum, aslında kanun yapma yönetmeliğine özensizlikten başka bir şey değil. Komisyon meclisi özensiz çalışıyor.
Bakın, teklifte kanunlar ve Anayasa iptali ya da süre uzatımı ya da daha önce yapılmış düzenlemeler yeniden yapılması amacı geliştirilmiş ve yanlışlık yapılıyor. BOTAŞ vergi ve pay ödemeleri daha önce 4 kez mahsuplaştırılmış, bu sefer 5'incisini yapıyoruz. Üniversite hastaneleri 4 kez gelmiş, bu düzenlemeyle 5'inciyi yapacağız. GSS primleri silinmesi 2014'ten 4 kez düzenleme yapılmış, bu sefer yine 5'incisini yapacağız. Hep devamlı tekrar ediyoruz bunları. Zorunlu belki de, ihtiyaç görülüyor ama önümüzdeki sene eğer bir kanun gelecekse ilk gelecekler bunlar olacağının garantisi var ama bu sorun hep öteleniyor, sürekli öteleniyor, öteleniyor, günü kurtarmayla dönüyor ama bu işi bir sıkı şekilde çözüm noktasına getiremiyoruz. Bunu hep devamlı kanunlaştırmak zorunda mıyız, bilmiyorum.
Yürütme ve yürürlükteki maddeler hariç 13 madde var tabii bugün. 10 farklı kanunda değişiklik yapıyoruz. Tali komisyonlardan şeklen olsa da görüş alınmamış. Evet, bu yazı da geldi, zamanları da müsait olmadığından -biz toplanabiliyoruz ama- diğer komisyonlar toplanamıyor. Bizim zamanımız var, onların yok. Tali komisyonların şeklen görüşünün alınması gerçekten önemli. Kanun teklifinin etki analizi yoktu, akşamleyin elimize geldi. Bu da gerçekten ucu yanlış olan bir konu. Biz etki analizinin değerlendirmesini yapamadan, konuyu da inceleyemeden, sizlerin karşısında kanunu yasallaştırmak için uğraşıyoruz, kör biçimde kanun yapıyoruz. Düzenlemeler kaç kişiyi etkileyecek, maliyeti ne kadar olacak, onları da bilmiyoruz. En kibar tabiriyle özensiz bir yaklaşım var. Bu, yasa yapma kalitesini düşürüyor, evet. Torba kanun olunca maddelerin tümü üzerinde konuşmak da gerçekten bizleri de aşıyor, zorlaşıyor.
Teklifte bizim Komisyonu da ilgilendiren maddeler baksak istihdam teşvikleri süresini uzatıyor. Bu teşvikler önemli ancak süreli teşvikler mekanizmasını sağlıklı çalıştırmak lazım. Ekonomimizde ciddi biçimde istihdam yaratamama sorununu yaşıyoruz. Atıl gücün yüzde 31 olduğunu görüyoruz. Kronikleşmiş işsizlikle boğuşuyoruz. Sürekli teşviklerle sorunları çözmeye çalışıyoruz. Pansuman tedavisi gibi bir şey. Sayın Mehmet Şimşek programını geniş işsizlik pandemi döneminin bile üzerine çıkardı. Çok yapısal bir işsizlik sorunumuz var. Gerçekten emek yoğun geleneksel sektörler ciddi sıkıntıda. Sadece tekstil değil, beyaz eşya gibi dayanıklı tüketimler de bizim amiral gemimizdi, onlarda da aynı problem yaşanıyor. Sanayi sektörü ücretli çalışan sayısı 2023 seçimleri sonrasında 5 milyon 111 bin kişi, 4 milyon 835 bin kişiye geriledi yani 276 bin kişi işsiz şu anda. Sanayi üretimi yerinde sayarken istihdam hızla eriyor. Bu teşvikler kalktığında erimenin daha çok artacağını düşünüyorum.
MESEM çok tartışılan bir uygulama, iyi tarafı da var ama sıkıntılı tarafı da var. Çalışırken hayatını kaybeden çocuklarımız var. Hakikaten üzücü bir durum. Çocuk işçiliğinin yaygınlaştırılması ciddi bir şekilde tartışılıyor. Biz, MESEM'in çocuklara etkisini tartışmadan uygulamanın süresini de uzatıyoruz. Etkisi nedir? Onu iyice değerlendirmemiz lazım. Neden uzatıyoruz? Onu da değerlendirmemiz lazım. Öğrenciler ne durumda? Hiç konuşmuyoruz. Bakın, bir çalışma yapılmış MESEM kapsamında, çalışan çocuklarla mülakatlar yapılmış. İyi tarafını söylemeyeyim ama kötü tarafını, olumsuz tarafını iyileştirme noktasına gidelim. Ben MESEM'in devam etmesine tarafım ama takibinin çok önemli olduğunu da ifade edeyim. "Haftada altı gün çalışıyorum." diyor çocuk "Ayda 10 bin lira alıyorum. Sigorta yok. Sabah sekizde geliyoruz, işten çıkmamız gece dokuzu onu buluyor. Burada olmak zorundaydık, okulda da okumamız gerekiyordu; böyle olmak zorundaydı. Para yoktu, okul masrafına yetmiyordu, bir ihtiyaç çıksa ailem karşılayamıyordu. Bu yüzden okulu bıraktım. Şimdi, hem öğrenciyim hem de işçiyim. Çalışmaktan başka seçeneğim yok." Başka bir öğrenci de diyor ki: "İş yerinde bizden her türlü iş yapmamızı bekliyorlar. Ustabaşı patron gibi davranıyor, bize emir veriyor, kendi işlerini bize yaptırıyor. İş yerinde ne yemek molası var ne çay molası var; yemeği yer yemez yeniden çalışmaya başlıyoruz. Bazen gücümüzü aşan işler yapmak zorundayız. Mesela, bana çimento ve kum torbası taşıttılar, lavabonun fay aslanı kırdırdılar, bütün işleri bana yaptırdılar." Çocukların anlattıklarına lütfen kulak verelim arkadaşlar.
