KOMİSYON KONUŞMASI

JALE NUR SÜLLÜ (Eskişehir) - Sayın Bakan ve Dışişleri Bakanlığımızın değerli personelleri, bürokratları; hepinize öncelikle Türkiye Büyük Millet Meclisi adına hoş geldiniz demek istiyorum.

Sayın Bakan, sunuşunuzda, bu yıl 4'üncü kez burada, bütçe görüşmelerinde bulunduğunuzu söylediniz. Evet, hoş geldiniz ama biz sizden ülkemiz adına daha güzel haberlerle gelmenizi beklerdik. Biz her yıl özellikle -ben Avrupa Birliği Uyum Komisyonu ve Karma Parlamento Komisyonu üyesi olarak- Avrupa Birliğiyle ilgili daha güzel haberler almak istiyoruz ama o haberler nedense bir türlü gelmiyor. Biz, aslında dış politikamızın, ülkemizin dış politikasının siyasi parti aidiyetimizin dışında, mutlaka ülke çıkarlarımızı önceleyen şekilde olması gerekliliğiyle hep Avrupa Birliği Komisyonu üyeleri olarak hem Brüksel'deki ikili temaslarımızda hem buradaki toplantılarda ya da Brüksel'deki toplu toplantılarda elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz ve bu konuda AB Başkanlığımız da elinden geleni yapıyor, biliyoruz ama ne yazık ki ülkemizin izlediği politikalar hep önümüzde bir engel oluşturuyor. Biz, aslında dış politikamızın bir bütüncül politika içinde olması gerektiğini düşünüyoruz ama ne yazık ki bu, Avrupa Birliği ilişkilerimizde bir türlü çözüme kavuşmuyor ve biz artık inanın yorgun düştük hep aynı cümleleri duymaktan, hele hele Nacho Sanchez Amor'un Türkiye raporunda sürekli olarak işte, belli başlıkları açıp açıp o belli başlıklar üzerinde hep işte "Hiçbir ilerleme kaydedilememiştir." "Bunlar bunlar yapılmamıştır." cümlelerini görmekten inanın yorgun düştük. Evet, Avrupa Birliğinin bize karşı belli önyargıları olduğunu biliyoruz, Kıbrıs sorununun önümüzdeki en temel sorunlardan birini oluşturduğunu biliyoruz ama bizim de burada, yine bu Komisyonda sizlere hep söylediğimiz ve Avrupa Birliği Başkanlığıyla görüşmelerimizde söylediğimiz üzere, biz de ev ödevlerimizi ne yazık ki Türkiye Cumhuriyeti olarak yapmıyoruz; bunu çok iyi biliyoruz ve sürekli hukukun üstünlüğü, ifade özgürlüğü konularında her gün otoriterleşen AKP iktidarıyla ne yazık ki daha da zor duruma düşüyor ülkemiz. Biz artık bunları duymak istemiyoruz. İşte, uluslararası Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmaması önümüze sürekli olarak temcit pilavı gibi iletiliyor, tabii ki haklılar ve bakın, biz geçtiğimiz dönem özellikle Rum yönetimi Avrupa Birliği Dönem Başkanlığı aldığı için toplantılara biraz -Dışişleri Bakanlığımızın da özellikle isteğiyle- Avrupa Birliği Uyum Komisyonu olarak ara vermiştik ama geçtiğimiz ay içinde biz bir toplantı gerçekleştirdik, Sayın Kemal Bozay ve Bakanlığımızdan da temsilciler katıldı; ne yazık ki biz geçtiğimiz Karma Parlamento Komisyonunun Strazburg'daki toplantısına tüm Komisyon üyelerimiz neredeyse eksiksiz, hep birlikte katıldık ama bu Karma Parlamento Komisyonu toplantısına yurt dışından sadece 5 parlamenter geldi. İşte, daha önce zaten ertelenmişti biliyorsunuz yine, bu belediye başkanlarımızın tutuklanması, birtakım siyasi nedenlerle; bunların da hani önümüzde sürekli olarak engel oluşturması gerçekten bizi çok yordu.

Avrupa, Birliğiyle ilişkilerimize baktığımızda, artık "transactional" bir hâl aldı; işte, al-ver ilişkisi hâlinde. Kemal Bey de belki bu cümlemi duymaktan yoruldu sürekli olarak ama gerçekten öyle, sürekli hani, savunma politikalarına, ülkemizin jeopolitik konumuna, enerji politikalarına bağlı bir hâl aldı yani ikili ilişkiler hâlini aldı ve ne yazık ki hani -belki Dışişleri Bakanlığımız da demeyeyim ama- Türkiye Cumhuriyeti devleti de bu hâle getirdi, buradan memnun, hani buradan bir çıkış yok ama vatandaşlarımızın bu konuda, Avrupa Birliğine üyelik konusunda büyük bir isteği olduğunu biz biliyoruz.

Şimdi, tabii, mesela 99'dan bu yana aday ülkeyiz ve diğer aday ülkelere uygulanmayan çileleri çekmek zorunda kalıyor bizim vatandaşlarımız. Bunlardan en önemlisi de tabii, sizlerin de bildiği gibi vize çilesi. Bu vize çilesi de gerçekten artık çok sıkıntılı bir hâl aldı. Hatta vize konusuna geçmeden önce belki... Notlarım arasında özellikle yer alıyor, Ekim 2025'te güncellendi biliyorsunuz AB'ye Katılım İçin Ulusal Eylem Planı ve burada 147 yasal düzenleme var, 166 idari tedbir olmak üzere 313 tedbir var burada. Avrupa Birliği Başkanlığının da 2025 Faaliyet Raporu'nda planının güncellenmesine ilişkin performans hedefi yüzde 100 gerçekleştirilmiş görülüyor aslında yani planı hazırlamak bir başarı olarak burada ele alınmış gibi ama biz, 313 tedbirin kaçı hayata geçirildi, kaçı gecikti; bu konuda bir bilgi alabilirsek Bakanlığınızdan çok mutlu oluruz. Örneğin mesela 2025'te yayımlanması gereken Makina Emniyeti Yönetmeliği ancak 16 Ekim 2026'da yayımlanmış. İşte, daha da önemlisi 23'üncü fasıl olan "Yargı ve Temel Haklar" başlığında 13 yasal düzenleme ve 35 idari tedbir öngörülüyor. Yolsuzlukla mücadele için işte, bağımsız ve daimi bir kurum oluşturulması 2028'e bırakılmış burada. Demokratik hukuk devletini güçlendirmeyi 2028'e ertelemek ülkemizin hem dış temsili açısından hem de ülke vatandaşlarımız açısından büyük bir sıkıntı yaratıyor. Bakın, GRECO değerlendirmesine göre de üst düzey kamu yöneticileri ve kolluk kuvvetlerine ilişkin 32 tavsiyenin yalnızca 4'ü tamamen uygulanmış, 21'i hiç uygulanmamış durumda. Yolsuzlukla mücadele raporlara tedbir yazmakla değil, bağımsız denetim mekanizmalarını kurmakla mümkün anca ama ne yazık ki bağımsız denetim mekanizmaları bugün ülkemizde pek çok kurumun elinden Türkiye Parlamentosu da dâhil alınmaya çalışılıyor iktidarın politikalarıyla.

Evet, biraz önce de başlangıç yapmıştım, vize çilesi. Şimdi, 2016'dan bu yana 72 kriterden kalan hâlâ 6 kriteri tamamlayamadık. Yani o kadar kriter bitti ama 6 kriterde hâlâ biz geliyoruz, geliyoruz, yıllardır, belki sekiz dokuz yıldır hep bu 6 kriteri konuşuyoruz. Tabii, bunun da vatandaşlarımıza yansıması vize çilesi. Şimdi, kurumlar arası çalışma başlatıldığı açıklanalı yine aylar oldu ama hâlâ somut bir ilerleme elde edilemedi. Bakın, daha birkaç gün önce Sanatçı Göksel'in orkestrası gidemediği için tek başına sahneye çıkmak zorunda kaldı yurt dışında.

Tabii, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında 218 milyar euroluk dış ticaret hacmini sırtlayan kara yolu lojistiği konusu var. Bu Schengen vizesi engelleri özellikle doksan-yüz seksen gün kuralı ve geçiş belgesi kotaları nedeniyle tarihin en ağır krizlerinden biri yaşanıyor. Hem ilgili bakanlıktan hem Uluslararası Nakliyeciler Derneğinin Brüksel nezdinde haftalardır sürdürdüğü yoğun diplomatik ve sektörel temaslardan somut bir adım henüz çıkmadı. Artık yani bunun çıkmaması da o sektörde de çok büyük sıkıntılara yol açıyor. D vizesi ve mesleki muafiyet beklentisinden umudunu kesen taşımacılar artık yani savunmada kalmak yerine Türkiye'nin elindeki kozları masaya koyacağı radikal adımlar bekliyor sizlerden.

Tabii, en önemli sorunlardan biri önümüzde de bu "Made in Europe" siz de biraz önce konuşmanızda değindiniz, Gümrük Birliği ona keza. Sanayicimizi hani çok zor günler bekliyor ve üzerinden otuz yıl geçti bu anlaşmaya imzamızın, hâlâ biz bugün güncellenmesinden söz ediyoruz ve çeşitli kesimlere de yansıyan olumsuzlukları var bunun biliyorsunuz ve Türkiye'nin sanayi üretimi ve ihracatı açısından çok büyük önemi haiz bu.

2025 yılında, bakın, 41,5 milyar dolarlık otomotiv ihracatımızın 30,1 milyar doları Avrupa Birliği ülkeleriyle gerçekleşmiş durumda. İşte, Türkiye, Avrupa'nın üretim ve tedarik zincirlerinin önemli bir parçasıyken kapsam dışında bırakılması gerçekten çok zor duruma düşürüyor bizi. Türkiye yükümlülükleri yerine getirirken hakları söz konusu olduğunda da aynı ne yazık ki işleme tabi tutulmuyor.

Tabii, Avrupa Birliği fonları bir diğer Dışişleri Bakanlığı konusundaki sıkıntılardan biri. Ulusal Ajans aracılığıyla iktidara yakın vakıflara sağlanan Avrupa Birliği hibeleri ciddi bir sorun oluyor. Sanıyorum, fonlardan sorumlu Ulusal Ajans Başkanı da burada. 2025 yılında TÜGVA'ya 194 bin euro, TÜRGEV'e 251 bin euro hibe verilmiş. 2026 yılında da bu vakıflara ve bağlantılı kuruluşlara yine yeni hibeler tesis edildi. Biz, tabii, o çizelgeyi çok büyük şeylerle okuyabiliyoruz yani o çizelge hep anlaşılmasın diye neredeyse çok karmaşık şekilde "web" sitelerinde yer alıyor.

(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)

JALE NUR SÜLLÜ (Eskişehir) - Avrupa'dan fon aldıkları gerekçesiyle hedef gösterilen bağımsız sivil toplum kuruluşları aslında bugün ülkemizde yargılanıyor, temsilcileri gözaltına alınıyor.