İşçi ölümlerinde de Avrupa'da lideriz. İş güvenliği açısından da çok büyük sıkıntılarımız var. Ekim ayında 3 madenci Zonguldak'ta göçükte vefat etti. HABAŞ Aliağa'da yaşanan iş kazası da daha taze. İşçilerin vefat etmesinde sorumluluk patronlarla birlikte aynı zamanda burada denetleyen mekanizmanın da önemli olduğunu ifade edeyim.
Teklifte enerjiyle alakalı düzenlemeler de var. BOTAŞ'ın görev zararı meselesi, BOTAŞ'ın devlete olan borçlarının görevlendirme giderlerinden terkin edilmesi meselesi. Sürekli bu uygulamayı yapıyoruz; BOTAŞ'a eski adıyla "görev zararı" şimdi seçtiğimiz adla da "görevlendirme gideri" diye yüklü miktar ödeniyor. Neden? Türk lirası gerçekten değer kaybediyor. Şimdi, sübvansiyon verilerine bakıyoruz, bu sürdürülebilir mi? Asla değil. İşte, kademeli faturalara geçildi, doğal gaz fiyatları ciddi manada da arttı. TÜİK'e göre, son bir yılda doğal gaz fiyatı yüzde 60 artmış vaziyette. "Avrupa'da en ucuz doğal gazı kullanıyoruz." diyoruz. Evet, doğru ama gelir olarak da Avrupa'nın en düşük gelirli ülkeleri arasındayız. Bun hiç dillendirmiyoruz ama asgari ücret rakamları ortada. Israrla "ticari sır" diyerek BOTAŞ'ın anlaşmalarını açıklayamıyoruz; doğal gazı kaç liraya aldığımız bir muamma. Şeffaflıktan uzak bir tutum içerisindeyiz, usulsüzlükler de ne yapabileceğimizi göremiyoruz.
Tasfiye fon dokunulmazlığına gelince, fon meselesi... Bürokratların hâli ortada, teklifte tasfiye fonlarla ilgili bir düzenleme var. Tasfiye işlemlerini uygulayan bürokratlara, bankacılara ve diğer sorumlulara hukuki ve mali, idari sorumsuzluk veriyoruz. Bu mesele çok sorunlu arkadaşlar. Ben de aynı şekilde banka kısmını ayırıyorum ama diğer tarafa baktığınız zaman, eğer usulsüzlük, yanlışlıklar varsa bunların herkes ifadesini ve sorumluluğunu yerine getirmek zorunda, cezasına almak zorunda.
Aynı zamanda, GSS borç silme var. Teklifte düzenleme var yani devamlı borçlar siliniyor, çalışmayan ama hanede geliri olan insanları borçlandırdınız, şimdi borçları siliyoruz. Daha önce, 2014'de borçları Mecliste çıkan bir kanunda sildik. Bu sistem belli ki çalışmıyor, bu primler ödenemiyor. Hanede geliri olması çalışmayan insanların da bu primlerini ödemesini sağlamıyor. GSS düzenlemesinde ciddi anlamda revize gereklidir. Sürekli silmekten vazgeçmeliyiz ve bunu kalıcı bir sisteme getirmeliyiz. Zaten yaklaşık 9 milyon insan ayda 1.981 lira prim ödeyemeyecek durumda. O primleri devlet ödüyor. Siz bunu yapmak yerine, borç silme yerine pansuman tedavisi yapıyoruz, bunları da silebiliriz yani, açıkça söylemek gerekirse devlet yapabilir bunu; baştan beri de yapması lazımdı.
Enerji alanında düzenlemeler sorunlu. Maddelerde o konulara değineceğiz.
Sonuç olarak, Komisyonumuzun önemli maddeleri incelediğini görüyoruz. Bu maddelere geçiyoruz ama bence sorun büyük aslında. Bu maddeler daha önceden sentezlenip elimize daha sağlıklı bir şekilde gelseydi çok iyi olurdu.
Ben de teşekkür ediyorum.
Maddelerde tekrar konuşacağız.